أحكام القانون

البحث في المحتوى🔎
ازالة
ازالة

مادده‌ی یه‌كه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی (156)له‌ یاسای سزاكانی عیراقیی ژماره‌(111)ی ساڵی (1969)ی هه‌موار كراو له‌ كار ده‌خرێ و،ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌،له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا جێگای ده‌گرێته‌وه‌: (هه‌ركه‌سێ به‌ ده‌ستی ئه‌نقه‌ست و به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك ده‌بێ، ببێ له‌ كارێكدا تێوه‌گلێ به‌ مه‌به‌ستی زیاندان له‌ ئاسایش و سه‌قامگیری و سه‌روه‌ریی داموده‌زگاكانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و ببێته‌ هۆی كه‌وتنه‌وه‌ی ئه‌و زیانه‌، به‌ به‌ندكردنی هه‌تا هه‌تا یان به‌ به‌ندكردنی كاتی سزا ده‌درێت.

مادده‌ی نۆیه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی(وه‌قائیعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی هه‌شته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌وته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی نه‌وت و پتروكیمیاییه‌كان له‌ هه‌رێمدا كه‌ به‌ یاسای ژماره‌(38)ی ساڵی 2004 دامه‌زراوه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و هه‌موو پێكهاته‌ و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی به‌ وه‌زاره‌ت ده‌به‌سترێنه‌وه‌ و هه‌موو میلاك و موڵك وماڵ و ماف و ئیلتیزامێكیان بۆ وه‌زاره‌ت ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌. دووه‌م: ده‌زگای گشتی به‌ڕێوه‌بردنی پڕۆژه‌ تایبه‌تیه‌كان له‌ هه‌رێم كه‌ به‌ پێی نووسراوی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران(ئیداره‌ی سلێمانی) ژماره‌ (1803)ی رۆژی 7/8/2001 دامه‌زراوه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ هه‌موو پێكهاته‌ و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی به‌ وه‌زاره‌ت ده‌لكێن و هه‌موو میلاك و موڵك و ماڵ و ماف و ئیلتیزامه‌كانی ده‌درێنه‌ وه‌زاره‌ت. سێیه‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی رووپێوكردنی جیۆلۆجی و پێكهاته‌كانی له‌ وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی هه‌رێم داده‌بڕێن و به‌ وه‌زاره‌ت ده‌به‌سترێنه‌وه‌ و هه‌موو میلاك و موڵك و ماف ئیلتیزامێكیان بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: كارو تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پیڕه‌و ده‌سنیشان ده‌كرێن. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ هه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ك یا به‌شێك یا هۆبه‌یه‌ك له‌كاتی پێویستدا له‌ نوێ دابمه‌زرینێ یان هه‌ڵیانی بوه‌شێنێته‌وه‌ یان لێكیان بكاته‌وه‌ یان لێكیان بدات. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كه‌سایه‌تی سروشتی و مه‌عنه‌وی خاوه‌ن شاره‌زایی و پسپۆڕیی له‌ناوه‌وه‌ی هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا ببه‌ستێ بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌و كارانه‌ی پیان ده‌سپێردرێ و بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ به‌ گونجاوی ده‌زانی، ئه‌مه‌ش دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌بێ. چواره‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنی.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی هه‌ژده‌م: به‌پێی مه‌رجه‌كانی له‌ مادده‌ی نۆزده‌م ئه‌م یاسایه‌ دا هاتووه‌ حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ حكومه‌تی فیدراڵی بۆ به‌ڕێوه‌بردنی نه‌وت و گازی ده‌رهێنراو له‌كێڵگه‌كانی ئێستای هه‌رێم دا وه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی هاوبه‌شدا. دووه‌م: هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ حكومه‌تی فیدراڵی بۆ دانانی سیاسه‌تی ستراتیژی له‌ پێناو په‌ره‌پێدانی سامانی نه‌وت و گاز له‌ هه‌رێم دا وهاوسه‌نگ بێت له‌گه‌ڵ چاڵاكیه‌كانی نه‌وتی دیكه‌وه‌ له‌ وڵاتدا به‌ جۆرێك به‌رزترین سوودی بۆ گه‌لی عێراق بێته‌ دی، به‌ پشت به‌ستن به‌تازه‌ترین ته‌كنه‌لۆژیاو پڕه‌نسیپه‌كانی بازاڕو هاندانی وه‌به‌رهێنان به‌پێی مادده‌ی (112)ی ده‌ستووری فیدراڵی. سێیه‌م: هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ (ئه‌نجومه‌نی فیدراڵی نه‌وت و گاز) كه‌ به‌پێی ڕككه‌وتنێك له‌گه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێمدا داده‌مه‌زرێ بۆ ئه‌وه‌ی گرێبه‌سته‌كان ئه‌نجام بدرێن وه‌ پێوانه‌كان ونموونه‌كانی گرێبه‌سته‌كان و مه‌رجه‌كانی بازرگانی دابڕێژڕێت بۆ گفتوكو كردن له‌گه‌ل ئه‌و به‌لێنده‌رانه‌ی كه‌ له‌ عێراقدا كارده‌كه‌ن. چواره‌م: ڕه‌زامه‌ندی نواندن له‌سه‌ر دانانی هه‌موو داهاته‌كانی له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت له‌ هه‌رێم دا به‌ ده‌ست ده‌هێندرێن له‌ سندوقی گشتی داهاته‌ نه‌وتیه‌كانی تایبه‌ت به‌ عێراقدا.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: كاره‌كانی سندوقی كوردستان بۆ داهاته‌ نه‌وتیه‌كان له‌ ژێر چاودێری په‌رله‌مان ده‌بێت.

مادده‌ی شازده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شازده‌م: ئه‌ركی سندوقی كوردستان بۆ داهاته‌ نه‌وتیه‌كان به‌پێی یاسا ڕێكده‌خرێ، به‌مه‌به‌ستی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌و داهاتانه‌ و دابه‌شكردنیان به‌پێی نوێترین پێوانه‌كانی نێوده‌وڵه‌تی تایبه‌ت به‌ شه‌فافیه‌ت و به‌رپرسیاریه‌تی.

مادده‌ی پازده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: سندوقی كوردستان بۆ داهاته‌ نه‌وتیه‌كان داده‌نرێ، وكه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی هه‌یه‌ وه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌ بواری دارایی وكارگێڕی . دووه‌م: سه‌رۆك وئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ دوای په‌سندكردنی له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی ڕه‌های ئه‌ندامانی په‌رله‌مان داده‌مه‌زرێن، به‌ مه‌رجێك ده‌سه‌ڵات و به‌رپرسیاریه‌تیان به‌ یاسا دیاری بكرێت. سێیه‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌ت هه‌موو زانیاریه‌ داراییه‌ پێویسته‌كانی په‌یوه‌ست به‌ مۆڵه‌ته‌كان و گرێبه‌سته‌كان به‌ سندوقی كوردستان بۆ داهاته‌ نه‌وتیه‌كان (KOTO) بدات. چواره‌م: به‌پێی حوكمه‌كانی هه‌ر دوو مادده‌ی (112)، (115) ی ده‌ستووری فیدراڵی و به‌پێی حوكمه‌كانی كه‌ له‌م یاسایه‌ دا هاتووه‌، سندوق داهاته‌ به‌ ده‌ست هاتووه‌كانی له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تایبه‌ت به‌ كێڵگه‌كانی ئێستاو ئاینده‌ له‌جیاتی گه‌لی هه‌رێم وه‌رده‌گرێت. پێنجه‌م: تاوه‌كو مه‌رجه‌كانی ئاماژه‌یان بۆ كراوه‌ كه‌ له‌ مادده‌ی نۆزده‌می ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێن، سندوقه‌كه‌ دوو حیسابی به‌ ده‌سته‌وه‌ ده‌گرێ: یه‌كه‌میان داهاته‌ به‌ده‌ست هاتووه‌كان له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تایبه‌تن به‌ كێڵگه‌كانی ئیستا (حیسابی كێڵگه‌كانی ئێستا)، هی دیكه‌ داهاته‌كانی به‌ده‌ست هاتوو له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تایبه‌تن به‌ كێڵگه‌كانی ئاینده‌ (حیسابی كێڵگه‌كانی ئاینده‌)، هه‌ردوو حیساب به‌شێك له‌ داهاتی گشتی هه‌رێم پێكدێنن و ده‌كه‌وێته‌ ژێر چاودێری په‌رله‌مان. شه‌شه‌م: حیسابی كێڵگه‌كانی ئێستاو حیسابی كێڵگه‌كانی ئاینده‌ بۆ وردبینی سه‌ربه‌خۆ ملكه‌چ ده‌بن، وه‌ سه‌یركردنی بۆ هاوولاتیان ڕه‌وایه‌. سندوقه‌كه‌ به‌رپرسیاریه‌تی خۆی به‌پێی پره‌نسیپ و پێوانه‌ی تایبه‌تی به‌ده‌ستپێشخه‌ری شه‌فافیه‌ت له‌ پیشه‌سازیه‌كانی ده‌رهاتوو ئه‌نجام ده‌دات كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌ی Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) ئاداری 2005 داهاتووه‌.

مادده‌ی چوارده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت ڕێكخستنی ئه‌م ده‌زگایانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ: 1- كۆمپانیای كوردستان بۆ دۆزینه‌وه‌ و به‌رهه‌مـــــــــــــــــــــــــــــــــێنان (KEPCO). 2- كۆمپانیای كوردستانی نیشتمانی نــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــه‌وت (KNOC). 3- كۆمپانیای كوردستان بۆ هه‌ناردنی نــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــه‌وت (KOMO). 4- كۆمپانیای كوردســـــــتان بۆ پڕۆسه‌كانی پاڵاوتن و پاشكۆكانی (KODO). دووه‌م: بۆ ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی هه‌ر كۆمپانیایه‌كی ئاماژه‌ بۆكراو له‌ بڕگه‌ی/ یه‌كه‌می ئه‌م مادده‌یه‌، په‌یڕه‌وێكی تایبه‌ت به‌خۆی ده‌ربكات، كه‌ هه‌یكه‌ل و ڕێكخستن و ده‌سه‌ڵاته‌كانی چۆنیه‌تی جێبه‌جێ كردنی ئه‌ركه‌كانی له‌ خۆی بگرێ. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ پێشنیاری دامه‌زراندنی كۆمپانیای دیكه‌ بكات بۆ دۆزینه‌وه‌ و په‌ره‌پێدان و به‌رهه‌مهێنانی نه‌وت وپاڵاوتن، هه‌روه‌ها خزمه‌تگوزاریه‌كانی كڕین و دابین كردن بۆ ئاسانكردنی به‌ڕێوه‌بردنی پڕۆسه‌كانی نه‌وت به‌ شێوه‌یه‌كی كاریگه‌ر.

مادده‌ی سێزده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: كۆمپانیای كوردستان بۆ پڕۆسه‌كانی پاڵاوتن و پاشكۆكانی داده‌مه‌زرێ، وه‌كو كۆمپانیایه‌كی گشتی خاوه‌ن كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وییه‌ وه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌ بواری دارایی و كارگێڕیه‌وه‌. دووه‌م: سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران دوای په‌سند كردنی به‌ زۆرینه‌ی ڕه‌های ئه‌ندامانی په‌رله‌مان داده‌مه‌زرێ، وسه‌ربه‌خۆ ده‌بن له‌ وه‌زاره‌ت، ده‌بێ پسپۆڕی نه‌وت بن یان تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی دیكه‌ی هونه‌ری و كارگێڕی گونجاویان هه‌بی. سێیه‌م: ماوه‌ی دامه‌زراندنی هه‌موو ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی به‌ (5) پێنج ساڵ دیاری ده‌كرێت، به‌په‌سند كردنی زۆرینه‌ی ڕه‌های ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ده‌كرێ نوێ بكرێته‌وه‌. چواره‌م: كۆمپانیای (KODO) ئه‌مانه‌ ئه‌نجام ده‌دات: 1-به‌ڕێوه‌بردنی هه‌موو ده‌زگاكانی میری تایبه‌ت به‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وت به‌پێی بڕگه‌ی یه‌كه‌م له‌ مادده‌ی هه‌شته‌می ئه‌م یاسایه‌ وه‌ كارده‌كات بۆ دابین كردنی ئه‌م جۆره‌ ده‌زگایانه‌ له‌وانه‌ش تۆڕه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی هێڵی بۆڕییه‌كان بۆ هه‌ر دامه‌زراویك په‌یوه‌ندی هه‌بێت به‌ كه‌رتی گشتی و تایبه‌تیه‌وه‌ كه‌ له‌ هه‌رێمدا كارده‌كه‌ن. 2- ڕكابه‌ریكردن له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكانی دیكه‌وه‌ بۆ به‌ده‌ست هێنانی مۆڵه‌ته‌كان دوای ڕه‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی، وه‌ مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ هه‌لبستێت به‌ كاره‌كانی به‌گه‌ڕخستنی تایبه‌ت به‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی وه‌ رێككه‌وتنه‌كانی هاوبه‌شی كردن یان گرێبه‌ستنی هاوشێوه‌ی ئه‌نجام بدات، چ له‌ هه‌رێم بێت و یان له‌ هه‌رێمه‌كان و پارێزگاكانی تردا. 3- به‌ هاوبه‌شی كردن له‌گه‌ڵ كۆمپانیا نه‌وتیه‌كانی جیهان یان له‌گه‌ڵ كه‌رتی تایبه‌ت له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تازه‌و به‌ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی. 4- به‌ڕێگه‌دان به‌لایه‌نی سێیه‌م بۆ به‌ڕێوه‌بردنی هه‌ریه‌كێك له‌ ده‌زگاكانی و به‌ ڕه‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی هه‌رێمی.

مادده‌ی دوازده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی دوازده‌م: یه‌كه‌م: كۆمپانیای كوردستان بۆ به‌ بازاركردنی نه‌وت داده‌مه‌زرێ، وه‌كو كۆمپانیایه‌كی گشتی خاوه‌ن كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وییه‌ وه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌ بواری دارایی و كارگێڕیه‌وه‌. دووه‌م: سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ داده‌مه‌زرێن و دوای په‌سند كردنی له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی ڕه‌های ئه‌ندامانی په‌رله‌مان، به‌ مه‌رجێك ده‌بێ له‌ وه‌زاره‌ت سه‌ربه‌خۆ بن، پسپۆڕبن له‌ بواری نه‌وت یان تایبه‌تمه‌ندی دیكه‌ی هونه‌ری و كارگێڕیان هه‌بێ. سێیه‌م: ماوه‌ی دامه‌زراندنی هه‌موو ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی كارگێڕی به‌ (5) پێنج ساڵ دیاری ده‌كرێن، به‌ په‌سندكردنی ڕه‌های ئه‌ندامانی په‌رله‌مان ده‌توانرێ نوێ بكرێته‌وه‌. چواره‌م: كۆمپانیاهه‌لده‌ستێت به‌ بازاركردن یان ڕێكخستنی به‌ بازاركردنی نه‌وتی كه‌ له‌ پڕۆسه‌كانی نه‌وتی به‌دیهاتووه‌، وه‌ بۆی هه‌یه‌ هه‌ڵبستێت به‌ بازاركردنی به‌شی به‌ڵێنده‌ر له‌م نه‌وته‌ به‌پێی ڕێككه‌وتن له‌گه‌لیان به‌گویره‌ی گرێبه‌ستی به‌شداری كردنی به‌رهه‌م .

مادده‌ی حه‌وته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م : رۆژنامه‌نووس سه‌ربه‌خۆیه‌ و له‌ به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌ پیشه‌یه‌كه‌ی هیچ ده‌سته‌ڵاتێكی به‌سه‌ره‌وه‌ نییه‌ جگه‌ له‌ ده‌سته‌ڵاتی یاسا. دووه‌م: نابێ ئه‌و ڕاو بۆچوونه‌ی كه‌ له‌ لای رۆژنامه‌نووس ده‌رده‌چێ، یان ئه‌و زانیارییانه‌ی كه‌ بڵاویان ده‌كاته‌وه‌ ببنه‌ هۆی تێكدانی باری ژیانی، یان زیان به‌خۆی و مافه‌كانی بگه‌یه‌نێ. سێیه‌م: رۆژنامه‌نووس مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ سه‌رچاوه‌ی زانیارییه‌كانی ئاشكرا نه‌كا، ته‌نها به‌بڕیاری دادوه‌ری نه‌بێ. چواره‌م: رۆژنامه‌نووس مافی ئاماده‌ بوونی له‌ كۆنگره‌و چالاكییه‌ گشتییه‌كاندا هه‌یه‌. پێنجه‌م: هه‌ر كه‌سێكێك به‌هۆی كاره‌كه‌یه‌وه‌ سووكایه‌تی به‌ رۆژنامه‌نووس بكا، یان ده‌ستدرێژیی بكاته‌ سه‌ر ئه‌وا هه‌مان ئه‌و سزا یه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ كه‌ بۆ ده‌ستدرێژیكردنه‌ سه‌ر فه‌رمانبه‌رێك له‌ كاتی یان به‌هۆی به‌جێهێنانی ئه‌ركه‌كانی دانراوه‌. شه‌شه‌م: ئه‌گه‌ر گۆڕانكارییه‌كی بنه‌ڕه‌تی له‌ سیاسه‌تی ئه‌و رۆژنامه‌یه‌ روویدا كه‌ رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ كاری تێدا ده‌كا، یان بارودۆخی گرێبه‌ستییه‌كه‌ی گۆڕا، رۆژنامه‌نووس بۆی هه‌یه‌ ئه‌و گرێبه‌سته‌ یه‌ك لایه‌نه‌ هه‌ڵبووه‌شێنێته‌وه‌، به‌ مه‌رجێك(30) سی رۆژ پێش ئه‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌یه‌ ئاگاداری رۆژنامه‌كه‌ بكاته‌وه‌، بێ ئه‌وه‌ی مافی رۆژنامه‌نووسه‌كه‌ له‌ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌دا بفه‌وتێ. حه‌وته‌م: پێویسته‌ ده‌زگاكانی رۆژنامه‌گه‌ری و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی رۆژنامه‌كان پابه‌ندی هه‌موو ئه‌ومافانه‌ بن كه‌ له‌ یاسا به‌ركاره‌كان و گرێبه‌ستی په‌سندكراو له‌لایه‌ن سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسان بۆ رۆژنامه‌نووسان دیاریكراون. هه‌شته‌م: له‌ بارێكدا ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌نووس هه‌موو مۆڵه‌ته‌ ئاساییه‌كانی، یان هه‌ندێكیانی دوای كۆتایی ساڵی دارایی وه‌رنه‌گرتبوو، ئه‌وا ئه‌و پاره‌یه‌ی پێده‌درێ كه‌ ده‌یكه‌وێ به‌ مه‌رجێك له‌ مووچه‌ی مانگێكی پتر نه‌بێ. نۆیه‌م: له‌ كاتی تووشـــــبوونی رۆژنامه‌نووس به‌ نه‌خۆشی وپێكان له‌ كاتی راپه‌ڕاندنی ئه‌ركه‌كه‌ی، یان له‌ پێناویدا ئه‌و ده‌زگا راگه‌یاندنه‌ی كه‌ كاری تێدا ده‌كا، خه‌رجی چاره‌سه‌ر كردنی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ. ده‌یه‌م: ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌نووس له‌ رۆژانی پشووی فه‌رمیدا كاری كرد، پێویسته‌ ئه‌و ده‌زگا رۆژنامه‌گه‌رییه‌ی كاری تێدا ده‌كا قه‌ره‌بووی ماددی ئه‌و رۆژانه‌ی بۆ بكاته‌وه‌ به‌ بڕی كرێی دوو رۆژ بۆ هه‌ر رۆژێك.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌ زانیاریی نادروستی بڵاوكرده‌وه‌، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كه‌ی پێ په‌یوه‌سته‌، یاخود یه‌كێك له‌ میراتگرانی، یان ئه‌وه‌ی له‌ رووی یاساییه‌وه‌ جێگریه‌تی بۆی هه‌یه‌ داوای راستكردنه‌وه‌ی بكاء وه‌ڵامی هه‌واڵ، یان وتاره‌كه‌ بداته‌وه‌. پێویسته‌ سه‌ر نووسه‌ریش راستكردنه‌وه‌، یاخود وه‌ڵامدانه‌وه‌كه‌ له‌ یه‌كێك له‌ دوو ژماره‌ی دوای مێژووی گه‌یشتنی وه‌ڵامه‌كه‌ له‌ هه‌مان جێ و به‌ هه‌مان پیت و هه‌مان ئه‌و قه‌باره‌یه‌ی كه‌ پێی بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ بڵاو بكاته‌وه‌. دووه‌م: پێویسته‌ رۆژنامه‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌ یان راستكردنه‌وه‌ بڵاوبكاته‌وه‌، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ بڕێك پاره‌ كه‌ له‌ (1،000000) یه‌ك ملیون دینار كه‌مترو له‌ (2.000000)دوو ملیون دیناریش پتر نه‌بێ غه‌رامه‌ ده‌كرێ. سێیه‌م: سه‌رنووسه‌ر بۆی هه‌یه‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌كه‌ یان ئه‌و راستكردنه‌وه‌یه‌ی به‌ پێی بڕگه‌ی یه‌كه‌م و دووه‌می سه‌ره‌وه‌ بۆی دێت له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ بڵاونه‌كاته‌وه‌: 1. ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌كه‌ به‌ر له‌گه‌یشتنی وه‌ڵام، یان راستكردنه‌وه‌كه‌، بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی وردو ته‌واو راستكردبووه‌وه‌. 2. ئه‌گه‌ر وه‌ڵامدانه‌وه‌، یان راستكردنه‌وه‌كه‌ به‌ ناوێكی خوازراوه‌وه‌ بێ، یان به‌ زمانێكی جیا له‌ زمانی بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كه‌ نووسرابوو. 3. ئه‌گه‌ر ناوه‌ڕۆكی وه‌ڵامدانه‌وه‌و راستكردنه‌وه‌ پێچه‌وانه‌ی یاسا بێ. 4. ئه‌گه‌ر وه‌ڵامدانه‌وه‌، یان راستكردنه‌وه‌ دوای (90) نه‌وه‌د رۆژ له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌واڵ، یان وتاره‌ وه‌ڵامدراوه‌كه‌ گه‌یشت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی پێنجه‌م: له‌گەڵ ره‌چاو كردنی ئه‌و ڕێكارانه‌ی كه‌ ده‌قه‌كه‌یان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌، خاوه‌ن ئیمتیاز مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ واز له‌ هه‌موو، یان هه‌ندێك خاوه‌ندارێتی خۆی بۆ كه‌سێكی دیكه‌ بێنێ، به‌مه‌رجێك وازهێنه‌ر پێش (30) سی رۆژ له‌ مێژووی دیاریكراو له‌ وازهێنانه‌كه‌ی ئاگادارییه‌ك له‌ رۆژنامه‌یه‌كی رۆژانه‌دا بڵاوبكاته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌ر رۆژنامه‌یه‌ك سه‌رنووسه‌رێكی ده‌بێ و سه‌رپه‌رشتیی ئه‌و بابه‌تانه‌ ده‌كا كه‌ تیایدا بڵاوده‌كرێنه‌وه‌:- یه‌كه‌م: ده‌بێ رۆژنامه‌نووس بێ و زمانی رۆژنامه‌كه‌ به‌خوێندنه‌وه‌و نووسین بزانێ. دووه‌م : سه‌رنووسه‌رو نووسه‌ر به‌رپرسیارێتیی مه‌ده‌نی و سزایی ئه‌و بابه‌تانه‌یان له‌ ئه‌ستۆدایه‌ كه‌ بڵاو ده‌كرێنه‌وه‌، هه‌رچی خاوه‌ن ئیمتیازه‌ به‌رپرسیارێتیی مه‌ده‌نی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌شداریی له‌ نووسینی رۆژنامه‌دا كرد ئه‌وا هه‌مان به‌رپرسیارێتیی سه‌رنووسه‌ر هه‌لده‌گرێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی سێیه‌م: ده‌ركردنی رۆژنامه‌ پێویستی به‌م مه‌رجء رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌یه‌ : یه‌كه‌م: خاوه‌ن ئیمتیاز یان دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ی راگه‌یاندنێك له‌ دوو رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ی هه‌رێم بڵاوبكاته‌وه‌، كه‌ ناو و نازناو و ره‌گه‌زنامه‌ و شوێنی نیشته‌جێبوونی خاوه‌ن ئیمتیاز یاخود، دامه‌زرێنه‌ر و ناوی رۆژنامه‌كه‌ وئه‌و زمانه‌ی كه‌ پێی بڵاوده‌كرێته‌وه‌، له‌گه‌لأ ناوی سه‌رنووسه‌ر وماوه‌ی ده‌رچوونی تێدا بنووسرێ. راگه‌یاندنه‌كه‌ش به‌ به‌یانی ده‌ركردنی رۆژنامه‌ داده‌نرێ. دووه‌م: ده‌شێ خاوه‌ن هه‌ر به‌رژه‌وه‌ندییه‌ك له‌ ده‌ركردنی رۆژنامه‌كه‌ ناڕازی بێ و بۆی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی بڵاوبوونه‌وه‌ی راگه‌یاندنه‌كه‌وه‌ له‌لای دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌كه‌ له‌ هه‌رێم به‌ سیفه‌تی پێداچوونه‌وه‌ ناڕه‌زایی تۆمار بكات و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ش ده‌ركردنی رۆژنامه‌كه‌ به‌ په‌سندكراو داده‌نرێ. سێیه‌م: پێویسته‌ خاوه‌ن ئیمتیاز یان دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ی، به‌یاننامه‌ی دامه‌زراندن پێشكه‌ش و له‌ سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسان تۆماری بكا، له‌گه‌لأ به‌ده‌رخستنی سه‌رچاوه‌ی ئه‌و لایه‌نه‌ی داراییه‌كه‌ی لێ دابین ده‌كا و سه‌ندیكاش وه‌زاره‌تی رۆشنبیریی لێ ئاگادار بكاته‌وه‌. چواره‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ نیازی ده‌ركردنی رۆژنامه‌ی هه‌یه‌، ده‌بێ له‌ ڕووی یاساییه‌وه‌ شایسته‌یی ( ئه‌هلیه‌ت)ی ته‌واوی هه‌بێ. پێنجه‌م: نابێ له‌ هه‌رێمدا دوو رۆژنامه‌ به‌یه‌ك ناو ده‌ربچن. شه‌شه‌م: پێویسته‌ خاوه‌ن ئیمتیاز یان دامه‌زرێنه‌ره‌كه‌ له‌ شوێنێكی دیاری رۆژنامه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی روون ناوی خۆی و سه‌رنووسه‌ر و شوێن و مێژووی ده‌رچوونی رۆژنامه‌كه‌ و ناوی ئه‌و چابخانه‌یه‌ی كه‌ لێی چاپ ده‌كرێ بڵاو بكاته‌وه‌و راگه‌یاندنێك له‌ هه‌ر گۆڕانكارییه‌ك، یان هه‌مواركردنێك له‌سه‌ر ناوه‌رۆكی به‌یانی دامه‌زراندن رووبدات له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژ له‌ رێكه‌وتی گۆرانكارییه‌كه‌، یان هه‌مواركردنه‌كه‌دا بڵاوبكاته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: رۆژنامه‌گه‌ری ئازاده‌و هیچ سانسۆرێكی له‌سه‌رنییه‌ و ئازادیی ده‌ربڕین و بڵاوكردنه‌وه‌ بۆ هه‌موو هاووڵاتیان ده‌سته‌ به‌ره‌، له‌ چوارچێوه‌ی رێزگرتنی ماف و ئازادییه‌ تایبه‌تیه‌كانی تاكه‌كانء تایبه‌تمه‌ندیی ژیانیان به‌پێ ی یاساء پابه‌ند بوون به‌ ئیتیكی رۆژنامه‌گه‌ری به‌پێی به‌لێننامه‌ی فیدراسیۆنی نێوده‌وڵه‌تیی رۆژنامه‌نووسان (ساڵی 1954 هه‌مواركراو) دووه‌م: رۆژنامه‌نووس بۆی هه‌یه‌ له‌ سه‌رچاوه‌ جیاوازه‌كانه‌وه‌ هه‌ر زانیارییه‌ك كه‌ بایه‌خی بۆ هاوڵاتیان هه‌بێء په‌یوه‌ندییان به‌ به‌رژه‌وه‌ندیی گشتیه‌وه‌ بێ وه‌ده‌ست بێنێ به‌پێ ی یاسا. سێیه‌م: سه‌باره‌ت به‌و داواكارییانه‌ی ده‌خرێنه‌ به‌رده‌م دادگا رۆژنامه‌نووس بۆی هه‌یه‌ سه‌رچاوه‌ی زانیاری، یان ئه‌و هه‌واڵانه‌ی كه‌ به‌ده‌ستیان دینێ نهێنیان بپارێزێ، مه‌گه‌ر دادگای تایبه‌تمه‌ند به‌ پێچه‌وانه‌ بڕیار بدا. چواره‌م : هه‌ر كه‌سێكی سروشتی یا مه‌عنه‌وی مافی خاوه‌ندارێتیی رۆژنامه‌ی هه‌یه‌ و ده‌توانێ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ری بكا. پێنجه‌م: رۆژنامه‌ قه‌ده‌غه‌ ناكرێ و ده‌ستی به‌سه‌ردا ناگیرێ.

مادده‌ی چله‌م

متن المادە :

مادده‌ی چله‌م: یه‌كه‌م: هه‌ر كه‌سێك ده‌ستدرێژی كراوه‌ته‌ سه‌ر هه‌ر مافێكی بۆبڕیاردراو به‌سه‌ر كاره‌كه‌یدا به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، مافی هه‌یه‌ قه‌ره‌بووێكی دادپه‌روه‌رانه‌ وه‌رگرێت، به‌ مه‌رجێك پێگه‌ی رۆشنبیری دانه‌ر یان خاوه‌ن كاره‌كه‌و به‌های ئه‌ده‌بی یان زانستی یان هونه‌ری كاره‌كه‌ و ئاستی سوودوه‌رگرتنی كه‌سی ده‌ستدرێژیكار له‌ وه‌سوودهێنانی كاره‌كه‌، له‌ كاتی خه‌ملاندنی قه‌ره‌بووه‌كه‌ ڕه‌چاو بكرێت، ئه‌و قه‌ره‌بووه‌ی له‌م حاڵه‌ته‌دا بۆ دانه‌ر حوكمی بۆ ده‌درێت به‌ قه‌رزێكی مومتاز به‌ سه‌ر پوختی نرخی فرۆشتنی ئه‌و شتانه‌ی كه‌وا له‌ ده‌ستدرێژیكردنه‌ سه‌ر مافه‌كه‌ی به‌كارهاتوون و له‌ سه‌ر ئه‌و بڕه‌ پارانه‌ی كه‌وا له‌ داواكه‌ گلدراونه‌ته‌وه‌. دووه‌م: دادگا بۆی هه‌یه‌ له‌ سه‌ر داوای كه‌سی حوكم بۆدراو، بڕیار بدات به‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌و حوكمه‌ی كه‌وا به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ریده‌كات له‌ یه‌ك یان زیاتر له‌ یه‌ك رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ یان هه‌فتانه‌و له‌ سه‌ر خه‌رجی كه‌سی حوكم له‌سه‌ردراو.