المواد القانونية

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م : وه‌زارهت ئه‌م ئه‌رك وفرمانانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كا: یه‌كه‌م: پێشنیاز كردنی سیاسه‌تی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه‌ له‌ پیسبوون و كاری چاكتر كردنی چۆنایه‌تیی ژینگه‌ وخستنه‌رووی به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆ په‌سند كردن. دووه‌م: ده‌رهێنانی رێنمایی تایبه‌ت به‌ ده‌ستنیشانكردن و به‌ندو به‌ستی(چوابگ) پیسكه‌ره‌كانی ژینگه‌و، چاودێریكردنی سه‌لامه‌تی به‌جێهێنانیان. سێیه‌م: پلاندانانی ساڵانه‌ و مامناوه‌ندو دوورخایه‌ن بۆ پاراستن و چاكتر كردنی ژینگه‌ . چواره‌م: هاوكاری و هه‌ماهه‌نگی له‌ نێوان وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و لایه‌نانه‌شدا كه‌ په‌یوه‌ستی پاراستنی ژینگه‌ن . پێنجه‌م: پابه‌ندبوونی هه‌رێمی به‌و ڕێكه‌وتنامه‌ و په‌یماننامه‌ و پڕۆتۆكۆلانه‌ی له‌ لایه‌ن حكومه‌تی فیدڕاڵیه‌وه‌ په‌سه‌نكراوه‌. شه‌شه‌م: به‌ دواواچوونی سه‌لامه‌تی ژینگه‌ له‌میانه‌ی ئه‌نجامدانی پشكنینی په‌یوه‌ست به‌ پیسكه‌ره‌كانی ژینگه‌و ئه‌و فاكته‌رانه‌ی كاریگه‌ریان هه‌یه‌ له‌سه‌ر سه‌لامه‌تی ژینگه‌ به‌ هه‌مه‌هانگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ت ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان و ده‌ركردنی رێنمایی تایبه‌ت به‌ دیاركه‌رو به‌ندوبه‌ست(چوابگ)ی پیسكه‌ره‌كانی ژینگه‌و چاودێری كردنی سه‌لامه‌تی جێبه‌جێكردنی. حه‌وته‌م: ئه‌نجامدانی رووپێویه‌ ژینگه‌ییه‌كان به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌. هه‌شته‌م: لابردن و چاره‌سه‌ر كردنی ئاسه‌واری چه‌كی كیمیایی،به‌هاوكاری له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌ بۆ پاككردنه‌وه‌ی كێلگه‌كانی مین و پاشماوه‌ی چه‌ك و جبه‌خانه‌و ئه‌وماددانه‌ی كه‌ بوونه‌ته‌ هۆی پیس بوونی ژینگه‌ . نۆیه‌م: هاندانی ئاماده‌كردن و بڵاوكردنه‌وه‌و توێژینه‌وه‌ و لێكۆلینه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌ پاراستن و چاككردنی ژینگه‌ . ده‌یه‌م: هه‌ماهه‌نگی و هاوكاری له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی وه‌زاره‌تی فێركردنی باڵاوتوێژینه‌وه‌ی زانستی و وه‌زاره‌ته‌كانی دیكه‌دا، به‌ مه‌به‌ستی هاوكاری و توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ ژینگه‌ییه‌كان، دامه‌زراندنی ناوه‌ندی بۆ توێژینه‌وه‌ی ژینگه‌یی له‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌دا به‌تایبه‌تیش لێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌به‌كار هێنانی چه‌كه‌ كیمیاویه‌كان له‌ كوردستان . یازده‌م: كار بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی وشیاری و ڕۆشنبیری ژینگه‌یی و وه‌گه‌رخستنی رۆڵی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی بكات له‌م بواره‌دا، وێرای بونیادنانی توانسته‌كانی مرۆڤ له‌ ڕێگه‌ی به‌رپاكردنی كۆڕو خولی راهێنانی تایبه‌ت به‌ پاراستنی ژینگه‌و هاندانیان. دوازده‌م: لێكۆڵینه‌وه‌و به‌دواداچوونی ڕاپۆرته‌كان بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی كاریگه‌ری ژینگه‌یی، كه‌ لایه‌نه‌ به‌رپرسه‌كان پێشكه‌شیان ده‌كه‌ن له‌مه‌ر ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ داده‌مه‌زرێن و ئه‌وانه‌ی ئێستا دامه‌زراون بۆ په‌سه‌نكردنیان كردنیان یان ره‌تكردنه‌وه‌یان له‌ ماوه‌یه‌كی گونجاودا - له‌و ڕۆژه‌وه‌ كه‌ پێشكه‌ش به‌ وه‌زاره‌ت ده‌كرێن به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان . سیانزه‌م: كار كردن بۆ پاراستنی سروشت و جوانیه‌كانی و و دروست كردنی پاوانگه‌ی سروشتی به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌وه‌ . چوارده‌م: گرتنه‌ به‌ری شێوازی پێویست بۆ پاراستنی مرۆڤ و ژینگه‌ له‌مه‌ترسیه‌كانی تیشكاوه‌ری زیان به‌خش و ئالوده‌گی ژینگه‌یی . پازده‌م: پشت به‌ستن به‌ نووسینگه‌و تاقیگه‌و لایه‌نه‌ راوێژكاریه‌كان بۆ ئاماده‌ كردنی راپۆرته‌كانی خه‌ملاندنی كاریگه‌ری ژینگه‌یی و ئه‌نجامدانی لێكۆلینه‌وه‌و شیكاری و پێوانه‌كان له‌ بواره‌كانی پاراستنی ژینگه‌ به‌پێی ئه‌و مه‌رجانه‌ی وه‌زاره‌ت دیاریان ده‌كات وئه‌مه‌ش به‌ ڕێنمایی ده‌رده‌چێت . شازده‌م: دانانی بنه‌ماكانی سه‌لامه‌تی بۆ چاره‌سه‌ركردنی پاشماوه‌و زبڵ و خاشاك و مادده‌ی زیانبه‌خش و ترسناك .

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: لێژنه‌یه‌كی تایبه‌ت، به‌ سه‌رۆكایه‌تی دادوه‌رێك له‌پۆلی یه‌كه‌م داده‌مه‌زرێ، كه‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی له‌ هه‌رێم ده‌یپاڵێوێ له‌گه‌ڵ ئه‌ندامیه‌تی چه‌ند نوێنه‌رێك كه‌ پله‌یان له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێ ئه‌ركیان ته‌ماشاكردنی داواكاری ئه‌و كه‌سانه‌یه‌ كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ و به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بن و نوێنه‌رایه‌تی ئه‌م لایه‌نانه‌ ده‌كه‌ن: 1. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. 2. وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوه‌كان. 3. وه‌زاره‌تی ناوخۆ. 4. وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری. 5. نوێنه‌رێك له‌ كۆمه‌ڵه‌ی به‌ندكراوه‌ سیاسیه‌كان له‌ هه‌رێم. دووه‌م: زیندانی كراوی سیاسی یاخود گیراوی سیاسی به‌ڕێگه‌ی یاسایی له‌به‌رده‌م لێژنه‌یی پێكهاتوو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ساغ ده‌بێته‌وه‌. سێیه‌م: لێژنه‌كه‌ به‌زۆرینه‌ی ده‌نگ بڕیاری خۆی ده‌رده‌كات و، بڕیاره‌كه‌ش شایانی تانه‌لێدانه‌ له‌به‌رده‌می دادگای ئیداریدا به‌پێی حوكمه‌كانی یاسای ئه‌نجومه‌نی شورای هه‌رێم ژماره‌ (14)ی ساڵی 2008.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ پێره‌ و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات

مادده‌ی سی و دووه‌م:

مادده‌ی سی و دووه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر گومان كرا له‌ تووشبوونی نیشته‌جێكراوێك یان سپێردراوێك له‌ كاتی به‌سه‌ربردنی ماوه‌ی سزای ئازادیستێن به‌ شله‌ژانێكی ده‌روونی ئه‌وا بۆ نزیكترین یه‌كه‌ی چاره‌سه‌ریی داخراو ڕه‌وانه‌ ده‌كرێت بۆ ئه‌وه‌ی بخرێته‌ به‌رده‌م لێژنه‌ی پزیشكی ده‌روونی و ئه‌وه‌ی ده‌یبینێت بڕیاری له‌سه‌ر بدات. دووه‌م: ئه‌گه‌ر لێژنه‌ بینی كه‌وا باری نه‌خۆشی نیشته‌جێكراو یان سپێردراو پێویستی به‌ چاره‌سه‌ریی هه‌یه‌ ئه‌وا پێویسته‌ له‌سه‌ری ماوه‌كه‌ی له‌ راپۆڕته‌كه‌دا دیاری بكات و ئاگاداری فه‌رمانگه‌ی چاكسازیی له‌ هه‌رێمی كوردستان بكرێت. سێیه‌م: نیشته‌جێكراو یان سپێردراو ڕاسته‌وخۆ له‌ دوای چاكبوونه‌وه‌ی ده‌گه‌ڕێندرێته‌وه‌ فه‌رمانگه‌ی چاكسازیی.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: زیندانی كراو یان گیراوی سیاسی ئه‌م ماف و ئیمتیازانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌بێت: یه‌كه‌م: پارچه‌یه‌ك زه‌ویی نیشته‌جێ بوونی به‌بێ به‌رامبه‌ر پێده‌درێت، به‌مه‌رجێ پێشتر وه‌كو زیندانی كراوی سیاسی سوودمه‌ند نه‌بووبێت، له‌گه‌ڵ پێشینه‌یه‌ك كه‌ بڕه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ بڕی پێشینه‌ی عه‌قار بۆ بینای یه‌كه‌یه‌كی نیشته‌جێ بوون هاوتا بێت. دووه‌م: ماوه‌ی زیندانی كردن یان گرتن بۆ فه‌رمانبه‌ر به‌خزمه‌ت بۆ مه‌به‌سته‌كانی سه‌ر مووچه‌ و به‌رزبوونه‌وه‌ و خانه‌نشینی ئه‌ژمار ده‌كرێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی زیندانی كراو یان گیراو له‌كاتی حوكمدان به‌ زیندانی كردن یان گرتنی ره‌چاو بكرێت. سێیه‌م: ئه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن لیژنه‌وه‌ دۆسییه‌كه‌ی په‌سندده‌كرێ به‌خشیشێكی (منحه‌) خانه‌نشینی مانگانه‌ی به‌پێی ئه‌و مه‌رج و رێنماییانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ری ده‌كات بۆ خه‌رج ده‌كرێت، به‌ مه‌رجێك ئه‌و مینحه‌یه‌ی كه‌ وه‌ری ده‌گرێت له‌ هاوتاكانی له‌ حكومه‌تی فیدراڵدا كه‌متر نه‌بێت. چواره‌م: به‌ده‌ر له‌ مه‌رجی ته‌مه‌ن له‌ خوێندنی سه‌ره‌تایی و خوێندنی باڵا وه‌رده‌گیرێت. پێنجه‌م: حكومه‌ت تێچووی خوێندنی خۆی یان یه‌كێك له‌ منداڵه‌كانی له‌ یه‌كێك له‌زانكۆكانی ناو هه‌رێم له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. شه‌شه‌م: حكومه‌ت خه‌رجیی چاره‌سه‌ركردنی له‌ نه‌خۆشخانه‌ حكومییه‌كانی ناو هه‌رێم له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. حه‌وته‌م: زیندانی كراو به‌خششێكی (منحه‌) هاوسه‌رگیری بۆ یه‌كجار پێ ده‌درێت كه‌ بڕه‌كه‌ی (5.000.000) پێنچ ملیۆن دیناره‌، به‌مه‌رجێك هاوسه‌رگیری نه‌كردبێت. هه‌شته‌م: ئه‌گه‌ر فه‌رمانبه‌ر بێت بۆی هه‌یه‌ تا ماوه‌ی (10) ده‌ ساڵ به‌خششی (منحه‌) خانه‌نشینیه‌كه‌ی و مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رییه‌كه‌شی وه‌ربگرێت، وه‌كو قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ بۆی و ئه‌و مافه‌شی پێ ده‌درێ پاش ته‌واوبوونی ماوه‌ی ناوبراو كامیان باشتربێت، ئه‌ویان هه‌ڵ بژێرێت. نۆیه‌م: به‌ مه‌دالیا رێز له‌ قوربانیه‌كانی ده‌گیرێت كه‌ له‌ رێگای بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان داویه‌تی. ده‌یه‌م: ماف و ئیمتیازاتی مردووه‌كانیان ئه‌وانه‌ی له‌ هه‌ردوو برگه‌ی یه‌كه‌م و سێیه‌م ئه‌م مادده‌یه‌ باس كراون بۆ پاشماوه‌ی وارسی شه‌رعی ده‌گوازرێته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی له‌ ژیاندا ماون. یازده‌: زیندانی كراوی سیاسی یان گیراوی سیاسی له‌حاڵه‌تی ته‌واوكردنی مامه‌ڵه‌ی تۆماركردنی ئه‌و عه‌قاره‌ی كه‌ پێی به‌خشراوه‌ یان بیناكردنی زه‌ویه‌كه‌ یان مامه‌ڵه‌ی قه‌رز وه‌رگرتن یان ئه‌و به‌خشیشه‌ی (منحه‌) بۆی ته‌رخان كراوه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ ره‌سم و باجه‌كان ده‌به‌خشرێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: مادده‌ی حه‌وته‌م و ریزبه‌ندییه‌كه‌ی هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. هه‌یئه‌ (ده‌سته‌)ی گشتیی. 2. نه‌قیب. 3. لیژنه‌ی زه‌بتی. 4. لیژنه‌ی ریقابه‌. 5. لقه‌كانی سه‌ندیكاكه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: مادده‌ی نۆیه‌م به‌ هه‌ردوو بڕگه‌كه‌شییه‌وه‌ هه‌موارده‌كرێ و به‌م شیوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێیندرێته‌وه‌: به‌ئه‌ندامبوونی سه‌ندیكا به‌م جۆره‌ ده‌بێ: 1. داوایه‌ك به‌ نووسین پێشكه‌ش بكا به‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، ئه‌و مادده‌ رۆژنامه‌وانیانه‌ی له‌گه‌لدابێ كه‌ خۆی بڵاوی كردووته‌وه‌ یان هه‌رشتیكی دی گه‌واهی ئه‌وه‌ بدات كه‌ ئیشی رۆژنامه‌وانی كردووه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نیش پێویسته‌ له‌ ماوه‌ی سی رۆژدا، كه‌ له‌ رۆژی تۆماركردنی داواكه‌یه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا سه‌یری داواكه‌ی بكاو یه‌كلای بكاته‌وه‌. خۆ ئه‌گه‌ر هات و ماوه‌كه‌ش تێپه‌ری وهێشتا داواكه‌ش به‌ بنبڕی سه‌یر نه‌كرابوو ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، به‌ شێوه‌یه‌كی ئۆتۆماتیكی به‌ قبوڵكرا وله‌قه‌لم ده‌درێ. 2. ئه‌گه‌ر داواكه‌ قبوڵ نه‌كرا لایه‌نی پێوه‌ندیدار پێویسته‌ هۆی قبوڵ نه‌كردنه‌كه‌ی پیشان بدات داواكاره‌كه‌ش بۆی هه‌یه‌، له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژدا، كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات یان به‌ ته‌بلیغ كراو داده‌نرێ له‌ دادگای ته‌مییزی هه‌رێمی كوردستانی عیراق تانه‌ له‌ بڕیاری قبوڵنه‌كردنه‌ كه‌ بدات ئیدی بڕیاری ته‌مییز بنبڕه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی (شه‌شه‌م) هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (رۆژنامه‌وانان له‌ سجلی گشتی سه‌ندیكادا ده‌كرێن به‌ سێ پۆل: یه‌كه‌م: رۆژنامه‌وانی به‌رمه‌شق: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كه‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی كردووه‌ به‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كیی خۆی، تا دوو ساڵی له‌سه‌ریه‌كیش به‌سه‌ر پیاده‌كردنی ئه‌م پیشه‌یه‌یدا تێنه‌په‌ڕێ و ناویشی له‌ سجلی گشتیدا تۆمارنه‌كرێ و له‌و لایه‌نه‌وه‌ش كه‌ ئیشی تێدا ده‌كا ته‌ئیید نه‌كرێ، نازناوی (رۆژنامه‌وانی كارا)ی پێ نابه‌خشرێ و هیچ ئیمتیازێكی وه‌ك ئیمتیازه‌كانی رۆژنامه‌وانی كارای پێ نادرێ تا ئه‌و كاته‌ی كه‌ ناوی خۆی ده‌گوازێته‌وه‌ بۆ ناو لیستی ئه‌و پۆله‌، جا، ئه‌وجا ماوه‌ی مه‌شقه‌كه‌ی ده‌خرێته‌ سه‌ر ماوه‌ی خزمه‌ته‌كه‌ی. ماوه‌ی پله‌كاریش بۆ كه‌سێ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ رۆژنامه‌گه‌ری و راگه‌یاندن یان له‌ هاوتاكانی ئه‌و بڕوانامه‌یه‌دا هه‌بێ، یه‌ك ساڵه‌. دووه‌م : رۆژنامه‌وانی كارا: ئه‌و كه‌سه‌یه‌، كه‌ به‌ره‌فتار له‌هه‌ر سێ كه‌ناڵه‌كانی رۆژنامه‌گه‌ریدا، دوو سال كاری كردووه‌، یان دوو ساڵه‌ كاری تێدا ده‌كات و كردوونی به‌ پیشه‌ی سه‌ركیی خۆی و، ئه‌و ماوه‌یه‌ش كه‌ له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌مدا دیاركراوه‌ به‌سه‌ر ئیشه‌كه‌یدا تێپه‌ڕبووه‌. سێیه‌م : رۆژنامه‌وانی هاوپشك: ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ ئیش و كاری رۆژنامه‌وانی ده‌كا، به‌ڵام نه‌یكردووه‌ به‌ پیشه‌ی سه‌ره‌كی خۆی و، به‌ڵگه‌ی ئه‌وشی گرێبه‌ستیگه‌لێكه‌ كه‌ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان بۆی ده‌سه‌لمێنن. مافی ئه‌وه‌شی هه‌یه‌ پاش تێپه‌ربوونی ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ پێنج ساڵی له‌سه‌ریه‌ك كه‌متر نه‌بێ ناوی خۆی بگوازێته‌وه‌ بۆ سجلی گشتیی رۆژنامه‌وانان و، پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌كه‌شی بكات به‌ پیشه‌ی هه‌میشه‌یی خۆی.

مادده‌ی یازده‌:

مادده‌ی یازده‌: (مادده‌ی dوازده‌) له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. مه‌رجه‌، ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا به‌ نه‌قیبیشه‌وه‌، سێ ساڵ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی پله‌ ئه‌ندامی كارایاندا تێپه‌ریبێت. 2. ناشێ ئه‌ندامێتی، له‌و لێژنانه‌دا كه‌ هه‌یئه‌ی گشتی هه‌ڵێبژاردوون، پێكه‌وه‌ كۆبكرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی حه‌ڤده‌

مادده‌ی حه‌ڤده‌: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ وه‌زیره‌ پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: به‌رێوه‌به‌راێتی دیوانی وه‌زاره‌ت و ئه‌م دام و ده‌زگایانه‌ی پێ یانه‌وه‌ به‌ندن: 1-به‌رێوبه‌رێتی گشتی دیوان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و به‌رێوه‌ی ده‌با كه‌ باوه‌رنامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌: ا-به‌شی به‌رێوه‌بردن و كارو باری كه‌سان. ب-به‌شی كاروباری دارایی. ج-به‌شی چاودێری پێداچوونه‌وه‌. 2-به‌رێوبه‌رێتی گشتی كاروباری ته‌ندروستی: بزیشكێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌م به‌رێوه‌به‌رێتتیه‌و به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. أ-به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری پارێز (الوقاية) و پارێزگاری كردن له‌ ژینگه‌ كه‌ له‌م به‌شانه‌ پێكدێ: 1-به‌شی په‌تاكان (الاوبئة). 2-به‌شی پارێزگاری كردن له‌ ژینگه‌. 3-به‌شی ته‌ندروستی سه‌لامه‌تی پیشه‌یی. 4-به‌شی دایكایه‌تی و منداڵی. 5-به‌شی ته‌ندروستی قوتابخانه‌و چاو. 6-به‌شی پارێزی ته‌ندروستی. 7-به‌شی پشكنینی ته‌ندروستی. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی خزمه‌تگوزاری چاره‌سه‌ركردن، له‌ك به‌شانه‌ پێك دێ: 1-خه‌سته‌خانه‌ و مه‌ڵبه‌نده‌كانی ته‌ندروستی و عیاده‌ ره‌سمی و ئه‌هلییه‌كان. 2-به‌شی عیده‌كانی پزیشكی. 3-به‌شی ته‌ندروستی ددان. 4-به‌شی لیژنه‌ پزیشكییه‌كان. 5-به‌شی ده‌رمان سازی (الصيدلية)و تاقیگه‌كان (المختبرات). 6-به‌شی ته‌جهیز و شمه‌كی پزیشكی. 7-به‌شی دابین (التأمين)ی ته‌ندروستی. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌ كێشان و فێركردنی ته‌ندروستی: پزیشكێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و له‌م به‌شانه‌ پێك دێ. أ-به‌شی نه‌خشه‌ كێشانی ته‌ندروستی. ب-به‌شی نه‌خشه‌ كێشانی كۆمه‌ڵایه‌تی. ج-به‌شی به‌دواداچوون. د-به‌شی سه‌رژمێری. ه-به‌شی ئه‌ندازیاری و چاككردنه‌وه‌ (الصيانة). و-به‌شی هێزی كارگه‌ر. ز-به‌شی فێركردن و راهێنان. ح-به‌شی شمه‌ك هێنان له‌ ده‌ره‌وه‌ (استيراد). 4-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی به‌ ته‌نگه‌وه‌ هاتنی كۆمه‌ڵایه‌تی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا كه‌ باوه‌ر نامه‌ی سه‌ره‌تای زانكۆی له‌ ده‌روونناسی (علم النفس) یا كۆمه‌ڵناسی (علم الاجتماع) دا هه‌بێ و ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. أ-به‌شی خزمه‌تگوزاری كۆمه‌ڵایه‌تی و به‌ته‌مه‌ن داچووان (المسنين). ب-به‌شی كه‌م ئه‌ندامان (المعوقين). ج-سنوقی به‌ته‌نگه‌وه‌ هاتی خێزان. د-به‌شی كارو باری كۆمه‌ڵه‌ هه‌ره‌وه‌زییه‌كان. ه-به‌شی راهێنانی پیشه‌یی ئافره‌تان. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی (چمان)ی كۆمه‌ڵایه‌تی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و كه‌ بروانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی هه‌بێ و ئه‌م به‌شانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ-به‌شی پشكنین و پێداچوونه‌وه‌ی ئابوونه‌. ب-به‌شی خزمه‌تگوزاری دوای فرۆشتن. ج-به‌شی به‌كار خستن (التشغيل). د-به‌شی خانه‌نشینی و بریددان (التعويض). ه-به‌شی جێبه‌جێ كردن. و-سنوقی (چمان) ی كۆمه‌ڵایه‌تی.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م ئه‌وڕاقانه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ (1) تا بڕگه‌ (8)ی (یه‌كه‌م)دا، له‌ خشته‌ی دووه‌می پاشكۆی یاسای ژماره‌ (3)ی ساڵی (1993)ی ره‌سمی پوولدا تۆمار كراون ره‌سمێكی رێژه‌ییان به‌ بڕی (0،002) لێ وه‌رده‌گیرێ به‌ مه‌رجێ له‌ دوو دینار كه‌متر نه‌بێ، بۆ ئه‌م ره‌سمه‌ش كه‌رتی هه‌زار به‌ هه‌زاری ته‌واو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ.

مادده‌ی شازده‌

مادده‌ی شازده‌: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ پیاده‌ ده‌كرێت به‌سه‌ر: یه‌كه‌م: نه‌خۆشی ده‌روونی پێناسه‌كراو به‌پێی ئه‌م یاسایه‌. دووه‌م: نه‌خۆشخانه‌و دامه‌زراوی پسپۆڕ له‌ پزیشكی ده‌روونی چ گشتی بێت یان تایبه‌ت. سێیه‌م: به‌شه‌كانی پزیشكی ده‌روونی له‌ دامه‌زراوه‌ گشتی و تایبه‌تیه‌كاندا. چواره‌م: ئه‌و بنكه‌ ته‌ندروستیه‌ خۆماڵی و بیانیانه‌ی كه‌وا مۆڵه‌تیان پێدراوه‌ له‌ بواری ته‌ندروستیی ده‌روونی كاربكه‌ن. پێنجه‌م: نورینگه‌ی تایبه‌ت یان ده‌ره‌كی نه‌لكاو به‌و دامه‌زراوه‌ ته‌ندروستیانه‌ی ئاماژه‌یان بۆكراوه‌، وه‌ ته‌رخان نه‌كراوه‌ بۆ ده‌سبه‌سه‌ركردنی نه‌خۆشی ده‌روونی.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نێك به‌ناوی (ئه‌نجومه‌نی ته‌ندروستیی ده‌روونی) به‌ سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیرو ئه‌ندامێتی ئه‌وانه‌ی له‌ خواره‌وه‌ باسكراون پێكده‌هێنرێت، به‌ مه‌رجێك پله‌ی نوێنه‌رانی وه‌زاره‌ته‌كان له‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌متر نه‌بێت: 1- وه‌زاره‌تی ناوه‌خۆ. 2- وه‌زاره‌تی داد. 3- وه‌زاره‌تی كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 4- وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی. 5- وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌. 6- وه‌زاره‌تی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان. 7- نوێنه‌ری ئه‌نجومه‌نی باڵای كاروباری خانمان. 8- سه‌رۆكی لێژنه‌كانی ته‌ندروستیی ده‌روونی له‌ پارێزگاكاندا. دووه‌م: كاری ئه‌نجومه‌ن و كۆبوونه‌وه‌كان و چۆنیه‌تی وه‌رگرتنی بڕیاره‌كان به‌ پێڕه‌وێك رێكده‌خرێت كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ری ده‌كات.

مادده‌ی چوارده‌

مادده‌ی چوارده‌: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی وه‌به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة