المواد القانونية
ماددهی سێ یهم: سهندیكا بۆ بهدیهێنانی ئهم مهبهستانهی خوارهوه كار دهكات: یهكهم: پێشخستنی پیشهكهو پاراستنی و بهرز كردنهوهی ئاستی پیشهیی و رۆشنبیری و تهكنیكی ئهندامانی. دووهم: ئاماده كردنی ئهندامان و رێكخستنی ههوڵ و كۆششیان له بواری خزمهتگوزاریی گهشه كردنی كشتوكاڵی له ههرێمدا. سێ یهم: كار كردن له پێناوی بههێز كردنی گیانی هاوكاری و هاورێیهتی كردن له نێوان ئهندامان و بهرگری كردن له ماف و چاودێری كردنی بهرژهوهندیان به پێشكهشكردنی خزمهتگوزاری و ئابووری و كۆمهڵایهتی بۆیان. چوارهم: هاوكاری كردن لهگهڵ تێكرای فهرمانگه و دامهزراو و سهندیكا و رێكخراوه كشتوكاڵییهكاندا و پتهوكردنی پهیوهندییهكان لهگهڵ دهسته كشتوكاڵییه ههرێمی و جیهانی یهكاندا به جۆرێك كه بهرهو پێش چوونی كشتوكاڵ و پهرهسهندنی له ههرێمی كوردستاندا مسۆگهر بكا. پێنجهم: رێكخستنی رێسای دهست دانه پیشه و چاودێری كردنی پیادهكردنهكهی.
ماددهی یهكهم: یاسای ژماره (9)ی ساڵی 2004 كه تایبهت به دابرَینی بهرێوهبهرایهتیهكانی بهرگریی شارستانی له وهزارهتی ناوخۆو لكاندنیان به وهزارهتی شارهوانی و گهشت و گوزارهوه – ئیلغا دهكرێت .
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهركی پێكهاتهو بهشهكانی وهزارهت به پێڕهو دیار دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه ههر بهرێوهبهرایهتییهك یان لقێك یان بهشێك یان هۆبهیهك یان یهكهیهك له چوارچێوهی پێكهاتهكانی وهزارهت بهپێی پێویستییهكانی كارو له كاتی پێویستیدا بكاتهوه یان تێكهڵ بكات یان ههڵبوهشێنێتهوه. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێت.
ماددهی سێیهم: دهستهی ئهو سندوقه له سێ ئهندام پێك دێ: یهكهم: 1. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ، ئهنجومهنی سهندیكا دهیانپاڵێوێ. 2. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ. به پلهی بهرێوهبهر، وهزیری رۆشنبیری دایاندهمهزرێنێ. 3. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ، به پلهی بهرێوهبهر، وهزیری دارایی و ئابووری دایاندهمهزرێنێ. 4. ماوهی ئهندامێتی له دهستهكهدا سێ ساڵه و، تازهكردنهوهشی بۆ ههیه. دووهم: 1. نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری سهرۆكایهتيی دهستهكه دهكا. 2. ئهم دهستهیه ههموو بڕیارهكانی خۆی به زۆرینهی دهنگ دهردهكات.
ماددهی پێنجهم: 1. چوونه ناو سهندیكا به داواكارییهكی نووسراو دهبێ وپێشكهش به نهقیب یا سهرۆكی لق له پارێزگا دهكرێ وبهڵگهنامه پێویستهكانی پێوه دهلكێنرێ. 2. داواكاریی چوونه ناو سهندیكا، لهماوه (30) رۆژ له مێژووی تۆمار كردنی له سهندیكا، دهخرێته بهردهم ئهنجومهن، وئهنجومهنیش پێویسته لهو ماوهیهدا بیبرێتهوه وئهگهر ئهو ماوهیه رهت بوو ویهكلانهكرایهوه ئهو داوا كاره بهوهرگیراو له سهندیكا دادهنرێ. 3. ئهنجوومهن بۆی ههیه به بڕیارێكی هۆدەرخەر داواكاریی چونه ناو سهندیكا رهت بكاتهوه وخاوهن داواكهش بۆی ههیه لهلای دادگای تهمییزی ههرێمی كوردستانی عێراق له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی پێراگهیاندنیهوه تانووت لهو بڕیاره بدات و بڕیاری دادگاش بنبڕه.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهركوفرمان ودهسهڵاته تایبهتمهندهكانی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕۆ دیار دهكرێن . دووهم: وهزیر بۆی ههیه،رێنمایی پێویست،بۆ جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهر بكات. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه، بهڕێوهبهرایهتی و بهشهكانی وهزارهت، بهپێی پێداویستی كارهكانیان، بكاتهوه یان یهكیانبخات، یان پوچهڵیان بكاتهوه.
ماددهی چوارهم: یهكهم: لهوهزارهتدا ئهنجومهنێكی ڕاوێژكار پێك دێت بهناوی(ئهنجومهنی گهیاندن) بهسهرۆكایهتیی وهزیر، بهم شێوهیهی خوارهوه: 1. بریكاری وهزارهت: جێگری سهرۆكه. 2. بهڕێوهبهری گشتیی كاروباری بهرێوِهبردن ودارایی: ئهندام. 3. بهڕێوهبهری گشتیی فهرمانگهی گهیاندن: ئهندام. 4. بهڕێوهبهری گشتیی پلاندانان و بهدواداچوون: ئهندام. 5. بهڕێوهبهری كاروباری یاسایی: ئهندام. 6. ڕاوێژكارانی وهزارهت: ئهندامن. 7. ئهندامێك، یان زیاتر، وهزیر لهناوهوه، یان لهدهرهوهی وهزارهتهكه دهیپاڵێوێ. دووهم: ئهركوفرمانی ئهنجومهن: 1. ئامادهكردن و داڕشتنی ئامانجه گشتییهكانی پلانهكانی وهزارهت لهبهر رۆشنایی رێنماییهكانی ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. 2. گفتوگۆكردن لهسهر پلانه سهرهتاییهكان كه لهلایهن بهڕێوهبهرایهتی گشتیی پلاندانان و بهدواداچوونهوه ئاماده كراون لهسهر رۆشنایی ئهو پلانانهی كه لهلایهن پێكهاتهكانی وهزارهتهوه پێشكهش كراون، وبڕیاری سهرهتاییان لهسهر دهداو بهدوای جێبهجێكردنیان دهچێ. 3. پێشنیازكردنی پلانه گشتییهكانی گهیاندن و بهرنامهكانی وهگهڕخستن وخستنهبازاڕ ودارایی و ئابووری. 4. گفتوگۆكردن لهسهر ڕاپۆرتی خولاوخولی گشتیی( الدوری العام) وهزارهت كه نووسینگهی پلاندانان و بهدواداچوون ئامادهی دهكاو، ئنجا ههر تێبینی وڕێنماییهكیش لهو بارهیهوه، بهباشی بزانێ دهیخاته ڕوو. 5. لێكۆڵینهوهی ئهو پڕۆژهو یاساو پێڕۆو رێنماییانهی كه پێوهندیان به ئیش و كارو ئامانجهكانی وهزارهتهوه ههیه، ئنجا ههر تێبینی و رێنماییهكیش لهو بارهیهوه بهگونجاوی بزانێ دهیخاته ڕوو. 6. لێكۆڵینهوهی ههر بابهتێك كه وهزیر بیخاته رووی، رای خۆیشی لهسهر دهداو، پێشنیازو ڕاسپاردهی لهباریشی لهسهر پێشكهش دهكات. 7. سهرپهرشتی كردنی كهرتی گهیاندن بهههردوو تای گشتی و تایبهتیهوه. 8. كردنهوهی پهیمانگاو خولی پێگهیاندن (تأهیل)و ئامادهكردنی پسپۆڕ لهبواری گهیاندن و تهكنیكی زانیاریدا، بهههماههنگی لهگهڵ لایهنه پێوهنددارهكاندا.
ماددهی بیست و پێنجهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكات.
ماددهی بیست و ههشتهم: پاره و پولی ژوور بهم شێوهیه بهگهر دهخرێ: 1-سپاردن به بانكهكان له ههرێمدا . 2-كرینی سهنهدی قهرزی حكومهتی ههرێم. 3-ههر بوارێكی تری بهگهر خستن كه لهگهڵ ئامانجهكانی ژووردا بگونجێ.
ماددهی شازدهیهم: ئهنجومهنی كۆلێج ئهو تایبهتكارانه بهجێ دێنێ: 1-تایبهتكارییه زانستییهكان: أ-دانای نهخشهی وهرگرتن بۆ خوێندنی سهرهتایی و باڵا بهپێی بهش یا لقی زانستی و مهرجهكانی تایبهتكاریان و به دواداچوونی جێبهجێ كردنیان. ب-دانانی نهخشهیهكی تایبهتی بۆ لێكۆلینهوهی زانستی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوه و دابین كردنی پێویستی یهكانی خوێندن و ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه. ج-دانانی نهخشهی كردنهوهی بهش و لقه زانستیییهكان و مهڵبهندهكان و پێشنیازكردنی بهش و لقی زانستی نوێ یا لێكدانیان یا ههڵوهشانهوهیان و دابهشكردنی بهرنامهكان بهسهر ساڵهكانی خوێندن. د-بڕیار لهسهر دانی نهخشهكانی بهشه زانستییهكان له بارهی داوهتكردنی پرۆفیسۆره مێوانهكانهوه (الاساتژه الزائرین). ه-بریار لهسهر دانی ناونیشانی نامه زانكۆییهكان و دیاریكردنی لیژنهكانی تاقیكردنهوهی گشتی و سهرپهرشتكار و بهشدار و ئهنجامهكانی لێدوان لێ زیادكردن و لێ بهلاوه نان له باسهكانی خوێندنی بڵا و پهسهند كردنی ناوی ئهوانهی تاقیكردنهوهی دهرهكی (امتحان خارجی) دهدهن بهش یا لقه زانستییهكی پێشنیازی كردوون. و-پێشنیازكردنی خوێندنی باڵای نوێ و بهرنامه و نهخشهكانی ساڵانهیان و ههر كاروبارێكی تر كه له برَگهی (ه)ی ئهم ماددهییه نهوتراوه. ز-بڕیار لهسهر دانی جێبهجێ كردنی مهشقی پراكتیكی هاوینان بۆ قوتابیان. 2-تایبهتكارییه ئیدارییهكان: أ-سهرپهرشتی كردنی كاروباری كۆلێج وبایهخدان به چالاكی زانستیی و رۆشنبیری پهروهردهیی و وهرزشیه جۆراو جۆرهكان. ب-ئامادهكردنی (ملاك)ی كۆلێج له ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوهی كۆلێج لهسهر پێش كۆتایی خوێندن لهبهر رۆشنایی ئهو پێشنیازانهی كه عهمید و ئهنجومهنهكانی بهش و لقهكانی پێشكهشی دهكهن. ج-پێشنیاز كردنی ئیجازهی له ناوهوهی ههرێمدا بۆ كارگهرانی كۆلێج لهسهر پێشنیاز كردنی بهش یا لقی زانستی پهیوهندیدار. د-پێشنیاز كردنی گهرانهوهی ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه بۆ سهركار لهسهر پێشنیازی بهش یا لقی پهیوهندیدار (ئیجازه و زهماله و بعپه) بدرێ به ئهندامانی. ه-پهسهندكردنی خۆتهرخانكردنی (تفرغ) ئهندامی دهستهی دهرس وتنهوه له ناوهوه و دهرهوهی ههرێمدا به پێی پێوانه رهچاوكراوهكان. و-سهپاندنی سزای (انچباگی) بهسهر قوتابیاندا به پێی پهیره و رێنماییه رهچاو كراوهكان. ز-سهیر كردنی ههموو ئهو كاروبارانهی تر كه عهمید بۆیان دهنێرێ. ح-سهرپهرشتییی جێبهجێ كردنی پهیره و رێنماییهكانی سهبارهت به كاروباری زانستی كۆلێج. گ-راسپاردن به (انتداب) كردنی ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه (محاضرهكان) بۆ خوێندنی باڵا به پێی ژماره و پێویستی كهبهش و لقهكانی دیاری دهكهن. ی-پێشنیاز كردنی نهخشه پێگهیاندن (تأهیل)ی كارگێری زانستی و ئیداری. ل-پێشنیاز كردنی نهخشه پهیوهندی رۆشنبیری دوو قووڵی. م-ئهنجومهن بۆی ههیه لیژنهی یاریدهدهر بۆ جێبهجێكردنی ئهركه زانستی و ئیداری و دارایی و پهروهردهییهكانی پێكبێنێ. 3-تایبهتكارییه داراییهكان: أ-پێشنیاز كردنی نهخشه و بووجهی ساڵانه و بهرنامهی كهل و پهل و هێنان (استیراد)ی ساڵانهو نهخشنهی بهگهرخستن (استپمار)ی ساڵانه. ب- راسپاردن به بڕیار دانی دوا حیساب (الحساب الختامی). ج-پهسهند كردنی سكێچ و نهخشهو خشتهی (كمیات) كارو پرۆژه تایبهتییهكانی كهله بووجهی ئاسایی و بهگهر خستندا هههن و حهواله كردن و بهلێن بهستن بۆ جێبهجێكردنیان به پێی حوكمهكانی یاسا پهیره و مهرجه تایبهتییهكانی. د-ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی به عهمید بسپێرێ.
ماددهی دهیهم: خزمهتكردن له دهزگاكهدا و مهرجهكانی وهرگرتن تێیدا، لهسهر بنهمای لێهاتوویی و شیاوی و دهست پاكی دهبێت (الكفاءه والمۆهلات و النزاهه)، بهبێ گوێدان به بنهماكانی ناسنامهی نهتهوهیی و ئایینی وسیاسی.
ماددهی ههژدهیهم: بهشی زانستییهكه (وحده)ی زانستی بنچینهیی خوێندنی باڵایهوه ئهنجومهنی بهش له لایهن سهرۆكهكهیهوه بهرێوه دهبرێ كه دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوهی بهشهوه به برَیاری سهرۆكی زانكۆ دادهمهزرێ بهمهرجێ پلهی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و ئهنجومهن ئهم تایبهتكارییانه بهجێ دێنێ: 1-لێدوانی بهرنامهكانی خوێندن و (مفردات)ەكانی و كتێبهكانی خوێندن و پێشنیاز كردنی گۆرین و بهلاوه نانیان لهبهر تیشكی ئامۆژگارییهكانی دهستهی دهرس ووتنهوهدا. 2- پێشنیاز كردنلی پێویستییهكانی بهش له ئهندامنی دهستهی دهرس وتنهوه و هونهركاران و پێشننیاز كردنی داوهتكردنی پرۆفیسری میوان. 3-بریار لهسهر دانی پرۆژهی لێكۆلینهوه زانستیانهی له لایهن ئهندامانی بهشهوه پێشكهشكراوان و پێشنیاز كردنی رێ و شوێنی مسۆگهر كردن تهواو كردنیان و ئامۆژگاریكردنی یاریدهدانی چاپكردنی لێكۆلینهوهی زانستی كتێبی دانراو و وهرگێران، بایهخدان به لێكۆلینهوهكانی قوتابیان و دابینكردنی پێویستییهكانی جێبهجێ كردنیان. 4-جێبهجێ كردنی بریارهكانی ئهنجومهنی كۆلێج. 5-پێكهێنانی لیژنهی پهروهردهیی و زانستی به پێی پێویستی بهش. 6-سهرپهرشتی كردنی رهوتی دهرس وتنهوه و شێوازهكانی و پهرهپێدانیان و ئهركهكانی ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه و كارگهرانی تری بهش و كاروباری زانستی قوتابیان له ساڵه جیا جیاكانی خوێندندا له رێگهی سهرپهرشتی كردنی زانستیانهی بهردهوامیانهوه. 7-بهدوا داچوونی پێشكهوتنه زانستییهكان له بواری زانیاری زانستیدا و رێنمایی كردنی ئهندامانی دهیتهی دهرس وتنهوه بۆ نوێكردنهوهی بهرنامهو باسهكانی خوێندن به شێوهیهك كه لهگهڵ ئهو پێشكهوتنه زانستی و تهكنهلۆجیهدا بگونجێ. 8-سپاردنی ههندێ له دهسهڵاتهكانی به سهرۆكی بهش.
ماددهی پازدهم: ئهنجهمهنی كۆلێج دهستهی زانكۆی و ئیداری و دارایی كۆلێجهوه له مانه پێكدێ: أ-عمیدی كۆلێج. سهرۆك ب-سهرۆكهكانی بهشه زانستییهكان و سهرۆكهكانی ئهندام لقه زانستی یهكانی ئهو كۆلێجانهی بهشی زانستیان تێدا نییه. ج-یاریدهدهری عهمید. ئهندام د-دوو له وانه بێژه دیارهكانی كۆلێج ئهندام كه دهستهی دهرس وتنهوه ههڵیان دهبژێرێ. ه-بهرێوهبهرهكانی مهڵبهندهكانی ئهندام لێكۆلینهوهی زانستی سهر به كۆلێج.
ماددهی چوارهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهر كار.
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهم دهقهی خوارهوه بۆ بڕگهی (سێیهم)ی ماددهی شازدهی یاساكه زیاد دهكرێ و زنجیرهكهی دهبێته (5): 5. گرێبهستی به سیفهتی راوێژكاری یاسایی بۆ یهك دایهرهی رهسمی یان نیمچه رهسمی یان بۆ یهك بانك به مهرجێ ئیشهكهی بریتی بێت تهنیا له راوێژكردنی یاسایی و مافی ئهوهی نهبێت ببێته وهكیلی ئهو لایهنه له دهعواگهلێكدا كه ئهو لایهنه خۆی دهیكاتهوه یان له دژی دهكرێتهوه. دووهم: ئهم بڕگهیهی خوارهوه بۆ مادده شازدهی یاساكه زیاد دهكرێ و دهبێته بڕگهی (چوارهم): چوارهم: ماوهی خزمهت له دادگاكان و ئیددیعای گشتی، یان له بهڕێوهبهرایهتی مافهكان له دایهرهكانی ههرێم يان له وانه وتنهوهی كۆلیجی یاسا، دوای وهرگرتنی بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكهی بۆ پلهدار كردنىَ كه دهقهكهی لهم ماددهیهدا هاتووه، حساب دهكرێ.
ماددهی دهیهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان پیڕهوو رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنن.
ماددهی بیست و چوارهم: دهبێ ئهوهی به پرۆفیسۆری یاریدهدهر دادهمهزرێ یا ئهو پلهیهی پێ دهبهخشرێ مهرجهكانی بڕگهی (1)ی ماددهی (22)ی تێدا بن و به لایهنی كهمهوه شهش ساڵ له پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر بهسهر بردبێ و لهو ماوهیهدا كۆششێكی دیاری له دهرس وتنهوهدا كردبێ به لایهنی كهمهوه سێ لێكۆلینهوهی رهسهن و داهێنراو بڵاوكردبێتهوه.
ماددهی بیست و سێیهم: دهبێ ئهوهی به پرۆفیسۆری یاریدهدهر دادهمهزرێ یا ئهو پلهیهی پێ دهبهخشرێ له دهرس وتنهوهدا له پلهی مامۆستادا بووبێ له یهكێ له زانكۆكان یا دهزگای پهیمانگا هونهریهكاندا بۆ ماوهیهكی له ژوار ساڵ كهمتر نهبێ و بهلایهنی كهمهوه سێ لێكۆلینهوهی بایهخداری بڵاوكردبێتهوه،
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة