أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: یهكهم: نیسابی ئهنجومهن به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامانی تهواو دهبێت و بڕیارهكان بهزۆرینهی دهنگی ئامادهبوون دهردهچن و له كاتی یهكسانی بوونی دهنگهكاندا ئهو لایهنه پهسند دهكرێت كه نهقیبی تێدایه. دووهم: ئهگهر شوێنی نهقیب به ههر هۆیهكهوه بێ چۆڵ بوو جێگرهكهی شوێنی دهگرێتهوه یان سكرتێرهكهی بۆ ئهو ماوهیهی كه ماوه ئهگهر پایهی جێگری نهقیب چۆڵ بوو. سێیهم: ئهگهر یهكێك له پایهكانی ئهنجومهن به ههر هۆیهك چۆڵ بێت، ئهوا ئهندامێك لهناو ئهو چوار ئهندامه به رێگهی دهنگدانی نهێنی جێی دهگرێتهوه و شوێنی ئهوهی دوایش یهكێك لهو ئهندامه یهدهگانهی كه زۆرترین دهنگی وهرگرتووه پری دهكاتهوه. چوارهم: ئهگهر شوێنی زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو (جگه له سهرۆكهكانی هۆبهكان)، ئهوا ئهنجومهن دهبیت دهستهی گشتی له ماوهی دوو مانگ بانگ بكات بۆ كۆبووونهوه، بۆ ههڵبژاردنی ئهوانهی ئهو پایانه بۆ ئهو ماوهیهی كه ماوه پڕدهكهنهوه، ئهمهش به ههمان ئهو رێگهیه دهبێت كه لهم یاسایهدا هاتووه.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: لیژنهی چاودێری كردن له سهرۆك و دوو ئهندام پێك دێ كاریان لێوردبوونهوهیه له راستی ئهندامێتی (صحه العضویه) و راددهی پیاده كردنی یاسا.
ماددهی سێ یهم:
ماددهی سێ یهم: وهزیر سهرۆكهی باڵای وهزارهت و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردنی كارهكانیدا و لهوهوه بڕیار و رێنمایی و فهرمانهكانی سهبارهت ئهركهكاكنی وهزارهت و دام و دهزگاكانی و گشت گكارو باره ئیداری و هونهریهكان له چوار چێوهی ئهم یاسایه و یاسا كارپێكراوهكانی تردا له بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهرپرسیاره بهو مانایانهی كه ئهندامێكی هاوبهشێتی.
ماددهی بیست و یهك:
ماددهی بیست و یهك: یهكهم: سهرۆكی یهكێتی و سكرتێری مهكتهبی سكرتارییهت و سهرۆكانی لقهكان لێ دهبڕێن و خۆ تهرخان دهكهن بۆ به ئهنجام گهیاندنی كارو فرمانی یهكێتی. دووهم: مهكتهبی سكرتارییهت بۆی ههیهو به رێژهی (2/3) دوو سێیهكی ئهندامانی مهكتهب بڕیار لهسهر خۆ تهرخانكردنی ههر ئهندامێ له ئهندامانی مهكتهبی سكرتارییهت یا ئهندامی دهستهكانی لقهكان بدات بۆ بهڕێخستنی ئیش و ئهركی یهكێتی. سێیهم: پێویسته ژمارهی تهرخانكراوهكانی ئیش و كاری یهكێتی له ئهندامانی مهكتهبی سكرتارییهت یان له ئهندامانی دهستهی لق له رێژهی (1/3) سێیهك ژمارهی ئهندامهكانی تێنهپهڕێ. چوارهم: ماوهی تهرخان كردنی ئهندام بۆ ئیش و كاری یهكێتی به خزمهتی فیعلی له قهڵهم دهدرێ و بۆ تهرفیع و عهلاوهو خانهنشینی و تهرقیهی زانستی به خزمهت حساب دهكرێ و، بهپێی یاسا رێنوێنییه تایبهتهكانیش جگه له مووچهو دهرماڵهی پیشهیی و زانكۆیی یهكێتیش دهرماڵهی دیار كراوی بۆ ماوهی خۆ تهرخانكردنهكهی دهداتێ.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: تیمارگهی دادگوزاری له مهركهزی ههر یهكه له پارێزگاكاندا، پزیشكێكی دادگوزاری سهرۆكایهتی دهكات.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: 1. مهرجه ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا به نهقیب و بریكار و سكرتێر و ئهندامانی ههردوو لیژنهی بهرزهفتكردن و چاودێری كردنهوه، سێ ساڵ تێپهری كردبێ بهسهر گهیشتنیان به پلهی به ئهزموونی (درجه التمرس).
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ماددهی شازده له یاساكه ئیلغا دهكرێ و، زنجیرهی ماددهكانی دوای ئهم ماددهیهش بهو پێیه ههموار دهكرێن.
ماددهی بیست و شهشهم
ماددهی بیست و شهشهم: كار به هیچ دهقیك ناكرێت كه هاودژ بێت لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا.
نۆیەم:
نۆیەم: ئەم بڕیارە لە ڕۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان)دا دەخرێتە بەركار.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: 1. كاروباری لقهكانی نهقابه له لایهن لقهكهوه له پارێزگاكان بهرێوه دهچێت. 2. لیژنهی لق پێك دێت له سهرۆك و چوار ئهندام كه ئهندامانی لق ههڵیان دهبژێرن و ههڵبژاردنهكه به دهنگدانی نهێنی دهبێت و ههر سێ ساڵ جاریك و لیژنهكه له نێوان ئهندامانیدا جێگرێك بۆ سهرۆك و سكرتێرێك ههڵدهبژێرێت. 3. له كۆبوونهوه گشتییهكانی ئهندامانی لقدا ههمان پرۆسهی تایبهت به دهستهی گشتی پهیرهوی دهكرێت كه له ماددهی دهیهمی ئهم یاسایهدا ئاشكرا كراوه و دهسهڵاتی ههیه ئیستیقالهی سهرۆكی لیژنهی لق و ئهندامهكانی قبوڵ بكات و ئیقالهیان بكات و جێگرهوهكهیان ههڵبژێرێت بۆ ماوهی خولهكهو ههروهها پركردنهوهی ئهو شوێنانهی كه بهتاڵ دهبن له لیژنهكه.
مادهی پازدهم:
مادهی پازدهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان-عیراق دهستهبهری چاودێری خانهوادهی قوربانیانی كردهوه تیرۆركاریهكان دهكات و قهرهبۆی زیانهكانیان دهكاتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی بیست و سێ، له یاساكه ههموار دهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: لیژنهی زهبتی له سهرۆكێك و دوو ئهندام پێك دێت، لهلایهن ئهنجومهنی سهندیكاوه دادهمهزرێن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی نۆیهمی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه:
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك به ناوی سهندیكای خاوهن پیشه تهندروستیییهكان له ههرێمی كوردستانی عێراق دا دادهمهزرێت و بارهگاكهی له شاری ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێت و، خاوهنی كهسایهتی مهعنهوی سهربهخۆی و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێم بكاتهوه.
دووەم:
دووەم: ئەو كەسانەی كە خانووی نشینەییان، بۆ خۆیان، بەر لە (1/1/2000) لەسەر زەویی موڵكی هەرێم یان موڵكی دەوڵەت دروست كردووەو مافی تەصەڕوفی شەخاصیان تێدا هەیەو لە چوارچێوەی ئەو پارچە زەوییانەی لەم خشتە هاوپێچەدا دیاری كراون و بەپێی تەصامیمی بنەڕەتی كەوتوونەتە ناو ناوچە نشینەییەكانەوە، شارەوانیەكان بۆیان هەیە بیكەن بە موڵكیان بە نرخێكی گونجاو، ئەو نرخەش لەلایەن لیژنەگەلی خەمڵەوە كە وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار بە هاوبەشیی نوێنەرانی وەزارەتی دارایی و ئابووری و وەزارەتی كشتوكاڵ و ئاودێری و دایەرەكانی تۆماری عقاری پێكیان دەهێنێ، دەخەمڵێنرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهنجامهكانی بهجێهێنای حاڵهتهكانیی ئهو دهست بهسهرداگرتن وحیجزكردنهوهی له ماددهی یهكهمی ئهو یاسایهدایه بهم شێوهیهی خوارهوه چارهسهردهكرێ: 1/أ/ ئهو ماڵه حیجزكراوانهی هێشتا بهناوی خاوهنه ئهسڵیهكانیانهوهن دهدرێنهوه دهستیان. ب/ئهو ماڵه دهست بهسهرداگیراوانهی نهفرۆشراون بهناوی خاوهنه ئهسڵیهكانیانهوه تۆماردهكرێنهوه. 2/ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكان كهتبوونه لای كهسانێك كه له پێش راپهرینهوه یا له دوایی دا كوردستانیان جێ هێشتووه و چوونهته پاڵ حكومهت بهناوی خاوهنه ئهسڵییهكانیانهوه تۆمار دهكرێنهوه. 3/ئهگهر موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه فرۆشرابێ وهێشتاش ههر بهناوی كڕیاری یهكهمهوه بێ وهیچ گۆڕینێكی تێدا نهكردبێ بهناوی خاوهنه ئهسڵییهكهوه تۆمار دهكرێتهوه وئهم كریاره مافی ئهوهشی نییه داوای پارهی كڕینهكهی له خاوهنی موڵكهكه بكاتهوه. 4/ ئهگهر موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه كهلاوهیهكی چۆڵ بووبێ و كڕیاری یهكهم خانووبهرهی تێدا كردبێ خاوهنه ئهسڵیهكهی كهلاوهكه سهرپشك دهكرێ كه یا خانووبهرهكه بهو پارهیه ههڵگرێتهوه كه له وهختی بیناكردنیدا تێی چووه یا نرخی كهلاوهكه به پێی رۆژی كارپێكردنی ئهم یاسایهدا له كڕیاری یهكهم وهربگرێ. 5/ئهگهر ئهو خانووبهره موڵكی خاوهنه ئهسڵییهكه بووبێ و كڕیاری یهكهم رووخاندبێتی وخانووبهری تری له جێگهی دروست كردبێ و نرخی خانووبهره رووخێنراوهكهی به پێی ڕۆژی كارپێكردنی ئهم یاسایه لێ وهردهگیرێ و خاوهنه ئهسڵییهكهش به پێی بڕگهی (4)ی ئهم ماددهیه سهرپشك دهكرێ. 6/ئهگهر كڕیاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه (فچله) یهكێ له لایهنێكی رهسمی كرێ بێ و خستبیتیهسهری (فچله) كه بهنرخی كڕینهكهی لهو لایهنه دهكرێته موڵكی خاوهنه ئهسڵییهكهی موڵكهكه، ههروهها ئهو خانووبهره بهشی لهسهری دروست كراوه به پێی نرخی ڕۆژی 31/12/1990 دهدرێتێ. 7/ئهگهر موڵكهكه له كڕیاری یهكهمهوه دهستاودهستی كردبوو بۆ كڕیاری تر لهگهڵ ڕهچاوكردنی حوكمهكانی تری ئهم یاسایهدا دهگهرێنرێتهوه بۆ خاوهنه ئهسلییهكهی و ههر كڕپارهش مافی گهڕانهوهی ههیه بۆ سهر كڕیاری پێش خۆی بهو پارهیهی وهری گرتووه، ئهگهریش ئهوه بۆ ههر یهكێكیان نهلوا ئهوا حكومهتی كوردستان جێگهی دهگرێتهوهو تهنیا كڕیاری یهكهم نهبێ و حكومهتیش دهبێ بگهرێتهوه سهر كڕیاری پێشوو. 8/ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوه كه كهلاوهیهكی بهتاڵ بووبێ و بههۆی شووره بونه كردنییهوه دهستی بهسهرداگیرابێ و خاوهنهكهی چووبێته پاڵ بزوتنهوهی رزگاریخوازی كورد یا بهو هۆیهوه گیرابێ له ماوهی جێ بهجێ بوونی بڕیاری (ئهنجومهنی سهركردایهتی شۆرش)ی ژماره (1223)ی رۆژی 13/11/1981 چارهسهركردنی ئهنجامهكانی ئهوبڕیارهی سهرهوه بهم جۆره دهبێ: أ/ئهگهر كهلاوهكه تا كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه هێشتا ههر بهتاڵ بوو دهدرێتهوه بهخاوهنه ئهسڵییهكهی بهناوییهوه تۆماردهكرێ وههركریارێكیش مافی گهڕانهوهی بۆ سهر ئهوهی پێش خۆی ههیه بهو پارهیهی له بری نرخهكهیدا داوێتێ. ب/ئهگهر كریاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهری لهسهر بیناكرد بوو به بپێی تۆماری موڵكداریی خاوهنه ئهسڵییهكه سهرپشك دهكرێ له نێوان ههڵگرتنهوهی خانووبهرهكه به نرخهكهی یا فرۆشتنی زهوییهكه بهخاوهنی خانووبهرهكه به نرخی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه. ج/ئهگهر كهلاوهكه خانووبهرهی لهسهر كرابێ و به پێی تۆماری موڵكداری كهلاوهكه به پێی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه بدا به خاوهنه ئهسڵیهكه وههر كریارێكیش بۆی ههیه بگهڕێتهوه سهر پێش خۆی بهو پاره زیادهیهی دهیدا. د/حوكمهكانی ئهم یاسایه گشت ئهو كێشانه دهگرێتهوه كه تایبهتن به دهست بهسهرداگرتنی كهلاوه بههۆی شوورهبوونهكردنیهوه كهلهوهو به لهلایهن ئهو لیژنانهوهی به پێی ماددهی نۆیهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا دهرچووه، ئیتر سا گهیشتبنه پلهی بنبڕ یا نهگهیشتبن."6"
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دوای دهرچوونی ئهم یاسایه كردنهوهی نووسینگهی كشتوكاڵی تهنیا ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان دهگرێتهوه بهپێی ئیجازهیهك (مۆڵهتێك) كه به مزی (15000)سالانهی پازده ههزار دینار له سهندیكای ئهندازیارانی كشتوكاڵییهوه دهرچووبێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك به ناوی سهندیكای خاوهن پیشه تهندروستیییهكان له ههرێمی كوردستانی عێراق دا دادهمهزرێت و بارهگاكهی له شاری ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێت و، خاوهنی كهسایهتی مهعنهوی سهربهخۆی و بۆی ههیه لقهكانی له ناوهندی پارێزگاكانی ههرێم بكاتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ماددهی سیازده له یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: