أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهنجومهن پێویسته میكانیزمی گونجاو دابنێ بۆ زامن كردنی بهشداریكردنی هاوڵاتییان له دهرهوهی كوردستان ـ عێراق له ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسیهكاندا.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: یهكهم: ئهنجوومهن دهسهڵاتێكی (حصری) ههیه سهبارهت به جێبهجێ كردنی مهدهنیانهی پهیڕهو و رێكارهكانی و، پێویسته ئهنجوومهن ههر كێشهیهكی تاوانكاران ڕوو بهڕووی دهسهڵاته تایبهتمهندهكان بكاتهوه ئهگهر هات و بهڵگهیهكی ههبوو سهبارهت به ههڵسوكهوتێكی تاوانكارانه كه پهیوهندی به پاكی پرۆسهی ههڵبژاردنهوه ههبێ. دووهم: ئهنجوومهن ئهو ناكۆكیانه چارهسهر دهكا كه له ئهنجامی خۆئامادهكردن و جێبهجێ كردنی ههڵبژاردن وڕاپرسییه گشتییهكان دێنه ئاراوه و بۆی ههیه كه ئهو دهسهڵاته ببهخشێ به كارگێریی ههڵبژاردن بۆ چارهسهركردنیان لهكاتی ڕوودانیاندا. سێیهم: بڕیارهكان ئهنجومهن به ههردوو زمانی كوردی و عهرهبی لهسێ رۆژنامهی رۆژانهی ناوخۆیی له ههرێمدا بڵاو دهكرێنهوه و، ئهنجوومهن بۆی ههیه كه رۆژنامهیهكی تایبهت بهخۆی دهربكا و سایتێكی ئهلكترۆنی بۆ ئهم مهبهستهش دروست بكا. چوارهم: له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستان دهستهیهكی دادوهریی پێك دێ لهسێ دادوهری تهرخان نهكراو بۆئهوهی چاو بهو تانهلێدانهنهدا بخشێنێتهوه كه له بڕیارهكانی ئهنجوومهن دهگیرێن لهلایهن ئهوانهی كه ڕاستهوخۆ بڕیارهكانی ئهنجوومهن زهرهرمهندن. پێنجهم: تانهدان له بڕیارهكانی ئهنجوومهن لهلایهن ئهوانهی زیانیان له بڕیارهكه بینییوه، ڕاستهوخۆ پێشكهش به دهستهی دادوهریی ههرێم دهكرێ له ماوهی سێ رۆژ دا له رۆژی دوای بڵاوكردنهوهی بڕیارهكه، لهلایهن ئهنجوومهنهوه، لهگهڵ رهچاوكردنی رۆژانی پشووی فهرمی. شهشهم: دهستهی دادوهریی پێویسته ئهو تانهكان یهكیلایی بكاتهوه كه پێشكهش كراون، ئهویش له ماوهی حهوت رۆژدا لهو رۆژهوه كه تانهكهی پێشكهش كراوه و، بڕیارهكانیشی سهبارهت بهو تانهكان بنبڕه و رێكارهكانی تهماشاكردنی تانهلێدانی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه لهگهڵ رهچاو كردنی یاسای دادبینی مهدهنی ژماره (83)ی ساڵی 1969ی ههمواركراو و، یاسا رێكارییهكانی تر كه له ههرێمی كوردستاندا جێبهجێ دهكرێن لهههر شتێك بهدهق لهم یاسایهدا نههاتبێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: یهكهم: ئهندامانی ئهنجوومهن ئیمتیازاتی (بریكاری وهزارهت)ـیان دهبێ بۆ ماوهی پێنج ساڵ و دهكرێ نوێش بكرێتهوه بۆ یهك جار. دووهم: ئهنجوومهن بۆی ههیه دهرماڵه ببهخشێته فهرمانبهرهكانی، بهمهرجێك ئهو دهرماڵهیه زیاتر نهبێ لهو دهرماڵهیهی دهبهخشرێته فهرمانبهرانی پهرلهمان. سێیهم: ئهندامانی ئهنجوومهن ناتوانن له وهزیفهی گشتیدا دابمهزرێن بۆ ماوهی سێ ساڵ له بهرواری تهواوبوونی فهرمانهكانیان وهكو كۆمسیار، جگه له پله و پایهی ئهكادیمی نهبێ. چوارهم: كۆمسیاران مافی مووچهی خانهنشینیان دهبێ بهبڕی 80% كۆی ئهو مووچهیهی وهریدهگرن دوای تهواوبوونی فهرمانهكانیان جگه له حالهتی دهست لهكاركێشانهوه یان لهكارلادان یان تاوانباركردنی به تاوانێك كه پهیوهندی به كارهكهیهوه ههبێ . پێنجهم: ئهگهر یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهن لهكاتی یان له ئهنجامی خزمهتكردنی له كۆمسیۆن تووشی كهم ئهندامی بوو، بههۆیهوه نهیتوانی ئهركهكانی جێبهجێ بكات، مووچهیهكی خانهنشینی بۆ دیاری دهكری بهگوێرهی بڕگهی چوارهمی ئهم ماددهیه. شهشهم: ئهگهر یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهن كۆچی دوایی كرد لهكاتی یان له ئهنجامی خزمهتكردنی له كۆمسیۆندا یان بههۆی ئهم خزمهتهوه، ئهوا مووچهیهكی خانهنشینی بۆ خێزانهكهی دهبڕدرێتهوه بهگوێرهی بڕگهی چوارهمی ئهم ماددهیه. حهوتهم: ماوهی خزمهتكردنی ئهندام له كۆمسیۆن بۆ مهبهستی سهرمووچه و بهرزكردنهوه و خانهنشینی ههژمار دهكرێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهندامییهتی له ئهنجوومهندا لهبهر هۆیهك لهم هۆیانهی خوارهوه كۆتایی پێدێ: 1ـ تهواوبوونی وادهی ئهنجومهن. 2ـ دهست لهكاركێشانهوه. 3ـ مردن یان پهككهوتنی ئهندام له جێبهجێ كردنی ئهركهكانیدا. 4ـ دهرچوونی حوكمی دادگایی ینبڕ دهرههق به ئهندام له تاوانێكی ئابڕووبهردا. 5ـ بهخشینی ئهندامانی ئهنجومهن بهتاك یان بهكۆ له ئهركهكانیان له لایهن پهرلهمانهوه كاتێك كه سهرپێچی حوكمهكانی ئهم یاسایه و پهیڕهوكان دهكهن، ئهویش بهزۆرینهی دوو لهسهر سێ. 6ـ ئهگهر سهڵمێنرا ئهو زانیاریانهی لهكاتی پاڵاوتنیدا بۆ كارهكهی پێشكهش كردوه ڕاست نهبووه. 7ـ ئاماده نهبوون بۆ سێ جاری له دوای یهك و بهبێ بیانوویهكی ڕهوا له كۆبوونهوهكاندا. 8ـ له كاتی پاڵاوتنی ئهندام بۆ یهكێك له ئهنجوومهنه نوێنهرایهتییهكان. دووهم: لهكاتی چۆل بوونی یهكێك له كورسییهكانی ئهنجوومهن بههۆی یهكێك لهو هۆیانهی له بڕگهكانی سهرهوهدا دیاریكران، ئهندامێكی تر بهههمان ئالیهتی لهناو یاساكهدا هاتووه ههڵدهبژێردرێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهنجوومهن ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه پیاده دهكات: 1ـ دامهزراندن و نوێ كردنهوه و بژارد كردنی تۆماری دهنگدهران له رێی ههموو جۆره شێوازێكی تازهی بهردهست، لهسهر لایهنی پهیوهندیداریش پێویسته هاوكاری و ههماههنگی لهگهڵ ئهنجوومهندا بكهن بۆ گهیشتن بهو مهبهسته. 2ـ پهسهند كردنی تۆماری لیستی ههڵبژاردنهكان و هاوپهیمانییهتییهكان و پاڵێوراوان به مهبهستی چوونه ناو ههڵبژاردنهكان و بهشداری كردن تێیدا. 3ـ متمانه دان به چاودێرانی ههڵبژاردنهكان و بریكارانی لیستهكانی ههڵبژاردن و ڕاگهیاندكاران و رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی لهسهر ئاستی نێودهوڵهتی و ناوخۆیی. 4ـ یهكلاكردنهوه و بڕیاردان لهو سكاڵا و تانهلێدانانهی له گشت ههڵبژاردنهكان دهدرێن و بریارهكانیشی مایهی تانهلێدانان لهلایهن دهسهڵاتی دادوهرییهوه له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا. 5ـ پهسهند كردنی رێكارهكانی ژماردن و جیاكردنهوه. 6ـ ڕاگهیاندنی ئهنجامی كۆتایی ههڵبژاردنهكان و ڕاپرسییهكان دوای پهسهند كردنی لهلاین دادگای پێداچوونهوهی ههرێمهوه. 7ـ دانانی پهیڕهو و رێنماییهكان بۆ پاراستنی بێگهردی له پرۆسهی ههڵبژاردنهكاندا. 8ـ پهسهنكردنی ههیكهلی كارگێریی ههڵبژاردنهكان. 9ـ دامهزراندنی كارمهندانی نووسینگهكانی ههڵبژاردن له پارێزگاكان و یهكه كارگێریهكاندا. 10ـ داڕشتنی سیاسهتی دارایی كۆمسیۆن. دووهم: پاڵاوتن بۆ دامهزراندنی پله باڵاكان له بهرێوهبهری له كۆمسیۆن و نووسینگهكانی ههڵبژاردن له پارێزگاكاندا له ڕێی پێشنیاز كردنی (3) پاڵێوراوهوه دهبێ بهگوێرهی بنهمای دهرفهتی یهكسان، لیژنهیهكی تایبهت ئهم كاره جێبهجێ دهكات كه لهلایهن ئهنجومهن دروست دهكرێ و یهكێك له پالێوراوهكان لهلایهن ئهنجومهنهوه به زۆرینهی دوو لهسهر سێ ههڵدهبژێردرێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: كۆمسیۆن پێكدێت له: یهكهم: ئهنجوومهنی كۆمسیاران دووهم: كارگێریی ههڵبژاردن یهكهم: ئهنجومهنی كۆمسیاران: 1-ئهنجومهنی كۆمسیاران: له (9) نۆ ئهندام پێك دێ كه لهلایهن پهرلهمانهوه به زۆرینهی ڕههای ئهندامانی ههڵدهبژێردرێن دوای ئهوهی لهلایهن لیژنهیهكی تایبهتهوه كه پهرلهمان پێكیدههێنێ پێشنیاز دهكرێن، بهمهرجێك دوو ئهندامی ئهنجومهن بهلانی كهمهوه یاساناس بن ههروهها دهبی نوێنهرایهتی ئافرهتان و پێكهاتهكان مسۆگهر بكرێ و ماوهی كاركردنی ئهنجوومهنهكهش (5) پێنج ساڵی رۆژ ژمێرییه. 2-ئهوهی بۆ ئهنجوومهن ههڵدهبژێردرێ دهبێ ئهم مهرجانهی خوارهوهی تێدابێت: أ-هاووڵاتی كوردستان ـ عێراق بێ و بهبهردهوامی تێیدا نیشتهجێ بێ. ب-بهلانی كهمهوه دهبێت خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی بێت. ج-تهمهنی له (30) سی ساڵ كهمتر نهبێ. د-خاوهن ئهزموون بێت و توانا و دهستپاك بێت و بێلایهنی سهلمێنراوبێ. ه- خاوهن رهفتار و ڕابردویهكی چاك بێت و، به تاوانێكی ئابروبهر حوكم نهدرابێت. و- بهشداری نهكردبێ لهو تاوانانهی كه لهلایهن رژێمی بهعسهوه پلانی بۆ داریژرابێت یان ئهنجام درابێ بۆ سهركوتكردنی گهلی كوردستان و گشت گهلانی عێراق و ههروهها بهعسی نهبوو بێت به گوێرهی یاسای ژماره (18)ی ساڵی 2003. ز- ئینیتمای بۆ هیچ پارتێكی سیاسی نهبێ لهكاتی ئهندامیهتیدا له ئهنجومهن. 3- ئهندامای ئهنجوومهن سوێندی یاسایی لهبهرامبهر ئهنجوومهنی دادهوهریی ههرێمدا دهخۆن و بهگوێرهی ئهم داڕشتنه: ( سوێند بهخوای مهزن دهخۆم كه بهرپرسیارییهتییه یاسایی و پیشهییهكهم به ئهمانهت و بهلهخۆ بووردیی و دڵسۆزییهوه جێبهجێ بكهم و كاربكهم بۆ ڕاپهراندنی ئهركهكانی سهرشانم به سهربهخۆیی و بێلایهنی و، خوا شایهده لهسهر ئهوهی دهیڵێم). 4- أ-ئهنجوومهن لهیهكهم دانیشتنیدا بهزۆرینهی دوو لهسهر سێی ژمارهی ئهندامهكانی سهرۆك و جێگر و بڕیاردهری ئهنجوومهن و سهرۆكی كارگێڕیی ههڵبژاردنهكان ههڵدهبژێرێ. ب- سهرۆكی ئهنجوومهن نوێنهری یاسایی كۆمسیۆنه. 5-سهرۆكی ئهنجوومهن یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات ئهم دهسهڵاتانه جێبهجێ دهكات: أ-بهڕێوهبردنی كاره كارگێڕیی و رێكخستنیهكانی ئهنجوومهن. ب-ئامادهكردنی كارنامهی كۆبوونهوهكانی ئهنجوومن و گرێدان و سهرۆكایهتی كردنی ء، بهو كۆبوونهوانهشی كه سێ ئهندام له ئهندامانی ئهنجوومهن بهلانی كهمهوه داوای دهكهن. ج-ههر ئهركێكی تر كه ئهنجوومهن پێی بسپێرێ. 6-كۆبوونهوهی ئهنجوومهن دروسته به ئامادهبوونی زۆرینهی ڕههای ژمارهی ئهندامهكانی و بڕیارهكانیشی به زۆرینهی ئامادهبووان وهردهگیرێ و لهكاتێكدا ئهگهر دهنگهكان یهكسان بوون ئهو لایهنه براوه دهبێ كه سهرۆكی دهنگی لهگهڵ داوه. دووهم: كارگێڕی ههڵبژاردنهكان: 1- كارگێڕی ههڵبژاردن پێكدێ له نووسینگهی گشتی و نووسینگهی ههڵبژاردنهكان له پارێزگاكان و یهكه كارگێڕییهكان به گوێرهی ئهو ههیكهلهی لهلایهن كارگێڕیی ههڵبژادنهوه پێشنیاز كراوه و لهلایهن ئهنجوومهنهوه پهسهند كراوه. 2- كارگێڕی ههڵبژاردن بهرپرسیارییهتی جێبهجێ كردنی ئهو پهیڕهو و رێنماییانه دهگرێته ئهستۆ كه لهلایهن ئهنجوومهنهوه دهرچون، ههروهها بهڕێوهبردنی گشت ئهو چالاكییانهی كه مۆركی پرۆسهگیری و جێبهجێكاری یان رێكارییان ههیه.
المادة الثالثة عشرة
المادة الثالثة عشرة تطبيق القواعد الأخرى اولاً: اذا كانت أحكام قانون أي طرف من الطرفين المتعاقدين او الالتزامات الدولية القائمة حالياً او التي قررت فيما بعد بين الطرفين المتعاقدين إضافة للاتفاقية الحالية تتضمن أحكاما عاماً او محددة , تمنح استثمارات مستثمري الطرف المتعاقد الآخر الحق في معاملة أكثر أفضلية مما هو منصوص عليه بموجب الاتفاقية الحالية , فأن مثل هذه الأحكام الى مدى كونها أكثر أفضلية , سترجح على الاتفاقية الحالية . ثانياً: يتعين على كل طرف متعاقد مراعاة أي التزام تعاقدي آخر قد دخل فيه مع مستثمر من مستثمري الطرف المتعاقد الآخر فيما يتعلق بالاستثمارات الموافق عليها من قبله في اقليمه .
المادة الثانية عشرة
المادة الثانية عشرة إجراءات الحماية لأي طرف متعاقد اتخاذ أية إجراءات ضرورية لحماية مصالحه الأمنية ومنها : أ- التدابير اللازمة لمنع الجريمة ومكافحتها . ب- التدابير اللازمة لمنع تهريب وتجارة السلاح والذخيرة . ج – معدات الحرب والصفقات والمواد والخدمات لغرض تجهيز مؤسسة رسمية عسكرية او شبه عسكرية او أمنية بشكل مباشر او غير مباشر . د – أعمال متعلقة بتنفيذ سياسات وطنية او اتفاقيات دولية بخصوص منع انتشار الاسلحة النووية او معدات متفجرة نووية او غير نووية . هـ - تنفيذ التزاماته بموجب ميثاق الأمم المتحدة للمحافظة على السلم والأمن الدوليين . و – ما يتخذه احد الطرفين المتعاقدين من إجراءات وقت الحرب او الطوارئ وفق التشريعات الوطنية . ز – التدابير اللازمة لحماية البيئة من التلوث . ح – التدابير اللازمة لمكافحة الرشوة وغسيل الأموال .
المادة الحادية عشرة
المادة الحادية عشرة التصاريح أولاً: يتعين على كل طرف متعاقد طبقا لقوانينه وأنظمته معاملة جميع الطلبات المتعلقة بالاستثمارات معاملة ذات أفضلية ومنح التصاريح اللازمة المطلوبة في إقليمه فيما يتعلق بالاستثمارات من قبل مستثمري الطرف المتعاقد الآخر بالسرعة الممكنة . ثانياً: ينبغي على كل طرف متعاقد وفقا لقوانينه وأنظمته منح سمة الدخول والبقاء المؤقتين إلى الأشخاص الطبيعيين المستخدمين من الخارج كتنفيذيين أو مدراء أو إحصائيين أو موظفين فنيين فيما يتعلق باستثمار ما من قبل احد مستثمري الطرف المتعاقد الآخر و الذين يعتبر وجودهم حيويا للمشروع . كما يتعين منح أفراد العائلة المباشرين لمثل هؤلاء الموظفين معاملة مماثلة بخصوص الدخول والبقاء المؤقت في إقليم الطرف المتعاقد المضيف .
المادة العاشرة
المادة العاشرة تسوية النزاعات بين الطرفين المتعاقدين أولاً: تسوى النزاعات بين الطرفين المتعاقدين بخصوص تفسير أو تطبيق هذه الاتفاقية بقدر ما يكون ذلك ممكناً بواسطة المفاوضات و الوساطة و التوفيق . ثانياً: اذا تعذر تسوية النزاع طبقا لأحكام الفقرة (أولاً) من هذه المادة في غضون (180) مائة وثمانين يوما فيمكن لأي من الطرفين تقديمه إلى هيئة تحكيم . ثالثاً: تشكل هيئة التحكيم هذه لكل نزاع منفرد بحيث يتعين على كل طرف متعاقد ان يعين محكما واحدا ويتفق هذان المحكمان على مواطن دولة ثالثة كرئيس لهيئة التحكيم . وينبغي تعيين هذين المحكمين في غضون (60) ستين يوما من التاريخ الذي قام فيه طرف متعاقد بإبلاغ الطرف المتعاقد الأخر بعزمه على تقديم النزاع إلى هيئة تحكيم علي إن يتم تعيين رئيسها في غضون (60) ستين يوما أخرى . رابعاً: أذا لم تراع المدد المبينة في الفقرة (ثالثا) من هذه المادة , فانه يجوز لأي من الطرفين المتعاقدين في غياب أي ترتيب أخر ذي صلة , الطلب من رئيس محكمة العدل الدولية أجراء التعيين اللازم , فإذا كان رئيس محكمة العدل الدولية مواطنا لأي طرف من الطرفين المتعاقدين او اذا منع خلافاً لذلك من تأدية المهمة المذكورة فأنه يتعين الطلب من نائب الرئيس أجراء التعيين اللازم ,فإذا كان غير قادر على القيام بذلك , فانه يتعين الطلب من عضو محكمة العدل الدولية الذي يليه اقدمية بإجراء ذلك التعيين . خامساً: ينبغي إن تضع هيئة التحكيم قواعد إجراءاتها . سادساً: تتوصل هيئة التحكيم إلى قرارها بمقتضى الاتفاقية الحالية وقواعد القانون الدولي . وتتخذ الهيئة قرارها بأغلبية الأصوات ويكون القرار نهائيا وملزما . سابعاً: يتعين إن يتحمل كل طرف متعاقد تكلفة ممثله الخاص وتمثيله القانوني في إجراءات التحكيم , وإما تكلفة الرئيس و التكاليف الباقية ,فتقسم بالتساوي بين كلا الطرفين المتعاقدين ومع ذلك , فانه يحق لهيئة التحكيم ان تقرر في قرارها توزيعا آخر للتكاليف .
المادة التاسعة
المادة التاسعة تسوية النزاعات بين مستثمر وطرف متعاقد أولاً: ينبغي تسوية أي نزاع ناشئ عن استثمار بين طرف متعاقد ومستثمر تابع للطرف المتعاقد الاخر بالطرق الودية بما في ذلك الوساطة والتوفيق . ثانياً: في حال تعذر تسوية النزاع طبقا للفقرة (أولا) من هذه المادة واستيفاء طرق المراجعة الداخلية خلال (180) مئة وثمانين يوما من تاريخ تقديم الطلب المكتوب للتسوية فانه يجوز لأحد طرفي النزاع تقديم المنازعة إلى : أـ المحاكم المختصة للطرف المتعاقد الذي يكون الاستثمار قد جرى في إقليمه , أو , ب ـ التحكيم بواسطة المركز الدولي لتسوية نزاعات الاستثمارات (ICSID ) المؤسس بموجب اتفاقية تسوية نزاعات الاستثمارات بين الدول ومواطني الدول الأخرى الموقع عليها في واشنطن بتاريخ 18 آذار 1965 (المشار إليه فيما يلي بالمركز) إذا كان الطرفان المتعاقدان طرفا فيها , أو ، ج ـ التحكيم بموجب التسهيلات الإضافية للمركز إذا كان أحد الأطراف المتعاقدين موقعا على الاتفاقية المشار إليها في الفقرة الفرعية (ب) من هذه المادة , أو , د ـ أية هيئة تحكيم مشكلة لهذا الغرض التي يتعين إقامتها بموجب قواعد لجنة الأمم المتحدة للقانون التجاري الدولي ( UNCITRAL ) . ثالثاً: لا يحق للمستثمر , الذي قدم النزاع إلى محكمة وطنية طبقا للفقرة ثانيا ( أ ) من هذه المادة أو إلى احد إجراءات التحكيم المذكورة في الفقرات من ثانيا ( ب ) إلى ( د ) الحق في متابعة دعواه أمام أية محكمة أو هيئة أخرى . وسيكون خيار المستثمر فيما يتعلق بالمحكمة أو هيئة التحكيم نهائيا وملزما . رابعاً: لا يحق لأي من الطرفين المتعاقدين الذي هو طرف في النزاع اثارة اعتراض في أي مرحلة من مراحل إجراءات التحكيم أو تنفيذ قرار تحكيم على اساس ان المستثمر الذي هو الطرف الآخر للنزاع , قد استلم تعويضا عن الأضرار التي تشمل جزءاً من أو كامل خسائره بمقتضى التامين . خامساً: يكون قرار التحكيم نهائيا وملزما لطرفي النزاع ويتم تنفيذه طبقا للقانون الوطني . سادساً: لا يحق للمستثمر إقامة الدعوى على الطرف المتعاقد المضيف للاستثمار على النحو الوارد في هذه المادة بعد مرور (5) خمس سنوات من تاريخ علم المستثمر الحقيقي او المفترض بموضوع النزاع . سابعاً: يعد المستثمر الذي يحمل جنسية الدولة المضيفة للاستثمار مواطنا لهذه الدولة – بغض النظر عن أي جنسية أخرى يحملها – لغايات تطبيق أحكام هذه المادة . ثامناً: لا يسري شرط الدولة الأكثر رعاية على أحكام هذه المادة .
المادة الثامنة
المادة الثامنة الحلول أذا قامت دولة متعاقدة أو وكالتها المعنية أو أي جهة أخرى معينة من قبلها (الطرف الضامن) تأسست في أو تم إنشاؤها في تلك الدولة المتعاقدة بتسديد دفعة بموجب تعويض أو ضمان ضد أخطار غير تجارية تعهدت به ويتعلق باستثمار في إقليم الدولة المتعاقدة الأخرى (الدولة المضيفة) فإن على الدولة المضيفة الاعتراف : أ- بالتنازل للطرف الضامن بموجب القانون او اتفاق قانوني عن جميع الحقوق والمطالبات الناتجة عن تلك الأخطار والتي دفعت للمستثمر . ب- يحق للطرف الضامن ممارسة مثل هذه الحقوق وتنفيذ تلك المطالبات والالتزامات المتعلقة بالاستثمار استناداً الى مبدأ انتقال الحقوق . ج – لا يتم الإحلال محل الدائن الا بعد موافقة الجهات المعنية في كلا الدولتين .
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا، جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: كار به دهقی هیچ یاسا یان بڕیارێك ناكرێت كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: راوێژكار بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهنجومهن رێكار و رێساكانی رهفتاری وهزیفی و مهشقی تایبهتمهندی كادیرانی دادهڕێژێت. دووهم: ئهنجومهن كارو پهیكهری ئهو دهزگایانهی ناویان له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتووه، بهپهیرهو یان به یاسا، بهگوێرهی پهیوهندی دهزگاكه به لایهنانی پهیوهندیدارهوه دیاری دهكات. سێیهم: به یاسایهكی تایبهت ئهرك و ماف و حاڵهتی بهرزهفتكاریی ئهفسهران و كارمهندان لهو دهزگایانه رێك دهخرێت كه له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون،.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهن راوێژكارێكی: دهبێت، لهلایهن سهرۆكی ههرێمهوه بهپلهی وهزیر دادهمهزرێت، دهزگاكانی سهر به ئهنجومهن بهڕێوه دهبات و سهرپهرشتییان دهكات و ههماههنگییان لهنێواندا دهكات، جێگرێكی دهبێت، بهگوێرهی ئهو دهسهڵاتهی پێی دهدرێت لهبهجێ گهیاندنی ئهركهكانیدا یاریدهی دهدات. دووهم: بهرپرسی ئهو دهزگایانهی له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون، دهبنه ئهندام له ئهنجومهندا و سهرۆكی ههرێمش بۆی ههیه له حاڵهتی ئاسایی پێویستیدا كهسان یان دهزگای دیكهی بۆ زیاد بكات یان بانگهێشتی ئهنجومهن بكرێن. سێیهم: تهرخان كردنی بودجهی ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێم له نێو بودجهی گشتیی ههرێمدا.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئامانجی ئهم یاسایه دانان و داڕشتنی بنهماكانی ئاسایشی ههرێمه لهرێی: یهكهم: مسۆگهر كردنی ئاسایش و ئارامی له ههرێمدا. دووهم: پاراستنی بنهماو پرهنسیپهكانی دهستووری و یاسایی ههرێم. سێیهم: كۆكردنهوه و شی كردنهوهی زانیاری و ههڵسهنگاندنی ههر ههڕهشهیهك بۆ سهر ئاسایشی ههرێم. چوارهم: ئاڵوگۆڕ كردنی زانیاری له نێوان دهزگاكانی تایبهتمهند له ههرێم و حكومهتی فیدرالدا. پێنجهم: ئاڵوگۆڕكردنی تۆمهتبار و تاوانباران و رادهست كردنی كێشهكانیان له نێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدرال و هاوشێوهكانیان له ههرێمدا، به گوێرهی میكانیزمێك كه به پهیڕهو دیاری دهكرێت. شهشهم: پاراستنی ئاسایشی ئابووریی ههرێم به ههماههنگی لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار. حهوتهم: پاراستنی ئاسایشی ههرێم له بوارهكانی تاوانه مهترسیدارهكان و تاوانه بهرنامهرێژراوهكان و تاوانی ماددهی هۆشبهر و تهزویر كردنی دراو و، گهندهڵیی كارگێڕی و دارایی و شۆردنهوهی سامان، بهگوێرهی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا كاریان پێ دهكرێت. ههشتهم: پاراستنی سیستهمی زانیاری له ههرێمدا. نۆیهم: بهرهنگاربوونهوهی تیرۆر بهگوێرهی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا كاریان پێ دهكرێت. دهیهم: بهرهنگاربوونهوهی كاری سیخوڕی بهگوێرهی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا كاریان پێ دهكرێت. یازدهم: پاراستنی ئاسایشی پهیوهندی كردن. دوازدهم: پاراستنی ئاسایشی فڕۆكهخانه و دهروازه سنوورییهكان له ههرێمدا. سێزدهم: ههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار بۆ پاراستنی ئاسایشی كهسایهتیی فهرمی لهكاتی پێویستدا. چواردهم: ههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار بۆ بهدواداچوونی كاروباری پهنابهران و ئاواره و بیانیانی نیشتهجێی ههرێم. پازدهم: پاراستنی ئاسایشی خۆراك و تهندروستی له ههرێمدا به ههماههنگی لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار. شازدهم: پاراستنی ئاسایشی وزه و دهزگا ژیارییهكان. حهڤدهم: ههماههنگی كردن لهگهڵ لایهنانی پهیوهندیدار بۆ پاراستنی ئاسایشی رێكخراوی نێودهوڵهتی ونێردهی دیپلۆماتی وكونسوڵخانهكان له ههرێمدا. ههژدهم: مسۆگهركردنی ئاسایشی بارهگا و پێكهاتهكانی پێشمهرگه و كۆكردنهوهی زانیاریی ههواڵگری و مهیدانی و ستراتیژی و ههڵسهنگاندنیان.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو زاراوهوه و دهستهواژانهی دادێ، واتاكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان- عێراق. دووهم: سهرۆكی ههرێم: سهرۆكی ههرێمی كوردستان- عێراق. سێیهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێم. چوارهم: راوێژكار: راوێژكاری ئاسایشی ههرێم. پێنجهم: ئاسایشی ههرێم: پاراستنی ههرێمی كوردستان- عێراق له ههڕهشهی دهرهكی و ناوخۆ.