أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: كۆمسیۆن پێكدێت له: یهكهم: ئهنجوومهنی كۆمسیاران دووهم: كارگێریی ههڵبژاردن یهكهم: ئهنجومهنی كۆمسیاران: 1-ئهنجومهنی كۆمسیاران: له (9) نۆ ئهندام پێك دێ كه لهلایهن پهرلهمانهوه به زۆرینهی ڕههای ئهندامانی ههڵدهبژێردرێن دوای ئهوهی لهلایهن لیژنهیهكی تایبهتهوه كه پهرلهمان پێكیدههێنێ پێشنیاز دهكرێن، بهمهرجێك دوو ئهندامی ئهنجومهن بهلانی كهمهوه یاساناس بن ههروهها دهبی نوێنهرایهتی ئافرهتان و پێكهاتهكان مسۆگهر بكرێ و ماوهی كاركردنی ئهنجوومهنهكهش (5) پێنج ساڵی رۆژ ژمێرییه. 2-ئهوهی بۆ ئهنجوومهن ههڵدهبژێردرێ دهبێ ئهم مهرجانهی خوارهوهی تێدابێت: أ-هاووڵاتی كوردستان ـ عێراق بێ و بهبهردهوامی تێیدا نیشتهجێ بێ. ب-بهلانی كهمهوه دهبێت خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆیی بێت. ج-تهمهنی له (30) سی ساڵ كهمتر نهبێ. د-خاوهن ئهزموون بێت و توانا و دهستپاك بێت و بێلایهنی سهلمێنراوبێ. ه- خاوهن رهفتار و ڕابردویهكی چاك بێت و، به تاوانێكی ئابروبهر حوكم نهدرابێت. و- بهشداری نهكردبێ لهو تاوانانهی كه لهلایهن رژێمی بهعسهوه پلانی بۆ داریژرابێت یان ئهنجام درابێ بۆ سهركوتكردنی گهلی كوردستان و گشت گهلانی عێراق و ههروهها بهعسی نهبوو بێت به گوێرهی یاسای ژماره (18)ی ساڵی 2003. ز- ئینیتمای بۆ هیچ پارتێكی سیاسی نهبێ لهكاتی ئهندامیهتیدا له ئهنجومهن. 3- ئهندامای ئهنجوومهن سوێندی یاسایی لهبهرامبهر ئهنجوومهنی دادهوهریی ههرێمدا دهخۆن و بهگوێرهی ئهم داڕشتنه: ( سوێند بهخوای مهزن دهخۆم كه بهرپرسیارییهتییه یاسایی و پیشهییهكهم به ئهمانهت و بهلهخۆ بووردیی و دڵسۆزییهوه جێبهجێ بكهم و كاربكهم بۆ ڕاپهراندنی ئهركهكانی سهرشانم به سهربهخۆیی و بێلایهنی و، خوا شایهده لهسهر ئهوهی دهیڵێم). 4- أ-ئهنجوومهن لهیهكهم دانیشتنیدا بهزۆرینهی دوو لهسهر سێی ژمارهی ئهندامهكانی سهرۆك و جێگر و بڕیاردهری ئهنجوومهن و سهرۆكی كارگێڕیی ههڵبژاردنهكان ههڵدهبژێرێ. ب- سهرۆكی ئهنجوومهن نوێنهری یاسایی كۆمسیۆنه. 5-سهرۆكی ئهنجوومهن یان ئهوهی نوێنهرایهتی دهكات ئهم دهسهڵاتانه جێبهجێ دهكات: أ-بهڕێوهبردنی كاره كارگێڕیی و رێكخستنیهكانی ئهنجوومهن. ب-ئامادهكردنی كارنامهی كۆبوونهوهكانی ئهنجوومن و گرێدان و سهرۆكایهتی كردنی ء، بهو كۆبوونهوانهشی كه سێ ئهندام له ئهندامانی ئهنجوومهن بهلانی كهمهوه داوای دهكهن. ج-ههر ئهركێكی تر كه ئهنجوومهن پێی بسپێرێ. 6-كۆبوونهوهی ئهنجوومهن دروسته به ئامادهبوونی زۆرینهی ڕههای ژمارهی ئهندامهكانی و بڕیارهكانیشی به زۆرینهی ئامادهبووان وهردهگیرێ و لهكاتێكدا ئهگهر دهنگهكان یهكسان بوون ئهو لایهنه براوه دهبێ كه سهرۆكی دهنگی لهگهڵ داوه. دووهم: كارگێڕی ههڵبژاردنهكان: 1- كارگێڕی ههڵبژاردن پێكدێ له نووسینگهی گشتی و نووسینگهی ههڵبژاردنهكان له پارێزگاكان و یهكه كارگێڕییهكان به گوێرهی ئهو ههیكهلهی لهلایهن كارگێڕیی ههڵبژادنهوه پێشنیاز كراوه و لهلایهن ئهنجوومهنهوه پهسهند كراوه. 2- كارگێڕی ههڵبژاردن بهرپرسیارییهتی جێبهجێ كردنی ئهو پهیڕهو و رێنماییانه دهگرێته ئهستۆ كه لهلایهن ئهنجوومهنهوه دهرچون، ههروهها بهڕێوهبردنی گشت ئهو چالاكییانهی كه مۆركی پرۆسهگیری و جێبهجێكاری یان رێكارییان ههیه.
ماددهی چواردهههم
ماددهی چواردهههم: ئهم یاسایه لهبهرواری بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی سیانزدهههم
ماددهی سیانزدهههم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دوانزدهم
ماددهی دوانزدهم: یهكهم: ههموو ماف و كهرسته و كهل و پهل و پهیوهستیهكان به وهزارهتی مافی مرۆڤـی ههڵوهشاوه دهگهڕێتهوه بۆ ئهم دهستهیه. دووهم: پڕكردنهوهی میلاكاتی دهستهكه لهكارمهندانی وهزارهتی مافی مرۆڤـی ههڵوهشاوه دهبێت. سێیهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه دژ بێت به حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: سهرۆكی دهسته بۆی ههیه رێنمایی پێویست دهربكات بۆ ئاسانكاری جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: حساب و حسابكاری دهستهكه دهكهوێته ژێر وردبینی و رقابهی دیوانی رقابهی دارایی ههرێمهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: لهسهر وهزارهت و ئهو لایهنانهیه كه بهوهزارهتهوه نهلكاون و گشت دهسته سهربهخۆكانیش بهڵگهنامهو بهیانات و ئامار و زانیاری پهیوهست بهو كارو ئهركه پیشهییهی دهسته له ماوهیهكی دیاری كراو دا پێشكهش بكهن و لهسهر دهستهشه له حاڵهتی پابهند نهبوونی لایهنه ناوبراوهكاندا پهرلهمان ئاگادر بكاتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: یهكهم: پهرلهمان چاودێری و به دواداچوونی كارهكانی دهسته دهكات به پشت بهستن به حوكمهكانی یاسا و پهیرهوی ناوخۆ. دووهم: سهرۆك به بڕیارێكی هۆدار لهلایهن پهرلهمانهوه بهزۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامان لادهبرێت ئهگهر سهلمێندرا كه لێهاتوویی نییه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: سهرۆك و ئهنداماتی دهسته ئهم سوێنده یاساییه لهبهردهم سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریدا دهخۆن: (( سوێند به خودای مهزن دهخۆم كه ئهركه یاسایی و پیشهییهكانم بهراستگۆیی و ئهمانهت و دڵسۆزییهوه ئهنجام بدهم و بهسهربهخۆیی و بێ لایهنییهوه ئهو ئهركانه ئهنجام بدهم كه له بواری مافهكانی مرۆڤ پێم دهسپێردرێ)).
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: سهرۆكی دهسته خۆی سهرۆكی كارگێڕی دهستهكهیه و بهرپرسی راستهوخۆیه له جێبهجێ كردنی سیاسهتهكانی و، بهپێی یاساش لهوهوه ئهو بڕیار وفهرمان و رێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندییان به كاروباره هونهری و دارایی و كارگێریهكانهوه ههیهو، نوێنهرایهتی دهستهش له لایهنه حكومی و دامو دهزگاو دهستهكانی دیكهی پهیوهندیدار له ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا دهكات. دووهم: سهرۆكی دهسته لهسهر پاڵاوتنی سهرۆكایهتی پهرلهمان و سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران به پلهی تایبهت دادهمهزرێ و فهرمایشتی((مرسوم)) ههرێمی به دامهزراندنهكهی دهردهچێ پاش پهسند كردنی پهرلهمان لهسهر پاڵێوراوهكه به زۆرینهی ژمارهی ئاماده بووان و، ماوهی سهرۆكایهتییهكهشی چوار ساڵهو دهكرێ یهك جار تازه بكرێتهوه. سێیهم: مهرجه ئهوهی به سهرۆكی دهسته دادهمهزرێ: 1ـ خهڵكی ههرێم بێت و لێی نیشتهجێ بێت. 2ـ بهلایهنی كهم بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ و، له بواری مافهكانی مرۆڤ لێهاتوو و شارهزا بێ. 3ـ خوورهوشتی باش بێ و به تاوانێك یا كهتنێكی ئابڕووبهر حوكم نهدرابێ. 4ـ بهڵێنامهیهكی دهست نووس پێشكهش بكات كه له ماوهی فهرمانبهریهتییهكهیدا حزبایهتی نهكات. 5ـ بهشداری لهو تاوانهدا نهكرد بێ كه دهسهڵاته داپڵۆسێنهرهكان ئهنجامیان دابێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دهسته ئهم ئهركانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: ڕاو راوێژی خۆی سهبارهت به مهسهلهكانی پهیوهست به مافی مرۆڤـ پێشكهش دهكات و راسپارده بۆ وهزارهتهكان و دهزگا پهیوهندیدارهكان له ههرێم بهرزدهكاتهوه. دووهم: لهرێگای چهسپاندنی بههای لێبوردهیی و ماناكانی هاوكاریی كۆمهڵایهتییهوه، رۆشنبیری مافی مرۆڤـ و مهسهلهكانی ژنان و منداڵان بڵاودهكاتهوه. سێیهم: چاودێری گونجانی یاساكاری ههرێم، لهگهڵ پرنسیپهكانی مافی مرۆڤـ و ئازادییه سهرهكییهكان و، پێشكهش كردنی پێشنیاز لهبارهیهوه بۆ لایهنه پهیوهندیدارهكان دهكات. چوارهم: ههڵسانگاندنی پلهی پابهند بوونی دهسهڵاتهكان لهههرێمدا، بهحوكمهكانی بهڵگهنامه و بهنده تایبهتهكانی مافی مرۆڤـ و ههردوو پهیمانه نێودهوڵهتییه تایبهتهكهی مافهكانی مهدهنی و سیاسی و مافه رۆشنبیری و كۆمهڵایهتی و ئابوورییهكانهوه، لهگهڵ دهرخستنی ئهو پێشیلكارییانهی كه دوور نییه بههۆی مومارهسهی دهسهڵاتهكانی ههرێمهوه پهیدا ببن. پێنجهم: ئامادهكردنی لێكۆڵینهوه و توێژینهوهی خولاو خول و دهرچوواندنی بڵاوكراوه و چاپهمهنی دهربارهی رێگاكانی باشتر كردنی مافی مرۆڤـ له ههرێمدا لهگهڵ بهستنی كۆڕ و كۆبوونهوهی تایبهت لهبارهی مهسهلهی مافهكانی مرۆڤــ. شهشهم: سهردان و چاودێری كردنی بهندینخانهكان و بنكهكانی چاكسازی كۆمهڵایهتی و دهستبهسهرو بنكهكانی لێپێچینهوه و ئامادهكردنی راپۆرتی خولاو خول دهربارهی بهندییهكان و سپێردراوان بهچاكسازی كۆمهڵایهتی و دهست بهسهران. حهوتهم: وهرگرتنی سكاڵا لهخهڵك و لهكۆمهڵه و رێكخراوهكانی كۆمهڵگای مهدهنی لهبارهی پێشێلكارییهكانی مافی مرۆڤـ و دڵنیا بوون لهڕاستییان و ئاگاداری داواكاری گشتی بۆ گرتنه بهری رێكاری یاسایی و بهدواداچوون بۆ ئهنجامهكانی دهكات. ههشتهم: هاوكاری لهگهڵ رێكخراوهكانی مافی مرۆڤــ و رێكخراوهكانی دیكهی كۆمهڵگای مهدهنیدا دهكات لهههرێم و دهرهوهی ههرێمیش، ههروهها لهگهڵ كۆمهڵه هزری و ئابووری و كۆمهڵایهتییهكانیشدا و، ئهڵقهی لێتوێژینهوهش لهگهڵ هاووڵاتیان لهههرێمدا بهجۆرێك رێك دهخات، كه رۆشنبیری پابهندبوون بهبهنده یاساییهكان و رێككهوتنه نێودهوڵهتییهكانی مهسهلهكانی مافی مرۆڤهوه زامن بكات، لهپێناوی سهروهریی یاسا و رێزگرتنی مافی مرۆڤدا. نۆیهم: لهگهڵ رێكخراوه تایبهتمهندهكانی مهسهلهی مافی مرۆڤـ ولایهنه پهیوهندیدارهكانی دیكهدا هاوكاری و هاودهنگی دهكات بهئامانجی نوێنهرایهتی كردنی ههرێمی كوردستان لهكۆبوونهوه و كۆنگرهكانی تایبهت به مافی مرۆڤـ. دهیهم: 1. راپۆرتی ساڵانه ئاماده دهكات بۆ دهرخستنی ڕووی راستهقینهی واقیعی مافی مرۆڤـ له ههرێمدا و بۆ سهرۆكایهتی ههرێمی كوردستان و سهرۆكایهتی پهرلهمانی كوردستان و سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران و سهرۆكایهتی ئهنجومهنی دادوهری و لایهنه پهیوهندیدارهكانی بهرزدهكاتهوه، لهگهڵ پیشاندانی راسپاردهی بهكردار بۆ پاراستن و بههێز كردنی مافی مرۆڤـ لهكوردستان. ب ـ راپۆرتی خولاو خول لهبارهی بارودۆخی مافی مرۆڤـ به پهڕلهمانی كوردستان دهدات و له دهزگاكانی راگهیاندندا بڵاوی دهكاتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئامانجی دهسته پارێزگاری كردنه له مافهكانی مرۆڤ و پتهو كردنی و داكۆكی كردن لێی له ههموو لایهنهكانهوه بهپێی پێوهره نێودهوڵهتییهكان، لهگهڵ بڵاوكردنهوهی رۆشنبیری مافهكانی مرۆڤ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: یهكهم: دهستهیهك دادهمهزرێ بهناوی (دهستهی سهربهخۆی مافی مرۆڤـ له ههرێمی كوردستان ـ عێراق)دا، كهسایهتی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و ئیداری دهبێت له چوارهچێوهی بودجهی گشتی له ههرێمدا، بودجهیهكی تایبهتی دهبێت و بهپهرلهمانهوه پهیوهست دهبێت و لهبهردهمیدا بهرپرس دهبێت. دووهم: بارهگای سهرهكی دهسته له پارێزگای ههولێر پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، نووسینگه له ناو پارێزگاكانی دیكهدا دهكاتهوهو بۆیشی ههیه نووسینگه له قهزاو ناحیهكانیشدا بكاتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهم زاراوهو دهستهواژانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریان دهبهخشن بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم: پهرلهمان: پهرلهمانی ههرێم. سێیهم: دهسته: دهستهی پاراستن و چاككردنی ژینگه له ههرێمدا. چوارهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی دهسته. پێنجهم: سهرۆك: سهرۆكی دهسته.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهر كار.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم:پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم:ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهر كار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم:ماددهی سێیهم له یاسای ژماره (1)ی ساڵی (1993)ی وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی ههمواردهركرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: 1- وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له رینمایی كردنی ئیش و كاری سهربەرشت وریقابەکردنی بزاڤهكانی. له چوارچێوهی حوكمهكانی یاسا و پێرۆدا ههموو رێنمایی یهك و بڕیار و فهرمانێ كه پێوهندی به ئهرك و فرمانانی وهزارهتهكهو پێكهاتهكان و كاروباری دیكهی ئیداری و دارایی و رێكخستن و هونهركاری وهزارهتهكهوه ههیه خۆی دەریان دهكات و، بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرسه چونكه ئهندامێكی هاوكۆمهكه لهو ئهنجومهنهداو، بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی بدات بهجێگری وهزارهتهكهو بهرێوهبهره گشتی یهكانی یان ههر كهسێكی دیكه كه خۆی بیهوێ. 2- جێگری وهزارهت بۆ كاروباری تهندروستی: ئهركی پێوهندیدار به كاروباری تهندروستی، ئهوانهی كه وهزیر پێی دهسپێرێ ئهنجام دهدات. 3- جێگری وهزارهت بۆ كاروباری كۆمهڵایهتی: ئهركی پێوهندیدار به كاروباری كۆمهڵایهتی، ئهوانهی كه وهزیر پێی دهسپێرێ ئهنجام دهدات. دووهم: بهڕێوهبهرهكان و پێكهاتهكانی مهركهزی وهزارهتهكه له مانه پێك دێن: 1- مهكتهبی وهزیر: فرمانبهرێ به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا و ژمارهیێ له فرمانبهران یاریدهی دهدهن. 2- مهكتهبی جێگری وهزارهت بۆ كاروباری تهندروستی: فرمانبهرێ بهرێوهی دهباو ژمارهیێ له فرمانبهران یاریدهی دهدهن. 3- جێگیری وهزارهت بۆ كاروباری كۆمهڵایهتی: فرمانبهرێ بهرێوهی دهباو ژمارهیێ له فرمانبهران یاریدهی دهدهن. 4- بهرێوهبهرێتی راگهیاندن و پهیوهندی یهكان: به مهكتهبی وهزیرهوه دهبهسترێ. 5- دایهرهی یاسایی: به وهزیرهوه دهبهسترێ. سێیهم:ئهنجومهن: له بهڕێوهبهره گشتییهكانی دیوانی وهزارهت و دایهرهكانی دیكهی سهر به وهزارهت و ژمارهیێ له پزیشكه پسپۆرهكان و ههر فهرمانبهرێكیش كه وهزیر لهگهڵیاندا دایبنێ، پێك دێت.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێ بهجێ دهكرێ.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراقه ئهم یاسایه جێ بهجێ بكات.