المواد القانونية
ماددهی سێیهم: ماددهی (11) یازده له یاساكه ههموار دهكرێ و وهك ئهمهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 1-ئهو دهعوا گشتییانهی كه لهسهرپێچی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایهوه پهیدا دهبن، ئیددیعای گشتی دهیانكاتهوه، دوای ئهوهی كه لهلایهن وهزارهتهوه لێی ئاگادار دهكرێ، بهڵام ئهو دهعوایانهی تر كه لهوهوه پهیدا دهبن، ئهوه، زهرهرمهند كێ بوو بێ، ئهو دهیكاتهوه. 2- ئهو دهعوایانهی كه له بڕگه (1)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، ئهگهر له چاپكراوهی خولاوخولدا شهش مانگ بهسهر بڵاوكردنهوهیدا تێپهریبێ، یان له چاپكراوهی غهیری خولاوخولدا كه دهست به دابهشكردنی كرا بێ، ئهوانه دادگاكان گوێی نادهنێ.
ماددهی بیست وچوارهم: مهرجهكانی پله پێدان و بهرزكردنهوهو سزادان و مۆڵهت و كاروبارهكانی تر بۆ پلهدارهكان به یاسا دیار دهكرێت.
ماددهی بیست وسێیهم: ئهو ئافرهتانهی له ریزهكانی هێزی(پێشمهرگه – زێڕهڤانی ههرێم)خزمهت دهكهن مووچهی تهواو و ههموو ئهو دهرماڵانهیان له كاتی مندالأ بوون و له ماوهی مۆڵهتی دایكایهتی پێ دهدرێ.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: وهزارهت رێنمایی دهردهكات سهبارهت به بهرههمهێنانی نهمامی دارستان، و دهست دهگرێت بهسهر نهمامی بهرههمهێنراو بۆ مهبهستی بازرگانی كه بهبێ مۆڵهتن. دووهم: رێگه نادرێت به هێنانی نهمامی دارستان كه مهرج وستاندهری پاراستنی رووهكی و یاسا كارپێكراوهكانی نییه، بۆ ناو ههرێمدا.
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركان بهجێ دێنێ: 1-دانانی نهخشهی كشتهكڵی ئهوتۆ كه گهشه پێدانی بهرههمی كشتوكال و له بوارهكانیرووهك و ئاژهڵ و پاوانه سرووشتیهكاندا بهدی بێنێ. 2-پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری له بواری رێ نیشاندان دا و مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی بهرههم هێنانی كشتوكاڵ و سازدانی لێكۆڵینهوهی كشتوكاڵی پراكتیكی و بهشدار بوهن له چهسپاندنی هاریكاری كشتوكڵی و سهرپهرشتیكردنی بهجێ هێنانی یاساكانی زهوی سازی (الاصلاح الزراعی) و بهداوداچوونی جێ بهجێ كردنی ئهو چالاكیانهی پهیوهنیان به خستنهكاری زهوی یه كشتوكاڵیهكانهوه ههیه به ئامانجی پێشخستنی بهرههمی كشتوكاڵ له ههرێمدا. 3-نهخشه دانان بۆ سهرچاوهكانی ئاو له ههرێمدا و دروست كردنی بهربهست و پرۆژهی ئاودێری و سازادانی زهوی و زار و پاراستنی و سوود بینین له ئاوی نویك و قوڵی ژێر زهوی (سگحی و جوفی) و بهگهر خستن پاراستنی پرۆژهكانی ئاودێری و بهرگرتن له مهترسی لافاو و ژێر ركێف خستنی سێلا و و حهوزهكانی رووبارهكان. 4-ئامادهكردنی لێكۆلینهوهی تایبهتی و سكێچ و پرۆگرام بۆ پرۆژهكان و كار كردن بۆ جێ به جێ كردنیان و جێ بهجێ كردنی ئهو پرۆژانهی راستهوخۆ لهلایهنانی ترهوه له ناوه و دهرهوهی ههرێمدا پێیانی دهسپێردرێن به سیفهتی بهڵێندهر یا له لایهن دهزگا جێبهجێ كارهكانیهوه یا بهڵێندهرهكانی ناوخۆ یا بیانی و سهرپهرشتی كردنی جێبهجێ كردن و بهداو داچوونیان. 5-تهقهلا دانی مسۆگهر كردنی تۆوی پوختكراو و سهمادی كیمیاوی و قهڵاچۆكهر (مبیدات) و دابینكردنی دهرمان و گرتنه بهری ئهو رێ و شوێنانهی زیاد كردنی بهرههم و پوختكردنی مسۆگهر دهكهن.
ماددهی شهشهم: 1-وهزیر بۆی ههیه دهستهو لیژنهی ههمیشهییهكانی بۆ جێ بهجێ كردنی ئهركێكی دیاریكراو پێك بێنێ. 2-دام و دهزگاكانی وهزارهت و ئهرك و دهسهڵاتهكانی بهرێوهبهریهتییه گشتییهكان و بهرێوهبهریهتیهكانیان و دهسته و مهڵبهندهكان به پهیرهوێك دهست نیشان دهكرێن. 3-وهزی بۆی ههیه له كاتی پێویستاد له چوار چێوهی بهرێوهبهر یهتیهكاندا لق (شعبه) پێك دێنێ.
ماددهی بیست ویهك: راگر (عهمید) ئهم ئیش و سهڵاحییاتانهی خوارهوه راى دهكا: 1- ئیشه تایبهته زانستیهكان: أ- بهدواداچوونی رهوش و رێكۆپێكیی خوێندنه سهرهتاییهكانی كۆلێژو خوێندنه باڵاكانی و، كۆشش بۆ پتهوكردنی بارودۆخی پهروهردهیی و زانستی. ب- تهسدیقكردنی راسپاردهگهلی ئهنجومهنهكانی بهش و لقهكان. ج- رهزامهندی لهسهر دابهشكردنی مادده دیراسیهكان و یهكه فهسڵیهكان بهسهر ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و موحازیرهكاندا، ههروههاش پێكهێنانی لێژنهگهلی گفتوگۆكردنی نامهكان (الرسائل) و دیاركردنی وادهكانیان. د- وهبهركارخستنی ههموو رێنمایی و پێرۆكان كه لهبارهی رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهردهییهوه دهردهچن، ههروهها بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلیژیش. 2- ئیشه تایبهته ئیداری و داراییهكان: أ- وهبهركارخستنی ئهو یاساو پیڕۆو رێنماییانهی كه پهیوهندییان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب- رهزامهندی لهسهر راسپاردهگهلی لیژنهكانی كۆلێژهكه. ج- رهزامهندی لهسهر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسهی سهرهتایی كۆلێژو دیراسهی باڵا. د- رهزامهندی لهسهر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگهیی (المختبریه)و پێداویستی دیكهو گۆڤارو كتێب. ه- رهزامهندی لهسهر خهڵاتكردنی كهسانی دهرهوهی زانكۆ كه له كۆلێژهكهدا مهشق دادهدهن و وانه دهڵێنهوهو سهرپهرشتی لهسهر نامهگهل (الرسائل)دهكهن وله لیژنهگهلی تاقیكردنهوهی گشتگیر (الشامل) و لیژنهكانی گفتوگۆ بهپێی یاسا بهركارهكان، بهشداری كردن. و- رهزامهندی لهسهر گۆڕینی عینوانی هونهرمهندو ئیداریهكان لهچوارچێوهی میلاكی تهسدیقكراوی كۆلێژهكهدا، بهپێی حوكمهكانی یاساو پێڕۆو رێنماییهكان. ز- رهزامهندی لهسهر گواستنهوهو تهنسیبكردنی كهسانی كارمهند له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندو ئیدارییهكان لهچوارچێوهی كۆلێژو دایهرهكانی زانكۆدا، ئهوهش دوای تهنسیقكردن لهنێوان جێ گۆڕكێكاندا، بهمهرجێ موافهقهتی سهرۆكایهتیی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی سێیهم: شیركهتی بیری ئیرتیوازی لێ دان ومهركهزهكانی لێكۆڵینهوهی كشتوكاڵی و تهتبیقی یهكان، كه له بڕگهی نۆی ماددهی چوارهمی یاسای ژماره (10)ی ساڵی (1992)دا هاتووه ئیلغا دهكرێ و ههر موڵك و ماڵێكیشی بووبێ، موڵك و ماڵی وهزارهتی كشتوكاڵ و ئاودێری ههرێمن.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستاندا دهخرێته كار.
ماددهی یازدهم: دانهری كاری هونهره شێوهكارییه ڕهسهنهكان و ههروهها دهستنووسه مۆسیقی و ئهدهبیه ڕهسهنهكان، یان میراتگرهكانی ئهم دانهره، مافیان ههیه رێژهیهكیان دهست بكهوێت كه له (10%)ی ههر پرۆسهیهكی فرۆشتنی ئهم كاره به مهزادی ئاشكرا، له دوای یهكهم دهستلێههڵگرتنی له لایهن دانهرهكهیهوه، كهمتر نهبێت.
ماددهی ههشتهم: مافه داراییهكانی دانهر شیاوی دهستلێههڵگرتن و گواستنهوهن بهشێوهیهكی نیمچهیی یان به تهواوی، چ به بهرامبهر بێت یان بێ بهرامبهر، وه تهنها دانهر، یان جێگرهوه گشتیهكهی له دوای خۆیدا، مافی سوودمهندی دارایی كارهكهی ههیه، جا رێگهی پیادهكردنی ئهم مافه بهههر شێوهیهك بێت، لهم پێناوهشدا دانهر بۆی ههیه مۆڵهت بدات یان رێگهبگرێت لهمانهی خوارهوه: یهكهم: فرۆشتن یان دابهشكردن یان بهكرێدان یان نیشاندانی كارهكه. دووهم: كۆپیكردن، چاپكردن، تۆماركردن و وێنهگرتنی كارهكه به گشت ئامرازه بهردهستهكان. سێیهم: وهرگێرانی كارهكه بۆ سهر زمانێكی تر یان لێوهرگرتنی یان ههمواركردنی یان دهستكاریكردنی یان كورتكردنهوهی یان گونجاندنی یان ههر كارڕاییهكی تر. چوارهم: هاوردهكردنی دانهی ئهو كارهی كهوا له دهرهوه، چ به ڕهزامهندی دانهر یان بهبێ ڕهزامهندی ئهودا، بڵاوكراوهتهوه. پێنجهم: بهجێگهیاندنی كارهكه. شهشهم: گواستنهوهی كارهكه بۆ جهماوهر بهههر شێوهیهك و بهههر ئامرازێك بێت.
ماددهی بیست و نۆیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی حهڤدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا ههڵدهستی به سهیر كردنی ئهو كێشانهی كه دێنه بهر دهستی و یهك لهو ئیجرائاتانهی خوارهوه له ماوهی بیست رۆژ له تۆمار كردنی سكاڵاكه له تۆماری سهندیكادا وهردهگرێ: یهكهم: رهت كردنهوهی سكاڵاكه یان داخستنی تۆژینهوه، لهگهڵ دهست نیشان كردنی هۆكارهكانی. دووهم: سهپاندنی ئهو سزایانه دهرههق به ئهندامی پێشێلكار: 1. وریا كردنهوه. 2. ئینزار. 3. قهدهغه كردنی پیشهكهی كه له (30) رۆژ تێنهپهرێ. سێیهم: ناردنی كێشهكان بۆ لیژنهی بهرزهفتی كردن (انصباط) ئهگهر پێویستی به ناردن كرد.
ماددهی سێیهم: سهندیكا لهسهر داواكارییهك پێك دێ كه به لایهنی كهمهوه پازده پزیشكی دروستی ئاژهڵ كه ماوهی كاركردنیان لهم پیشهیهدا له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ، پێشكهش به لایهنی تایبهتمهندی دهكهن وه دهستهی ئامادهكار ئیش و كارهكانی سهندیكا ههڵدهسورێنن تاكو ههڵبژاردن دهكرێ.
ماددهی یازدهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له ڕۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی دوازده: ریكخراوهكه بۆی ههیه لهگهڵ رێكخراوه بیانیهكاندا گرێ بهستی بكات یان كۆمهك و پیتاكی ماددهی و مهعنهوی له ههندهرانهوه وهربگرێ، لهم بارهدا پێویسته وهزارهتی ناوخۆ و وهزارهتی یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ئاگادار بكات.
ماددهی شازدهم: یهكهم: مافهكانی دانهر لهگهڵ دانانی كارهكهیهوه دێنهئاراوه. دووهم: مهبهست له هاتنهئارای كار ساتهوهختی دانانێتی له شێوهیهكی بابهتیی شیاو بۆ تێگهیشتن و كۆپیكردن یان چهسپاندن. سێیهم: مهرج نیه بۆ هاتنهئارای مافهكانی دانهرو پیادهكردنیان كارهكه تۆمار بكرێت یان ڕابسپێردرێت یان رێكاره ڕواڵهتكارییهكانی تری بۆ تهواو بكرێت.
ماددهی حهڤدهم: لهگهڵ پێشێل نهكردنی مافهكانی دانهری كاری ڕهسهن، ئهوا بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه، ئهم كهسانهی خوارهوه به دانهر ههژمار دهكرێن: یهكهم: ههر كهسێك ههڵسا به وهرگێڕانی كارێك بۆ سهر زمانێكی تر، یان پێداچوونهوهی یان گۆڕینهوهی له ڕهنگێك بۆ ڕهنگێكی تری ئهدهب یان هونهر یان زانستهكان، یان كورتكردنهوهی، یان گۆڕینی یان ههمواركردنی، یان راڤهكردنی، یان كۆمێنت له سهر نووسینی، یان پێرستكردنی، یان ههر شێوازێكی تر كه به شێوهیهكی نوێ و داهێنراوی نیشان بدات. دووهم: ههر كهسێك كارێكی هونهری كهسێكی تر بهجێبگهینێت، بهجێگهیاندنهكهش چ به گۆرانی گووتن بێت، یان ژنین، یان ریتم، یان پێشكهشكردن، یان وێنهگرتن، یان نیگاركێشان، یان جوله، یان ههنگاو، یان ههر رێگهیهكی تر.
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: ئهگهر زیاتر له كهسێك بهشداریان كرد له دانانی یهك كاردا، به جۆرێك كهوا ناكرێت پشكی ههر یهكێكیان تیایدا جیابكرێتهوه، ئهوا ههموویان به یهكسانی به خاوهنی كارهكه ههژمار دهكرێن، تهنها ئهگهر له سهر پێچهوانهی ئهمه پێكهاتبن، لهم حاڵهتهشدا بۆ كهسیان نیه كهوا مافهكانی دانهر له سهر ئهم كارهكهدا پیاده بكات، تهنها بهپێكهاتنی ههموویانهوه نهبێت، وه ههر یهكێكیان، له كاتی ڕوودانی ههر دهستدرێژیێك بۆ سهر مافی دانهر، مافی ههیه داوا بهرزبكاتهوه. دووهم: بهڵام ئهگهر كرا پشكی ههر بهشداربووێكی دانانی كارهكه له پشكی هاوبهشهكانی تری جیابكرێتهوه، ئهوا ههر كامیان بێت مافی ههیه مافهكانی دانهر لهو بهشهی كه بهشداری كردووه له دانانی، وهسوودبهێنێت به مهرجێك هیچ زیانێك به وهسوودهێنانی ههمان كار نهگهینێت یان ستهم له مافی گشت بهشداربووانی كارهكه نهكات، تهنها ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێككهوتبن. سێیهم: ئهگهر كۆمهڵه كهسێك له دانانی كارێك، به ئاراستهكردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، كه بڵاوكردنهوهی كارهكه له ژێر بهرێوهبردن و ناوی خۆی له ئهستۆ بگرێت، بهشداربووبن به جۆرێك كهوا كاری هاوبهشهكان تیایدا له ئامانجه گشتیهكهی مهبهستی ئهم كهسه لهم كاره یان بیرۆكهیهی دایهێناوه، به جۆرێك ئاوێته بووبێت كهوا ناكرێت كاری ههر بهشداربووێك له بهئهنجام گهیاندنی ئهم كاره به تهنیا جیابكرێتهوه، ئهوا ئهو كهسهی داهێنانی ئهم كارهی ئاراستهو رێكخستووه، به تهنیا مافهكانی دانهری بهسهردا پیاده دهكات، ئهگهر رێككهوتنێك بهپێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی بیست و یهكهم: یهكهم: له حاڵهتی بهشداریكردن له دانانی كاری موسیقایی سترانییدا، ئهوا تهنها دانهری پارچه مۆسیقاكه مافی ههیه مۆڵهت بدات به بهجێگهیاندنی ئاشكرای تهواوی كاره هاوبهشهكه یان جێبهجێكردنی یان بڵاوكردنهوهی یان لێگرتنهوهی چهند كۆپیهك لێی، لهگهڵ پێشێلنهكردنی مافی دانهری پارچه ئهدهبیهكه، ئهم دانهرهش مافی ههیه به تهنیا پارچه ئهدهبیهكهی بڵاوبكاتهوه، بهڵام بۆی نیه ڕهفتاری پێوهبكات تاوهكو ببێته بنهمای كارێكی موسیقایی تر، ئهگهر بهپێچهوانهی ئهمه ڕێكنهكهوتبن. دووهم: له حاڵهتی هاوبهشیكردن له دانانی ئهو كارانهی به جۆلهو مۆسیقا جێبهجێ دهكرێن یان لهو نمایشانهی مۆسیقایان لهگهڵدایهو له گشت كاره هاوبهشهكاندا، ئهوا دانهری پارچه نامۆسیقاییهكه مافی ههیه مۆڵهت بدات به بهجێگهیاندنی ئاشكرای تهواوی كاره هاوبهشهكه یان جێبهجێكردنی یان لێگرتنهوهی چهند كۆپیهك لێی، وه دانهری پارچه مۆسیقاكه مافی ههیه تهنها ڕهفتار به پارچه مۆسیقاكه بكات به مهرجێك له كارێكی لێكچوو لهگهڵ كاره هاوبهشهكه بهكار نههێنرێت، ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة