المواد القانونية

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م:

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر جێگای نه‌قیب به‌ هه‌ر هۆیه‌ك چۆڵ بوو بریكاره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ماوه‌ی كه‌ باقی ماوه‌، ئه‌گه‌ر پایه‌ی بریكاریش چۆڵ بوو ئه‌وا سكرتێر شوێنی نه‌قیب ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی چۆڵ بوو ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان له‌ رێگای هه‌ڵبژاردنی نهێنیه‌وه‌ شوێنی ده‌گرێه‌وه‌، پێویسته‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نائاسایی له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو مانگ تێپه‌ر نه‌كا به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ باقی ماوه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی شانزده‌یه‌م

مادده‌ی شانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندام پێك دێ، ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی خۆیدا هه‌ڵیان ده‌بژێرێ. دووه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی ئه‌و كێشانه‌ سه‌یر ده‌كا كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا وه‌ بۆی هه‌واڵه‌ ده‌كرێن له‌ بابه‌ت ئه‌و سه‌رپێچیانه‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ ره‌وشی پیشه‌ییه‌وه‌ له‌و حاڵه‌تانه‌دا كه‌ له‌ تایبه‌تمه‌ندیه‌تی لیژنه‌كانی به‌رزه‌فتی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستیدا نین، وه‌ بۆی هه‌یه‌ یه‌كێ له‌و سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بسه‌پێنێ: 1. ئینزار. 2. توبیخ. 3. قه‌ده‌غه‌ كردنی ده‌ستدانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ شه‌ش مانگ تێنه‌په‌رێت. 4. له‌ كاتی گه‌رانه‌وه‌ (العود)، ئه‌گه‌ر سه‌رپێچیه‌كی پیشه‌یی تری له‌ ماوه‌ی سێ ساڵی داهاتوودا له‌ مێژووی سه‌پاندنی سزای یه‌كه‌مدا كرد، ماوه‌یه‌ك ده‌ست دانه‌ پیشه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ كه‌ له‌ دوو ساڵ تێنه‌په‌رێ. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی ئه‌و بنه‌مایانه‌ پێره‌و ده‌كا كه‌ له‌ یاسای به‌رزه‌فتی كارمه‌ندانی ده‌وڵه‌تدا هاتووه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: دارایی ئه‌نجومه‌ن پێك هاتووه‌ له‌: یه‌كه‌م: ره‌سمه‌كانی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و به‌شداری كردنی ساڵانه‌. دووه‌م: به‌خششه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم. سێیه‌م: پیتاك و قازانجی ئه‌و ئاهه‌نگانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا ده‌یانگێرێ، هه‌روه‌ها قازانجی چاپه‌مه‌نییه‌كان. چواره‌م: ئه‌و به‌خششانه‌ی لایه‌نه‌ ره‌سمییه‌كان و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كانه‌وه‌ بڕیاری له‌سه‌ر ده‌ده‌ن وه‌ ئه‌و پیتاك و له‌قه‌به‌ر كردنانه‌ی كه‌ لایه‌نه‌كانی تر پێشكه‌شیان ده‌كه‌ن دوای ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان.

مادده‌ی سی و دووه‌م:

مادده‌ی سی و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانیه‌وه‌ جێ به‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی دووه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ یه‌كێتییه‌ك به‌ ناوی (یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستان ـ عیراق) داده‌مه‌زرێت، باره‌گای سه‌ره‌كی له‌ هه‌ولێری پایته‌خت ده‌بێت و بۆی هه‌یه‌ له‌ پارێزگاكان وهه‌ر یه‌كه‌یه‌كی كارگێڕی لق بكاته‌وه‌ به‌ مه‌رجێك ژماره‌ی ئه‌ندامانی تێیدا له‌ (3500) مامۆستا كه‌متر نه‌بێت، له‌گه‌لأ ڕه‌چاوكردنی تایبه‌تمه‌ندی مامۆستایانی زانكۆ.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ئه‌ندامی سه‌رپێچیكه‌ر له‌وه‌ی كه‌ له‌ مادده‌ی بیست و شه‌شه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ به‌ بڕیارێكی ئه‌نجومه‌ن ده‌درێته‌ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: مووچه‌ی مانگانه‌ی هه‌ر یه‌ك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و مافی خانه‌نشین یا به‌ یاسایه‌كی تایبه‌ت ده‌ستنیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌ندام ده‌بێ ئه‌و مه‌رجانه‌ی لێ بێنه‌ دی: 1. هاوڵاتی كوردستانی عێراق بێ و تیایدا جێوار بێ. 2. به‌تاوانێكی نا سیاسی یان كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درابێ. 3. بڕوانامه‌ی په‌یمانگای ته‌ندروستی یان قوتابخانه‌ی ته‌ندروستی یان خولی ته‌ندروستی یان دواناوه‌ندی ته‌ندروستی هه‌بێ كه‌ له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه‌ دانی پیانرابێت. 4. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ ئه‌وانه‌ی له‌ بواری ته‌ندروستی دا كار ده‌كه‌ن بكاته‌ ئه‌ندام كه‌ خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كانن و مۆڵه‌ت پێ دراون.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێ كه‌ پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب یا سه‌رۆكی لقی پارێزگا ده‌كرێ و به‌ڵگه‌نامه‌ پێویستییه‌كانیشی پێوه‌ ده‌لكێنرێ. 2. داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكادا ده‌خرێته‌ به‌ر ده‌می ئه‌نجومه‌ن بۆ بڕاندنه‌وه‌ی له‌و ماوه‌یه‌دا و ئه‌گه‌ر له‌ كاتی ته‌واو بوونی ئه‌و ماوه‌یه‌دا نه‌بڕاندرایه‌وه‌ به‌ قبووڵ كراو حساب ده‌كرێ. 3. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكاری چوونه‌ ناو سه‌ندیكا به‌ بڕیارێكی هۆدار ره‌فز بكا و، خاوه‌نی داواكاریش بۆی هه‌یه‌ له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێم له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی ئاگاداربوونییه‌وه‌ تانه‌ی لێ بدا، وه‌ بڕیاری دادگاش بن بڕه‌. 4. ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا (25) دیناره‌و‌ ره‌سمی بشداربوونیش (20) دیناره‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ی سه‌ندیكا پێك دێ كه‌ هه‌موو پابه‌ندییه‌كانی خۆیان جێبه‌جێ كردووه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌، وه‌ به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵات ده‌ژمێردرێ، وه‌ به‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێك له‌ نێوان مانگی كانوونی دووه‌مدا به‌ بڕیای ئه‌نجوومه‌ن و بانگێشتی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌یه‌كی گشتی ئاسایی ده‌به‌ستێت بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پركردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی، وه‌ نیسابیش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی ته‌واو ده‌بێ وه‌ له‌ كاتی ته‌واو نه‌بوونی نیسابیش دوای پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م، هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و شوێندا ئه‌نجام ده‌درێت، ژماره‌ی ئاماده‌بوانیش هه‌ر چه‌ندێك بێت نیساب به‌ ته‌واوی داده‌نرێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌سته‌ی گشتی ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ به‌رێوه‌ ده‌با: 1. راستاندنی بودجه‌و حسابكاری دوماهی. 2. گفتوگۆكردن و بڕیاردان له‌سه‌ر راپۆرتی ئه‌نجومه‌ن. 3. چاوپێخشاندن به‌و پێشنیارانه‌ی له‌ باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكاوه‌ پێشكه‌ش كراون. 4. بڕیاردان له‌سه‌ر پێره‌وی ناوخۆ و هه‌مواركردنی.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ده‌شێ لاری بوون (اعتراض) له‌ بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ لای ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی پێراگه‌یاندنی بكرێت و ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ پشتگیری بكات یان ره‌تی بكاته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌و سزایانه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ دراون جێبه‌جێ ناكرێن تاكو ئه‌نجومه‌ن ره‌زامه‌ندیان له‌سه‌ر ده‌ر نه‌برێت.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ ئه‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بدات: یه‌كه‌م: ئینزار. دووه‌م: بێبه‌ش كردنێكی كاتی له‌ خزمتگوزارییه‌كانی سه‌ندیكا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ساڵێك پتر نه‌بێت. سێیه‌م: ریگه‌ گرتن له‌ ده‌ستدانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ پتر نه‌بێت، بۆ كارمه‌ندانی فه‌رمانگه‌كانی ده‌وڵه‌تیش رێگه‌ گرتنه‌كه‌ كاركردنی دوای كاتی ده‌وامی ره‌سمی ده‌گرێته‌وه‌، به‌مه‌رجێك فه‌رمانگه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كه‌ بڕیاره‌كه‌ی پێ رابگه‌ێنێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ده‌كرێ ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشتی كۆبونه‌وه‌ی نائاسایی بكرێ له‌ یه‌كێك له‌م دوو حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌دا: 1. به‌ بڕیارێكی هۆدار كه‌ زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ده‌یده‌ن. 2. به‌ داواكارییه‌كی نووسراوی هۆدار كه‌ سێ یه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجومه‌نی ده‌كه‌ن، ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ریه‌تی بانگهێشتنامه‌ ده‌ربهێنێ و كاتی كۆبونه‌وه‌ له‌ نێوان پانزده‌ رۆژ له‌ مێژووی گه‌یشتنی داواكارییه‌كه‌وه‌ دیاری بكات. دووه‌م: نابێ له‌ كۆبوونه‌وه‌ نائاساییه‌كانی ده‌سته‌ی گشتیدا باس له‌ هیچ كارێك بكرێ غه‌یری ئه‌و كارانه‌ نه‌بن كه‌ له‌ به‌رنامه‌ی كاردا جێگیر كراون و له‌ كاتی كۆبوونه‌وه‌ له‌ پێناویاندا.

مادده‌ی یانزده‌

مادده‌ی یانزده‌: یه‌كه‌م: نابێ ئه‌ندام به‌شداری له‌ كۆبونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی دا بكات ئه‌گه‌ر له‌لانی به‌رزه‌فتكارییه‌وه‌ (الانضباط) ده‌ستدانه‌ پیشه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابێ. دووه‌م: برَیار له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتییه‌وه‌ به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگ ده‌رده‌چێ و له‌ كاتی یه‌كسان بوونیشدا به‌و لایه‌نه‌ دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی له‌گه‌ڵدایه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: سه‌ركه‌وتووه‌كان له‌كۆتایی ساڵی دووه‌مدا ته‌سنیف ده‌كرێن بۆ قازی و ئه‌ندامانی ئیددیعای گشتی به‌پێی پێداویست و به‌پێی نمره‌ و، ئاره‌زوو.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یه‌كێتییه‌، كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی هه‌یه‌.

مادده‌ی دوانزده‌هه‌م:

مادده‌ی دوانزده‌هه‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی یه‌كێتییه‌كه‌دا، ئه‌موالی یه‌كێتییه‌كه‌، ده‌چێته‌ سه‌ر ئه‌موالی نزیكترین یه‌كێتی، ئامانجه‌كانی له‌گه‌ڵیدا هاوشێوه‌ بن. دووه‌م: له‌و حاڵه‌تانه‌دا كه‌ ده‌قێكیان له‌م یاسایه‌دا، له‌سه‌ر نه‌هاتبێ، ئه‌وه‌، حوكمه‌كانی یاسای كارپێكراوی كۆمه‌ڵه‌كانی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: گشت داهاته‌كانی ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی له‌ ناوه‌نده‌وه‌ ته‌مویل ده‌كرێن وه‌ك داهاتێكی كۆتایی بۆ گه‌نجینه‌ی گشتی تۆمار ده‌كرێن و له‌ بودجه‌كانی پێداچوونه‌وه‌ی مانگانه‌ به‌دیار ده‌خرێن. دووه‌م: به‌ده‌ر له‌ حوكمی بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌، پێویسته‌ له‌ سه‌ر وه‌زیری دارایی و ئابوری: 1. ئه‌و بڕه‌ پاره‌ی داهاتی مانگانه‌ی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی، به‌ سه‌رجه‌م فه‌رمانگه‌كانیه‌وه‌، ده‌سته‌به‌ری ده‌كات، بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌مه‌به‌ستی كڕینی ده‌رمان و ئامێرو پێڕاگه‌یشتنی خه‌رجیه‌كانی چاككردنه‌وه‌ به‌ هه‌موو جۆره‌كانیه‌وه‌و به‌گوێره‌ی داواكاری وه‌زاره‌ت به‌هاوپێچی خشته‌ی داهاته‌ ڕاسته‌قینه‌ ده‌سته‌به‌ركراوه‌كان و ئه‌و رێگایانه‌ی كه‌وا بڕیاردراوه‌ بۆ خه‌رجكردنیان. 2. ئه‌و بڕه‌ پاره‌ی داهاتی مانگانه‌ی وه‌زاره‌تی كاره‌با، به‌ سه‌رجه‌م فه‌رمانگه‌كانیه‌وه‌، ده‌سته‌به‌ری ده‌كات، بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌مه‌به‌ستی (چاككردن و پێشخستن و جێبه‌جێكردنی پرۆژه‌كانی ووزه‌ی كاره‌با)و به‌گوێره‌ی داواكاری وه‌زاره‌ت به‌هاوپێچی خشته‌ی داهاته‌ ڕاسته‌قینه‌ ده‌سته‌به‌ركراوه‌كان و ئه‌و رێگایانه‌ی كه‌وا بڕیاردراوه‌ بۆ خه‌رجكردنیان. 3. رێژه‌ی 50%ی كۆی گشتی داهاتی ڕسوماتی مۆڵه‌تدان و، ڕسوماتی تۆماركردن و، ئه‌و غه‌رامانه‌ی كه‌وا وه‌زاره‌تی ناوخۆ وه‌ریانده‌گرێت، بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌مه‌به‌ستی به‌كارهێنان و خه‌رجكردنی له‌ پێناو سه‌لامه‌تیی هاتوچۆ، ئه‌ویش به‌گوێره‌ی مادده‌ (11)ی یاسای هاتوچۆی ئیتیحادی ژماره‌ (86)ی ساڵی 2004ی پیاده‌كراو له‌ هه‌رێمی كوردستان – عێراق به‌ یاسای ژماره‌ (36)ی ساڵی 2007. 4. ڕه‌چاوكردنی مادده‌ی چل و دووی یاسای به‌ڕێوه‌بردنی شاره‌وانییه‌كانی هه‌رێمی كوردستانی ژماره‌ (6)ی ساڵی 1993ی هه‌مواركراو و ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی به‌گوێره‌ی بڕگه‌ی چواره‌می مادده‌ حه‌ڤده‌می ئه‌م یاسایه‌، به‌ وه‌زیری شاره‌وانی و گه‌شت و گوزار دراوه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة