أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهوهی رووی لێنراوه له ئهندامانی ئهنجومهنی وهزیران سهرپهرشتی دهزگاكه بكات، سهرۆكایهتی دانیشتنهكانی ئهنجومهن دهكات له كاتی ئاماده بوونی له كۆبوونهوهكهدا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهن ئهم سهڵاحییاتانهی خوارهوه رایی دهكا: 1. نهخشهكێشانی سیاسهتی گشتی وهزارهت و دیاركردنی ئامانجهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. ههروهها بنهماگهلی ئیداری و هونهری و ئابووری و داراییش كه بۆ وهدی هێنانی ئامانجهكانی سوودیان ههبێ، دهیانگرێته بهر. 2. گفتوگۆ لهسهر پرۆژهگهلی بوجهی دارایی و بهرخورداری (الأستثمار)ی ساڵانهی وهزارهتهكهو دایهرهكانی سهربه وهزارهتهكه دهكات و، رای خۆی له سهریان دهردهبرێ و، ئهوهش كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 3. گفتوگۆكردن لهسهر پلانه سهرهتاكانی كورتمهوداو مهودای مام ناوهندو دوورمهودا، كه دایهرهكانی وهزارهت ئامادهیان دهكهن. رای خۆیشی له سهریان دهردهبڕێ و، ئهوةشى كه پێی باش بێ بهشێوهی راسپارده پێشكهشی دهكات. 4. پێشنیاز دهكا كه وهبهرهێنانی زیاده سهرمایه (الفائض من رۆوس الاموال)ی دایهرهكانى سهر به وهزارهتهكه رێك بخرێت و، بهپێی پێداویستی بهرژهوهندی گشتی و له چوارچێوهی یاساگهلی بهركارو رێنماییهگهلی دارایدا. واقیعی ئهو وهبهرهێنانانه(الأستثمارات) روون بكرێتهوه. 5. خول بهخول ریقابهی جێبهجێ كردنی پلانهكان دهكاو، لهم رووهوه ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێ دهیانخاتهڕوو. 6. له پرۆژهگهلی ئهو یاسایانهش دهكۆڵێتهوه كه وزارهت بیهوێ پێشنیازیان بكات. 7. گفتوگۆ لهسهر ئهو پێشنیازو راسپاردانهش دهكات كه له بارهی ههمواركردن یان بهرفراوان كردن یان له نوێ دامهزراندنی دایهرهكانهوه پێشكهش دهكرێن. 8. گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی خولاوخولی گشتی وئيش كاری وهزارهت، كه دایهرهی پلاندانان و بهدواداچوون ئامادهی دهكات، ههر تێبینی و راسپاردهیهكی پێ باش بێت، لهم بارهیهوه، دهیانخاته ڕوو . 9. ههر شتێكیش وهزیر بیخاته بهردهمی گفتوگۆی لهسهر دهكاو، رای خۆی لهسهر دهردهبڕێ و، پێشنیازو راسپاردهی خۆیشی پێشكهش دهكات.
ماددهی سی و حهوتهم
ماددهی سی و حهوته$م: یهكهم: پله$ (درجه) و مووچهی دادوهران و زیاده$ی ساڵانه و پله$به$رزیان (العلاوه والترفیع) بهم جۆره$ دهبێ: پله$ سنووری مووچه به دینار زیاده$ ماوهی پله$ بهرزی ـــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ أ 520 ـ 590 14 ــــــــــــــــــــــ ب 460 ـ 500 12 5 ساڵ ج 380 ـ 435 10 5 ساڵ د 310 ـ 370 8 5 ساڵ دووهم: أ ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه پله$ی وهزیر دهبێ و مووچه و سهر مووچه (مخصصات)ی وهزیری دهدرێتێ. ب ـ مووچهی جێگری سهرۆك و دادوهری دادگای پێداچوونهوه (1000) دینار دهبێ. سێ یهم: دادوهر دوای ئهوهی ساڵێك خزمه$ت تهواو دهكا زیاده$یهكی ساڵانهی لهخۆوه (تلقائی)ی له راده$ی خوارهوه (الحد الادنی) بۆ ڕاده$ی سهرهوه (الحد الاقصی)ی ههر پله$یهكی بهو پێ یهی لهبڕگهی (یهكهم)ی ئهم مادده$یهدایه دهدرێتێ. چواره$م: أ ـ دادوهران و لهگهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهرانی ئهم سهرمووچه دادوهری یانه وهرده$گرن: مووچه لهقهزاوناحیهكان دا لهمه$ڵبه$ندی پارێزگاكاندا ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 520 ـ 590 80% ی مووچه 70% ی مووچه 460 ـ 500 90% ی مووچه 80% ی مووچه 310 ـ 435 100% ی مووچه 90% ی مووچه ب ـ مهرجه$ ئهوانهی سهرمووچه به پێی رێژهكانی بڕگهی (أ) وهرده$گرن له شوێنی كاره$كانیاندا نیشته$جێ بون و به پێچهوانهوه كهمترین رێژهی ئهو سهر مووچهیهی نێوان شوێنی كاره$كهیان وهرده$گرن. پێنجه$م: أ ـ دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهره$كانی و داواكاره$ گشتی یهكان (المدعون العامون) و جێگرهكانیان (300) سێ سهد دینار وهك سهر مووچهیهكی بڕاوه (مقگوع) لهبری كرێ خانوو وهرده$گرن. ب ـ ئهگهر دادوهر چووه خانوویهكی میری یهوه دهبێ فهرمانگهكهی ئهو پاره$یه بڕگهی (أ)ی سهرهوه وهك كرێ بدا بهو لایهنهی خاوهنی خانووهكهیه. ج ـ ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا خانووی خۆی ههبێ یا ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا نیشته$جێ نابێ لهسهر مووچهی كرێی خانوو بێ بهش دهكرێ. شهشهم: دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرانی داواكارانی گشتی و جێگرهكانیان ئهم سهرمووچه بڕایهوانه وهرده$گرن: أ ـ پۆلی یهكهم 1000 ههزار دینار ب ـ پۆلی دووهم 800 ههشت سهد دینار ج ـ پۆلی سێ یهم 600 شهش سهد دینار د ـ پۆلی چواره$م 400 چوار سهد دینار حهوته$م: سهرۆكی داوای گشتی و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی تۆماركاره$ یاساییهكان و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی و سهرپهرشتكارانی داد ئهگهر دادوهر نهبوون ئهو سهر مووچه دادوهره$ی و سهر مووچه بڕاوهوهی كرێی خانویان دهدرێتێ كه لهم مادده$یهدا ههن. ههشته$م: سهر مووچهی دادوهری و سهر مووچهی كرێی خانوو یا ئهو سهر مووچهی بڕایهوانهی به پێی ئهم مادده$یه دهدرێن ناكهونه$ بهر حوكمی هیچ یاسایهك كه لهگهڵیدا ناكۆك بن.
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: بودجهی دهزگا سهربهخۆیه و له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی دارایی ههرێمی كوردستانی عێراق دادهنرێ و له لایهن سهرۆكی دهزگا و بهرێوهی گشتی یهوه ئاماده دهكرێ و دوای پهسهند كردنی له لایهن ئهنجومهنی بهرێوهبردنهوه، له رێگهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهرز دهكرێتهوه بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق بۆ پهسهند كردنی.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی ( وهقائیعی كوردستان) دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی پانزدهههم:
ماددهی پانزدهههم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و، لایهنی پێوهندیدار، حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنهكار.
سێیهم
سێیهم: كار به هیچ دهقێكی پهیڕهوی ناوخۆ ناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم بڕیاره ناكۆك بێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: وهزارهت و فهرمانگهكانی دهوڵهت ههموو حیساباتی مانگانهیان ((بودجهی پێداچوونه ـ موازین المراجعه)) لهماوهیهك پێشكهش بهوهزارهتی دارایی ـ بهڕێوهبهرایهتی ژمێریای دهكهن كه له (10) رۆژ لهدوای كۆتایی ههر مانگێك تێپهڕ نهكات.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: 1. پزیشكی ددان له ههرێمدا تا ئینتیمای سهندیكا ئهكا وبڕوانامهی تۆماربوونی بۆ نهكرێ و ئیجازهی پیشهكهی وهرنهگرێ، ناشێ مومارهسهی پیشهكهی بكا. 2. ههر كهسێ بهبێ شهرتوشروتی یاسایی ئهم پیشهیه بكات، خۆی تووشی لێپێچینهوهی یاسایی دهكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهنجومهنێ، بهناوی (ئهنجومهنی كاروكاروباری كۆمهڵایهتی)یهوه له وهزارهتهكهدا پێكدههێنرێ لهمانهی خوارهوه: 1. وهزیر سهرۆك 2. بریكاری وهزیر جێگری سهرۆك 3. بهرێوهبهره گشتیهكانی ناو وهزارهت ئهندامن 4. نوێنهری ههر یهكه له وهزارهتهكانی (داد، ناوخۆ، پهروهرده و مافی مرۆڤ) بهمهرجێ پلهی له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ ئهندامن 5. نوێنهری یهكێتی گشتی سهندیكاكانی كرێكاران له ههرێمدا ئهندامن 6. نوێنهری یهكێتی ژووره پیشهسازی و بازرگانیهكانی ههرێم ئهندام 7. نوێنهری یهكێتی ئافرهتانی ههرێم ئهندام 8. نوێنهری یهكێتیگهلی كهمئهندامانی ههرێم ئهندام 9. سێ خاوهن ئهزموون و پسپۆڕی ناو وهزارهت یان دهرهوهی وهزارهتهكه، لهسهر پێشنیازی وهزیرو رهزامهندیی سهرك وهزیرانی ههرێم ئهندام
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهته پهیوهنديدارهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنهكار.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: ئهگهر ئهندامی مهكتهبی تهنفیزی له ماوه ساڵێكدا له (3) كۆبوونهوهی دوا به دوای یهكدا یان له پێنج كۆبوونهوهی جیا جیا دا بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ ئاماده نهبێ، ئهوه به دهستههڵگرتوو له ئیشهكهی دادهنرێ.
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستاندا دهخرێـته كار.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی بڕیار لهسهردانییهوە دهخرێته كار وله رۆژنامهی ڕهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: 1. سهندیكا: سهندیكای ئهندازیاره كشتوكاڵی یهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. ئهنجومهن: ئهنجومنی سهندیكا. 3. نهقیب: نهقیبی ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان. 4. ئهندازیاری كشتوكاڵی: ههر ئهندامێك له سهندیكا بروانامهی بهكالۆریۆسی له كشتوكاڵ یان له یهكێك له پسپۆرهكانیدا یاخود له هاوتاكانیدا ههبیت و له زانكۆیهك یان پهیمانگایهك وهری گرتبێت و ئهنجومهنی خوێندنی باڵا له ههرێمی كوردستاندا دانی پێدا هێنا بێ و دهست به كار بێت له پیشهكهی به كاركردنی له یهكێك له پسپۆرییه كشتوكاڵی یه دهستنیشان كراوهكان لهم یاسایهدا. 5. دهست دانه پیشه: كاركردنه له پسپۆرییه كشتوكالییهكان له یهكێك له له بوارهكانی لێكۆلینهوه و نهخشهكێشان بۆ پرۆژهو كاره كشتوكاڵی و پیشهسازی و ئهندازیارییهكانی كه مهبهستی كشتوكاڵییان ههیه و راوێژكاریی له بارهیهوه پێشكهش دهكهن و سهرپهرشتی دهكهن و كار له یهكێك له فرمانه كشتوكاڵییهكاندا دهكهن كه ئهنجومهنی سهندیكا دیاری دهكات. 6. وهزیر: وهزیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 7. ههرێم: مهبهست ههرێمی كوردستانی عێراقه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: برگهی (7)ی ماددهی یهكهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: مامۆستا: ههموو مامۆستایان له قوتابخانه و زانكۆ وپهیمانگا حكومییه تایبهتی و ئههلییهكان.
مادهی دوازده:
مادهی دوازده: دهستهی لق له پارێزگادا له پێنج ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت و ههر سێ ساڵ جارێك له لایهن لیژنه گهلی قهزاكان و سهرۆكانی لیژنه گهلی ناحیهكانهوه ههڵدهبژێردرێ، ئیدی دهستهی لق له ناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆك و جێگری سهرۆك و لێپرسراوی دارایی بۆ خۆی ههڵدهبژێرێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: لیژنهی ناحیه: له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێت و له لایهن سهرۆكهكانی لیژنه گهلی گوندهكانهوه ههر سێ ساڵ جارێك ههڵدهبژێردرێن و لیژنهكهش له ناو ئهندامهكانی خۆیدا سهرۆكێك بۆ خۆیان ههڵدهبژێرن.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: لیژنهی قهزا: له سێ ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت و، له لایهن لیژنه گهلی ناحیهكانهوه ههر سێ ساڵ جارێك ههڵدهبژێردرێن ئهمانهش له ناو خۆیاندا ئهندامێك بۆ سهرۆكی لیژنهكهیان ههڵدهبژێرن.