أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێك دێت: 1- وهزیر :سهرۆكی باڵاو بهرپرسی ئیش و كاروئاڕاستهكردنی سیاسهتی وهزارهتهكهیهو سهرپهرشتی و چاودێریان دهكا، ههموو بڕیارو فهرمان و رینماییهكیش كه پێوهندیی بهئهركوفرمان وپێكهاتهو دهسهڵات وكاروباری دیكهی هونهری و دارایی وئیداری ورێكخستنی وهزارهتهكهوه ههبێ، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له وهزیرهوه دهردهچن وخۆی سهرپهرشتیی جێبهجێكردنیان دهكات و بهرپرسیشه له بهردهمی ئهنجومهنی وهزیراندا چونكه خۆی ئهندامێكی هاوكاری ئهنجومهنهكهیهو، بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزاهتهكه، یان به بهڕێوبهره گشتییهكان یان به ههر فرمانبهرێكی وهزارهتهكه، كه خۆی بهباشی بزانی َ، بسپێرێ. 2- بریكاری وهزارهت: له چوارچێوهی ئهودهسهڵاتهی كه وهزیر پێی دهسپێرێ، یاریدهی وهزیر دهدات له ئاڕاستهكردن و سهرپهرشتیكردنی كاروباری وهزارهتدا.مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆی تایبهتمهندی ههبێ. 3- نووسینگهی وهزیر: فرمانبهرێ بهپلهی بهڕێوهبهر،بهڕێوهی دهبا،كهبڕوانامهی زانكۆی ههبێ و ژمارهیێ فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. 4- نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فرمانبهرێ به پلهی بهڕێوهبهر بهڕێوهی دهبا،كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێ. ژمارهیێ فرمانبهریش یاریدهی دهدهن. 5- راوێژكاران: له چواركهس زیاتر نابن.مهرجیشه بڕوانامهی زانكۆیان ههبێ و خاوهن ئهزموون و كارامه بن. 6- بهڕێوهبهرایهتی گشتیی كاروباری ئیداری و دارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا،كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و، خاوهن ئهزموون وپسپۆربێ. 7- بهڕێوهبهرایهتی گشتیی پلاندانان و جێبهجێكردنی پرۆژهكانی كارهبا: بهڕێوهبهرێكی گشی سهرۆكایهتیی دهكا،كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و،خاوهن ئهزموون و پسپۆربێت. 8- بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بهرههمهێنانی وزهی كارهبا: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا،بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و پسپۆریش بێت. 9- بهڕێوهبهرایهتی گشتیی گواستنهوهی وزهی كارهبا: : بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و،خاوهن ئهزموون و پسپۆربێت. 10-بهڕێوهبهرایهتی گشتیی دابهشكردنی وزهی كارهبا: : بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و،خاوهن ئهزموون و پسپۆربێت. 11-بهڕێوهبهرایهتی گشتیی كۆنترۆلأ و پێوهندیكردن: : بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتیی دهكا، بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و،خاوهن ئهزموون و پسپۆربێت. دووهم: له ههر پارێزگایێ، له پارێزگاكانی ههرێمدا، بهڕێوهبهرایهتییهكی گشتی كارهبا پێك دههێنرێ، وفرمانبهرێ سهرۆكایهتی دهكاو بهڕێوهی دهبا،كه بڕوانامهی زانكۆی ههبێ و، خاوهن ئهزموون و پسپۆڕبێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهت، ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: بهرههم هێنان و و زامنكردن و دابهشكردنی وزهی كارهبا. دووهم:بهگهڕخستن وچاكردنهوهی بهردهوامی بنكهكانی بهرههمهێنانی كارهباو، تۆڕهكانی گهیاندن و دابهشكردنی. سێیهم: بهشداری كردن له بههێز كردنی ئابووریی نیشتمانیدا له بواری بهرههمهێنانی وزهو گواستنهوهی و گهیاندن به بهشدارانی بهگشت توێژهكانیهوهو كۆنترۆلأ كردنی تۆڕی كارهباو كۆكردنهوهی كرێكانی و بهرزكردنهوهی ئاستی ئهنجامدانی كار، به مهبهستی پهله لێكردن له پێشخستنی ئابووری و كۆمهڵایهتی و رۆشنبیری له ههموو لایهكی ههرێمدا له رێگهی دامهزراندنی ویستگهی بهرههمهێنی نوێ وپێشكهوتوو بۆدابینكردنی پێداویستی كارهبا بۆ ههنووكه وئاینده جگه له دامهزراندن وفراوانكردنی تۆڕی گواستنهوهو دابهشكردنی كارهبا، بۆ ئهوهی لهگهڵ پێداویستی زیادبوونی بارگهكان (الاحمال)و، بهرزكردنهوهی پلهی دڵنیاییدا بگونجێ و، گهیاندنی تهزووی كارهبا بۆ بهشداران، بهپێی ئاكارهكانی پێوانهیی داواكراو. چوارهم:ئامادهكردنی پلانی ساڵانهو دوورخایهن بۆ كهرتی كارهباو، سهرپهرشتیكردنی جێبه جێكردنی پلانه بریار لهسهردراوهكان و، ههڵسهنگاندنی ئهنجامی جێبه جێكردنه كه. پێنجهم: ئامادهكردنی لێتۆژینهوهی كهڵكی هونهری و ئابووری لهسهر پرۆژهكانی وهزارهت و، پێشنیازی تۆماركردنیان له نێو پلانهكانی وهزارهتدا و، جێبهجێكردنی پرۆژه بریار لهسهر دراوهكان و رهچاوكردنی سهلامهتیی ژینگه. شهشهم:كۆشش بۆ وهكێشكردنی سهرمایهو، هاندانی وهبهرهێنانی نیشتمانی و بیانی لهو كهرتانهدا كه پێوهندییان به ئیشوكاری وهزارهتهكهوه ههیه. حهوتهم: ههماههنگی وتهواوكاری (التكامل) لهگهلأ وهزارهتهكانی فیدراڵدا.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: سهندیكا بۆ ئهنجام دانی ئهو ئامانجانهی خوارهوه ههوڵ دهدات: 1. كاركردن له پێناو بهرز كردنهوهی ئاستی ئهندامان له رووی هونهری و پیشهیی و كۆمهڵایهتی و ئابووری و رۆشنبیرییهوه. 2. بهشداری كردن له بوژاندنهوهی هونهری و رۆشنبیری له ههرێم دا به هاوكاری كردن لهگهڵ لایهنه تایبهتمهندهكان بۆ بهرز كردنهوهی ئاستی گشتی هونهر به ههموو هۆیهكی بڵاو كردنهوهی وهك رۆژنامه و گۆڤار و چاپهمهنی و هۆیهكانی تری بهردهست لهگهڵ بهشداری كردن له كۆنگره هونهرییه ناوخۆیی و عهرهبی و جیهانییهكاندا. 3. رێك خستنی بنهمای كاركردن له پیشه هونهریهكاندا. 4. ههوڵدان بۆ زامن كردنی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و بێ كاریدا. 5. چاودێری كردن و ناساندن و پهره پێدانی بهرههمی هونهرمهندانی كوردستان له ههر كوێیهك بن بهو مهبهستهی ئهو ئامانجانه بێنێته دی كه سیستهمی فیدرالیزم له كوردستانی عێراقدا بۆی ههوڵ دهدات.
مادهی یهكهم:
مادهی یهكهم: بڕگهی دوو له ماددهی شهش ههموار دهكرێ و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: (وهزیر له كاتی پێویست دا بۆی ههیه له نۆژهن بهرێوهبهرایهتی و بهش و لقهكان پێكبهێنێ و لهغویان كا و پهیوهندیان لێكتری بترازێنێ).
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوواندنییهوه كاری پێدهكرێت و، له رۆژنامهی فهرمیی "وهقایعی كوردستان"بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیداركانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
مادددهی ههشتهم:
مادددهی ههشتهم: ماددهی (بیست و دووهم)ی یاساكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: یهكهم: ئهندامی كارا كاری خۆی له نێو ئهكادیمیادا دهكات و بهشداری له لیژنهكانی و كۆبوونهوهكانی و چاڵاكییه زانستییهكانیدا دهكات. دووهم: ئهندامی كارا له یهكێك لهم حاڵهتانهی دادێ، ئهندامێتی لهدهست دهدات: 1ـ دهست له كار كێشانهوه. 2ـ ئهگهر له سێ كۆبوونهوهی دوا به دوای یهكدا به بێ پاساوێكی رهوا ئاماده نهبوو یان به شێوهیهكی باش بهردهوامی به ئهركی خۆی نهدا، ئهویش به بڕیاری ئهنجومهنی ئهكادیمیا و به دهنگدانی نهێنی دهبێت. 3ـ ئهگهر به تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕووبهر حوكم درا. 4ـ مردن. سێیهم: له كاتی بهتاڵ مانهوهی شوێنی ئهندامێك له ئهندامانی ئهنجومهن، سهرۆك له یهكهمین دانیشتندا ئهوه رادهگهیهنێت و له ماوهی (سێ مانگ)دا به بڕیاری ئهنجومهنی ئهكادیمیا پڕ دهكرێتهوه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ههردوو بڕگهی (ج) و (د) له ماددهی بیست و یهكهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێنهوه: ج ـ پاداشتێكی مانگانه به ئهندامانی ناخۆتهرخان (ناموتهفهڕغ)ی ئهنجومهنی ئهكادیمیا دهدرێت. د ـ له حاڵهتی كۆتایی هاتنی ئهندامیهتیی ئهندامی كارای ناخۆتهرخان، مووچهیهكی خانهنشینیی بۆ دهبڕدرێتهوه ئهگهر مووچهی نهبێت و پهیوهست به وهزیفهیهكی دیكهوه نهبێت.
ماددهی پهنجاوشهش :
ماددهی پهنجاوشهش : یهكهم :دهرههق بهكهسی ڕێپێدراو ڕێكارهكانی ئاماژهی بۆ كراوه لهبڕگهی دووهم لهم مادهیهدا وهردهگیرێ ئهگهر: 1- سهرپێچی كرد له یاساكانی ههرێم پهیوهست به نهمانی گهندهڵی. 2- كۆسپی خستهبهردهم كارهكانی پشكێنهری گشتی بهشێویهكی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆو بهههرهۆكارێك بێت. 3-ههلسان به یان بهشداریكردن له پێشكهشكردنی داواكاری یان ههر ڕاپۆرتێكی فهڕمی یان بهڵێنی نوسراو پێشكهشكرد بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، زانیاری درۆ یان دهسخهڵهتداتن لهخۆی گرتبێ بهشێوهیهكی ئهنقهست بێ یان بێ ئهنقهست بێ. 4- بهدهستی هێنا یان كڕین و فرۆشتن یان وهرگرتن یان مامهڵهی بهزانیاری و بهیانهكان كرد كه موڵكی ههرێمه و ههروهكو لهماددهی سی و دووهمی ئهم یاسایهدا هاتووه كه له چوارچیوهی مۆڵهت نهبێت یان بهڕێپێدانی وهزیر نهبێ. دووهم: ئهگهر سهلمێنرا بۆ وهزیر كه كهسی ڕێپێدراو یهكێك لهو كارانهی كه له بڕگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتووه ئهنجامی داوه ئهم ڕێكارانهی خوارهوه دهرههقی وهردهگیرێ سهرهرای ههلسوكهوتهكانی جهزایی: 1- مۆڵهتهكهی چ ههمووی یان بهشێكی ههڵدهوهشێتهوه. 2- بێ بهری دهبێ له بهشدار كردن لهكهمكردنهوهو مهزادكردنی پهیوهست به پڕۆسهكانی نهوت و بهتایبهتی ئهوهی پهیوهندیداره به مۆڵهتهكان و دابین كردنی كاڵاو خزمهتگوزاریهكان. 3- بێ بهری دهكرێ له كارهكانی بیناكردن لهو حاڵهتانهی كه دهبێته هۆی زیان گهیاندن به بهرژهوهندی گشتییهوه. 4- بێ بهری دهكرێ له ئهنجامدانی چاڵاكیهكانی پهیوهست بهپڕۆسهكانی نهوت بۆ ماوهی كه له دوو ساڵ كهمتر نهبێت. 5- بڵاوكردنهوهی درێژهی تایبهت بهو كارانه.
ماددهی پهنجا وحهوت:
ماددهی پهنجا وحهوت: بهكارهێنانی رێژهیهك له داهاته نهوتییهكان بۆ پاراستنی مافهكانی نهوهكانی داهاتوو و داراكردنی پرۆژه ستراتیژیهكان و پشتگیری كردنی ژینگه وخێزانی شههیدان و پشتگیری پێداویستییهكانی پێویست بۆ هاولاتیانی كوردستان به جۆرێك دادپهروهری له نێوان پێكهاتهكانی نهتهوهیی وئایینی بێنێتهدی ئهوهش به یاسا رێك بخری.
ماددهی پهنجا و ههشت:
ماددهی پهنجا و ههشت: حكومهتی ههرێم بنیاتنانهوهی ئهو ناوچانهی كه پڕۆسهكانی نهوتی تێدا ئهنجام دهدرێت لهبهر چاو دهگرێت و پشتگیری ئهنجومهنهكانی ناخۆیی وشارهوانی ئهم ناوچانه دهكات و خاوهن زهوییهكان قهربوو دهكات بهپێی یاسا به جۆرێك دادپهروهری بێنێتهدی. .
ماددهی پهنجا ونۆ:
ماددهی پهنجا ونۆ: یهكهم: كاربههیچ دهقێكی یاسایی یان بریاریك ناكرێ گهر لهگهل حوكمهكانی ئهم یاسایه كۆك نهبێت. دووهم: حوكمهكانی یاسای وهبهرهێنانی ههرێمی كوردستانی ژماره (4)ی ساڵی 2006 بهسهر پڕۆسهكانی نهوت دا جێبهجێ ناكرێت.
ماددهی شهست:
ماددهی شهست: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆجێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنی.
ماددهی شهست و یهك :
ماددهی شهست و یهك : ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرچونییهوه جێبهجێ دهكرێ وه له ڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: 1-شارهوانییهكان لهسهر بچینهی ژمارهی دانیشتوان به پێی دوا سهرژمێری گشتی بهم شێوهیه پۆلین (تصنیف) دهكرێن: أ-شارهاونی مهڵبهندی پایتهختی ههرێم له پۆلی تایبهتی دهبێ. ب-شارهوانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم او پۆلی (مومتاز) دهبن. ج-ئهو شارهوانیانهی ژمارهی دانیشتوانیان له حهفتاو پێنج ههزار كهمتر نییه له پۆله یهكهم دهبن. د-ئهو شارهوانیانهی ژمارهی دانیشتوانیان له پازده ههزار كهمتر نییه له پۆلی دووهم دهبن و وهزیر بۆی ههیه ئهو قهزایانهی لێ بهدهر بكا كه شێوهیهكی مێژووییان ههیه و شوێنه جوگرافییهكان بواری فراوان بوونی ئاسۆیی ی (افقی) ناداتێ. ه-ئهو شارهوانیانهی ژمارهی دانیشتوانیان له پێنج ههزار كهمتر نییه له پۆلی سێیهمدا دهبن. و-ئهو شارهوانیانهی ژمارهی دانیشتوانیان له پێنج ههزار كهممتره له پۆلی چوارهمدا دهبن. 2-پۆلهكانی شارهوانییهكان دوای دهرچوونی ئهنجامی ههر سهرژمێریهكی گشتی به بهیاننامهیهك كه وهزیر دهری دهكا و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه، دهگۆردرێن.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: شارهوانی بهو مانایهی خاوهنی كهسایهتی یهكی مهعنهوی یه ئهم مافانه ههیه. 1-مافهكانی خۆی به پێی حوكمی یاسا كارپێكراوهكان وهردهگرێ. 2-باج (رهسم)ە كرێ به پێی حوكمی یاسا كارپێكراوهكان دهسێنێ. 3-ئهو دهسهڵاتانهی بواری جێبهجێ كردنی خزمهتگوزاری و فهرمانهكان بۆ دهرهخسێنن به پێی حوكمی ئهم یاسایهو یاسا كارپێكراوهكانی تر به كاریان دێنێ. 4-به پیی حوكمی ئهو یاسایهی بهلێننامه (عقد) به ههموو جۆرهكانییهوه دهبهستێ. 5-مافی دژكاری (الخصومه)ی له گشت له گشت ئه دوایانهدا (الدعاوی) ههیه كه دهیانكا لهسهری دهكرێن. 6-خاوهنی ئهستۆیهكی دارایی سهربهخۆیه(ژمه مالیه مستقله).
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو زاراوهوه و دهستهواژانهی دادێ، واتاكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان- عێراق. دووهم: سهرۆكی ههرێم: سهرۆكی ههرێمی كوردستان- عێراق. سێیهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێم. چوارهم: راوێژكار: راوێژكاری ئاسایشی ههرێم. پێنجهم: ئاسایشی ههرێم: پاراستنی ههرێمی كوردستان- عێراق له ههڕهشهی دهرهكی و ناوخۆ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهركی دهزگای شارهوانی پێششكهشكردنی خزمهتگوزاریی گشتییه له ناوچهیهكی دیاركراوی سنوورداردا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ماددهی (یازدهم)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی دادێ دهخوێندرێتهوه: سهرۆكی ئهكادیمیا جێگرێكی دهبێ كه ئهنجومهنی ئهكادیمیا له نێو ئهندامانی كارایدا، به ههمان ئهو میكانیزمه ههڵی دهبژێرێت كه سهرۆكی پێ ههڵدهبژێرێت و بۆ ماوهی (چوار ساڵ) كه بۆ یهك جار قابیلی نوێ كردنهوهیه، جێی سهرۆكیش له كاتی ئاماده نهبوونیدا دهگرێتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهزگا به سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهبهسترێتهوه و سهرۆك وهزیران بۆی ههیه جێگرهكهی یا یهكێك له وهزیرهكان له جیاتی خۆی دابنێ بۆ سهرپهرشتی كردنی و ئهو یاسایه سنوور و جۆری ئهو سهرپهرشتی كردنه دهست نیشان دهكات.