المواد القانونية

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: هه‌ر یه‌كێ له‌ وه‌زاره‌ته‌كان كه‌سایه‌تنییه‌كی مه‌عنه‌ویان هه‌یه‌ خاوه‌نی گشت ئه‌و مافانه‌ن كه‌ له‌ یاسا ره‌چاوه‌كاندا هه‌ن.

مادده‌ی بیست وپێنجه‌م

مادده‌ی بیست وپێنجه‌م : هه‌ركه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وی پابه‌نده‌ به‌وه‌ی نه‌بێته‌ هۆی به‌رپاكردن یان بڵاو كردنه‌وه‌ی پیسی له‌ هه‌وادا، له‌وانه‌ش بۆنی پیسی وه‌رسكه‌ر یان زیانبه‌خش.

مادده‌ی بیست ونۆیه‌م

مادده‌ی بیست ونۆیه‌م : پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌موو كه‌سێك پابه‌ند بێت به‌ نه‌خشه‌ی بنچینه‌یی ناوچه‌كانی شارستانی و پاراستنی زه‌وی له‌ راكشانی ئاوه‌دانكاری (الزحف العمرانی)، وپێویسته‌ فه‌رمانگه‌كانی پلاندانانی ئاوه‌دانكاری، به‌ڵگه‌كانی پێویست بۆ به‌ده‌ست هێنانی ڕه‌زامه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌سه‌ر نه‌خشه‌و نه‌خشه‌سازی و گۆڕانكاریه‌كان له‌ ڕه‌گه‌زی زه‌ویه‌كان پێشكه‌ش بكه‌ن.

مادده‌ی بیست وسێیه‌م

مادده‌ی بیست وسێیه‌م : پێوه‌ره‌ هه‌رێمایه‌تییه‌كان بۆ ئاوی سه‌رزه‌وی و ژێر زه‌وی و ئاوی خواردنه‌وه‌، به‌ پێڕه‌و دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی بیست و هه‌ژده‌م:

مادده‌ی بیست و هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر دادگا بڕیاریدا پاڵپشت به‌ راپۆڕتی لێژنه‌ی پزیشكی ده‌قكراو له‌ مادده‌ی (27)ی ئه‌م یاسایه‌دا، له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی تۆمه‌تبار له‌ كاتی ئه‌نجامدانی تاوانه‌كه‌ی به‌رپرسیارێتی تاوانكاریی نییه‌ ئه‌وا دادگا بڕیار ده‌دات به‌ ده‌سبه‌سه‌رداگرتنی له‌ یه‌كه‌یه‌كی چاره‌سه‌ریی داخراودا تاوه‌كو لاچوونی مه‌ترسییه‌كه‌ی. دووه‌م: ئه‌و نه‌خۆشه‌ی حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ ملكه‌چ ده‌بێت بۆ به‌رنامه‌یه‌كی چاره‌سه‌ریی و ئاماده‌سازیی تاوه‌كو لاچوونی مه‌ترسیه‌كه‌ی و پزیشكی پسپۆڕ ڕاپۆڕتێكی خولیی ده‌رباره‌ی باره‌كه‌ی پێشكه‌شی لێژنه‌ی پزیشكی ده‌روونی دادوه‌ریی ده‌كات. سێیه‌م: دادگای تایبه‌تمه‌ند بۆی نیه‌ ئه‌و نه‌خۆشه‌ی حوكمه‌كانی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ له‌ دامه‌زراو بهێنێته‌ ده‌ره‌وه‌ ته‌نها پاڵپشت به‌ راپۆڕتێكی پزیشكیی لێژنه‌ی پزیشكی ده‌روونیه‌وه‌ نه‌بێت كه‌ لایه‌نگیریی لاچوونی مه‌ترسییه‌كانی بكات. چواره‌م: داواكاری گشتی و كه‌سوكاری تۆمه‌تبار بۆیان هه‌یه‌ تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ بكه‌ن بۆ بڕیاری لێژنه‌ی پزیشكی ده‌روونی له‌ لای لێژنه‌ی پزیشكی ده‌روونی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌یی له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژ له‌ رێكه‌وتی پێڕاگه‌یاندن به‌ بڕیاره‌كه‌. پێنجه‌م: ناكرێت دانانه‌كه‌ كۆتایی پێ بهێنرێت ته‌نها پاش گه‌ڕانه‌وه‌ نه‌بێت بۆ لایه‌نی دادگه‌ریی فه‌رمانكار به‌ دانان و پێویسته‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی بڕیاره‌كانی دانان هه‌ر (30) رۆژ جارێك پێداچوونه‌وه‌ی بۆ بكرێت.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی "وه‌قایعی كوردستان"ـه‌وه‌ كاری پێ ده‌كرێت.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: حساب و حسابكاریی ناوه‌ندی وه‌زاره‌ت و داریه‌ره‌كانی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت هه‌ر هه‌موو ده‌كه‌ونه‌ ژێر ركێفی دیوانی ریقابه‌ی دارایی هه‌رێمه‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕگه‌ی (ب/2) له‌ مادده‌ی (38)ی یاساكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق راده‌گیرێت.

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: هه‌یئه‌تێك به‌ناوی (هه‌یئه‌ی باڵای پسپۆره‌ پزیشكییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستاندا) دێته‌ دانان. ئه‌م هه‌یئه‌یه‌ ده‌زگایه‌كی فێركارییه‌ به‌ پله‌ی زانكۆ و، به‌وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌به‌سترێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و وه‌زیره‌كان، دوای باوه‌رپێدانیان له‌ لایه‌نی ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانه‌وه‌، له‌به‌ر ده‌میدا ئه‌و سوێنده‌ ه‌دهخۆن: (به‌ خوای گه‌وره‌ سوێند ده‌خۆم كه‌ به‌ دلسۆزی یه‌وه‌ پارێزگاری له‌ یه‌كێتی گه‌ل و خاكی كوردستانی عێراق بكه‌م و رێز له‌ یاسا ره‌چاو كراوه‌كانی بگرم).

ماده‌ی یازده‌م

ماده‌ی یازده‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی بیست:

مادده‌ی بیست: 1. ئه‌نجومه‌ن موماره‌سه‌ی ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ ده‌كا: 2. كاركردن له‌ پێناو هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 3. پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له ‌باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای هه‌موار كردنی سه‌ندیكا. 4. جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. 5. دامه‌زراندنی كارمه‌ندان له‌ سه‌ندیكا و دیاریكردنی كرێیه‌كانیان و به‌رز كردنه‌وه‌یان (ترقیتهم). 6. چاو پیاخشاندن به‌ داواكاریه‌كانی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا. 7. ده‌ستنیشان كردنی نوێنه‌ری سه‌ندیكا له‌ لیژنه‌ ره‌سمیه‌كان و نا ره‌سمیه‌كاندا له‌ كاتێكدا كه‌ نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی ناكا. 8. هه‌واڵه‌ كردنی ئه‌و كێشه‌ و شكاتانه‌ی كه‌ بۆی دێن، بۆ لێژنه‌ی به‌رزه‌قتی. 9. پێكهێنانی لیژنه‌ی لاوه‌كی بۆ هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 10. ئاماده‌كردنی بودجه‌ و دامه‌زراندنی ژمێریارێكی یاسایی بۆ وردكاری و حیسابكاری دووماهی. 11. بڕیاردانی خۆ به‌ خودان كردنی ماڵ و عه‌قار و قبوڵ كردنی له‌ قه‌به‌ر كردن و پێبه‌خشین و مه‌رجه‌كانی قه‌رز كردن و پێشكه‌ش كردنی ده‌ست گرۆیی دارایی له‌ نێوان ئامانجه‌كانی سه‌ندیكادا. 12. خۆ ئاماده‌ كردن بۆ هه‌ڵبژاردن. 13. ته‌مه‌شا كردنی ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ی نه‌قیب یا بریكاره‌كه‌ی یا هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا به‌مه‌رجێك له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌دا بخرێته‌ به‌ر ده‌م ده‌سته‌ی گشتییه‌وه‌. 14. مۆڵه‌ت به‌خشین به‌ ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 15. دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌ی سه‌ندیكا به‌ گوێره‌ی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. 16. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌ه‌سه‌ڵاته‌كانی بدا به‌ نه‌قیب یان سه‌رۆكی لقه‌كان.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م:

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: ده‌رمانساز بۆی هه‌یه‌ دوای وه‌رگرتنی مۆڵه‌ت له‌ سه‌ندیكا، شیكردنه‌وه‌ی ده‌رمانسازی و كیمیاوی و (نه‌خۆشی- كیمیاوی) له‌ باتی ده‌رمانسازی بكا، دوای ته‌واوكردنی خولێكی تاقیگه‌یی كه‌ له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه‌ مۆله‌تی پێ درا بێت.

مادده‌ی یانزه‌م:

مادده‌ی یانزه‌م: ئه‌م مادده‌یه‌ی خواره‌وه‌ بۆ یاساكه‌ دووباره‌ به‌ زنجیره‌ی مادده‌ی بیسته‌م زیاد ده‌كرێ و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: مادده‌ی بیسته‌م (دووباره‌) پێویسته‌، به‌رێوه‌به‌ری گشتی په‌روه‌رده‌، ئه‌م خه‌سڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ی تێدا به‌دی بكرێت: أ- ده‌بێ بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی به‌ ده‌ست هێنا بێ و، خزمه‌تیشی له‌ په‌روه‌رده‌دا، له‌(15) ساڵ پتربێ. ب- به‌ كه‌سایه‌تی به‌هێزو ده‌ستپاكی وناوبانگی باش ناسراوبێ وله‌ نێو ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی وانه‌ بێژان ومامۆستایاندا شاره‌زاو به‌توانا بێت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: مادده‌(2) له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌(5)ی ساڵی 1999 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌. دووه‌م:مادده‌ی(3)له‌ بڕیاری ژماره‌(219)ی ساڵی 2001 هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌. سێیه‌م: بڕگه‌كانی7.6))له‌ بڕیاری ژماره‌ (294)ی ساڵی 1999 هه‌ڵده‌وه‌شێنه‌وه‌. چواره‌م: كاركردن به‌ بڕگه‌(2) له‌ مادده‌(13)له‌ یاسای باجی ده‌رامه‌تی ژماره‌(113)ی ساڵی 1982ی هه‌مواركراو له‌ هه‌رێمی كوردستان راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی له‌جێ داده‌نرێ: باجی ده‌رامه‌ت ده‌خرێته‌ سه‌ر موكه‌لله‌ف له‌ بڕی هه‌ر ساڵێكی ته‌قدیری به‌پێی ئه‌م رێژانه‌ی خواره‌وه‌: 1-ده‌رامه‌تی تاكی نیشته‌جێ دوای پێدانی ئه‌م لێبورده‌ یاساییانه‌ی خواره‌وه‌: أ-3% تا ده‌گاته‌ دوو ملیۆن دینار. ب-5% بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دوو ملیۆن دینار پتره‌ تا ده‌گاته‌ چوار ملیۆن دینار. ج-10% بۆ ئه‌وه‌ی له‌ 4 چوار ملیۆن دینار پتره‌ تا ده‌گاته‌ شه‌ش ملیۆن دینار. د-15% بۆ ئه‌وه‌ی له‌ 6 شه‌ش ملیۆن دینار پتره‌. 2-ده‌رامه‌تی كه‌سی نا نیشته‌جێ هه‌مان رێژه‌كانی نیشته‌جێ یه‌، بێ ئه‌وه‌ی ئه‌و لێبوردنه‌و یاسایانه‌ بیگرێته‌وه‌. 3-باج به‌ ڕێژه‌یه‌كی چه‌سپاو كه‌ بڕه‌كه‌ی (15%)یه‌ ده‌خرێته‌ سه‌ر قازانجی هه‌موو كۆمپانیا كاراكان له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌ كۆمپانیا تاك و ساده‌كانیشه‌وه‌. 4-باج به‌ ڕێژه‌ی 5% له‌سه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی له‌ 700000 حه‌وت سه‌د هه‌زار دینار زیاتره‌ له‌ مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم وه‌رده‌گیرێ بۆ هه‌موو پله‌كانی فه‌رمانبه‌ریه‌تی وكه‌رتی تایبه‌تی تۆماركراو به‌ فه‌رمی وخاوه‌ن پایه‌و پله‌ فه‌رمانبه‌رییه‌ تایبه‌تیه‌كان

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی سیازده‌

مادده‌ی سیازده‌: 1. ئه‌گه‌ر شه‌رتوشرووتی ته‌واوی هه‌بێ، ئه‌وا سندوق (720) دینار مووچه‌ی خانه‌نشینی، مانگانه‌، به‌ رۆژنامه‌وان ده‌دا. 2. ئه‌و مافه‌ خانه‌نشینی یه‌ی به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ دراوه‌، له‌گه‌ڵ هیچ مافێكی خانه‌نشینی دیكه‌دا کە یاسایه‌كی خانه‌نشینی دیكه‌ یان سندوقێكی خانه‌نشینی دیكه‌ پێی دانێ ناشێ كۆبكرێته‌وه‌ و له‌ دوو لایه‌نه‌وه‌ مافی خانه‌نشینی وه‌ربگرێ.

مادده‌ی چوارده‌

مادده‌ی چوارده‌: ئه‌و ماوه‌و مووده‌تانه‌ی خواره‌وه‌، بۆ خانه‌نشینی به‌ خزمه‌ت داده‌نرێن: 1. ماوه‌ی نه‌خۆشی و (اصابة‌) كه‌ رۆژنامه‌وانی له‌كارخستبێ وله‌ سێ ساڵ زیاتر نه‌بێ و بڕیاری لیژنه‌یه‌كی پزیشكیی پسپۆری له‌گه‌ڵ بێ. 2. ماوه‌ی به‌ندی (حه‌پسی) كه‌ به‌ بڕیاری حوكمێ به‌سه‌ر رۆژنامه‌واندا ده‌رچووبێ و ئازادیی لێ به‌ربه‌ست كردبێ یان ماوه‌ی گرتنی یان ده‌ست به‌سه‌ر كردنی كه‌ هۆی سیاسییان بووبێ و له‌ به‌رژه‌وه‌ندی باڵای گه‌ل و فیدرالیزمی هه‌رێمی كوردستان لایان نه‌دابێ. 3. ماوه‌ی بێ به‌ش بوونی رۆژنامه‌وان له‌ كارو پیشه‌كه‌ی خۆی بەهۆی داخستنی ئه‌و ده‌زگا رۆژنامه‌وانی یه‌ یان ئه‌و ده‌زگای راگه‌یاندنه‌ كه‌ ئیشی تێدا ده‌كات، به‌مه‌رجێ ئه‌و له‌ كار بێ به‌شبوونه‌ یان ئه‌و داخستنه‌ پێچه‌وانه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لی كوردستان نه‌بووبێ. 4. ماوه‌ی نێوان دوو ئه‌ركی رۆژنامه‌وانی كه‌ رۆژنامه‌وان له‌و به‌ینه‌دا بێ كاربووه‌و له‌ پیشه‌كه‌ی خۆی به‌ دووربووه‌، به‌ مه‌رجێ له‌و ماوه‌یه‌دا ئیش و كارێكی دیكه‌ی نه‌كردبێ یاسایه‌كی دیكه‌ بیگرێته‌وه‌. 5. ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ له‌سه‌ر ره‌زامه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی كوردستان به‌ خوێندنه‌وه‌ خه‌ریك بووه‌، به‌مه‌رجێ له‌ چوار ساڵ نه‌ترازێ و بۆ وه‌رگرتنی بڕوانامه‌یه‌كی زانستیی بڕوا پێكراو بووبێ.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌وان ئه‌مری خوای كرد، ماوه‌ی ئیقراركراوی هه‌ڵسوڕاندنی كارو پیشه‌كه‌ی ته‌واو كردبوو یان به‌ پێی خزمه‌تی ئیقراركراو ته‌مه‌نی یاسایی خانه‌نشینی ته‌واو كردبوو، یان ته‌واو نه‌كردبوو، ئه‌وه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ مووچه‌ی خانه‌نشینی بۆ خاووخێزانی ده‌بڕدرێته‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة