المواد القانونية

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: بنه‌چه‌ی مادده‌ی(سی و دووه‌م) له‌ یاسایه‌كه‌ ده‌بێته‌ بڕگه‌ی(یه‌كه‌م)ی و بڕگه‌یه‌كی دیكه‌شی به‌ ریزبه‌ندی(دووه‌م / 1و2و3) ده‌خرێته‌ سه‌ر و به‌م جۆره‌ی دادێ: دووه‌م: ده‌نگدانی تایبه‌ت و ئه‌مانه‌ ده‌گرێته‌وه‌: 1ـ سه‌ربازان له‌ كارمه‌ندانی وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ و ناوخۆ و تێكڕای ده‌زگاكانی دیكه‌ی ئه‌منی و، شێوه‌ی ده‌نگدانیشیان به‌گوێره‌ی رێكاری تایبه‌ت ده‌بێت كه‌ ده‌سته‌ی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان دایده‌نێت و تێیدا پشت به‌و لیسته‌ فه‌رمییانه‌ ده‌به‌ستێت كه‌ ناوو شوێنیان تێدایه‌ و لایه‌نانی سه‌ره‌وه‌ش په‌یوه‌ست ده‌بن به‌ پێشكه‌ش كردنی له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ كه‌متر نه‌بێت له‌(60) شه‌ست رۆژ به‌ر له‌ واده‌ی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردن و به‌گوێره‌ی ئه‌وه‌ش ناویان له‌ تۆماری ده‌نگده‌راندا ده‌سڕدرێته‌وه‌ و رۆژی ده‌نگدانی گشتییش مافی ده‌نگدانیان نابێت. 2ـ به‌ندی و گیراو و ده‌ستبه‌سه‌ران و بۆ ده‌نگدانیان پشت به‌ رێكارێك ده‌به‌سترێت كه‌ ده‌سته‌ی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردن دای ده‌نێت و به‌گوێره‌ی ئه‌و لیستانه‌ی كه‌ وه‌زاره‌تی كاروكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی و ناوخۆ له‌ ماوه‌یه‌كدا پێشكه‌شی ده‌كه‌ن كه‌ له‌ (30) سی رۆژ كه‌متر نه‌بێت له‌ رۆژی ده‌نگدانه‌وه‌. 3ـ ئه‌و نه‌خۆشانه‌ی له‌ نه‌خۆشخانه‌ و تیمارخانه‌كانی دیكه‌دا خه‌وتوون و به‌گوێره‌ی ئه‌و لیستانه‌ ده‌بێت كه‌ ئه‌م لایه‌نانه‌ پێش ده‌ست كردن به‌ ده‌نگدان پێشكه‌شی ده‌كه‌ن و به‌پێی ئه‌و رێكارانه‌ش كه‌ ده‌سته‌ی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان دای ده‌نێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: هه‌ردوو بڕگه‌ی(یه‌كه‌م و سێیه‌م) له‌ مادده‌ی (سی و یه‌كه‌م)ی یاسایه‌كه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م جۆره‌ی دادێ ده‌خوێندرێنه‌وه‌: یه‌كه‌م: واده‌ی هه‌ڵبژاردن به‌ بڕیاری سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌ راوێژ له‌گه‌ڵ ده‌سته‌دا دیاری ده‌كرێت، له‌ ده‌زگا هه‌مه‌جۆره‌كانی راگه‌یاندنیشدا به‌(90) نه‌وه‌د رۆژ به‌ر له‌ واده‌ی دیاری كراو بۆ به‌ڕێوه‌چوونی، راده‌گه‌یه‌ندرێت. سێیه‌م: له‌ حاڵه‌تی ئه‌سته‌م بوونی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنه‌كاندا، ئه‌نجومه‌نه‌كان له‌ به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری خۆیان به‌رده‌وام ده‌بن تا ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌(90) نه‌وه‌د رۆژ زیاتر نه‌بێت له‌ رۆژی كۆتایی هاتنی خوله‌كه‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: هه‌ردوو بڕگه‌ی(یه‌كه‌م و سێیه‌م) له‌ مادده‌ی(سییه‌م) له‌ یاسایه‌كه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: ئه‌و تاك و قه‌وارانه‌ی له‌ ئاكامی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ زه‌ره‌مه‌ند بوون، بۆیان هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی(سێ) رۆژدا له‌ رۆژی دوای بڵاو بوونه‌وه‌ی بڕیاره‌كه‌ له‌ دوو رۆژنامه‌ی رۆژانه‌ی هه‌رێمدا، تانه‌ی لێ بده‌ن. سێیه‌م: ده‌سته‌یه‌ك له‌ دادگای ته‌مییزی هه‌رێمی كوردستان-عیراق كه‌ له‌ سێ دادوه‌ری ناته‌رخان پێك دێت، ئه‌ركی ته‌ماشا كردنی ئه‌و تانه‌نانه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ له‌ لایه‌ن ده‌سته‌ یان تاك یان قه‌واره‌ی زه‌ره‌رمه‌نده‌وه‌ له‌ ئاكامی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ له‌ كاتی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن، ره‌وانه‌ی ده‌كرێت و بڕیاره‌كانیشی لێبڕاوانه‌ن و، دادگای پێداچوونه‌وه‌ش(تمییز) بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌ی دیكه‌ی دادوه‌ری به‌گوێره‌ی خواستی كاره‌كه‌ی پێك بهێنێت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: مادده‌ی(شه‌شه‌م)ی یاسایه‌كه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و ئه‌مه‌ی دادێ جێی ده‌گرێته‌وه‌: مادده‌ی شه‌شه‌م: له‌ هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی پارێزگاو قه‌زاو ناحیه‌كاندا سیسته‌می نوێنه‌رایه‌تیی رێژه‌یی به‌گوێره‌ی لیستی نیمچه‌ كراوه‌ په‌یڕه‌و ده‌كرێت.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: بڕگه‌ی (یه‌كه‌م/4) له‌ مادده‌ی پێنجه‌می یاسایه‌كه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م جۆره‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 4ـ رۆڵه‌ی یه‌كه‌ ئیدارییه‌كه‌ بێت و له‌ تۆماری ده‌نگده‌رانی نێو بازنه‌ی هه‌ڵبژاردنیشدا تۆمار كرا بێت.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: بڕگه‌ی(چواره‌م) له‌ مادده‌ی سێیه‌می یاسایه‌كه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م جۆره‌ی دادێ ده‌خوێندرێته‌وه‌: چواره‌م: ته‌نها له‌ تۆماری ده‌نگده‌رانی ئه‌و پارێزگایه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی تێدا ده‌كرێت تۆمار كرا بێت و به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و ئه‌و رێنماییانه‌ی له‌ ده‌سته‌وه‌ ده‌رده‌چن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م بڕگانه‌(شه‌شه‌م، حه‌وته‌م، هه‌شته‌م و نۆیه‌م) ده‌خرێنه‌ سه‌ر (مادده‌ی یه‌كه‌م) له‌ یاسایه‌كه‌ و به‌م جۆره‌ی دادێت: شه‌شه‌م: لیستی نیمچه‌ كراوه‌: لیستێكه‌ ناوی كاندیده‌كانی هه‌ڵبژاردنی تێدایه‌، ده‌نگده‌ر بۆی هه‌یه‌ ده‌نگ به‌ لیسته‌كه‌ و یه‌كێك له‌ كاندیده‌كان یان ته‌نها به‌ لیسته‌كه‌ بدات. حه‌وته‌م: لیستی تاك: ئه‌و لیسته‌یه‌ كه‌ به‌گوێره‌ی ئه‌و تاكێك خۆی بۆ هه‌ڵبژاردن كاندید ده‌كات به‌ مه‌رجێك له‌ لای ده‌سته‌ تۆمار كرا بێت. هه‌شته‌م: تۆماری به‌رایی ده‌نگده‌ران: ئه‌و تۆماره‌یه‌ كه‌ ناو و داتای ده‌نگده‌رانی تێدایه‌، له‌ لایه‌ن ده‌سته‌وه‌ ئاماده‌ ده‌كرێت و بڵاو ده‌كرێته‌وه‌ بۆ بینیتی و پێشكه‌ش كردنی تانه‌ له‌ باره‌یه‌وه‌. نۆیه‌م: تۆماری كۆتایی ده‌نگده‌ران: تۆمارێكه‌ بۆ ناو و داتای ده‌نگده‌ران قابیلی تانه‌ لێدان نییه‌ كه‌ له‌ پاش كۆتایی هاتنی ماوه‌ی په‌ڵپ گرتن، بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: مادده‌ی (221) و مادده‌ی (306) له‌ كاردهخرێن.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م:

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: ماوه‌ی ئه‌ندامیه‌تی ئه‌نجوومه‌ن (4) چوار ساڵه‌ كه‌ له‌ رۆژی كۆبوونه‌وه‌ وه‌ ده‌ست پێده‌كا.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: 1-ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌م جۆره‌ ده‌بێ: أ-شاره‌وانی پۆلی تابه‌تی حه‌ڤده‌ ئه‌ندام ب-شاره‌وانی پۆلی مومتاز سێزده‌ ئه‌ندام ج-شاره‌وانی پۆلی یه‌كه‌م یازده‌ ئه‌ندام د-شاره‌وانی پۆلی دووه‌م نۆ ئه‌ندام ه-شاره‌وانی پۆلی سێیه‌م حه‌وت ئه‌ندام و-شاره‌وانی پۆلی چواره‌م پێنج ئه‌ندام 2-وه‌زیر بۆی هه‌ی له‌سه‌ر داخوازی به‌رێوه‌به‌ری گشتی شاره‌وانیه‌كان پێش ده‌ست كردن به‌ هه‌لبژاردن كه‌ له‌ سێ رۆژ كه‌متر نه‌بێ ژماره‌ی ئه‌ندامان زیاد بكا به‌ مه‌رجێ له‌ بیست و یه‌ك ئه‌ندام تێپه‌ر نه‌كا.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌ هه‌ڵبژاردنێكی سه‌ربه‌ستی راسته‌وخۆ و به‌ ده‌نگدانی ته‌واو نهێنی كه‌ به‌ پێی په‌یره‌ویكی تایبه‌تی ده‌كرێ له‌ دانیشتوانی ناوچه‌ شاره‌وانییه‌كه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێن.

مادده‌ی شازده‌یه‌م:

مادده‌ی شازده‌یه‌م: شاره‌وانی له‌ به‌جێهێنانی كاره‌كانیدا دوو ده‌سه‌ڵاتی هه‌یه‌: ده‌سه‌ڵاتی بڕیاردان و چاودێری كردن كه‌ ئه‌نجوومه‌ن به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ له‌ ئه‌ستۆی ده‌گرێ و ده‌سه‌ڵاتی جێ به‌ جێ كردن كه‌ سه‌رۆكی شاره‌وانی به‌ جێ ی دێنێ.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: مادده‌كانی ده‌روازه‌ی دووه‌م، ئه‌وانه‌یان كه‌ له‌ مادده‌ی (285) ــه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كه‌ن و به‌ مادده‌ی (293) كۆتایی دێت له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ كارده‌خرێ .

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: 1. كاركردن به‌ بڕگه‌ی (1ـ أ) له‌ مادده‌ی (4)له‌ یاسای زه‌وی عه‌ره‌سه‌ی ژماره‌ (26)ی ساڵی 1962 ده‌وه‌ستێنرێ. 2. كاركردن به‌ بِڕیاری ژماره‌ (99) ی ساڵی 1974 ده‌وه‌ستێنرێ. 3. كاركردن به‌ بڕیاری ژماره‌ (483)ی ساڵی 1981 ده‌وه‌ستێنرێ. 4. كاركردن به‌ بڕگه‌كانی بڕیاری (222) ی ساڵی 1977، سه‌باره‌ت به‌ باجی زێده‌ ده‌وه‌ستێنرێ وئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: ( لێ بوردنی عه‌ره‌سه‌یه‌ك یا زیاتر له‌ باجی بنه‌ڕه‌تی بۆ هه‌ركه‌سێكی له‌سه‌ریه‌تی بیدات كه‌ رووبه‌ره‌كه‌ی یان به‌شی شایعی (الحصه‌ الشائعه‌) له‌ (600م2) زیاتر نه‌بێ و باجه‌كه‌ی له‌ زیاده‌كه‌ وه‌رده‌گیرێ و خاوه‌ن زه‌وی عه‌ره‌سه‌كه‌ بۆی هه‌یه‌ ئه‌و زه‌وییه‌ یان ئه‌و به‌شه‌ی كه‌ ده‌یه‌وێ لێ بوردنه‌كه‌ بیگرێته‌وه‌ ده‌ستنیشان بكات).

مادده‌ی پازده‌یه‌م:

مادده‌ی پازده‌یه‌م: ماڵ و موڵكی ئه‌و شاره‌وانییه‌ی هه‌ڵده‌وه‌شێندرێته‌وه‌ له‌ سه‌ر داخوازی وه‌زیر پاكو (تصفیه‌) ده‌درێ و ماڵه‌ گوازراوه‌كان و خانوو به‌ره‌كانی و قه‌رزه‌كانی به‌م شیوه‌یان لێده‌كرێ. 1-ده‌درێن به‌ شاره‌وانی مه‌ڵبه‌ند/ ئه‌گه‌ر هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌كه‌ به‌ پێی ی بڕگه‌ی (1)ی مادده‌ی دوازده‌یه‌م بوو. 2-ده‌درێن به‌ شاره‌وانییه‌ یه‌كگرتووه‌كه‌/ ئه‌گه‌ر هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌كه‌ به‌ پێی ی بڕگه‌ی ( 2)ی ئه‌و مادده‌یه‌ بوو.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م:

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: شاره‌وانی به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك هه‌ڵده‌وه‌شێنرێته‌وه‌ كه‌ وه‌زیر ده‌ری ده‌كا و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێزده‌یه‌م:

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: له‌ حاڵه‌تی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی شاره‌وانیدا هێنده‌ی په‌یوه‌ندی به‌ راگه‌یاندنی بڕیاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ده‌ربڕینی ناره‌زایی له‌سه‌ری هه‌بێ ناوه‌رۆكی مادده‌ی شازده‌یه‌می ئه‌م یاسایه‌ی به‌سه‌ر دا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م:

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ له‌سه‌ر پێشنیازی به‌رێوه‌به‌ری گشتی ی شاره‌وانییه‌كان و لایه‌نگیری لیژنه‌ی راوێژكاری به‌رێوبه‌ریه‌تی گشتی ی شاره‌وانییه‌كان له‌م حاڵه‌تانه‌دا شاره‌وانی هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌. 1-نه‌مانی مه‌رجه‌كانی پێك هێنانی. 2-یه‌كخستنی له‌گه‌ڵ شاره‌وانیه‌كی تردا.

مادده‌ی یازده‌یه‌م:

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ده‌كرێ دوو شارره‌وانی له‌ حاله‌تی فراوان بوونی سنووریان و به‌ یه‌ك گه‌یشتنیان له‌سه‌ر برشیاری هه‌ردووو ئه‌نجومه‌ن یان و په‌سه‌ند كردن له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ ببنه‌ یه‌ك شاره‌وانی و له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی بریاره‌كه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: 1-شاره‌وانییه‌كان له‌سه‌ر بچینه‌ی ژماره‌ی دانیشتوان به‌ پێی دوا سه‌رژمێری گشتی به‌م شێوه‌یه‌ پۆلین (تصنیف) ده‌كرێن: أ-شاره‌اونی مه‌ڵبه‌ندی پایته‌ختی هه‌رێم له‌ پۆلی تایبه‌تی ده‌بێ. ب-شاره‌وانی مه‌ڵبه‌نده‌كانی پارێزگاكانی هه‌رێم او پۆلی (مومتاز) ده‌بن. ج-ئه‌و شاره‌وانیانه‌ی ژماره‌ی دانیشتوانیان له‌ حه‌فتاو پێنج هه‌زار كه‌متر نییه‌ له‌ پۆله‌ یه‌كه‌م ده‌بن. د-ئه‌و شاره‌وانیانه‌ی ژماره‌ی دانیشتوانیان له‌ پازده‌ هه‌زار كه‌متر نییه‌ له‌ پۆلی دووه‌م ده‌بن و وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ ئه‌و قه‌زایانه‌ی لێ به‌ده‌ر بكا كه‌ شێوه‌یه‌كی مێژووییان هه‌یه‌ و شوێنه‌ جوگرافییه‌كان بواری فراوان بوونی ئاسۆیی ی (افقی) ناداتێ. ه-ئه‌و شاره‌وانیانه‌ی ژماره‌ی دانیشتوانیان له‌ پێنج هه‌زار كه‌متر نییه‌ له‌ پۆلی سێیه‌مدا ده‌بن. و-ئه‌و شاره‌وانیانه‌ی ژماره‌ی دانیشتوانیان له‌ پێنج هه‌زار كه‌ممتره‌ له‌ پۆلی چواره‌مدا ده‌بن. 2-پۆله‌كانی شاره‌وانییه‌كان دوای ده‌رچوونی ئه‌نجامی هه‌ر سه‌رژمێریه‌كی گشتی به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك كه‌ وه‌زیر ده‌ری ده‌كا و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌، ده‌گۆردرێن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة