المواد القانونية
ماددهی پێنجهم : یهكهم: لهههر پارێزگایهك، ئهنجومهنێك دادهمهزرێ، پێی دهڵێن ( ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگهی پارێزگا) . پارێزگار یان نوێنهرهكهی سهرۆكایهتی دهكا . دووهم: ئهنجومهنی پێكهێنانی ئهنجومهنی پارێزگا، له لایهنهكانی خهمخۆری پاراستن و چاككردنی ژینگه، له پارێزگادا دهگرێته ئهستۆ، بهپێی رێنمایی كه ئهنجومهن خۆی دهری دهكا.
ماددهی چوارهم : ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگه : یهكهم: ئهنجومهن لهمانهی خوارهوه پێك دێت: 1- وهزیر - سهرۆك . 2- بریكاری وهزارهت – جێگری سهرۆك . 3- بهڕێوهبهره گشتی یهكان –ئهندام. 4- نوێنهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی به ههریهك لهم وهزارهتانهی خوارهوه: 1- وهزارهتی شارهوانی. 2- وهزارهتی فێركردنی باڵاو توێژینهوهی زانستی 3- وهزارهتی پلاندانان . 4- وهزارهتی دهرامهتهكانی ئاو . 5- وهزارهتی ناوخۆ . 6- وهزارهتی كشتوكاڵ . 7- وهزارهتی تهندروستی . 8- وهزارهتی پیشهسازی . 9- وهزارهتی سامانی سروشتی . 10- وهزارهتی گهشتو گوزار . 11- وهزارهتی كارهبا . 12- وهزارهتی بازرگانی. 13- وهزارهتی گواستنهوه. 5- ئهندامێكیش له خاوهن ئهزموون وپسپۆران له پاراستنی ژینگه،وهزیر دایدهنێ وبۆی ههیه شارهزای تر بهشدار پێ بكات بهپێی پێویست. 6- نوێنهری وهزارهتی پهیوهندیدارهكانی تر لهكاتی پێویست دا.
ماددهی سیازده: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی دووهم : وهزارهت ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه پیاده دهكا: یهكهم: پێشنیاز كردنی سیاسهتی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه له پیسبوون و كاری چاكتر كردنی چۆنایهتیی ژینگه وخستنهرووی بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بۆ پهسند كردن. دووهم: دهرهێنانی رێنمایی تایبهت به دهستنیشانكردن و بهندو بهستی(چوابگ) پیسكهرهكانی ژینگهو، چاودێریكردنی سهلامهتی بهجێهێنانیان. سێیهم: پلاندانانی ساڵانه و مامناوهندو دوورخایهن بۆ پاراستن و چاكتر كردنی ژینگه . چوارهم: هاوكاری و ههماههنگی له نێوان وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهشدا كه پهیوهستی پاراستنی ژینگهن . پێنجهم: پابهندبوونی ههرێمی بهو ڕێكهوتنامه و پهیماننامه و پڕۆتۆكۆلانهی له لایهن حكومهتی فیدڕاڵیهوه پهسهنكراوه. شهشهم: به دواواچوونی سهلامهتی ژینگه لهمیانهی ئهنجامدانی پشكنینی پهیوهست به پیسكهرهكانی ژینگهو ئهو فاكتهرانهی كاریگهریان ههیه لهسهر سهلامهتی ژینگه به ههمههانگی لهگهلأ وهزارهت ولایهنه پهیوهندیدارهكان و دهركردنی رێنمایی تایبهت به دیاركهرو بهندوبهست(چوابگ)ی پیسكهرهكانی ژینگهو چاودێری كردنی سهلامهتی جێبهجێكردنی. حهوتهم: ئهنجامدانی رووپێویه ژینگهییهكان به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه. ههشتهم: لابردن و چارهسهر كردنی ئاسهواری چهكی كیمیایی،بههاوكاری لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه بۆ پاككردنهوهی كێلگهكانی مین و پاشماوهی چهك و جبهخانهو ئهوماددانهی كه بوونهته هۆی پیس بوونی ژینگه . نۆیهم: هاندانی ئامادهكردن و بڵاوكردنهوهو توێژینهوه و لێكۆلینهوهی تایبهت به پاراستن و چاككردنی ژینگه . دهیهم: ههماههنگی و هاوكاری لهگهڵ دهزگاكانی وهزارهتی فێركردنی باڵاوتوێژینهوهی زانستی و وهزارهتهكانی دیكهدا، به مهبهستی هاوكاری و توێژینهوه و لێكۆڵینهوه ژینگهییهكان، دامهزراندنی ناوهندی بۆ توێژینهوهی ژینگهیی له وهزارهتهكهدا بهتایبهتیش لێكۆڵینهوهی تایبهت بهبهكار هێنانی چهكه كیمیاویهكان له كوردستان . یازدهم: كار بۆ بڵاوكردنهوهی وشیاری و ڕۆشنبیری ژینگهیی و وهگهرخستنی رۆڵی كۆمهڵگای مهدهنی بكات لهم بوارهدا، وێرای بونیادنانی توانستهكانی مرۆڤ له ڕێگهی بهرپاكردنی كۆڕو خولی راهێنانی تایبهت به پاراستنی ژینگهو هاندانیان. دوازدهم: لێكۆڵینهوهو بهدواداچوونی ڕاپۆرتهكان بۆ ههڵسهنگاندنی كاریگهری ژینگهیی، كه لایهنه بهرپرسهكان پێشكهشیان دهكهن لهمهر ئهو پرۆژانهی كه دادهمهزرێن و ئهوانهی ئێستا دامهزراون بۆ پهسهنكردنیان كردنیان یان رهتكردنهوهیان له ماوهیهكی گونجاودا - لهو ڕۆژهوه كه پێشكهش به وهزارهت دهكرێن بهههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكان . سیانزهم: كار كردن بۆ پاراستنی سروشت و جوانیهكانی و و دروست كردنی پاوانگهی سروشتی به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكان و لایهنه پهیوهندیدارهكانهوه . چواردهم: گرتنه بهری شێوازی پێویست بۆ پاراستنی مرۆڤ و ژینگه لهمهترسیهكانی تیشكاوهری زیان بهخش و ئالودهگی ژینگهیی . پازدهم: پشت بهستن به نووسینگهو تاقیگهو لایهنه راوێژكاریهكان بۆ ئاماده كردنی راپۆرتهكانی خهملاندنی كاریگهری ژینگهیی و ئهنجامدانی لێكۆلینهوهو شیكاری و پێوانهكان له بوارهكانی پاراستنی ژینگه بهپێی ئهو مهرجانهی وهزارهت دیاریان دهكات وئهمهش به ڕێنمایی دهردهچێت . شازدهم: دانانی بنهماكانی سهلامهتی بۆ چارهسهركردنی پاشماوهو زبڵ و خاشاك و ماددهی زیانبهخش و ترسناك .
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانه خوارهوه واتاكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه : یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی ژینگه. سێیهم: وهزیر : وهزیری ژینگه. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی ژینگه له ههرێمی كوردستان. پێنجهم: ئهنجومهن : ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگه له ههرێمی كوردستان. شهشهم: ئهنجومهنی پارێزگا : ئهنجومهنی پاراستن وچاكردنی ژینگه له پارێزگادا .
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچواندنیهوه كاری پێ دهكرێ و له رۆژنامهی(وهقایعی كوردستان)دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی ههشتهم: كاربه هیچ دهقێك ناكرێ له گهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه دا ناكۆك بێت.
ماددهی حهوتهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم: لهههر یاساو پێڕۆیهكی بهركاردا(النافژه)ناوی وهزارهتی كشتوكالأ و ئاودێری هاتبێ و تایبهت بێت به دهرامهته ئاوییهكان ئهم وهزارهته جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: یهكهم:پێكهاتهو ئهركوفرمانی وهزارهت به پێرهو دیاردهكرێن. دووهم:وهزیر،بۆی ههیه،كاتێك پێویست بكا،بهڕێوهبهرایهتی و بهش و هۆبهی نوێ بكاتهوه، یان یهكیانبخا،یان ههڵیانوه شێنتهوه. سێیهم:وهزیر،بۆی ههیه رێنمایی گهڵیك بۆ ئاسانكاری جێبهجێكردنی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه ههموو ئهو دهستانهی وهزارهتیان لێ پێك دێ و ههروهها دهزگا و تهشكیل و وهحده بهستراوهكان به وهزارهتهوه ههموو ئهو كهسانهی له چوار چێوهی وهزارهتدا به عهسكهری و دهدهنییهوه ئهركیان پێ سپێردراوه دهگرێتهوه.
ماددهی یازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی پهسهند كردنی و بڕیار ل سهرانسهری له لایهن ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستانهوه كاری پێ دهكرێ.
ماددهی چوارهم: وهزیر،بۆی ههیه لهگهلأ كهسانی سروشتی و مهعنهوی،له شارهزا پسپۆری ههرێم یان دهرهوهی ههرێمدا رێك بكهوێ بۆ ئهنجامدانی ئهو ئهركوفرمانهی پێیاندهسپێری،له ماوهیهكدا كه وهزیر،خۆی بهگونجاوی بزانێ دوای وهرگرتنی رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران،ماف و ئهركیشیان،لهلایهن وهزیرهوه دیاردهكرێ.
ماددهی سێیهم: یهكهم:وهزیر:سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهرپرسه له كارهكانی ئاڕاستهكردنی سیاسهتی وهزارهتهكهو سهرپهرشتكاری وچاودێری، ههموو بڕیارو فهرمان و رێنماییانهی پێوهندییان به ئهركوفرمان و پێكهاتهو سهڵاحییات و كاروباری دیكهی تهكنیكی و دارایی وئیداری و رێكخستنی وهزارهتهوه ههبێ، بهپێی یاسا له وهزیرهوه دهرچێ و،ههرخۆشی سهرپهرشتیی جێبهجێكردنییان دهكات،و بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیرانیش بهپرسه، بهو پێیهی كه ئهندامێكی هاوكاره له ئهنجومهنداو بۆی ههیه ههندێك له دهسترۆییهكانی بدات به بریكاری وهزارهت، یان بهرێوهبهرهگشتیهكان، یان ئهوكهسهی به گونجاوی دهزانێ له وهزارهتدا. دووهم:بریكاری وهزارهت:له چوارچێوهی ئهو سهڵاحییاتهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهسپیردرێ و له ئاراستهكردن و،سهرپهرشتكردنی كاروباری وهزارهتهكهدا،یاریدهی وهزیر دهدات، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و پسپۆر بێت. سێیهم :راوێژكاران: ژمارهیان له چوار كهس زیاتر نابێ، مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆیان ههبێ و، خاوهن ئهزموون وكارایی بن. چوارهم: نووسینگهی وهزیر:فرمانبهرێ بهپلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكا،كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێ،ژمارهێك فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. پێنجهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فرمانبهرێ بهپلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكا،كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێ،ژمارهێك فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. شهشهم: ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت پێك دێت له:ـ أ- وهزیری دهرامهته ئاوییهكان: به سهرۆك. ب- بریكاری وهزاره: بهئهندام ولهحالهتی دابڕانی وهزیر سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكات ج- بریكاری وهزارهتی كشتوكاڵ : به ئهندام. د- بریكاری وهزارهتی شارهوانی : به ئهندام. ه- بریكاری وهزارهتی ئاوهدانكردنهوهو نیشتهجێكردن : به ئهندام. ز- بریكاری وهزارهتی ژینگه : به ئهندام. و- بریكاری وهزارهتی كارهبا : به ئهندام. ی- راوێژكارو خاوهن ئهزمونان،له ناوهوهی یان له دهرهوهی وهزارهتهكه،لهوانهی كه وهزیر بیهوێ له كۆبوونهوهكاندا بهشداربن و ئهنجومهنیش ههركاتێ پێویست بكا،به بڕیاری وهزیر كۆدهبێتهوه. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی كاروباری ئیداری ودارایی:بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهیهكی زانكۆیی سهرهتایی بهدهستهێنابێ و له شارهزا وپسپۆران بێت. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی پلان دانان و بهدواداچوون: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبات كه بروانامهیهكی زانكۆی سهرهتایی بهدهستهێنابێ و له شارهزا وپسپۆران بێت. نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی ئاودێری و ئاوی سهرزهوهی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهیهكی زانكۆیی سهرهتایی بهدهستهێنابێ و له شارهزا وپسپۆران بێت. دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی ئاوی ژێزهوی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهیهكی زانكۆیی سهرهتایی بهدهستهێنابێ و له شارهزا وپسپۆران بێت. پازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بهنداوو كۆگاكانی ئاو: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهیهكی زانكۆیی سهرهتایی بهدهستهێنابێ و له شارهزا وپسپۆران بێت. دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی توێژینهوهو خشهكێشان: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهیهكی زانكۆیی سهرهتایی بهدهستهێنابێ و له شارهزا وپسپۆران بێت.
ماددهی حهوتهم: ههر دهقێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، كاری پێ ناكرێ.
ماددهی پێنجهم: سهرۆكی ههیئه نوێنهرێكی ههیه، به پلهیهكی تایبهت دادهمهزرێ.
ماددهی چوارهم: فرمانبهرێ، به پلهی وهزیر سهرۆكایهتیی ئهم ههیئهته دهكا، سهرۆك دایدهمهزرێنێ و، یهكسهر پابهندی سهرۆك دهبێ. كاتێكیش دیار نهبێ ، یان پلهی وهزیفهكهی چۆڵ بێ، ئهوه لهو بارهدا سهرهك وهزیرانی ههرێم جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژنامهی رهسمیدا بڵا ودهكرێتهوه و وهزیری پهیوهندیدار و گشت وهزارهته پهیوهندیدارهكانی تر دهبێ جێبهجێ بكهن.
ماددهی سێیهم: ئهم ههیئهته بوجهی تایبهت به خۆی ههیه.
ماددهی دووهم: ههیئهتێ بۆ ئاسایشی ههرێم بهناوی (ههیئهی گشتیی ئاسایشی ههرێمی كوردستانی – عێراق)ەوه دادهمهزرێ، شهخسییهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداریی خۆی دهبێ.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة