المواد القانونية
ماددهی چوارهم: سهندیكا له مانه پێك دێ: 1. دهستهی گشتی. 2. ئهنجومهنی سهندیكا. 3. لیژنهی بهرزهفتكار (ئینزیبات). 4. لقهكانی سهندیكا. 5. هۆیهكانی سهندیكا.
ماددهی سی و سێ یهم: ئهنجومهنی سهندیكا پشتگیری شیاوی ئهندام دهكات له رووی داراییهوه لهم دوو بارهدا: 1. لهو كاتهی كه ئهندام كهفالهتی دارایی هاوسهر و منداڵ و دایك و باوكی و براكانی بكات. 2. لهو كاتهی كهفالهتی دارایی خهڵكی دیكه بكات به مهرجێك له پێنج ههزار دینار پتر نهبێت.
ماددهی نۆیهم: نهقیب دهبێ ئهم مهرجانهی لێ بێته جێ: 1. دهبێ كوردێكی عیراقی بێت و له ههرێم نیشتهجێ بێت. 2. دهبێ خاوهنی بڕوانامهی بهكالۆریۆس بێ له هونهرهكان یاخود دهرچووی پهیمانگایهكی هونهری باوهر پێكراو بێت. 3. به لانی كهمهوه پازده ساڵ كاری هونهری كردبێت،
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی سهندیكا له (9) ئهندام پێك دێ نهقیب و جێگرهكهی و سكرتێری سهندیكا و بهرپرسی كاروباری دارایی و سێ ئهندامی یهدهگ له نێوانیاندا دهبن.
ماددهی حهڤدهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا ههڵدهستی به سهیر كردنی ئهو كێشانهی كه دێنه بهر دهستی و یهك لهو ئیجرائاتانهی خوارهوه له ماوهی بیست رۆژ له تۆمار كردنی سكاڵاكه له تۆماری سهندیكادا وهردهگرێ: یهكهم: رهت كردنهوهی سكاڵاكه یان داخستنی تۆژینهوه، لهگهڵ دهست نیشان كردنی هۆكارهكانی. دووهم: سهپاندنی ئهو سزایانه دهرههق به ئهندامی پێشێلكار: 1. وریا كردنهوه. 2. ئینزار. 3. قهدهغه كردنی پیشهكهی كه له (30) رۆژ تێنهپهرێ. سێیهم: ناردنی كێشهكان بۆ لیژنهی بهرزهفتی كردن (انصباط) ئهگهر پێویستی به ناردن كرد.
ماددهی بیست و نۆیهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی بیست ویهك: راگر (عهمید) ئهم ئیش و سهڵاحییاتانهی خوارهوه راى دهكا: 1- ئیشه تایبهته زانستیهكان: أ- بهدواداچوونی رهوش و رێكۆپێكیی خوێندنه سهرهتاییهكانی كۆلێژو خوێندنه باڵاكانی و، كۆشش بۆ پتهوكردنی بارودۆخی پهروهردهیی و زانستی. ب- تهسدیقكردنی راسپاردهگهلی ئهنجومهنهكانی بهش و لقهكان. ج- رهزامهندی لهسهر دابهشكردنی مادده دیراسیهكان و یهكه فهسڵیهكان بهسهر ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و موحازیرهكاندا، ههروههاش پێكهێنانی لێژنهگهلی گفتوگۆكردنی نامهكان (الرسائل) و دیاركردنی وادهكانیان. د- وهبهركارخستنی ههموو رێنمایی و پێرۆكان كه لهبارهی رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهردهییهوه دهردهچن، ههروهها بڕیارهكانی ئهنجومهنی كۆلیژیش. 2- ئیشه تایبهته ئیداری و داراییهكان: أ- وهبهركارخستنی ئهو یاساو پیڕۆو رێنماییانهی كه پهیوهندییان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب- رهزامهندی لهسهر راسپاردهگهلی لیژنهكانی كۆلێژهكه. ج- رهزامهندی لهسهر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسهی سهرهتایی كۆلێژو دیراسهی باڵا. د- رهزامهندی لهسهر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگهیی (المختبریه)و پێداویستی دیكهو گۆڤارو كتێب. ه- رهزامهندی لهسهر خهڵاتكردنی كهسانی دهرهوهی زانكۆ كه له كۆلێژهكهدا مهشق دادهدهن و وانه دهڵێنهوهو سهرپهرشتی لهسهر نامهگهل (الرسائل)دهكهن وله لیژنهگهلی تاقیكردنهوهی گشتگیر (الشامل) و لیژنهكانی گفتوگۆ بهپێی یاسا بهركارهكان، بهشداری كردن. و- رهزامهندی لهسهر گۆڕینی عینوانی هونهرمهندو ئیداریهكان لهچوارچێوهی میلاكی تهسدیقكراوی كۆلێژهكهدا، بهپێی حوكمهكانی یاساو پێڕۆو رێنماییهكان. ز- رهزامهندی لهسهر گواستنهوهو تهنسیبكردنی كهسانی كارمهند له ئهندامانی ههیئهی تهدریسی و هونهرمهندو ئیدارییهكان لهچوارچێوهی كۆلێژو دایهرهكانی زانكۆدا، ئهوهش دوای تهنسیقكردن لهنێوان جێ گۆڕكێكاندا، بهمهرجێ موافهقهتی سهرۆكایهتیی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی یهكهم: جێبهجێ كردنی ماددهی سێیهمی یاساكه له ههرێمی كوردستان ـ عیراق رادهگیرێت و، ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: یهكهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه تێكڕای كرێكاران و كارگوزاران له دهزگا و كۆمپانیاكانی كهرتی تایبهت له نێو ههرێمدا دهگرێتهوه، به چاوپۆشین له ژمارهی كارمهندان. دووهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه ئهمانه ناگرێتهوه: 1- فهرمانبهر له یهكێك له فهرمانگه یان دهزگاكانی حكومهت یان ئهوانهی یاسای راژهی مهدهنی دهیانگرێتهوه. 2- ئهو كرێكارهی له لای رێكخراوهكانی نێودهوڵهتی و نێرده دیپلۆماسییه بیانییهكاندان. 3- ئهو كرێكارهی له لای لایهنانێكن كه مهرجیان ههیه بۆ كرێكارهكانیان، كه دهبێ بچنه ژێر باری سیستهمێكی كۆمهڵایهتیی تایبهت به خۆیانهوه. 4- كارمهندانی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و پاسهوانانی ههرێم.
ماددهی شهشهم: 1-وهزیر بۆی ههیه دهستهو لیژنهی ههمیشهییهكانی بۆ جێ بهجێ كردنی ئهركێكی دیاریكراو پێك بێنێ. 2-دام و دهزگاكانی وهزارهت و ئهرك و دهسهڵاتهكانی بهرێوهبهریهتییه گشتییهكان و بهرێوهبهریهتیهكانیان و دهسته و مهڵبهندهكان به پهیرهوێك دهست نیشان دهكرێن. 3-وهزی بۆی ههیه له كاتی پێویستاد له چوار چێوهی بهرێوهبهر یهتیهكاندا لق (شعبه) پێك دێنێ.
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركان بهجێ دێنێ: 1-دانانی نهخشهی كشتهكڵی ئهوتۆ كه گهشه پێدانی بهرههمی كشتوكال و له بوارهكانیرووهك و ئاژهڵ و پاوانه سرووشتیهكاندا بهدی بێنێ. 2-پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری له بواری رێ نیشاندان دا و مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی بهرههم هێنانی كشتوكاڵ و سازدانی لێكۆڵینهوهی كشتوكاڵی پراكتیكی و بهشدار بوهن له چهسپاندنی هاریكاری كشتوكڵی و سهرپهرشتیكردنی بهجێ هێنانی یاساكانی زهوی سازی (الاصلاح الزراعی) و بهداوداچوونی جێ بهجێ كردنی ئهو چالاكیانهی پهیوهنیان به خستنهكاری زهوی یه كشتوكاڵیهكانهوه ههیه به ئامانجی پێشخستنی بهرههمی كشتوكاڵ له ههرێمدا. 3-نهخشه دانان بۆ سهرچاوهكانی ئاو له ههرێمدا و دروست كردنی بهربهست و پرۆژهی ئاودێری و سازادانی زهوی و زار و پاراستنی و سوود بینین له ئاوی نویك و قوڵی ژێر زهوی (سگحی و جوفی) و بهگهر خستن پاراستنی پرۆژهكانی ئاودێری و بهرگرتن له مهترسی لافاو و ژێر ركێف خستنی سێلا و و حهوزهكانی رووبارهكان. 4-ئامادهكردنی لێكۆلینهوهی تایبهتی و سكێچ و پرۆگرام بۆ پرۆژهكان و كار كردن بۆ جێ به جێ كردنیان و جێ بهجێ كردنی ئهو پرۆژانهی راستهوخۆ لهلایهنانی ترهوه له ناوه و دهرهوهی ههرێمدا پێیانی دهسپێردرێن به سیفهتی بهڵێندهر یا له لایهن دهزگا جێبهجێ كارهكانیهوه یا بهڵێندهرهكانی ناوخۆ یا بیانی و سهرپهرشتی كردنی جێبهجێ كردن و بهداو داچوونیان. 5-تهقهلا دانی مسۆگهر كردنی تۆوی پوختكراو و سهمادی كیمیاوی و قهڵاچۆكهر (مبیدات) و دابینكردنی دهرمان و گرتنه بهری ئهو رێ و شوێنانهی زیاد كردنی بهرههم و پوختكردنی مسۆگهر دهكهن.
ماددهی دووهم: به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك به ناوی سهندیكای هونهرمهندانی كوردستانی عێراق دادهمهزرێ و، مهڵبهندهكهی ههولێری پاینهختی ههرێم دهبێ و بۆی ههیه لق له پارێزگاكانی ههرێم دا بكاتهوه.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژه و زاراوانهی خوارهوه واتا دیاریكراوهكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: وهزارهت: وهزارهتی كشتوكاڵ ء سهرچاوهكانی ئاو له ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی: بهڕێوهبهرایهتی گشتی باخداری ء دارستان ء پاوان. سێیهم: بهڕێوهبهرایهتی پۆلیسی پاراستنی دارستان ء ژینگه له ههرێمدا: بهڕێوهبهرایهتی پۆلیس كه راسپێردراوه به پاراستنی دارستان ء بهروبوومهكانی ء پێكهاتهكانی. چوارهم: دارستان: پێكهاتهیهكی ژینهوهری تهواوكاره، كه پێكدێت له دار و دهرخت و، پووش و پاوان و، رووهكهكان و، گیانلهبهر و باڵنده كێویهكانء، زیندهوهری بهچاو نهبینراو، جا سروشتی بن یا ناسروشتی. پێنجهم: دارستانی میری: بریتیه له دارستانی سروشتی و دهستكرد و، زهوی ءزاری دارستان كه خاوهندارێتی ئهگهڕێتهوه بۆ ههرێم، جا مافی سود وهرگرتنیان بۆ كهسی تر بێت، یان نا. شهشهم: دارستانی تایبهت: ئهو دارستانانهی لهلایهن كهسانی سروشتی یا مهعنهوی دروستكرابن ء، خاوهندارێتی یا مافی بهكارهێنانیان بۆ ئهو كهسانه دهگهڕێتهوه. حهوتهم: بهری دارستان: ههر ماددهیهك له دارستان جێگیر بێت، یا گوازراوه وهك تهختهی پیشهسازی ء، داری سووتهمهنی و خهڵوز و راتینج ء مازوو و كهتیره و كهرهستهی پیشهسازی ء، بهڕوو و تۆو، ڕهگ و ڕیشاڵ ء توێكڵ ء ههنگوین ء گهزۆو، گڵ ء گیا و قارچكء گۆشت ء پێستی ئاژهڵی كێوی و باڵنده و ماسی و هێلكه و گوڵ و پیازی جوانی و بهروبوومی دیكه. ههشتهم: درهخت: ههموو روهكێك كه قهدێكی دارینی ههبێ له ههموو قۆناغهكانی گهشهكردنهوه. نۆیهم: نهمامگه: زهوی تهرخانكراو بۆ بهرههمهێنان ء پهروهردهكردنی دارو درهختی خۆڕسك و دهستكرد. دهیهم: ماڵات: سهرجهم ئاژهڵه ماڵییهكان كه لهسهر گژو گیا دهلهوهڕێن.
ماددهی بیست ویهكهم: مهرجه ئهوهی به (ئیمام) دامهزرێ ههمان مهرجهكانی كه له ماددهی سێیهم لهم یاسایهدا هاتوون تێدابێ، بهدهر له بڕگهی (چوارهم)ی و دهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی له زانستهكانی شهریعهت یا ئایین یا هاوشێوهكانیدا ههبێت.
ماددهی بیستءدووهم: ئهمانهی خوارهوه به ڕێنمایی وهزیر دیاری دهكرێن: یهكهم: پلهی ئیمام و مووچهو سهرمووچهی ساڵانهی و بهرزكردنهوهی. دووهم: ئهركهكانی ئیمام و بهرگ و نیشانهكانی.
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهو كهسانهی لهناو دارستانهكاندا نیشتهجێن، یان لهدهوروبهرین، بهدهر له حوكمهكانی مادده (5)ی ئهم یاسایه، دهتوانن سوودمهند بن له بهروبوومی دارستانهكان كه له پێویستی خۆیان زیاتر نهبێت بهمهرجێك زیان نهگهیهنن، ئهمهش له ڕێگهی: 1ـ سوود وهرگرتن له ههموو داره ووشك و شكاوهكان كه بهكاردێت بۆ دروستكردنی ئامێر و ئامرازی كشتوكاڵی، دوای مۆڵهتپێدان. 2ـ لهوهڕاندنی ماڵات و كهمكردنهوهی ژمارهی بزن له دارستانه پارێزراوهكاندا. 3ـ رێگهگرتن له هاتنی ماڵات له دهرهوهی ههرێم تهنها به بڕیاری وهزارهت نهبێت. دووهم: بهڕێوهبهری گشتی باخداری ودارستان وپاوان بۆی ههیه مۆڵهتی بێ بهرامبهر دهربكات بۆ ئهو كهسانهی كه بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیه دهیانگرێتهوه و بۆ ئهندامانی هۆزهكان، تیایدا رێگهیان پێبدرێت بۆ ئهوهی ماڵاتیان له دارستانه دراوسێكان بڵهوهرێنن، بهمهرجێك پابهندبن بهو رێنماییانهی بۆ ئهم مهبهسته دهردهچن.
ماددهی نۆیهم: لهسهر وهزارهت پێویسته به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندیدارهكان ههڵسن به بڵاوكردنهوهی هۆشیاری و كهلتوری گرنگیی دارستان و پارێزگاریكردن وپاراستنی له ئاگركهوتنهوه، وه ئهم كهلتوره بكرێته بهشێك له پرۆگرامهكانی خوێندن له قۆناغه جیاجیاكاندا، ههروهها بهشداری پێكردنیان له ههڵمهتهكانی دارچاندندا.
ماددهی حهوتهم: یهكهم: نابێ ئهندامان و كارمهندان بهشداری بكهن له دهركردن و دروست كردنی ئهو بڕیارانهی دهبنه مایهی ناكۆكی لهنێوان بهرژهوهندیی كهسی یان وهزیفیی ئهوان یان بهرژهوهندیی رێكخراوهكه. دووهم: لهكاتی سهرپێچی كردنی ئهندام و كارمهندان له رێكخراوهكه لهسهر ئهوهی له بڕگهی یهكهمی سهرهوه هاتووه بهپێی یاسا كارپێكراوهكان و پهیڕهوی ناوخۆ سزا دهدرێت.
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژنامهی لاهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه و له سهر وهزیری پسپۆر و وهزارهته پهیوهنددارهكان حوكمهكانی جێ بهجێ بكهن.
ماددهی بیست و چوار: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه دا هاودژ بێت.
ماددهی شهشهم: 1. وهزیر، بۆ جێبهجێ كردنی ئهرك و فرمانی دیاركراو، بۆی ههیه دهسته و لیژنهی دایمی و كاتهكی (رهفتهنی) پێك بهێنێ. 2. وهزیر، به پێی پێویست، بۆی ههیه كردنهوه و تێكهڵكردنی بهڕێوهبهری وبهش وهۆبهكان، ئهنجام بدات. 3. ئهرك وفرمان ودهسهڵاتی پێكهاتهكانی وهزارهت وبهڕێوبهرییه گشتییهكان وبهڕێوبهرییهكانی ناویان و دهستهكانیش (الهیئات) به پێی پێرۆ دیاری دهكرێن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة