المواد القانونية

ماددەی هەشتەم

ماددەی هەشتەم:پێویستە ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستانی عێراق ئەم بڕیارە بخەنە بەركار.

ماددەی نۆیەم

ماددەی نۆیەم:ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان) دا دەخرێتە بەركار.

ماددەی سێیەم

ماددەی سێیەم:موعامەلەكانی سەرلەنوێ‌ تۆماركردنەوە كە دەربارەی زەوی و زاری كشتوكاڵی لەناو سنووری شارەوانییەكاندا لە چوارچێوەی ئەرك و فرمانی (ملاحڤیه تی) تۆماری عیقاری قەزای زاخۆدا پیدە دەكرێ‌ پووچ دەكرێنەوە، چونكە بەپێی دەقەكانی یاسای ژمارە (43)ی هەمواركراوی تۆماری عیقاریی ساڵی (1971) شەرت و شروتیان بەجێ‌ نەهێناوە.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ. یه‌كه‌م : ئاماده‌كردنی ئه‌و پێداویستییانه‌ی كه‌ مافی شیاوی ته‌ندروستی ته‌واو بۆ هاووڵاتیان ده‌سته‌به‌ر ده‌كات له‌لایه‌نی جه‌سته‌یی وئه‌قَڵی وده‌روونییه‌وه‌ له‌گه‌لأ گرنگی پێدانیان. دووه‌م : دامه‌زراندن وبه‌ڕێوه‌بردن وبه‌دوا داچوونی یه‌كه‌ ته‌ندروستیه‌كانی خۆ پاراستن وچاره‌سه‌ركردن وپه‌ره‌پێدانیان له‌ هه‌رێمدا. سێیه‌م : بایه‌خدان به‌ خزمه‌تگوزاری چاودێری به‌رایی ته‌ندروستی له‌وانه‌ش چاودێری دایكایه‌تی ومنداڵان وته‌ندروستی قوتابخانه‌یی وته‌ندروستی خێزان وپیرییه‌تی. چواره‌م : به‌ربه‌ره‌كانی كردنی نه‌خۆشیه‌ درمه‌كان وكۆنترۆل كردنیان ورێگه‌گرتن له‌ هاتنیان له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بۆ ناوه‌وه‌ی وبه‌ پێچه‌وانه‌وه‌ش، به‌ربه‌ستكردنی بڵاو بوونه‌وه‌یان له‌ نێو خاك وئاو و هه‌وای هه‌رێمدا. پێتجه‌م : هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ وه‌زاره‌تی ژینگه‌دا له‌ پێناوی پاراستنی ژینگه‌و باشكردنی و په‌ره‌پێدانی و پاراستنی بنه‌ماكانی وكاركردن له‌ پێناوی به‌ربه‌ستكردنی پیسبوونی. شه‌شه‌م : هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ وه‌زاره‌تی كار و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی دا له‌ پێناوی بایه‌خدان به‌ ته‌ندروستی وسه‌لامه‌تی كرێكاران له‌ پڕۆژه‌كانی كار و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی ته‌ندروستییان له‌ مه‌ترسی نه‌خۆشی پیشه‌ و بریندار بوون له‌ كاتی ئیشدا، له‌گه‌لأ دانانی به‌زه‌فكاریی وهه‌ل ومه‌رجی تایبه‌ت بۆیان و دابین كردنی سه‌لامه‌تی له‌ شوێنی كاردا وچاودێری پیاده‌كردنی ئه‌و به‌رزه‌فتكار و هه‌ل و مه‌رجانه‌. حه‌وته‌م : بڵاوكردنه‌وه‌ی هوشیاریی ته‌ندروستی له‌ ناو هاووڵاتیاندا به‌ هاریكارێكردن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌ رێگه‌ی هه‌موو هۆیه‌كی راگه‌یاندنی بیستراو و بینراو و خوێندراوه‌. هه‌شته‌م : دابین كردنی داوده‌رمان و پێویستیه‌كان و كه‌ل وپه‌لی پزیشكی هه‌مه‌جۆری پێویست بۆ پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاری پزیشكی وخۆپاراستن وچاره‌سه‌ركردن، له‌گه‌لأ سه‌رپه‌رشتی كردنی عیاده‌ میللییه‌كان و دابین كردنی ئامیری پزیشكی پێویست بۆ په‌ككه‌وته‌كان وكردنه‌وه‌ی تاقیگه‌ی پزیشكی. نۆیه‌م : ئاماده‌كردنی كادیری ته‌ندروستی وپیشه‌یی یارمه‌تیده‌ر و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی شیاوی كارمه‌ندان له‌ كه‌رتی ته‌ندروستی وپه‌ره‌پێدانی لێكۆڵینه‌وه‌ی ته‌ندروستی و فێركردنی پزیشكیی به‌رده‌وام وهاندانی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی له‌ بواره‌ هه‌مه‌ جواره‌كانی ته‌ندروستیدا. ده‌یه‌م : رێكخستنی كاری پیشه‌ پزیشكی وته‌ندروستی یه‌كان و سه‌لامه‌تی پیشه‌یی به‌هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان وچاودێری كردنیان. یانزده‌یه‌م : چاودێری كردنی خاوه‌ن پێویستییه‌ تایبه‌تییه‌كان له‌لایه‌نی ته‌ندروستی و جه‌سته‌یی و ئه‌قڵی یه‌وه‌. دوازده‌یه‌م : سه‌رپه‌رشتی كردنی دروستكردن وهێنانی داوده‌رمان به‌پێی پێوه‌ری پێویستی پزیشكی وچاودێری كردنی. سیازده‌یه‌م : كاركردن له‌ پێناوی گۆڕینی سیسته‌می ئێستای ته‌ندروستی به‌ سیسته‌مێكی هاوچه‌رخی ته‌ندروستی به‌ شێوه‌یه‌كی وا كه‌ له‌گه‌لأ په‌ره‌سه‌ندنی كۆمه‌ڵگای كوردستانی و توانای دارایی به‌ده‌ست هاتوودا بگونجێت. چوارده‌یه‌م : پشتگیریی كردنی كه‌رتی تایبه‌تی پزیشكی تا به‌شداری له‌ پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاری چاره‌سه‌ركردندا بكات بۆ سووككردنی بارگرانی دارایی و هونه‌ری له‌سه‌رشانی ده‌زگا ته‌ندروستیه‌ فه‌رمیه‌كان و بخرێنه‌ به‌ر سه‌رپه‌رشتی وچاودێری وه‌زاره‌ته‌وه‌. پانزده‌یه‌م :كاركردن له‌ پێناوی دابین كردنی پێویستی پزیشكی بۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی كاره‌سات به‌ هه‌موو جۆره‌ كانیه‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانی دیكه‌ ده‌بێت. شانزده‌یه‌م : رێكخستنی كاری پزیشكی دادی له‌ هه‌رێمدا به‌ پێی یاسا وبه‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی شیاوی كارمه‌ندانی. حه‌ڤده‌یه‌م : كاركردن له‌ پێناوی دروستكردنی تاقیگه‌ی پێشكه‌وتووی ته‌ندروستی بۆ ده‌سنیشانكردنێكی زوو بۆ نه‌خۆشییه‌ گرانه‌كان ودابین كردنی (حجری ته‌ندروستی) و به‌ربه‌ره‌كانی نه‌خۆشیه‌ درمه‌كان و چاودێری كردنی په‌تاكان. هه‌ژده‌یه‌م : سه‌رپه‌رشتی كردنی كاری پزیشكه‌كان ویارمه‌تده‌ره‌كانیان له‌ عیاده‌ پزیشكیه‌ تایبه‌ته‌كان و عیاده‌ میللیه‌ فه‌رمییه‌كان. نۆزده‌یه‌م : گرنگی دانێكی تایبه‌ت به‌ ته‌ندروستی لادێ وگه‌یاندنی خزمه‌تگوزاریی پزیشكی بۆی و كاركردن بۆ دروستكردنی نه‌خۆشخانه‌ له‌ قه‌زاو ناحیه‌كان وكردنه‌وه‌ی مه‌ڵبه‌ندی پزیشكی له‌ لادێكاندا و دابین كردنی تیپی ته‌ندروستی گه‌ڕۆك. بیسته‌م : دابین كردنی سه‌یته‌ره‌ی نه‌وعی كارا له‌سه‌ر داوده‌رمان به‌ هاوكاری كردن له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا و دانانی مه‌رجی به‌رزه‌فتكار بۆ هێنانی داوده‌رمان له‌ سه‌رچاوه‌ی باوه‌ڕ پێكراوی جیهانی و به‌رزه‌فتكردنی فرۆشتنی داوده‌رمان، به‌ جۆرێكی وا كه‌ هه‌ر له‌ ده‌رمانخانه‌ و مه‌زخه‌ری مۆله‌تپیردراوی ده‌رمان بفرۆشرێ. بیست ویه‌كه‌م : گرنگی دانی ته‌ندروستی به‌و ناوچانه‌ی كه‌ تووشی پرۆسه‌كانی ئه‌نفال وبوردومانی كیمیایی وجینۆساید بوون. بیست ودووه‌م : كاركردن له‌ پێناوی دابین كردنی (بیمی) ته‌ندروستی بۆ هاووڵاتییان وگرنگی دان به‌ ئاسایشی خۆراك وده‌رمانی ئینسانی به‌هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان ودۆزینه‌وه‌ی ئالیه‌تی چاودێری شیاوی داوده‌رمان بۆ به‌كارهێنان. بیست وسێیه‌م : پشتگیریی كردنی پزیشكه‌ تازه‌ ده‌رچووه‌كان وكردنه‌وه‌ی خولی شیاندنی به‌رده‌وام بۆیان و ناردنی نێرده‌ی پزیشكی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بیان گرێته‌وه‌ وماوه‌یان بدرێ تاكو خوێندنی پسپۆڕییان ته‌واوبكه‌ن. پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت

مادده‌ی بیست وحه‌وته‌م

مادده‌ی بیست وحه‌وته‌م : وه‌زاره‌ت ئاسته‌كانی پیسكردنی ڕێگه‌ پێدراو بۆ ئه‌و غازه‌ زیانبه‌خشانه‌ (انبعاپات) داده‌نێ كه‌ له‌ هه‌موو چالاكیه‌ پیسكه‌ره‌كانی هه‌وا ده‌كه‌وێته‌وه‌ و ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌ی تیدا دیارده‌كرێت: یه‌كه‌م : ئه‌و ئاستانه‌ی ڕێگه‌یان پێدراوه‌ بۆ ئه‌و غازه‌ زیانبه‌خشانه‌ (انبعاپات) به‌ هۆی سووتاندنی سووته‌مه‌نی یان هه‌ر مادده‌یه‌كی دیكه‌ بۆ هه‌ر مه‌به‌ستێك له‌ مه‌به‌سته‌كان. دووه‌م : ئه‌و ئاستانه‌ی ڕێگه‌یان پێدراوه‌ بۆ ئاسته‌كانی ژاوه‌ژاو. سێیه‌م : ئه‌و ئاستانه‌ی ڕێگه‌یان پێدراوه‌ بۆ ئاسته‌كانی تیشكاوه‌ری یان چڕكردنه‌وه‌ی مادده‌ تیشكاوه‌ره‌كانی كه‌ له‌ هه‌ر چالاكیه‌كی تیشكاوه‌ریه‌وه‌ ده‌رده‌چێت.

مادده‌ی سی و دووه‌م

مادده‌ی سی و دووه‌م: 1/بڕیاری قه‌ده‌غه‌كردنی ده‌ستدانه‌ پیشه‌ به‌خاوه‌ن په‌یوه‌ندییه‌كان راده‌گه‌یه‌نرێ كه‌ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتكاری دیاری ده‌كات وبه‌هه‌موو لقه‌كانی سه‌ندیكای راده‌گه‌یه‌نێ. 2/ناشێ پزيشكێكی تر لە عيادەی پزيشكێكی قەدەغەكراو لە دەستدانە پيشە كار بكات 3/ ئەو غه‌رامانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن لیژنه‌ی به‌رزه‌فتیه‌وه‌ حوكمی پێ ده‌رده‌چێ ده‌بێته‌ داهاتێ بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ (31) هه‌ڵده‌گیرێت و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌: (ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی پێك دێت به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی دادگه‌ی ته‌مییزی هه‌رێمی كوردستان و به‌ ئه‌ندامێتی دوو له‌ كۆنترین جێگره‌كانی سه‌رۆك و له‌ حاڵه‌تی نه‌بوونیاندا دوو كۆنترین دادوه‌ر له‌ دادگه‌ی ته‌مییز و سه‌رۆكی ده‌سته‌ی چاودێری دادوه‌ریی و به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داد، یان ئه‌وانه‌ی جێگه‌یان ده‌گرنه‌وه‌).

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: بڕگه‌ی (چواره‌م) له‌ مادده‌ی چواره‌می یاسای ژماره‌ (26)ی ساڵی 2007 هه‌موار ده‌كرێت: (چواره‌م: به‌ڕێژه‌ی 5% باج به‌سه‌ر ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی هه‌رێمدا ده‌سه‌پێنرێت كه‌ مووچه‌یان له‌ ملیۆنێك دینار بۆ تێكڕایی پله‌كانی فه‌رمانبه‌ریه‌تی و كه‌رتی تایبه‌تی زیاتره‌ كه‌ به‌ فه‌رمی تۆماركراوان و خاوه‌ن پۆست و پله‌ی وه‌زیفی تایبه‌تن).

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌و یاسا و بڕیارانه‌ی باج كه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ كاردان هه‌ر كاریان پێ ده‌كرێت به‌وه‌ی له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك نه‌بن.

سێیەم

سێیەم: هەر دەقێ‌ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.

سێیەم

سێیەم: سەرۆكایەتیی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم بۆی هەیە رێنماییەگەلی پێویست بۆ سانا كردنی بەركارخستنی حوكمەكانی ئەم بڕیارە دەربهێنێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: باجی (رۆیشتوو یا هاتوو/الصادر والوارد)ی گومرگی به‌ پێی ئه‌و بڕانه‌ (مقادیر) وه‌رده‌گیرێن كه‌ له‌ لیسته‌كانی پاشكۆی ئه‌م یاسایه‌دا دیاری كراون.

مادده‌ی سی و دوو:

مادده‌ی سی و دوو: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ بۆ ساناكردنی به‌كارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ رێنمایی ده‌ربهێنێ.

سێیه‌م

سێیه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێكی تر ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م بڕیاره‌دا نه‌گونجێ.

چوارەم

چوارەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکان ئەم بڕیارە جێبەجێ بکەن و پەیڕەو و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێ کردنی حوکمەکانی دەربکەن .

چواره‌م

چواره‌م/ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان ده‌بێ حوكمه‌كانی ئه‌م بڕیاره‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر زیاد كردن یا كه‌م كردنه‌وه‌ یا هێشتنه‌وه‌ كه‌ به‌ پێی حوكمی مادده‌ی چواره‌می ئه‌م یاسایه‌ ده‌كرێن ده‌شێ به‌ په‌یڕه‌و نه‌هڵرێن یا بگۆردرێن.

پێنجەم

پێنجەم : کار بە هیچ دەقێکی ناکۆک لەگەڵ حوکمەکانی ئەم بڕیارەدا ناکرێت .

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: ئه‌و كۆت و به‌ربه‌ستانه‌ی به‌ پێی بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراق یا ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم خراونه‌ته‌ سه‌ر هه‌ندێ كه‌لوپه‌لی هێنراو یا نێردراو هه‌ر كارپێكردندا ده‌مێننه‌وه‌.

دووەم

دووەم : لایەنە پەیوەندیدارەکان کۆنفراس و کۆڕ و کۆبوونەوە و مەراسیمی تایبەت بە بڵاوکردنەوەی رۆشنبیری و پەیامی پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لەو پارێزگایە ساز دەکەن و ، حکومەت بودجەیەکی تایبەتی ساڵانە بۆ ئەم مەبەستە دیاری دەکات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة