المواد القانونية

مادده‌ی یازده‌م:

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ كاری پێده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی ( وه‌قائیعی كوردستان) بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: رێگا نادرێت به‌ هیچ كه‌سێكی سروشتی یان مه‌عنه‌وی، هیچ چالاكیه‌ك له‌ چالاكیه‌كانی خزمه‌تگوزاریه‌كانی سه‌ر زه‌وی ئه‌نجامبدات، به‌رله‌به‌ده‌ستهێنانی رێپێدانی داواكراوو باوه‌ڕنامه‌ی كارگوزاری گونجاو بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و چالاكیانه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێ:ـ یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ وبه‌رپرسه‌ له‌ به‌رێوه‌بردنی كاره‌كانی وسه‌رپه‌رشتی وچاودێری كردنی چالاكییه‌كانی و،له‌وه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فه‌رمان ورێنماییانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت وپێكهاته‌كانی وده‌سته‌ڵات وهه‌موو كاروباره‌ هونه‌ری ودارایی وكارگێریی ورێكخستن به‌ پێی حوكمه‌كانی یاساوه‌ هه‌یه‌ و به‌رپرسه‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌و ناوه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌و ئه‌نجومه‌نه‌دا و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی بدات به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت یا به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتیه‌كان یان هه‌ر كه‌سێكی له‌وه‌زاره‌تدا به‌ شیاوی ده‌زانێ. دووه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: یارمه‌تی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌كردنی كاروباری وه‌زاره‌ت وسه‌رپه‌رشتی كردنی كاره‌كانی له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌درێ و ده‌بێ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت. سێیه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. چواره‌م:نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت وچه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. پێنجه‌م: راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار كه‌س زیاتر نابێ وده‌بێ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی زانكۆبن و خاوه‌ن شاره‌زایی و كارامه‌یی بن. شه‌شه‌م:پشكنێری گشتی: به‌پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی ده‌بێ وژماره‌یه‌ك له‌ فه‌رمانبه‌رانی خاوه‌ن شاره‌زایی وپسپۆڕیی یاریده‌ی ده‌ده‌ن وراسته‌وخۆ به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌ فه‌رمانگه‌كانی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی وتۆری پاراستنی كۆمه‌ڵایه‌تی وخانه‌كانی ده‌وڵه‌ت وچاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌پشكنێ. حه‌وته‌م:به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری كارگێریی ودارایی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت. هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كار و بیمی كۆمه‌ڵایه‌تی:به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت. نۆیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ گشتییه‌كانی چاودێری وگه‌شه‌پێدانی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا: هه‌ر یه‌ك له‌وانه‌ به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی وكارامه‌یی بێت. ده‌یه‌م:به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاكسازیی كۆمه‌ڵایه‌تی:فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات وئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌لكێ:ـ 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاكسازیی گه‌وران له‌هه‌ر پارێزگایه‌ك له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاكسازیی ژنان ومنداڵان له‌هه‌ر پارێزگایه‌ك له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم.

ماددەی سێیەم

ماددەی سێیەم: هەر دەقی پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.

سێیەم

سێیەم: لەسەر ئەنجومەنى وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکانە حوکمەکانى ئەم بڕیارە جێبەجێ بکەن.

یەکەم

یەکەم: پەسند کردنى پڕۆژەى دەستوورى هەرێمى کوردستان ـ عێراق بە (95) دەنگ لەکۆى دەنگى (96) ئەندامى ئامادەبوو ئامادەنەبوونى (14) ئەندام.

چوارەم

چوارەم: ئەم بڕیارە لە رۆژى دەرچوونیەوە جێ بەجێ دەکرێ و لە رۆژنامەى فەرمى (وەقائیعى کوردستان)دا بڵاو دەکرێتەوە.

مادده‌ی بیست نۆ

مادده‌ی بیست نۆ: كه‌سێ به‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستاد دابمه‌زرێ یان ئه‌و مه‌رته‌به‌یه‌ی پێ بدرێ، مه‌رجه‌ شه‌رتو شروتی مادده‌ی (28)ی تێدا فه‌راهه‌م بێت و له‌ كه‌میش شه‌ش ساڵی له‌ مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ردا به‌سه‌ر بردبێ و، له‌و ماوه‌یه‌دا كۆششی ده‌گمه‌نیشی له‌ ته‌دریسدا به‌خه‌رج دابێ و، له‌ كه‌مییش (3) سێ لێكۆڵینه‌وه‌ ى ئه‌سڵی و (موبته‌كه‌ر)یشی بڵاو كردبێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی چواره‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌ت له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا یان هه‌ر یه‌كه‌یه‌كی كارگێڕی پێویست به‌ بوونی لێژنه‌ بكات، لێژنه‌ پێكده‌هێنێت، به‌ سه‌رۆكایه‌تی دادوه‌رێك كه‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری هه‌رێم كاندیدیان ده‌كات و ئه‌ندامێتی نوێنه‌ری ئه‌م وه‌زاره‌تانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر بۆ تێڕوانینی داواكاری ئه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌: 1- وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان. 2- وه‌زاره‌تی ناوه‌خۆ. 3- وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری. دووه‌م: زیندانیكراویی یان گیراوی سیاسیی له‌به‌رده‌م لێژنه‌دا به‌ رێگه‌ یاساییه‌كان به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای سه‌لماندنی ژماره‌ (107)ی ساڵی 1979ی هه‌مواركراوی به‌ركار له‌ هه‌رێمدا، ده‌سه‌لمێنرێت. سێیه‌م: لێژنه‌ بڕیاری خۆی به‌ زۆرینه‌ ده‌رده‌كات و له‌ كاتی یه‌كسان بوونی بیروڕاكان ئه‌وا ئه‌و ڕایه‌ی كه‌وا سه‌رۆك ده‌نگی له‌گه‌لداوه‌ به‌سه‌ر ده‌خرێت و بڕیاره‌كانی لێژنه‌ شیاوی تانه‌ ده‌بن له‌به‌رده‌م دادگای كارگێڕی به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای ئه‌نجومه‌نی شورای هه‌رێمی ژماره‌ (14)ی ساڵی 2008. چواره‌م: وه‌زاره‌ت به‌رزكردنه‌وه‌ی ئه‌و بڕیارانه‌ی له‌ لایه‌ن لێژنه‌وه‌ ده‌رده‌كرێن بۆ وه‌زاره‌تی په‌یوه‌ندار له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت بۆ ئه‌وه‌ی بڕیاری یاسایی پێویست وه‌ربگرێت به‌پێی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: له‌نێوان ده‌زگاو ده‌سه‌ڵاتی فرۆكه‌خانه‌كانی شارستانی عێراق هه‌ماهه‌نگی ده‌كرێ، له‌وانه‌ی په‌یوه‌ندی هه‌یه‌ به‌ لایه‌نه‌كانی ئابوری و په‌ره‌سه‌ندنه‌وه‌، و هه‌رشتێك پێویست بێت بۆ چاككردنی ئاستی به‌ جێهێنانی خزمه‌تگوزاریه‌كان له‌ فرۆكه‌خانه‌كانی عێراقدا.

پێنجه‌م

پێنجه‌م: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م بڕیاره‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌، له‌م یاسایه‌دا، ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: یه‌كه‌م- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان- عیراق. دووه‌م- یه‌كێتی: یه‌كێتیی دادوه‌رانی هه‌رێمی كوردستان- عیراق. سێیه‌م- ده‌سته‌ی گشتی: ده‌سه‌ڵاتی باڵای یه‌كێتییه‌كه‌یه‌، هه‌موو ئه‌و دادوه‌ره‌ ئه‌ندامانه‌ی كه‌ تێیدا تۆماركراون ده‌گرێته‌خۆ. چواره‌م- ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی به‌ڕێوه‌بردنی یه‌كێتییه‌كه‌یه‌.

مادده‌ی سی

مادده‌ی سی: به‌ده‌ر له‌ حوكم‌گه‌لی مادده‌كانی پێشتر، ده‌شێ خاوه‌ن دكتۆرای باوه‌رپێكراو، یان خاوه‌ن هاوتای زانستی دكتۆرا، به‌مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر له‌ زانكۆدا دابمه‌زرێ له‌سه‌ر راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی زانكۆ، به‌مه‌رجێ له‌ زانكۆكانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا به‌قه‌ده‌ر ئه‌و ماوانه‌ ته‌دریسی كردبی و ناوبانگی سه‌ركه‌وتنی له‌و ته‌دریسه‌دا ده‌ركردبی و، لێكۆڵینه‌وه‌ گه‌لێكی زانستی به‌نرخ و موبته‌كه‌ریشی بڵاوكردبێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ تا 1/3/1992 چونه‌ته‌ رێزی شۆرشی رزگاریخوازی كوردستانییه‌وه‌.

مادده‌ی سێ یه‌م

مادده‌ی سێ یه‌م: مه‌دالیای تایبه‌تی به‌ پێشمه‌رگه‌ ده‌درێ كه‌ شێوه‌ و پله‌ و به‌خششه‌كانی (امتیازات) به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ به‌ په‌یره‌وێكی تایبه‌تی دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ پێشمه‌رگه‌ له‌ انو شۆرشدا له‌ رۆژی چوونه‌ رێزیه‌وه‌ به‌سه‌ری بردووه‌ بۆ مه‌به‌ستی خزمه‌ت و خانه‌نشینی به‌ خه‌باتی (فعلی) داده‌نرێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نه‌نێك سه‌رپه‌رشتیی په‌یمانگه‌كه‌ ده‌كات پێی ده‌ڵێن: ئه‌نجومه‌نی په‌یمانگه‌، له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت. 1- جێگری سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ ...... سه‌رۆكه‌. 2- گه‌وره‌ترین (كۆنترین) دادوه‌ری دادگای پێداچوونه‌وه‌ .... جێگره‌. 3- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێم ... ئه‌ندامه‌. 4- سه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌رپه‌رشتكاری دادوه‌ری ... ئه‌ندامه‌. 5- سه‌رۆكی ده‌سته‌ی سه‌رپه‌رشتكاری دادی ... ئه‌ندامه‌. 6- سه‌رۆكی داواكاری گشتی (الادعاء العام) ... ئه‌ندامه‌. 7- عه‌میدێك له‌عه‌میده‌كانی كۆلیجه‌كانی یاسا له‌هه‌رێمدا كه‌ وه‌زیری فێركردنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی ده‌ست نیشانی ده‌كا به‌پێی راوێژ له‌گه‌ڵ وه‌زیری داد... ئه‌ندامه‌. 8- به‌ڕێوه‌به‌ری گشتیی په‌یمانگه‌كه‌ به‌پێی راوێژ له‌گه‌ڵ وه‌زیری داد.... ئه‌ندامه‌ و بڕیارده‌ره‌. 9- نه‌قیبی پارێزه‌رانی كوردستان .... ئه‌ندامه‌. دووه‌م: ئه‌ركوفه‌رمانی سه‌رۆك، له‌كاتی پێوارییدا (غیاب) ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شانی جێگره‌كه‌ی.

سێیەم

سێیەم: پێویستە ئەنجومەنی وەزیران حوكمەكانی ئەم بڕیارە بخەنە بەركار.

دووەم

دووەم: هەر دەقێ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.

سێیەم

سێیەم: پەرلەمانی كوردستان پێناسێكی تایبەت بۆ ئەندامە خانەنشینكراوەكان دابین دەكات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة