المواد القانونية
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ:ـ یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته وبهرپرسه له بهرێوهبردنی كارهكانی وسهرپهرشتی وچاودێری كردنی چالاكییهكانی و،لهوهوه ئهو بڕیار و فهرمان ورێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندییان به ئهركهكانی وهزارهت وپێكهاتهكانی ودهستهڵات وههموو كاروباره هونهری ودارایی وكارگێریی ورێكخستن به پێی حوكمهكانی یاساوه ههیه و بهرپرسه بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا و بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یا بهرێوهبهره گشتیهكان یان ههر كهسێكی لهوهزارهتدا به شیاوی دهزانێ. دووهم: بریكاری وهزارهت: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراستهكردنی كاروباری وهزارهت وسهرپهرشتی كردنی كارهكانی له چوارچێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهدرێ و دهبێ بڕوانامهی زانكۆی ههبێت. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم:نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وچهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار كهس زیاتر نابێ ودهبێ خاوهن بڕوانامهی زانكۆبن و خاوهن شارهزایی و كارامهیی بن. شهشهم:پشكنێری گشتی: بهپلهی بهرێوهبهری گشتی دهبێ وژمارهیهك له فهرمانبهرانی خاوهن شارهزایی وپسپۆڕیی یاریدهی دهدهن وراستهوخۆ به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه فهرمانگهكانی چاودێری كۆمهڵایهتی وتۆری پاراستنی كۆمهڵایهتی وخانهكانی دهوڵهت وچاكسازیی كۆمهڵایهتی دهپشكنێ. حهوتهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێریی ودارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كار و بیمی كۆمهڵایهتی:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتیه گشتییهكانی چاودێری وگهشهپێدانی كۆمهڵایهتی له پارێزگاكانی ههرێمدا: ههر یهك لهوانه بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. دهیهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی چاكسازیی كۆمهڵایهتی:فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات وئهمانهی پێوه دهلكێ:ـ 1. بهڕێوهبهرایهتی چاكسازیی گهوران لهههر پارێزگایهك له پارێزگاكانی ههرێم. 2. بهڕێوهبهرایهتی چاكسازیی ژنان ومنداڵان لهههر پارێزگایهك له پارێزگاكانی ههرێم.
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو وهدیهانينی ئهمانهدا كۆشش دهكا: 1/بهرز ڕاگرتنی پیشهكه و پاراستنی و، بهرزكردنهوهی پلهو پایهی پیشهیی و رۆشنبیری و تهقهنیی ئهندامهكانی. 2/له رابوونهوهی ئابووری ههرێمدا هاوبهشی بكا و، شانبهشان لهگهڵ لایهنه پهیوهنددارهكانیشدا، بۆ رهنگڕشتنیان هاوكاری بكات. 3/رێكخستنی رێسا و شێوازی ههڵسوڕاندن و، موراقهبهكردنی وهكارخستنی پیشهكه. 4/هاوكۆمهكی لهگهڵ ههموو دایهره و دهزگا و سهندیكا و رێكخراوهكان و توندوتۆڵ كردنی پهیوهندی لهگهڵ ههیئه ئیدارییه ئیقلیميیهكاندا بهجۆرێكی ئهوتۆ كه سهویه وئاستی ئیدارهی ههرێمی كوردستانی عێراق باڵاتر بكا و بهرهو چاكتری ببات. 5/ههوڵ دهدا گیانی دۆستایهتی هاوپیشهیی (روح الزماله) و هاوكۆمهكی له نێوان ئهنداماندا بههێز بكا و دیفاع له مافهكانیان بكا و، بهرژهوهندیان بپارێزێ و، مشووری خزمهتگوزاریی ئابووری وكۆمهڵایهتییان بخوا وپێشكهشیانی بكات. 6/ههموو وزه و توانستهكان و شارهزایی ژمێریار و تهدقیقكاران بۆ خزمهت و پشت قایمكردنی حكومهتی ههرێم و ڕهگ داكوتانی پیڕۆی فیدراڵی خڕبكاتهوه و رێكیان بخات.
ماددهی یهكهم: مهبهست له دهستهواژهكانی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: 1/ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/سهندیكا: سهندیكای ژمێریار و تهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 3/ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا. 4/نهقیب: نهقیبی ژمێریار و تهدقیقكاران. 5/تۆمار: ئهو تۆماره تایبهتییهی سهندیكایه كه بۆ ناونیشان نووسینی ئهندامهكانی ئامادهكراوه. 6/پیشه: ههڵسوڕاندنی پیشهی ژمێریاری و تهدقیقكردنه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی سیازدهههم: 1/ ههر ئهندامێ، زهپتییه پیشهكهی لێ قهدهغه كردبێ، ناشێ لە كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا بهشدار بێت. 2/بڕیارهكان، له كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتیدا، به زۆرینهی دهنگ دهدرێن، جا ئهگهر هات و دهنگهكان هاوتا بوون، ئهوه، لهوبارهدا، ئهو تایه قورس دهبێ (دیباتهوه) كه دهنگی نهقیبی لهگهڵه.
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهرئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوته: پێویسته لهسهر دایهره رهسمییهكان و نیمچه رهسمیيهكانیش وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن، یا ئیش پێ كردنی ههر فرمانبهرێكی ئهندام، بنێرن بۆ سهندیكا.
ماددهی سێیهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته بهركار.
ماددهی پێنجهم: 1/خۆنوسین له سهندیكادا، به داواكارییهكی نووسراو دهبێ كه بدرێ به نهقیب، یا به سهرۆكی لق له پارێزگهكاندا، دهشبێ هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێویستی لهگهڵدا بێ. 2/ئهو داواكاریی خۆنووسینه، لهماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی له سهندیكا تۆماركردنییهوه دهست پێ دهكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن. ئهنجومهنیش ههر لهو ماوهیهدا دهبێ سهیری بكا و بیبڕێتهوه، دهنا ئهگهر ماوهكه بهسهربچێ و ئهنجومهن نهیبڕیبێتهوه، ئهوه لهو بارهدا، داواكارییهكه به قبوڵكراو له قهڵهم دهدرێ. 3/ئهنجومهن بۆی ههیه، به بڕیارێكی هۆنیشاندهر (مسبب) داواكارییهكه بداتهوه دواوه، لهو بارهدا، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستاندا تانه له بڕیارهكه بدا، ئیدی بڕیار، بڕیاری داگایه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان، كه به پێی ئەم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه پێكدێت، ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ, وههر (3) سێ ساڵیش جارێ له مانگی كانوونی دووهمدا، كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه، به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نقیب) دهگێڕێ، ولهو كۆبونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن وئهندامی لیژنهی (ئينزيبات) ههڵدهبژێرێ, (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو لهسێی ئهندامانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهرنهشهاتبا جێ ئهوا لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ و(نصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهنجامدانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهر نهشهاتبا جێ، ئهوا ئهنجوومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه لهرێگهی بریكارهوه ئهنجام دهدرێ، و رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یا ئهوهی كه فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
ماددهی دهیهم: سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ دهسته (ههیئه) ی گشتی. 2/ئهنجومهنی سهندیكا. 3/لیژنهی زهپتی (الانضباط). 4/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی ههشتهم: ناشێ ئهندامان نووسینگهی پسپۆری دابنێن به بێ ئیجازه وهرگرتن له سهندیكاوه. سهندیكا (100) سهد دینار رهسمی ساڵانهی ئهو ئیجازەيە وهردهگرێ.
ماددهی نۆزدهههم: ههر ئهندامێكی ئهنجومهن ئهگهر هات و له ساڵێكدا به پێ مهعزهرهتی ماقوڵ، له سێ دانیشتنی بانهوبان یهكدا ئامادهنهبێ، یان له پێنج دانیشتنی جیا بهجیادا ئاماده نهبێ، ئهوه، وهها له قهڵهم دهدرێ كه دهستی لهكاركێشاوهتهوه.
ماددهی حهڤدهههم: 1/ئهنجومهن، به دهنگدانی نهێنی، له یهكهم كۆبوونهوهی دوای ههڵبژاردندا نوێنهرێ بۆ نهقیب و،سكرتێرێك وئەميندارێكی سنوق (خەزنەدار) لە ناو ئەندامانی خۆيدا هەڵدەبژێرێ و، دەسەڵاتی هەر يەكەشيان پێڕۆی ناوخۆ دياری دەكا. 2/ ئەنجومەن كۆبوونەوە ئاساييەكانی خۆی، لە كەمی، مانگی جارێ سازدەدا، هەروەها دەشێ، لەسەر داواكردنی نەقيب، یا داواكاریی سێیهكی ئهندامان، دانیشتنی ناوهخت (استثنائی)یش ساز بدا.
ماددهی شازدهههم: ئیدارهی كاروباری سهندیكا، ئهنجومهنێ دهیگرێته دهست، لهمانه پێك دێ: 1/نهقیب. 2/ههشت ئهندام لهوانهی كه پیشهیان بۆ ماوهیهك كردبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی بیست و یهكهم: 1/نهقیب به بڕیارێ كه ئهنجومهن دهیدا، بۆ ئیشوكاری سهندیكا خۆی تهرخان دهكا. 2/رێژهی، بۆكاری سهندیكایی تهرخانكراوهكان، له داواكاریی ئهنجومهندا، ناشێ له سێیهكی ئهندامانی ئەنجومەن، به نهقیبیشهوه، بترازێ.
ماددهی بیستهم: ئهنجومهن، ئهم كاره تایبهت بە خۆیانهی خۆی ههڵدهسووڕێنێ: 1/بۆ هێنانه دیی ئامانجهكانی سهندیكا ههوڵ دهدا. 2/پێشنیار بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكاكه پێشكهش دهكا. 3/بڕیارهكانی ههیئهی گشتی دهخاتهكار. 4/خزمهتگوزارهكانی سهندیكا دادهمهزرێنێ و مووچه و تهرقیهیان دیار دهكا. 5/سهیری داواكارییهكانی له سهندیكادا خۆنوسین (الانتماء الی النقابه) دهكا و، وهرگرتنی ئهندامانیش ئیقرار دهكا. 6/له حاڵهتێكدا، نهقیب، نوێنهرایهتیی سهندیكا، له لیژنه رهسمیيهكان و هی دی دا نهكا، ئهوه لهو بارهدا، ئهنجومهن كهسێكی دیكەی بۆ دادهنێ. 7/ههر مهسهله و شكاتێكی له لیژنه تایبهتكارهكانهوه بۆ بێت ههواڵهیان دهكا. 8/دهربارەی یاساكاری و پلان دانان و بهرنامهی ئیداری له ههرێمدا، له رێگهی پێشكهشكردنی پێشنیارهوه بهشداری دهكا. 9/بۆ وهدیهانينی مهبهستهكانی ئهم یاسایه، لیژنهگهلی فهرعی پێك دههێنێ. 10/بوجه تهیار و ئامادە دهكا و ژمێركارێكی یاسايیش بۆ تهدقیقكردنی سهر حساب دادهمهزرێنێ. 11/له چوارچێوهی نیاز و مهبهستی سهندیكاكهدا، بهموڵك كردنی دارایی و زهوی وزارو، قبوڵكردنی بهخشش (هبات) و دهسنگه (المنح) و شهرتوشرووتی قهرزدان و پێشكهش كردنی كۆمهكی دارایی، ههمووی ئیقرار دهكا. 12/بۆ ههڵبژاردن ئامادهكاريی پێویست بهجێ دێنێ. 13/سهیری داواكاریی دهست لهكار ههڵگرتنی نهقیب و، نوێنهری نهقیب و، ههر ئهندامێكی دیكهی ئهنجومهن دەكا و دهیبڕێتهوه، به مهرجێ، له یهكهم كۆبوونهوهی ههیئهی گشتێدا بخرێته بهردهمی. 14/به پێی یاسای كۆمهڵهكان (الجمعیات)، یانهكانی سهندیكا دادهمهزرێنێ و بهڕێوهیان دهبا. 15/ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به نهقیب یا به سهرۆكانی لقهكانی دهدات. 16/ بهرهزامهندی لایهنه پهیوهندیدارهكان بهخشش لهلایهنه بیانییهكان قبوڵ دهكا.
ماددهی چوارهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهر كار.
ماددهی پێنجهم:: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی بیست و سێیهم: لیژنهی زهپتی بۆی ههیه ئهم سزایانه بدات: 1/هۆشیاردان (الانذار). 2/بێ بهشكردنێكی رهفتهنی (الحرمان المؤقت) له خزمهتگوزاريی سهندیكایی، بۆ ماوهیهك له ساڵێك نهترازێ. 3/قهدهغهكردنی ههڵسوڕاندنی پیشه لهو كهسانهی كه سهربه دایهره رهسمی ونیمچه رهسمییهكانن، بۆ ماوهیهك له شهش مانگ نهترازێ، ئهم قهدهغهكردنهش تهنها كاری دوای دهوامی رهسمی دهگرێتهوه، بهمهرجێ دایهرهكهشی لهو بڕیاری قهدهغهكردنه ئاگاداربكاتهوه.
ماددهی بیست و شهشهم: ههر ئهندامێ سهرپێچی دهقی ماددهی بیست و پێنجهمی ئهم یاسایه بكا به بڕیارێكی ئهنجومهن ههواڵهی لیژنهی زهپتی دهكرێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة