المواد القانونية
ماددهی سی و سێ: پشكێنهری گشتی له وهزارهت چاودێریكردنی كهسی ڕێپێدراو دهگرێته ئهستۆ، كهسی ڕێپێدارویش دهبێ ههموو تۆمارهكانی لهلایهتی پێشكهشی بكات بۆ مهبهستی وردبینیكردن ئهگهر پێویستی كرد.
ماددهی سی و دوو: یهكهم: ههرێم مافی ئهوهی ههیه خاوهنداریهتی ههموو بهیاناتء زانیاریهكان بكات، چ سهرهتاییء تێكهڵاو، چارهسهر لێكدانهوهیه یان شرۆقهكردنی تایبهت بهنهوتء پڕۆسهكانی نهوت له ههرێم دا. دووهم: لهگهڵ سهرپێچی نهكردن له بڕگهی یهكهم لهم ماددهیهدا كهسانی ڕێپێدراوهكان دهتوانن ڕووپهرێك له بهیاناتء زانیاریهكانی له میانهی مۆڵهتهكهدا بهدهست هاتووه، بهكاری بێنیت به مبهستی مۆلهتهكه و بهشێك یان ههمووی وهكو له مۆڵهتهكهدا هاتووه بهبێ ئهوهی مافی بهخاوهنبوونی ئهو بهیاناتانهی ههبێت له كاتی ههڵوهشانهوهی مۆڵهتهكهدا. سێیهم: رهوانه كردنی بهیاناتء زانیاریهكانی بۆ دهرهوه كه له ماوهی پڕۆسهكانی نهوت بهدهستهاتوون، بهشێوهیهكی ئازاد لهلایهن كهسانی ڕێپێدراوهوه دوای ڕهزامهندی وهزیر، بهمهرجێك لهكاتی داواكردندا دانهیهكی ئهسڵی له ههموو بهیاناتء زانیاریه ئهلیكترۆنیهكان به وهزیر بدرێ یان حاڵهتی كاكلهیی یان بهردهلانیء شلهمهنی فیزیكییهكان یان بهبهشێكیان كه بهكاردههێنرێء له ههرێم دا بهێلدرێتهوه.
ماددهی سی و یهك: ئهگهر له مۆڵهتهكهدا له كهسێك زیاتر ههبوو جگه لهكهسی ڕێپێدارو پابهندیء بهپرسیاریهتیهكانی ههموویان هاوبهرپرسیاریهتیه و هاوشانه لهچوارچێوهی مۆڵهتهكهدا چ بهشێوهیهكی هاوبهش یان تاك بێت.
ماددهی سییهم: لهدهقی مۆڵهتهكهدا هاتووه كه وهزیر ڕهزامهندی پێدان له ئهستۆبكرێت كه بدات یان له وانهی خوارهوه ئاگادار بكرێتهوه: یهكهم: ڕێككهوتننامهكانی بهكارخستنی هاوبهشیء ههناردنه دهرهوهو ڕێكهوتنهكانی دیكهی تایبهت بهپڕۆسهكانی نهوت جگهله ههر گۆڕانكاریهكی ئهم ڕێكهوتننامانه. دووهم: ههر گۆڕانكاریهكی بۆ كونترول كردنی كهسی ڕێپێدارو . سێیهم: ههر ڕێپێدانێك چ گواستنهوه یان گۆڕینهوه، ڕهوانهكردن، نوێكردنهوهو لهیهكدانء بارمتهو ههر ڕهفتارێكی یاسایی دیكهی تایبهت به مۆڵهتهكه.
ماددهی بیست و نۆیهم: یهكهم: 1- كهسی ڕێپێدراوی ههڵگری مۆڵهت مافی بهكارهێنانی ئهمانهی خوارهوهی نیه:- أ- ههر موڵكێكی گشتی بهبێ ڕهزامهندی لایهنهكانی پهیوهندیدار. ب- ههر موڵكێكی تایبهت به حكومهتی ههرێم بهبێ ڕهزامهندی لایهنهكانی پهیوهندیدار. ج- ههر موڵكێكی تایبهتی بهبێ قهرهبووكردنهوهیهكی باش بۆ خاوهنهكهی. 2- مولكدار دهتوانێ مۆلكه جێگیرهكانی لهناوچهی مۆڵهت پێدراو بهكار بهێنێ بهمهرجێك تێكهلاوی لهگهل پڕۆسهكانی نهوتی روو نهدات. 3- مۆلهت چۆنیهتی بهكارهێنانی دامهزراوهكانی گشتی وسهرچاوه سروشتییهكان دیار دهكات، لهوانهش دار و چهولم وبهرد و ئاو. 4 - مۆڵهت كهسی ڕێپێدراو له پابهندیهكانی لهبهرامبهر پهیرهو ءیاساكانی بهركار له ههرێمدا نابورێ، تهنیا دوای وهرگرتنی ڕهزامهندیهكانی لایهنهكانی پهیوهندیدار سهبارهت بهوهوه. دووهم: 1- دهبێ كهسی ڕێپێدراو قهرهبووی دادپهروهرانهء هۆشمهندانه لهكاتی پڕۆسهكانی نهوت دا بكاتهوه، ئهگهر:ـ أ- ههلسوكهوتی خراپی لهگهڵ موڵكهكانی خهڵكی دیكه كردو بووه هۆی زیان پێگهیاندنی. ب- دهستدرێژیكردنی بهئهنقهست بۆ سهرچاڵاكییه ڕپێدراوهكان. 2- ئهگهر بههای قازانجهكانی له مۆڵهتهكهدا بهدهست هاتوون زیادی كرد، لهئهنجامی ئهنجامدانی دهستڕێژهی كه له بڕگهی دووهمی (1)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، ئهو قهرهبۆیهی كه پێویسته لهلایهن كهسی ڕێپێدراوهوه بدرێ، نابێ لهبڕی زیانهكه كهمتر بێت. سێیهم: قهرهبووی دادپهروهرانهو شیاو بهپێی ئهم ماددهیه لهلایهن وهزارهتهوه دهخهملێندرێ، دوای بینینی ههموو ناڕهزاییهكانی لهلایهن ههموو لایهنهكانی پهیوهندیدارهوه پێشكهشكراون، كهسی ڕێپێدراو مافی ئهوهی ههیه داوای ناوبژیوان بكات بهپێی بهندهكانی ناوبژیوانی، ههروهها ئهو كهسهی زیانی پێدهگات مافی ئهوهی ههیه پهنا بۆدادگای تایبهتمهند ببات له ههرێم دا بۆ نارهزایی دهربرین لهسهر بریارهكانی قهرهبووكردن.
ماددهی یهكهم: ماددهی یازدهمی یاسـایی ژماره (22)ی ساڵی 2003ی ئهنجومهنی نیشــتمانیی كوردســتان ـ عیراق پووچهڵ دهكرێتهوه سهبارهت به راگرتنی كارپێكردن به مادهكانی (285 ههتا 293)ی دهروازهی دووهمی یاسای بنچینهكانی دادگاییكردنی سزایی ژماره (23)ی ساڵی 1971 له ههرێمی كوردستان و كار به حوكمهكانی دهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم: یهكهم:وهزیر:سهرۆكی باڵاو،بهرپرسی ئیش وكارو ئاڕاستهكاری سیاسهتی وهزارهتهكهیهو،سهرپهرشتی وریقابهی دهكا،وبۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به بریكاری وهزارهت،بهڕێوهبهره گشتییهكان،یان بهوكهسهی له وهزارهتدا بهشیاوی دهزانێ، بسپێرێت، ههموو ئهو بڕیارو فهرمان رێنماییانهی كه پێوهندییان به ئهركوفرمان وپێكهاتهو دهسهڵات و،كاروباری دیكهی هونهری ودارایی وئیداری ورێكخستنی وهزارهتهكهوه ههبێ،بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، له وهزیرهوه دهردهچن و، خۆی سهرپهرشتیی جێبهجێكردنیان دهكا،وهزیر بهرپرسیشه بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیران،چونكه ئهندامێكی هاوكاری ئهنجومهنهكهیه. دووهم:بریكاری وهزارهت:له چوارچێوهی سهڵاحییاتدا،كه وهزیر پێی دهسپێرێ یاریدهی وهزیر دهدات له ئاڕاستهكردن وسهرپهشتكردنی كاروباری وهزارهتهكهدا،مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆیی تایبهت بهم ئیشهوهی ههبێت. سێیهم:نووسینگهی وهزیر:فرمانبهرێ، بهپلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكاو،بهڕێوهی دهبا،بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی ههبێ،ژماره یهك فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. چوارهم:نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فرمانبهرێ، بهپلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكاو،بهڕێوهی دهبا،بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی ههبێ،ژماره یهك فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. پێنجهم:راوێژكاران:له چواركهس زیاتر نابن،دهبێ بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیان ههبێ و،خاوهن ئهزموون وكهردهش بن. شهشهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتیی كاروباری ئیداری ودارایی:فرمانبهرێ سهرۆكایهتیی دهكاو،بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی ههبێ و،خاوهن ئهزموون و پسپۆڕیش بێ.ئهم بهڕێوهبهرایهتیانهی خوارهوهش وابهستی دهبن: أ- بهڕێوهبهرایهتیی ئیدارهو زاتییه. ب- بهڕێوهبهرایهتیی ژمێریاری. ج- بهڕێوهبهرایهتیی لێوردبوونهوهو ریقابهی ناوخۆ. د- بهڕێوهبهرایهتیی ئامارو لێكۆڵینهوه. ه- بهڕێوهبهرایهتیی پلاندانان وبهدواداچوون. و- بهڕێوهبهرایهتیی كاروباری یاسایی. حهوتهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خزمهتگوزاریی كهس وكاری شههیدان وئهنفالكراوان:فرمانبهرێ سهرۆكایهتیی دهكا،بڕوانامهیهكی بهرایـی زانكـۆیی ههبێ،خاوهن ئهزموون وپسـپۆڕیش بێ. ههشتهم:بهڕێوهبهرایهتی Gشتیی كاروباری شههیدان وئهنفالكراوان له پارێزگاكانی ههرێمدا:فرمانبهرێ سهرۆكایهتیی دهكا،بڕوانامهیهكی بهرایی زانكۆیی ههبێ و،خاوهن ئهزموون وپسپۆڕیش بێ.ئهم بهڕێوهبهرایهتییانهی خوارهوه وابهستی دهبن:ـ أ- بهڕێوهبهرایهتیی كاروباری شههیدان. ب- بهڕێوهبهرایهتیی كاروباری ئهنفالكراوان. ج- بهڕێوهبهرایهتیی ئیداره وزاتییه. د- بهڕێوهبهرایهتیی ژمێریاری. ه- بهڕێوهبهرایهتیی لێوردبوونهوه. و- بهڕێوهبهرایهتیی راگهیاندن وپێوهندیكاری. ز- بهڕێوهبهرایهتیی كاروباری یاسایی.
ماددهی چوارهم: دهستهی گشتی بۆ بهڕێوهبردن و وهبهرهێنانی داهاتهكان خاوهن كهسایهتی مهعنهوی وسهربهخۆیی دارایی وكارگێڕیه،فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات وبهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی به دهست هێنابێت وخاوهن لێزانی وپسپۆری بێت.
ماددهی پێنجهم: دهسته بوودجهیهكی سهربهخۆی دهبێت كه چاوگهكانی ئهمانهی خوارهوهن:ـ یهكهم:بهخشینی ساڵانهی حكومهتی ههرێم. دووهم:پێدان وبهخشین وبارهبوهكان. سێیهم:داهاته داراییهكانی دهسته. چوارهم:دهسكهوتی چالاكیهكانی وهزارهت ودهسته. پێنجهم:ئهوهی له پڕۆژه وهبهر هێنانهكانی دهست دهكهۆیت. شهشهم:داهاتی پسولهی یانهسیب بهمهرجێك به یاسا رێكبخرێت. حهوتهم:بهركهوتی وهزارهت له قهرهبوهكانی حكومهتی فیدراڵی لهو زیانانهی بهر كوردستان وهاوڵاتیانی كهوتوه له ئهنجامی ههڵمهتهكانی ئهنفال وبهكار هێنانی چهكی كیمیاوی.
ماددهی شهشهم: دهسته ئهنجومهنێكی كارگێڕی دهبێت كهسهرپهرشتی سهرجهم چالاكیهكانی كارگێڕی ودارایی وهونهری دهكات وبهتایبهتیش ئهم كارانه دهكات:ـ یهكهم:كاركردن بۆ بهرهوپێش بردنی كاری دهسته وپێرهوه كارگێڕی ودارایی وهونهریهكانی. دووهم:دانانی سیاسهتی گشتی بۆ بهڕێوهبردن ووهبهرهێنانی موڵك وسامان وداهاتهكانی دهسته به پێی ئامانجهكانی وهزارهت. سێیهم:دان نان به بوودجهی ساڵانهی دهسته وحیسابه كۆتاییهكانی وههموار كردن لهسهری. چوارهم:رهزامهندی لهسهر گرێبهست وپهیمان وپابهندیه داراییهكان له چوارچێوهی بوودجهی پهسهند كراوی دهسته. پێنجهم:پهسهندكردنی میلاكی دهسته. شهشهم:لێكۆڵینهوه لهو بابهتانهی وهزیر دهیخاته روو. حهوتهم:ئامادهكردنی راپۆرتێكی ساڵانهی گشتگیر سهبارهت به كاری دهستهو چالاكیهكانی بۆ بهردهم وهزیر وپاشان رهوان كردنی بۆ ئهنجوومهنی وهزیران.
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی كارگێڕی دهستهپێك دێنێت له:ـ أ- سهرۆكی دهستهی گشتی بۆ بهڕێوهبردن ووهبهرهێنانی داهاتهكان / سهرۆك. ب- بهڕێوهبهره گشتی یهكانی وهزارهت /ئهندام ج- بهڕێوهبهری كاروباری یاسایی /ئهندام وبڕیار نووسی ئهنجوومهن. د- دوو شارهزا لهلایهن وهزیرهوه پاڵێوراون كه خاوهن شارهزایی وپسپۆرین له كاروباری دارایی وئابووریدا.
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهن بهلانی كهم یهك كۆبوونههوهی مانگانه ئهنجام دهدات و وهزیر یان سهرۆكی دهستهی گشتی بۆیان ههیه بانگهشه بكهن بۆ كۆبوونهویهكی نائاسایی.
ماددهی نۆیهم: بڕیارهكانی ئهنجومهنی كارگێڕی كاریان پێدهكرێت پاش پهسهندكردنی لهلایهن وهزیرهوه.
ماددهی دهیهم: یهكهم:وهزارهت ئهنجومهنێكی راوێژكاری دهبێ،لهمانه پێك دێت:ـ أ- وهزیر: سهرۆك. ب- بریكاری وهزارهت:ئهندامهو،له دیارنهبوونی وهزیردا سهرۆكایهتی ئهنجومهن دهكا. ج- بهڕێوهبهره گشتییهكان: ئهندامن. د- یهك راوێژكار،وهزیر دیاریی دهكا: ئهندامه ه- نوێنهرێ، له ههریهكه لهم وهزاهرتانه: (تهندروستی، پهروهرده، كاروباری كۆمهڵایهتی، پێشمهرگه، دارایی، ئاوهدانكاری، رۆشنبیری، ناوخۆ وكاروباری ناوچهكانی دهرهوهی ههرێم وفێركردن باڵاو لێكۆڵینهوهی زانیستی)بهمهرجێ پلهیان له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ. دووهم:كاری تایبهتی ئهنجومهن ئهوهیه،راسپێری پێشكهش بهوهزیر بكا،راسپێرییهكهش ئهگهر وهزیر تهسدیقی بكا،سیفهتی بڕیاری وهزاری وهردهگرێ.
ماددهی یازدهم: یهكهم:ئهركوفرمان وكارهتایبهتهكانی وهزارهت وپێكهاتهكانی به پیڕۆ دیاردهكرێن. دووهم:وهزیر بۆی ههیه،بهڕێوهبهرایهتی یان بهش یان هۆبه،له پێكهاتهكانی وهزارهتهكهدا،بهپێی پێداویستی كارو له كاتی زهرووردا،بكاتهوه یان یهكیانبخا یان ئیلغایان بكات. سێیهم:وهزیر بۆ بهجێ گهیاندنی ههر ئهركوفرمانێكی وهزارهتهكه،كهله ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتووه، بۆی ههیه لیژنهگهلی ههمیشهیی یان كاتی پێك بهێنێ. چوارهم:وهزیر،بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ به ئاسانی جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه،دهربهێنێ.
ماددهی دوازدهم: وهزیر،بۆی ههیه،پاش وهرگرتنی موافهقهتی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران،لهگهلأ كهسانی تهبیعی ومهعنهویی وخاوهن ئهزموون و پسپۆری ناوهو ودهرهوهی ههرێمدا گرێبهستی سازبدات،بۆ ئهنجامدانی ئهرك وفرمانێ كه پێیان دهسپێردرێ، له ماوهیهكدا كه خۆی به لهباری بزانێ،بهمهبهستی وهدیهێنانی ئامانجهكانی وهزارهت، ماف وئیلتیزاماتیشیان،وهزیر خۆی دیاریان دهكات دوای رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران.
ماددهی سیانزهم: یهكهم:یاسای ژماره (4) ی ساڵی 1997،ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق،یاسای دهزگای شههید، وبریارهكانی ژماره 186له 19/6/1999 و 126له 17/10/2000 و 22 له 12ی كانونی دووهمی 2005ی ئیدارهی سلێمانی پووچهل دهكرێتهوه. دووهم:ههموو مهوجودات وكارمهندانی دهزگای شههید وبهڕێوهبهرایهتی گشتی ئهنفال،لهگهلأ ههموو ئیلتیزاماتی دارایی ومهعنهوی قهرزهكانیاندا دهگوازرێنهوه بۆ وهزارهت.
ماددهی چوارده: ههر دهقێ لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا نهگونجێ، ناخرێتهكار.
ماددهی پانزه: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شانزه: ئهم یاسایه،له رۆژی دهركردنیهوه دهخرێتهكارو له(وقایعی كوردستان)دا بڵاودهكرێتهوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة