المواد القانونية

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)ه‌وه‌، جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ڕۆژی بڵاوكردنه‌ویه‌وه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ ڕۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ پیوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر هه‌ر كه‌سێكی جگه‌ره‌ یا تووتن یا پێكهاته‌كانی له‌ ده‌ره‌وه‌ دێنێ به‌ مه‌به‌ستی فرۆشــــتن یا داكردنی، مۆڵه‌تی ئوســـووڵی له‌ وه‌زاره‌تی بازرگانی وه‌رگرێ و په‌یوه‌ســـــــــــت بێ به‌و مواســـــــــــــه‌فات و مه‌رجانه‌ی كه‌ وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی ده‌ســـنیشــــانی ده‌كات و ئه‌وه‌ی له‌م یاسایه‌ دا هاتووه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌و شوێنانه‌ی كه‌ جگه‌ره‌ یان تووتن یا پێكهاته‌كانی بۆ فرۆشتن نمایش ده‌كه‌ن، تابلۆ دابنێن و ئه‌و ئاگادار كردنه‌وه‌ته‌ندروستیه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ی(/یه‌كه‌م/2ی) مادده‌ی پێنجه‌مدا هاتووه‌ به‌ جۆرێكی به‌رچاو كه‌ بخوێندرێته‌وه‌ له‌سه‌ر بدرێ، سه‌رپێچی كه‌ریش به‌ غه‌رامه‌یه‌ك سزاده‌درێ كه‌ له‌ په‌نجا هه‌زار دینار كه‌متر نه‌بێ و له‌ پێنج سه‌د هه‌زار دیناریش زیاتر نه‌بێ و، ئه‌گه‌ر سه‌رپێچییه‌كه‌ی دووباره‌ش كرده‌وه‌ ئه‌و كات كۆگاكه‌ی بۆ ماوه‌ی یه‌ك مانگ داده‌خرێ، ئه‌گه‌ریش بۆ جاری دووه‌م دووباره‌ی كرده‌وه‌ ئه‌و كات مۆڵه‌ته‌كه‌ی لێ ده‌سه‌ندرێته‌وه‌.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی دوازده‌م: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: پێناسه‌ی (ده‌رمانساز) كه‌ له‌مادده‌ی یه‌كه‌می یاساكه‌دا هاتووه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: ( ده‌رمانساز: هه‌ر ئه‌ندامی له‌ ئه‌ندامانی سه‌ندیكاكه‌یه‌، بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ ده‌رمانسازیدا یان هاوتای ئه‌و بڕوانامه‌یه‌ له‌ یه‌كی له‌ زانكۆكانی عیراق یان له‌ هه‌ر زانكۆیی، لایه‌نی پسپۆڕی هاوتاكردنی بڕونامه‌كان ددانی پێدا نابێ، وه‌گرتبێ)

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: بڕگه‌ی (چواره‌م) له‌ مادده‌ی سێیه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (چواره‌م: هاریكاری له‌ گه‌ڵ ده‌سته‌و دامه‌زراوو كۆمه‌ڵه‌و سه‌ندیكاكانی دی له‌ناو هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیشدا كه‌ ئامانجه‌كانیان به‌ پێی یاساگه‌لی به‌ركار، له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی سه‌ندیكاكه‌دا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌).

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: بڕگه‌ی (5)ی مادده‌ی هه‌شته‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (5- ئه‌و ده‌رمانسازه‌ی له‌سه‌ر miلاكی زانكۆ دامه‌زراوه‌، پاش تێپه‌ربوونی سێ ساڵ به‌سه‌ر خزمه‌تكردنی له‌ زانكۆكه‌دا، ده‌شێ ده‌رمانخانه‌یی یان كۆگای ده‌رمان بۆ خۆی بكاته‌وه‌، مافی ئه‌وه‌شی هه‌یه‌، له‌و ماوه‌یه‌دا ته‌نها به‌رپرسێتیی ده‌رمانخانه‌ یان كۆگای ده‌رمان وه‌ربگرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: ده‌رمانسازی، ماوه‌ی پله‌ به‌پله‌ی پزیشكیی ته‌واوكردبێ، مافی خۆیه‌تی، پاش ده‌وامی رسمی، ده‌رمانخانه‌یه‌كی ئه‌هلی یان كۆگای ده‌رمان بكاته‌وه‌. دووه‌م: ده‌رمانسازی ماوه‌ی مه‌شقی ته‌واو كردبێ، مافی خۆیه‌تی، ده‌رمانخانه‌یه‌كی ئه‌هلی یان كۆگایه‌كی ده‌رمان له‌و قه‌زاو ناحیانه‌دا كه‌ ئیشی تێدا ده‌كا، بكاته‌وه‌.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: ده‌رمانساز، ئه‌م شه‌رتوشروتانه‌ی هه‌بێ، ئیجازه‌ی كردنه‌وه‌ی ده‌رمانخانه‌ی پێ ده‌درێ: 1. ناوی (عنوانی) ده‌رمانخانه‌كه‌ی. 2. گرێبه‌ستیی كرێگرته‌یی، له‌لایه‌ن دایه‌ره‌ی باجی عیقاره‌وه‌ ته‌ئیید كرابێ. 3. ناوه‌ بازرگانیه‌كه‌ی، له‌لایه‌ن ژووری بازرگانیه‌وه‌ ته‌ئیید كرابێ. 4. به‌ مه‌رجێ روبه‌ره‌كه‌ی له‌ (20) مه‌تری چوارگۆشه‌ كه‌متر نه‌بێ و، روو كاره‌كه‌شی له‌ (2،5) دوومه‌ترو نیو كه‌متر نه‌بێ. 5. ده‌بێ له‌ هه‌موو لایه‌كه‌وه‌، نزیكترین ده‌رمانخانه‌ له‌ سی مه‌تر كه‌متر لێیه‌وه‌ دوور نه‌بێ. 6. ئه‌گه‌ر ده‌رمانسازه‌كه‌ فه‌رمانبه‌ربوو، ده‌بێ دایه‌ره‌كه‌ی موافه‌قه‌ت بكات. 7. كاتی رووخان، یان سووتان، ده‌شێ ده‌رمانخانه‌كه‌، به‌ هه‌مان ئیجازه‌كه‌ی خۆیه‌وه‌ بگوازرێته‌وه‌ بۆ جێگایه‌كی دی له‌ هه‌مان ناوچه‌دا به‌ هه‌مان شه‌رتوشروت، ته‌نها مه‌رجی دووری ڵا ده‌رده‌چێ، تا ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ جێگا ئه‌سڵیه‌كه‌ی خۆی یان به‌پێی شه‌رت و شروت ده‌رمانخانه‌یه‌كی دی ده‌كاته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و دووه‌م

مادده‌ی بیست و دووه‌م: یه‌كه‌م: دارایی زانكۆ یان كۆلێژ پێكدێت له‌: 1- به‌شداریكردنی لایه‌نی دامه‌زرێنه‌ری. 2- كرێی خوێندن. 3- به‌خشش و به‌خشین و باربوو وه‌سیه‌ت پێكراوو وه‌قفكراوه‌كان. 4- داهاتی چالاكیه‌ توێژینه‌وه‌یی و راوێژكاریی و راهێنانه‌كیی و هی تر. دووه‌م: زانكۆ بۆی هه‌یه‌ سامانه‌ گوێزه‌رو ناگوێزه‌ره‌كانی به‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ئامانجه‌ زانستی و په‌روه‌رده‌ییه‌كانی ده‌گونجێت، وه‌به‌ربهێنێت. سێیه‌م: زانكۆ تایبه‌ته‌كان رێژه‌یه‌ك ته‌رخان ده‌كه‌ن كه‌ نابێت له‌ 20% پوختی قازانجه‌كیان كه‌متر بێت به‌مه‌به‌ستی دابینكردنی خه‌رجیه‌كانی فراوانكردن و پێشخستنی چالاكی زانكۆ، وه‌ك توێژینه‌وه‌ی زانستی و بڵاوكردنه‌وه‌، و ڕاهێنان، و گۆنگره‌ی زانستی، و ناردنه‌ده‌ره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی زانستی إیفاد یان هه‌ر بوارێكی تر.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و لێبوردنه‌ باجكارانه‌ی له‌ یاسای وه‌به‌رهێنانی به‌ركار له‌ هه‌رێمدا ده‌قیان له‌سه‌ر كراوه‌ به‌سه‌ر زانكۆ تایبه‌ته‌كان پیاده‌ ده‌كرێت. دووه‌م: ئه‌و رێژه‌ 20%ی كه‌وا له‌ بڕگه‌ (سێیه‌م)ی مادده‌ (22)ی ئه‌م یاسایه‌ ده‌قی له‌ سه‌ر كراوه‌ كه‌ بۆ پێشخستنی زانكۆ ته‌رخان كراوه‌، له‌ باج ده‌بوردرێت.

مادده‌ی بیست و چواره‌م

مادده‌ی بیست و چواره‌م: ژمێره‌كانی زانكۆ، به‌پێی یاسا ڕه‌چاوكراوه‌كان، ملكه‌چی ووردبینیی دارایی ده‌بێت.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌و بڕوانامانه‌ی زانكۆ ده‌یبه‌خشێت به‌ یه‌كسان هه‌ژمار ده‌كرێن له‌گه‌ڵ ئه‌و بڕوانامانه‌ی زانكۆو كۆلێژه‌ حكومیه‌ هاوشێوه‌كانی ده‌یانبه‌خشن به‌ مه‌رجێك وه‌زاره‌ت په‌سه‌ندی بكات.

مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م

مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تی په‌ككه‌وتنی لایه‌نی دامه‌زرێنه‌ر له‌ دابینكردنی پێداویستیه‌ پێویسته‌ دیاریكراوه‌كان له‌م یاسایه‌دا، ئه‌وا ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌ت، له‌ دوای پێبه‌خشینی ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێت، مافی هه‌یه‌ زانكۆ له‌ لایه‌نی دامه‌زرێنه‌ر جیابكاته‌وه‌و ئه‌نجومه‌نی زانكۆ یان ئه‌نجومه‌نی كۆلێژ به‌ سه‌رپه‌رشتی وه‌زاره‌ت، تا دۆزینه‌وه‌ی جێگره‌وه‌یه‌ك بۆ ئه‌م لایه‌نه‌، كه‌ به‌ رێنمایی دیاری ده‌كرێت، به‌رێوه‌بردنی كاروباره‌كانی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرن. دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ راسپارده‌ بۆ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رزبكاته‌وه‌ به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی مۆڵه‌تی زانكۆ یان یه‌كێك له‌ به‌شه‌كانی له‌ دوای ئاگاداركردنه‌وه‌ی له‌ كاتی سه‌لماندنی سه‌رپێچیكردنی بۆ مه‌رجه‌ پێویسته‌كان، وه‌ له‌ حاڵه‌تی ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕین له‌ سه‌ر هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ئه‌وا وه‌زاره‌ت به‌پێی پێڕه‌وی ناوه‌خۆی تاوه‌كو ده‌رچوونی دوایین پۆله‌ قوتابیه‌كانی، به‌ڕێوه‌بردنی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت، وه‌ پێویسته‌ له‌ سه‌ر وه‌زاره‌ت قوتابیه‌كانی بۆ زانكۆ تایبه‌ته‌ هاوشێوه‌كانی بگوازێته‌وه‌و سامانه‌ گوێزه‌رو ناگوێزه‌ره‌كانی له‌ دوای به‌جێگه‌یاندنی پابه‌ندیه‌كان و قه‌رزه‌كانی به‌گوێره‌ی یاسا ڕه‌چاوكراوه‌كان، پاكۆ ده‌كرێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1. پزیشكی ددان دوای وه‌رگرتنی ئیجازه‌، ناشێ له‌ هه‌رێمدا زیاتر له‌ یه‌ك عیاده‌ بكاته‌وه‌. 2. پزیشكی ددان تا نازناوی پسپوڕی وه‌رنه‌گرێ و له‌ سه‌ندیكا تۆماری نه‌كا مافی ئه‌وه‌ی نابێ، ئه‌و نازناوه‌ له‌ هیچ لقىَ لة لقه‌كانی پزیشككاریی دداندا هه‌ڵبگرێ. 3. پزیشكانی ددان، ئه‌وانه‌ی سه‌ر به‌ ده‌وڵه‌تن یان سه‌ر به‌كه‌رته‌كانی دیكه‌ن، بۆیان هه‌یه‌ به‌پیێ به‌ندو به‌ستێ كه‌ سه‌ندیكا بۆیان دیارده‌كا پیشه‌ی خۆیان دوای ده‌وامی ره‌سمییش، موماره‌سه‌ بكه‌ن.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: یه‌كه‌م: سه‌ندیكا له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. هه‌یئه‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی زه‌پتی. 4. هه‌یئه‌تگه‌لی لقه‌كان له‌ پارێزگاكاندا. دووه‌م: 1. هه‌یئه‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامان یان له‌ هه‌موو ئه‌و نوێنه‌رانه‌ پێك دێت كه‌ ئیلتیزامی خۆیان به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ هێناوه‌. ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌داو به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، و له‌سه‌ر بانگهێشتی نه‌قیب، هه‌ر سێ ساڵ جارێك – كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی، له‌ باره‌گاكه‌ی خۆیدا، بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن سازده‌دات، (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ یان دوو سێیه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، جا، ئه‌گه‌ر نه‌هاته‌جێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، دوای كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م به‌ پازده‌ رۆژ، هه‌ڵبژاردنێكیدى، لة هةمان كات و جيَطةدا دةكرىَ، لةم بارةدا (نصاب) بة ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یان سیێه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، ده‌نا، ئه‌گه‌ر له‌م باره‌شدا نه‌هاته‌جێ، ئه‌وا، ئه‌نجومه‌ن بۆ خولێكی تریش له‌ ئیشی خۆیدا به‌رده‌وام ده‌بی. 2. ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام تێپه‌ڕی، ئه‌وه‌ـ له‌و باره‌داـ هه‌ڵبژاردن له‌ رێگای نوێنه‌ره‌كانه‌وه‌ ده‌كرێت و، رێژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ یان له‌لایه‌ن جێگری ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ دیارده‌كرێ. 3. هه‌یئه‌ی گشتی ئه‌م ئیشانه‌ ده‌كات: 4. ته‌سدیقكردنی بوجه‌و وحساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. ئیقراكردنی پێرۆی ناوخۆو هه‌مواركردنی و، سه‌یركردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ش كه‌ بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا كه‌ پێشكه‌ش ده‌كرێن.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئیش و كارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌جێ دێنێ: 1. ئیقرار كردنی پلانگه‌لی پێویست بۆ به‌ره‌و چاكتربردنی به‌رنامه‌ی (المناهج) و دنه‌دانی بزاڤی كتێبدانان و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و وه‌رگێران له‌ زانكۆ گه‌ل و په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نیه‌كاندا. 2. دانانی پلانگه‌لی پێویست بۆ چاودێری (رعایه‌)ی زانستی و ئه‌كادیمی له‌ هه‌رێمدا. 3. كۆشش بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی زانستیی كادیری فێركاری، له‌بواری فێركردنی باڵادا، ئه‌ویش له‌ رێگه‌ی ئاماده‌كردنی زاناو هزرمه‌ند ئوستادی زانكۆ و موده‌ریس و شاره‌زایانی پسپۆر له‌ رۆڵه‌كانی هه‌رێم، له‌گه‌ڵ خزمه‌تكردنی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و چاودێری كردن و دنه‌دان و پشتگیریكردنی خاوه‌ن به‌هره‌ی جوانكاری و نوێكاری، هه‌روه‌ها هه‌وڵدان بۆ فه‌راهه‌مكردنی ئامرازو هۆكاری هونه‌ری و ئه‌ده‌بی و ماددی كه‌ ببنه‌ پاڵپشت بۆ لێكۆڵه‌رو داهێنه‌رو جوانكاران تا بتوانن به‌ دڵنیایی و پڕ باوه‌ڕه‌وه‌ ئه‌رك و فرمانی زانستیی خۆیان ببه‌نه‌ سه‌ر. 4. داننان به‌ دامو ده‌زگا زانكۆیی و زانستییه‌ عه‌ره‌بی و بیانیه‌كانداو، ئیقرار كردنی بنه‌ماكانی هاوسه‌نگ كردنی نمره‌و بڕوانامه‌ زانستییه‌كانیان. 5. دیاركردنی بنه‌ما گشتیه‌كانی وه‌رگرتنی قوتابیان له‌ زانكۆ و په‌یمانگاكاندا. 6. پێشنیازی دامه‌زراندنی زانكۆ له‌ هه‌رێمدا و، ئیلغا كردن یان تێكه‌ڵ كردن یان گواستنه‌وه‌ی هه‌ندێ له‌ زانكۆكان. 7. كردنه‌وه‌ی كۆلیژ یان په‌یمانگای نوێ له‌ هه‌رێمدا. 8. رێكخستنی هاریكاری رۆشنبیری و زانستی له‌گه‌ڵ لایه‌ن و زانكۆ و دامو ده‌زگای دیكه‌ی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. 9. چاودێریكردنی (رعایه‌) ئه‌و قوتابی و ئوستاد لێكۆڵه‌رانه‌ی ده‌نێردرێنه‌ هه‌رێمی كوردستان یان له‌ هه‌رێمه‌وه‌ ده‌نێردرێنه‌ ده‌ره‌وه‌، هه‌روه‌ها زامنكردنی پێداویستی زانستی و كۆمه‌ڵایه‌تییان، به‌ هاو كۆمه‌كی له‌گه‌ڵ دایه‌ره‌ پێوه‌ندیداره‌كانی عێراقیدا بۆ یاریده‌ی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ دێن و، به‌هاو كۆمه‌كیش له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی عێراق و كاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌ته‌ خانه‌ خوێكان (الدول المضيفة ) بۆ یاریده‌ی ئه‌وانه‌ی ده‌نێردرێن بۆ ده‌ره‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة