أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: وهزارهت بووجهی گشتی وهزارهت و ئهو وهحده تهنزیمیانه ئاماده دهكا كه پێوهی بهستراونهتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: سهرۆكایهتی دهستهی ئهركانی گشتی نهخشهی جێ بهجێ كردنی پێویست بۆ به دیهێنانی بۆ بهدیهێنانی ئهو ئهركانه دادهنێ كه له ماددهی سێ یهمی ئهم یاسایه دان.
ماددهی بیست و سێیهم
ماددهی بیست و سێیهم: رێكخراوهكانی دهست بهكار له ههرێمدا لهسهریانه رهوشی خۆیان لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا له ماوهی یهك ساڵ له رۆژی بڵاوبوونهوهی بگونجێنن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردنی له كارهكانیدا و لهسهرپهرشتی و چاوردێری كردنی چالاكی یهكانیدا و لهویشهوه ئهو رێنمایی وبڕیار و فرمانانه دهردهچن كه پهیوهندی یان به ئهركهكانی وهزارهت و دام ودهزگاكانی و گشت كاروباره ئیداری و دارایی رێك و پێكی هونهری یهوه له چوارچێوهی حوكمی یاساوپێرهودا ههیه لهبهرامبهر ئهنجومهنی وهزیراندا به سیفهتی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیارهو بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكار و بهڕێوهیهری گشتی یه وههر كهسێ خۆی پهسهندی دهكا بسپێرێ. 2-بریكار بهرپرسیاره له جێ بهجێ كردنی سیاسهتی وهزارهت و نهخشه بۆ كێشانی هێندهی پهیوهندی بهو تایبهتكاری یانهوه ههبێ كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ههرێمی كوردستانی عێراق ئاڵایهكی دهبێت به شێوهی لاكێشهیی، كه پانییهكهی دوو لهسهر سێی درێژیهكهی دهبێت و، دابهش كراوه لهسهر سێ لاكێشه ئاسۆیی یهكسان له درێژی و پانی داو پێكهاتهكهی بهم شێوهیهیه: 1. لاكێشهی سهرهوه رهنگی سووره و، هێمای شههیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده. 2. لاكێشهی ناوهراست رهنگی سپی دهبێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه (تسامح)، كه خهڵكی كوردستان ئاواته خوازیهتی. 3. خۆرێكی زهرد دهكهوێته ناوهراستی لاكێشه سپیهكهوهو، چهقهكهی خاڵی یهكتربڕینی تیرهی لاكێشه سپیهكه دهبێت و، تیرهی خۆرهكه ئهوهندهی پانایی لاكێشه سپییهكه دهبێت و، (21) بیست و یهك تیشكی لێوه دهردهچێت به شێوی سێگۆشه دوو لا یهكسان و، بنكهكانی ( 1/21 ) یهك لهسهر بیست و یهك له چێوهی گۆی خۆرهكه دهبێت و، درێژیشیان بگاته نیوهی ههردوو لاكێشه سوور و سهوزهكه، خۆره زهردهكه هیمای بهردهوام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێدهو، (21) بیست و یهك تیشكهكهیش هێمای جهژنی نهورۆزی نهتهوایهتییه، رۆژی بهرخودان و راپهرین و شۆرش رزگاریی دژ به زوڵم و زۆر و چهوساندنهوه. 4. لاكێشهی خوارهوه رهنگی سهوز دهبێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگهی كوردستانه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئهو جێگایانهی كه ئالای لهسهر ههڵدهدرێ له (پهیرهو) دیاری دهكرێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ههڵكردنی ئاڵا له كاتی خۆرههڵاتن دهبێت و، هاتنه خوارهوهشی له كاتی خۆرئاوا بووندا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: دروست و چاپ و دابهشكردنی ئاڵا به رهزامهندی وهزراهتی رۆشنبیری دهبێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: نابێت ئاڵا له بۆنه نیشتمانی و نهتهوایهتی و ئاههنگهكاندا بهرز بكرێتهوه یان به كار بێت، ئهگهر هاتو كهم و كوڕی ههبوو لهمهڕ گۆرانی رهنگهكانی و پاك و پوختی و درانی.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ههڵدانی ئاڵا شان به شانی ئاڵای عێراق دهبێت لهو بۆنانهی كه ئاڵای عێراقی تێدا ههڵدهدرێت و، تا قهوارههی دهستووری فیدراڵیهت دهچهسپێت بۆ چارهسهركردنی كێشهی كورد له عێراق دا.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه پهیرهوێكی تایبهتی دهربكات بۆ ئاسان كردنی جێبهجێ كردنی بهندهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: وهزیر بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به بریكاری وهزارهت یا سهرۆكهكانی دایهره سهرهكییهكانی وهزارهت بسپێرێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگایانه پێكدێ: 1/ مهڵبهندی وهزارهت كه پێكدێ له : أ/ نووسینگهی وهزیر: مووچهخۆرێك به پلهی بهوهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ لهكارمهندان وپسپۆران بێ. ب/نووسینگهی بریكار:مووچه خۆرێك له كامهندان وپسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. ج/فهرمانگهی یاسایی كه پهیوهندی راستهوخۆ لهگهڵ وهزیردا دهبێ. 2/بهڕێوهبهری گشتی یهكان: ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی یه گشتیهكان مووچه خۆرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان ولێهاتوویی بێ چهند بهڕێوبهرێتی و بهشێكشیان پێوه دهبهسترێتهوه كه ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی مووچهخۆرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان و لێهاتووان بێ و ههر بهشێكیش مووچهخۆرێك له كارمهندان و پسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. أ-بهرێوبهری گشتی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی كه ئهم بهڕێوبهرێتیی یانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهڕێوبهری كاروبارو بهرێوهبردن و كهسان. دووهم/بهرێوهبەرێتی كاروباری دارایی و پێداچوونهوه. ب- بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچوون كه ئهم بهرێوبهرێتی و بهشانه پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/بهرێوبهری نهخشهدانان و لێكۆڵینهوه. دووهم/بهڕێوبهرێتی بهدواداچوون وپشكین. سێ یهم/ بهرێوبهرێتی سهرژمێری وكۆمپیوتهر. چوارهم/بهڕوبهرێتی هێزی كارگه و پهرهپێدان. پێنجهم/ بهشی خزمهتگوزاری ئهندازیاری. جـ-بهڕێوبهرێتی گشتی شارهوانیهكان كه ئهم بهڕێوبهرێتی و بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهرێوبهرێتی موڵك و زهوی وزار. دووهم/ بهڕێوبهرێتی كاروباری هونهری كه ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ/بهشی لێكۆڵینهوه و توێژینهوه. ب/ بهشی سكێچ كێشانی. ج/بهشی ئهندازیاری هاتووچۆ د/بهشی كارگه و ماشینهكان. سێیهم/ بهڕێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدواداچوون. چوارهم/بهشی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی . پێنجهم/ سهرۆكایهتی شارهوانیهكانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم وبهڕێوبهرێتیهكانی شارهوانی یان. د/بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانی ئاوهدانی كه ئهم بهڕێوبهرێتانهی پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/ بهڕێوبهرێتیلێكۆڵینهوه و توێژینهوه و سكێچ كێشان بهراشكاوی. دووهم/بهڕێوبهرێتی سكێچ كێشانی بنچینهیی و جوداكردنهوه. سێ یهم/بهڕێوبهرێتیهكانی نهخشهدانانی ئاوهدانی له پارێزگاكانی ههرێمدا. ه/بهڕێوبهرێتی گشتی ئاووئاوهڕۆ كه ئهم بهڕێوبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه: یهكهم: بهرێوبهرێتی ئیش پێكرنو چاككردنهوه. دووهم:بهڕێوبهرێتی گهنجینهكان. سێیهم: بهڕێوبهرێتی كاروباری بهڕێوهبردن دارایی. چوارهم: بهڕێوبهرێتی یهكانی ئاوو ئاوهڕۆ له پارێزگاكانی ههرێمدا. و/ دهستهی گشتی گهشتوگوزار كه ئهرك ودام و دهزگاكانی پهیڕهوێكی تایبهتی رێكدهخرێ. ز/یهكهم/ ئهنجومهنێكی راوێژكاری بهناوی ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزارهوه پێكدێ كه وهزیر سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهش ئهندامی دهبن: 1-بریكاری وهزارهت. 2-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانان وبهدواداچوون جێگری سهرۆك مقرری ئهنجومهن. 3-بهڕێوبهری گشتی ئاوو ئاوهڕۆ. 4-سهرۆكی دهستهی گشتی گهشتوگوزار. 5-بهڕێوبهری گشتی شارهوانیهكان. 6-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانانی ئهوهدانی. 7-بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهبردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی. 9-سهرۆكهكانی شارهوانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن. 1-دارشتنی ئامانجه گشتیهكانی نهخشی وهزارهت. 2-لێكۆڵینهوهی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی لهلایهن بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانهوه ئامادهكراون وبهدواداچوو لهبهر رۆشنایی ئهو نهخشانهی لهلایهن دام ودهزگاكانی وهزارهتهوه پێشكهشكراون وبڕیار لهسهردانیان. 3-بهدواداچوونی نهخشهی وهزارهت وچاودێری كردنی جێ بهجێكردنی. 4-پێشنیازكردنی سیاسهتی دارایی وئابووری وهزارهت. 5-لێكۆڵینهوهی ئهو پرۆژهی یاسا وپهیرهو رێنمایی یانهی پهیوهندی یان به كاروئانجهكانی وهزارهتوه ههیه وههر تێبینی و ئامۆژگاری یهكیش كه پهسهندیان دهكا. 6-لێكۆڵینهوهی ئهو راپۆرته دهوری یه گشتی یهی وهزارهت كه لهلایهن بهرێویهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچووندا ئامادهكرێ و لێكۆڵینهوهی ئهوكۆسپانهی دێته رێگای و پێشنیازكردنی چارهسهری عهمهلی بۆیان. سێیهم: ئهنجوومهن لهسهر داوای وهزیر كۆ دهبێتهوه (نصاب)ی كۆبوونهوهش به ئاماده بوونی سهرۆكی ئهنجوومهن و دوولهسێ بهشی ئهندامانیك
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: أ/ئهرك و تایبهتكارییهكانی دام ودهزگاكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. ب/وهزیر بۆی ههیه بهرێوبهرێتی بهش و لقی نوێ به پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته پاڵ یهكتر. ج/وهزیر بۆی ههیه بهپێی پێویست لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی پێكبێنێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردی جێ بهجێ كردین ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری شارهوانیهكانی ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیی شارهوانیهكانی ههرێم. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه جێبهجی بكات.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانییهوه جێبهجی دهكرێت و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ههرێمی كوردستانی عێراق ئاڵایهكی دهبێت به شێوهی لاكێشهیی، كه پانییهكهی دوو لهسهر سێی درێژیهكهی دهبێت و، دابهش كراوه لهسهر سێ لاكێشه ئاسۆیی یهكسان له درێژی و پانی داو پێكهاتهكهی بهم شێوهیهیه: 1. لاكێشهی سهرهوه رهنگی سووره و، هێمای شههیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده. 2. لاكێشهی ناوهراست رهنگی سپی دهبێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه (تسامح)، كه خهڵكی كوردستان ئاواته خوازیهتی. 3. خۆرێكی زهرد دهكهوێته ناوهراستی لاكێشه سپیهكهوهو، چهقهكهی خاڵی یهكتربڕینی تیرهی لاكێشه سپیهكه دهبێت و، تیرهی خۆرهكه ئهوهندهی پانایی لاكێشه سپییهكه دهبێت و، (21) بیست و یهك تیشكی لێوه دهردهچێت به شێوی سێگۆشه دوو لا یهكسان و، بنكهكانی ( 1/21 ) یهك لهسهر بیست و یهك له چێوهی گۆی خۆرهكه دهبێت و، درێژیشیان بگاته نیوهی ههردوو لاكێشه سوور و سهوزهكه، خۆره زهردهكه هیمای بهردهوام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێدهو، (21) بیست و یهك تیشكهكهیش هێمای جهژنی نهورۆزی نهتهوایهتییه، رۆژی بهرخودان و راپهرین و شۆرش رزگاریی دژ به زوڵم و زۆر و چهوساندنهوه. 4. لاكێشهی خوارهوه رهنگی سهوز دهبێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگهی كوردستانه.