المواد القانونية

مادده‌ی شه‌ست و نۆ

المادة 69 – لا يوجد نص لهذه المادة في القانون المزود.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مادده‌ی دوازده‌مینی یاساكه‌ هه‌موار بكرێ، به‌م شێوه‌یه‌ بخوێندرێته‌وه‌: 1) ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، یا بریكاره‌كان كه ‌به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه‌، پێكدێت. ئه‌م ده‌سته‌ گشتیه‌ش به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی سه‌ندیكاكه‌ داده‌نرێ وهه‌ر (3) ساڵیش جارێ له‌ مانگی كانونی دووه‌مدا كۆبوونه‌وه‌ی گشتی ئاسایی خۆی له‌ باره‌گای سه‌ندیكاكه‌ به‌ بڕیارێكی ئه‌نجوومه‌ن وله‌سه‌ر داواكردنی سه‌رۆكی سه‌ندیكا (نه‌قیب) ده‌گێڕێ، له‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا سه‌رۆكی سه‌ندیكا (نه‌قیب) وهه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گیش بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجوومه‌ن و ئه‌ندامانی لیژنه‌ی (ئینزيبات) هه‌ڵده‌بژێرێ و (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌ ناو تۆماركراوه‌كان، یان بریكاره‌كان دێته‌ جێ وئه‌گه‌ر نه‌شهاته‌ جێ، ئه‌وا، له‌و باره‌دا دوای تێپه‌ڕبوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان كات و جێگه‌دا ئه‌نجام ده‌درێ (نیصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان، یا بریكاره‌كان، دێته‌جێ ئه‌گه‌ر نه‌شهاته‌جێ، ئه‌وا، ئه‌نجومه‌نی پێشتر بۆ خولێكی دیكه‌ش به‌رده‌وام ده‌بێ. 2) ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا له‌ (500) ئه‌ندام زیاتر بوو، ئه‌وا هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌ ریگه‌ی بریكاره‌كانه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێ، و ریژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌ن یان ئه‌وه‌ی فرمانی هه‌ڵده‌سوڕێنێ به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاكه‌شه‌وه‌ دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: ئه‌ندام له‌م بارانه‌ی خواره‌وه‌دا سیفه‌تی ئه‌ندامێتيی نامێنێ: أ/مه‌رگ ب/ ده‌ست له‌ كار هه‌ڵگرتن ج/ به‌بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، شه‌رتێ له‌ شه‌رتوشروتی ئه‌ندامێتی له‌ ده‌ست دابێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: پێكهاته‌ی سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی/ به‌رز ترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكادا و هه‌موو ئه‌ندامانی له‌ خۆ ده‌گرێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا/ له‌ نه‌قیب و شه‌شه‌ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت، ئه‌نجومه‌ن له‌ یه‌كه‌ م كۆبوونه‌وه‌یدا جێگری نه‌قیب و ئه‌میندارێكی سندوق هه‌ڵده‌بژێرێ. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی كردن (لجنه‌ الانضباط)/ له‌ سێ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێ و ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ هه‌ڵبژاردندا زۆرترین ده‌نگ به‌ ده‌ست بێنێت سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات. چواره‌م: لقی سه‌ندیكا له‌ پارێزگادا/ له‌ سێ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ پێك دێت، ئه‌وه‌ی له‌ هه‌ڵبژاردندا زۆرترین ده‌نگ به‌ ده‌ست بێنێت سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و پارێزه‌رانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ پێشتر به‌ر له‌ جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ خانه‌نشین كراون ومووچه‌كانیان به‌و پێیه‌ هه‌موار ده‌كرێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك به‌ ناوی سه‌ندیكای خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستیییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق دا داده‌مه‌زرێت و باره‌گاكه‌ی له‌ شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمدا ده‌بێت و، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی سه‌ربه‌خۆی و بۆی هه‌یه‌ لقه‌كانی له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێم بكاته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: دابه‌شكردنی كورسیه‌ ته‌رخانكراوه‌كان بۆبازنه‌كانی هه‌ڵبژاردن له‌ ڕێگه‌ی سیسته‌می نوێنه‌رایه‌تی ڕیژه‌ییه‌وه‌ ده‌بێت. دووه‌م: ئه‌و كورسیانه‌ی كه‌ لیستێك ده‌یانباته‌وه‌ به‌سه‌ر پاڵێوراوه‌كان دا دابه‌ش ده‌كرێ به‌گوێره‌ی ئه‌و ناوانه‌ی تیایدا هاتووه‌ و نابێت هیچ كیانێك كورسی ته‌رخان كراو بۆ پاڵێوراوی سه‌ركه‌توو له‌هه‌ر كاتێك دا بێت بكێشێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ له‌م یاسایه‌دا ئه‌م مانایانه‌ ده‌به‌خشن كه‌ له‌ به‌رامبه‌ریانه‌وه‌ دانراون: 1. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستانی عێراق. 2. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستانی عێراق. 3. نه‌قیب: نه‌قیبی رۆژنامه‌نووسانی كوردستانی عێراق. 4. رۆژنامه‌نووس: هه‌ر ئه‌ندامێك له‌ سه‌ندیكا بێ و وه‌فادار بێ به‌رامبه‌ر به‌ پابه‌ندییه‌كانی. 5. رۆژنامه‌: هه‌ر چاپ كراوێك كه‌ به‌ شێوه‌ی ده‌وری یان ناده‌وری له‌ هه‌رێمی كوردستان ده‌رده‌چێ و به‌ ره‌سمی مۆڵه‌ت دراوه‌ له‌ لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ 6. تۆمار: ئه‌و تۆماره‌ی كه‌ پێش وه‌خت ئاماده‌ ده‌كرێ بۆ تۆمار كردنی ناوی رۆژنامه‌ نووس و تێكرای ئه‌و زانیاریانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ پیشه‌كه‌یانه‌وه‌ هه‌یه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: 1-وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و و به‌رپرسیاری یه‌كه‌مه‌ له‌ جێبه‌ جێ كردنی سیاسه‌ته‌كه‌یدا و چاودێری كردنی جێبه‌جێ كردنی یاسا و په‌یره‌و و رێنماییه‌كانی و هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فرمان و رێنمایی یانه‌ سه‌باره‌ت به‌ ئه‌رك و دام و ده‌زگا و ده‌سه‌ڵاته‌كانی وه‌زاره‌ت و گشت كارو باری ئیداری و هونه‌رییه‌كانی ده‌رده‌چن له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌ و یاسا ره‌چاوكراوه‌كانی تردا بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت و به‌رێوه‌به‌ری گشتی یه‌كان یا سه‌رۆكه‌كانی فه‌رمانگه‌ سه‌ره‌كی یه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپێرێ و له‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌و سیفه‌ته‌ی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌. 2-بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێیانی ده‌سپێرێ. 3-دام و ده‌زگاكانی مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پیك دێن: أ-نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن. ب-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ رێوه‌ی ده‌با و چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك یاریده‌ی ده‌ده‌ن.

مادده‌ی سیازده‌

مادده‌ی سیازده‌: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخاتة به‌ر كار.

مادده‌ی چوارده‌

مادده‌ی چوارده‌: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ (أ) له‌ مادده‌ی دووه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و جێگره‌كه‌ی و سكرتێرو ئه‌ندامیش، له‌ كاتێ ئه‌ندامێتییان كۆتایی دێت یان له‌ ده‌ستی ده‌ده‌ن مووچه‌یه‌كی مانگانه‌ی خانه‌نشینی به‌ بڕی (75%)ی كۆی مووچه‌و ده‌رماڵه‌ی مانگانه‌ی ئه‌و ئه‌ندامانه‌ وه‌رده‌گرن كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌ندا به‌رده‌وامن.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری، له‌به‌ر رۆشنایی كۆی هه‌موو ئه‌و مووچانه‌ی له‌ بووجه‌دا ته‌سدیق كراوه‌، ته‌یارو ئاماده‌كردنی یه‌كه‌كانی میلاكی هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمی كوردستانی عێراق، هی ساڵی (2001)و ته‌سدیقكردنیشیان ده‌گرێته‌ ده‌ست خۆی.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌سه‌ڵات به‌ وه‌زیری ئابووری و دارایی ده‌درێ له‌ ماوه‌ی دوو هه‌فته‌دا كه‌ له‌ رۆژی ده‌رهێنانی ئه‌م یاسایه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، رێنمایی پێویست بۆ دیار كردنی ده‌سه‌ڵاتی سه‌رف كردن بۆ ئیداره‌ حكومییه‌كانی ده‌ربكات.

مادده‌ی یازده‌هه‌م

مادده‌ی یازده‌هه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی (1/1/2001) ه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كارو له‌ وه‌قایعی كوردستانیشدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-پێشنیاز كردنی نه‌خشه‌ی ساڵانه‌ی درێژ خایه‌ن له‌ بواری پیشه‌سازی و كاره‌با و ده‌رهێنانی نه‌وت و كانزا (معادن) و ئه‌و چالاكی یانه‌ی تر كه‌ به‌ندی وه‌زاره‌تن. 2-به‌ به‌رهه‌م هێنان (استپمار) ی كانه‌به‌رد (المقالع) و كانگا (المناجم) و بیره‌كانی نه‌وت و سه‌رچاوه‌كانی خولقاندنی وزه‌. 3-هه‌وڵدان بۆ راكێشانی سه‌رمایه‌ و هاندانی به‌به‌رهه‌م هێنانی له‌ بواری پیشه‌سازی له‌ هه‌رێمدا. 4-ئاماده‌ كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و سه‌رنج دانی ئه‌و لێكۆلینه‌وانه‌ی سه‌باره‌ت به‌و پرۆژانه‌ی ده‌كه‌وتنه‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زارهتی وه‌ پێشكه‌شی ده‌كرێن و بریاردان له‌ باره‌یه‌وه‌ له‌به‌ر رۆشنایی سوودی ئابووری و هونه‌ری ئه‌و پرۆژانه‌. 5-دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی نوێ له‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌تدا به‌ پێی پێویستی و توانای هه‌رێم له‌ رووی ئابووری و هونه‌ری یه‌وه‌ و هه‌وڵدانی په‌ره‌پێدان و پێشخستنی ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ هه‌ن. 6-لێكۆلینه‌وه‌ی داخوازییه‌كانی دامه‌زراندنی پرۆژه‌ی تێكه‌ڵاو و تایبه‌تی و بڕیار له‌سه‌ ردانیان به‌ پێی سیاسه‌تی پیشه‌سازی هه‌رێم له‌گه‌ڵ دانانی پێوانه‌ و مه‌رجی تابیه‌تی بۆ دامه‌زراندنی ئه‌و پرۆژانه‌. 7-دانانی سكێج و نه‌خشه‌ و پرۆگرامی كاركردن بۆ ئه‌و پرۆژانه‌ی جێبه‌ جێ كردنیان له‌ رێگه‌ی دام و ده‌زگا راوێژكارانی وه‌زاره‌ت خۆیه‌وه‌ پێی سپێردراون. 8-جێبه‌ جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی له‌ لایه‌ن دام و ده‌زگا جێبه‌ جێ كاره‌كانی و به‌لێنده‌رانیه‌وه‌ له‌ رێگه‌ی داكشانی گشتی (المناقصه‌ العامه‌) و بانگكردنی راسته‌وخۆ یا یا هه‌ر رێگه‌یه‌كی تر بۆ جێ به‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ به‌ په‌سه‌ندی ده‌زانێ پێ ی سپێردراون. 9-وه‌زاره‌ت به‌ سیفه‌تی به‌لێنده‌ر و له‌ رێگه‌یدام و ده‌زگا جێ به‌جێ كار و سكێچكێشه‌كانی خۆیه‌وه‌ (تشكیلاتها التنفیژیه والتصمیمیه) مافی جێبه‌ جێ كردنی پرۆژه‌كانی هه‌ر لایه‌كی تری ناو هه‌رێمی هه‌یه‌. 10-هاندانی كه‌رتی تایبه‌تی و تێكه‌ڵاو و پێشكه‌شكردنی گشت ئاسانكارییه‌كی(التسهیلات) هونه‌ری و دارایی و ئابووری بۆیان كه‌ له‌ توانا دابێ به‌ مه‌به‌ستی پێشخستن و فراوان كردنی ئه‌م كه‌رته‌. 11- پارێزگاری كردن و پاراستنی كارگه‌ و وه‌رشه‌كان و كه‌رتی نه‌وت و پرۆژه‌كانی وزه‌ی كاره‌با و سه‌رچاوه‌كانی كانزا و كانه‌ به‌رده‌كان و گشت ئه‌وانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ چوار چێوه‌ی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ له‌ رێگه‌ی دام و ده‌زگاكانی یه‌وه‌ به‌ هاوكاری له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی تردا. 12-سه‌رپه‌رشتی كردنی پیشه‌سازی و بازرگانی تووتن به‌ ساكازكاری (التنسیق) له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كاندا. 13-سه‌رپه‌رشتی كردنی سیاسه‌تی دارایی و ئابووری و فه‌رمانگه‌ و ده‌زگا به‌نده‌كانی وه‌زاره‌ت و رێكخستنی به‌ به‌رهه‌م هێنانی ئه‌و پاره‌ و پوولانه‌ی زیاد له‌ پێویستن. 14-به‌خووه‌ گرتنی ده‌ست به‌سه‌ر داگرتنی جۆره‌كی (السیگر النوعیه‌) و به‌شدار بوون دیاریكردنی مه‌رجه‌كاندا (اعداد المواصفات) له‌ بواری پیشه‌سازی ووزه‌ و كانزادا بۆ كه‌رتی گشتی و تێكه‌ڵاو و تایبه‌تی. وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ له‌ سیسته‌می كولفه‌ی به‌رهه‌مه‌ پیشه‌سازییه‌كان بكۆلێته‌وه‌ به‌ پێی پێویست چاودێری نرخیان بكا و سنووریان بۆ دابنێ. 15-پارێزگاری كردن له‌ پیشه‌سازی و نیشتمانی به‌ پێی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی. 16-هه‌وڵدان بۆ هاندانی ناردنی به‌رهه‌می پیشه‌سازی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم له‌گه‌ڵ ره‌چاو كردنی به‌رژه‌وه‌ندی گشتیدا. 17-وه‌زاره‌ت بۆی هه‌یه‌ پیشانگای پیشه‌سازی له‌ ناو هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا بكاته‌وه‌ و به‌شداری له‌ پێشانگا پیشه‌سازییه‌ نێو ده‌وڵه‌تییه‌كاناد بكا یا بوار به‌ ده‌وڵه‌تان و كۆمپانیاكاندا بدا كه‌ پێشانگای پیشه‌سازی له‌ ناو هه‌رێمدا ساز بكه‌ن. 18-به‌لێنكاری له‌گه‌ل كارمه‌نده‌ بیانییه‌كاندا یا ئه‌و كۆمپانیا و ده‌زگایانه‌ی تایبه‌تكارن بۆ ئیش كردن له‌ كارگه‌ و فه‌رمانگه‌كانی وه‌زارتدا یا بۆ ته‌واو كردنی كار و فه‌رمان كه‌ پێ یان سپێردراوه‌. 19-هاندانی پیشه‌سازییه‌ ده‌ستكرد و پیشه‌یی یه‌كان.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م:

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: پێویسته‌ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة