المواد القانونية

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: له‌ هه‌رێمدا سه‌ندیكایه‌ك بۆ جیۆلۆجییه‌كان داده‌مه‌زرێ كه‌ ناوه‌نده‌كه‌ی هه‌ولێر ده‌بێ، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی تایبه‌تی خۆی ده‌بێت و مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ كه‌ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا لق بكاته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م:

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قیك ناكرێت كه‌ هاودژ بێت له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا.

مادده‌ی سیازده‌

مادده‌ی سیازده‌: ده‌سه‌ڵاته‌كانی ده‌سته‌ی لق: 1-به‌كارخستنی بڕیار و راسپارده‌كانی كۆنگره‌ و مه‌كته‌بی ته‌نفیزی. 2-دامه‌زراندنی كارمه‌ندان بۆ ئیش و كاری لق. 3-ناونیشانكردنی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ سنووری پارێزگاكه‌دا نوێنه‌رایه‌تی یه‌كێتی ده‌كه‌ن له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كاندا. 4-پێشكه‌شكردنی پێشنیاز و راسپارده‌ی تایبه‌تی كاروباری لق بۆ مه‌كته‌بی ته‌نفیزی تا ئیقراریان بكات. 5-خه‌رج كردنی پاره‌ی پێویست بۆ ئیش و كاری لق له‌ چوارچێوه‌ی بوجه‌ی دارایی خۆیدا. 6-پیاده‌ كردنی ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ مه‌كته‌بی ته‌نفیزی پێیداوه‌، هه‌روه‌ها رێكخستنی ناسنامه‌ی ئه‌ندامه‌كانی به‌پێی رینمایی مه‌كته‌بی ته‌نفیزی.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) دا ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق دارایی وه‌زاره‌ته‌كان و كارگێڕیه‌كان به‌پێی داهاتی ده‌ستكه‌وتووی دارایی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: بڕگه‌ی (دووه‌م) له‌ مادده‌ی بیست و هه‌شتی یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: دووه‌م: لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆكێك و چوار ئه‌ندام دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت و، مه‌رجیشه‌ ماوه‌یه‌ك خزمه‌تیان به‌سه‌ر بردبێ له‌ پێنج سال كه‌متر نه‌بێ، ئه‌ندامانی لق، به‌ده‌نگدانی نهێنی وراسته‌وخۆ، هه‌ر سێ ساڵ، جارێك هه‌ڵیانده‌بژێرن، به‌مه‌رجێ له‌و پارێزگایه‌دا به‌و پیشه‌یه‌وه‌ كاربكه‌ن. له‌نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆشیاندا، جێگرێ بۆ سه‌رۆك و سكرتێرێك و ئه‌میندارێكیش بۆ سندوق هه‌ڵده‌بژێرن .

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی دوازده‌ له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و،به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: یه‌كه‌م: هه‌یئه‌ (ده‌سته‌)ی گشتی، له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌ یان نوێنه‌ره‌كانیان پێك دێت كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتیزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه‌و به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاتی سه‌ندیكاكه‌ش داده‌نرێ هه‌ر سێ ساڵیش، یه‌ك جار – كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژردنه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌نجومه‌ن وداوای نه‌قیب، كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی له‌ باره‌گاكه‌ی خۆیدا سازده‌دات بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام بۆ ئه‌نجومه‌ن و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گیش. (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی یان دوو سێیه‌كی نوێنه‌ره‌كانیان دێته‌جێ و، ئه‌گه‌ر نه‌شهاته‌ جێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، دوای پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م، له‌ هه‌مان كات و جێگه‌ی دیار كراودا هه‌ڵبژاردنێكی دی ده‌كرێ، له‌م باره‌دا (نصاب) به‌ ئاماده‌ بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامانی یان نوێنه‌ران دێته‌جێ، ده‌نا ئه‌نجومه‌ن بۆ خولێكی تریش له‌سه‌ر ئه‌رك و فرمانی خۆی به‌رده‌وام ده‌بێت. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تێكدا ژماره‌ی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا له‌ (500) ئه‌ندام زیاتر بوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، هه‌ڵبژاردن له‌ ڕێی نوێنه‌ره‌كانیانه‌وه‌ ده‌كرێت و، رێژه‌ی نوێنه‌رایه‌تیش ئه‌نجومه‌ن دیاری ده‌كات. سێیه‌م: هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب وئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن، له‌لایه‌ن هه‌یئه‌ی گشتییه‌وه‌ به‌ ده‌نگدانی گشتی و نهێنی و راسته‌وخۆ ئه‌نجام ده‌درێت. چواره‌م: كه‌سێ بۆ نه‌قیبی بپاڵێورێ، مه‌رجه‌، ماوه‌یه‌كی له‌ ئیشی هه‌یئه‌دا به‌سه‌ر بردبێ له‌ ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ، هه‌روه‌ها، ئه‌وه‌ش كه‌ بۆ ئه‌ندامێتیی ئه‌نجومه‌ن بپاڵێورێ مه‌رجه‌ ماوه‌یه‌كی له‌ پیشه‌كه‌دا به‌سه‌ر بردبێ له‌ حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ، گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی پازده‌:

مادده‌ی پازده‌: یه‌كه‌م: مه‌ندوبه‌كانی قه‌زا، كه‌ بۆ ئه‌ندامێتیی كۆنگره‌ی گشتی هه‌ڵبژێردراون، دوای ته‌واو بوونی ئیش و كاره‌كانی كۆنگره‌ كۆ ده‌بنه‌وه‌ به‌ سه‌رپه‌رشتی ده‌سته‌ی لق بۆ هه‌ڵبژاردنی لیژنه‌ی قه‌زا له‌ناو خۆیاندا كه‌ له‌ (3) سێ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و یه‌ك ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت. دووه‌م: لیژنه‌ی قه‌زا له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا سه‌رۆكێك له‌ناو ئه‌ندامه‌كانیدا بۆ خۆی هه‌ڵده‌بژێرێ و، سه‌رۆك له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی لقدا ئاماده‌ ده‌بێت. سێیه‌م: ئیش و كاری لیژنه‌ی قه‌زا: 1-به‌ركارخستنی بڕیارو ئاڕاسته‌كاریه‌كانی ده‌سته‌ی لق. 2- سه‌رپه‌رشتیی كاروباری یه‌كێتی له‌ قه‌زادا. 3- به‌رزكردنه‌وه‌ی راپۆرتگه‌لی ده‌وری بۆ ده‌سته‌ی لق ده‌رباره‌ی هه‌ر شتێك كه‌ پێویست بێت بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی فێركاری.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ هاودژ بێ له‌گه‌ڵ ئه‌م یاسایه‌دا.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسان بۆی هه‌یه‌ پێره‌وی ناوخۆ ده‌ربهێنێ به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: رێزلێنانی ئه‌و شه‌هیدانه‌ی كه‌ گیانی خۆیان به‌خت كردووه‌ له‌ پێناوی شۆڕش و ئه‌و پێشمه‌رگه‌ كه‌مئه‌ندامانی دوای ئه‌و مێژووه‌ی كه‌ له‌ مادده‌ی سێیه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ به‌ پێره‌وێكی تایبه‌ت جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: مافی ده‌سكاریی له‌زه‌وی كشتوكاڵی بۆ ئه‌و جووتیارانه‌ ده‌چه‌سپێندرێ كه‌ به‌سه‌ریان دابه‌ش كراوه‌و گرێبه‌ستن به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسای چاكسازیی كشتوكاڵی ویاساو بڕیاره‌كان ورێنماییه‌كانی تر كه‌ له‌هه‌رێمی كوردستاندا كاریان پێ ده‌كرێ، به‌مه‌رجێك بڕیاره‌كانی دابه‌ش كردنه‌كه‌ په‌سند كرابن و گرێبه‌سته‌كان كارپێكردنیان به‌رده‌وام بێ و پۆلی زه‌ویه‌كان كرابن به‌ موڵكی ده‌وڵه‌ت و مافی ده‌سكارییان به‌سه‌ره‌وه‌ هه‌بێت. دووه‌م: پێویسته‌ خاوه‌ن مافی ده‌سكاریی كه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ به‌رده‌وام بێ له‌ به‌كارهێنانی زه‌وییه‌كه‌ بۆ مه‌به‌ستی كشتوكاڵی و گرنگی پێدانی و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بڕیاری چه‌سپاندنی مافی ده‌سكارییه‌كه‌ی هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ گه‌ر خاوه‌نی مافی ده‌سكاری داچاندنی زه‌ویه‌كه‌ی به‌بێ بیانوویه‌كی مه‌شروع بۆ ماوه‌ی سێ وه‌رزی یه‌ك له‌دوای یه‌ك به‌جێهێشت. سێیه‌م: گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌سكاریی زه‌وی ئه‌میریی ده‌كه‌ن ده‌كرێ له‌ غه‌یری ئه‌وانه‌ی گرێبه‌ست نین، له‌ بارێكی وا كه‌ مه‌رجه‌ یاساییه‌كانیان لێ بێته‌دی و ئه‌و زه‌ویانه‌ به‌ ده‌رده‌كرێن كه‌ ته‌سوییه‌یان ته‌واو نه‌بووه‌، یاخود مافی به‌كارهێنانیان نه‌چه‌سپاوه‌ و بڕی كرێكه‌ بده‌ن كه‌ كه‌وتۆنه‌ ئه‌ستۆیان بۆ ئه‌و ساڵانه‌ی كه‌ به‌كرده‌یی به‌ كاریان هێناوه‌ ودوای ماوه‌ی سێ سال له‌مێژووی رێكخستنی گرێبه‌سته‌كه‌ مافی ده‌سكارییان بۆ ده‌چه‌سپێ. چواره‌م: زه‌وییه‌كان به‌بڕیاری وه‌زیری كشتوكاڵ دوای ساغ بوونه‌وه‌ی بوونی مه‌رجه‌ یاساییه‌كان له‌لایه‌ن لیژنه‌ كشتوكاڵییه‌كانه‌وه‌ تۆمارده‌كرێن كه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ پێك دێن و به‌ كرێیه‌كی ره‌مزی ده‌درێ كه‌ ده‌بێته‌ بنه‌ڕه‌تی وه‌رگرتنی ره‌سمی یاسایی له‌ فه‌رمانگه‌كانی تاپۆدا. پێنجه‌م: پێویسته‌ فه‌رمانگه‌كانی تاپۆ زه‌وییه‌كان به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م مادده‌یه‌ به‌بڕیاری وه‌زیری كشتوكاڵ تۆمار بكه‌ن و به‌م پێیه‌ش تۆماره‌كان هه‌موارده‌كرێن. شه‌شه‌م: ئه‌و رووبه‌ره‌ زه‌وییانه‌ی كه‌ دابه‌ش كراون و گرێبه‌ستیان له‌ سه‌ر كراوه‌ له‌و زه‌ویانه‌ی ته‌رخان كراون بۆ مه‌به‌ستی سوودی گشتی به‌ ده‌رده‌كرین له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م مادده‌یه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌

مادده‌ی حه‌ڤده‌: بودجه‌ی گشتیی یه‌كێتی له‌ بودجه‌ی تایبه‌تیی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت و لقه‌كان و پرۆژه‌كان و ئیعتیماداتی تایبه‌ت به‌ مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت یان لق پێك دێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌

مادده‌ی هه‌ژده‌: مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت یان ده‌سته‌ی لق بۆی هه‌یه‌، دوای ره‌زامه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی ته‌نفیزی، به‌شێك له‌ داهاته‌ داراییه‌كه‌ی خۆی له‌ پرۆژه‌گه‌لی ره‌نێوهێنه‌كیی (مشاریع انتاجیه‌) سوودبه‌خش به‌ یه‌كێتی، وه‌ربه‌ربهێنێ.

مادده‌ی نۆزده‌

مادده‌ی نۆزده‌: یه‌كێتی، كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ دامه‌زراوه‌، نوێنه‌ری مامۆستایانی كوردستانی – عێراقه‌ له‌ناو هه‌رێم و له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیشدا.

مادده‌ی شازده‌:

مادده‌ی شازده‌: یه‌كه‌م: دارایی یه‌كێتی له‌مانه‌ پێك دێت: 1-هه‌ر مامۆستاو وانه‌بێژێكی ئه‌ندام مانگانه‌ پێنج دینار ده‌دات و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ له‌ مووچه‌كه‌ی داده‌شكێنرێ: أ-دوو دینار بۆ به‌رژه‌وه‌ندی سندوقی زامنكاری. ب- یه‌ك دینار ئابوونه‌ی به‌شداربوونی سندوقی وه‌فات. جـ- یه‌ك دینار ئابوونه‌ی به‌شداربوونی سندوقی نه‌خۆشییه‌ سه‌خته‌كان. د- یه‌ك دینار ئابوونه‌ی مانگانه‌ی ئه‌ندامێتی. 2- هه‌موو ئه‌ندامێكی ته‌دریسی له‌ په‌یمانگاو زانكۆكاندا دوو قاتی ئه‌وه‌ ده‌ده‌ن كه‌ له‌ بڕگه‌ی (1)ی سه‌ره‌وه‌دا بڕیاردراوه‌. 3- ده‌سنگه‌ (منح)و یارمه‌تی كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم به‌ یه‌كێتیی ده‌به‌خشێ. 4- قازانجی بزاڤه‌كانی یه‌كێتی. 5- سوودو قازانجی وه‌به‌رهێنانه‌كان (الاستپمارات). 6- كرێی عیقاراتی موڵكی یه‌كێتی. دووه‌م: كۆنگره‌ی گشتی چۆنێتیی خه‌رج كردنی ئه‌وانه‌ی بڕگه‌ (أ، ب، جـ، د)ی به‌ندی یه‌كه‌م دیار ده‌كات و پێویسته‌ ده‌سته‌ی ئیداره‌گه‌لی لقه‌كانیش ئیلتیزامیان به‌و رێنماییانه‌وه‌ هه‌بێ كه‌ له‌م باره‌یه‌وه‌ ده‌رده‌چن و لیژنه‌گه‌لی تایبه‌تكار به‌ناوی (لیژنه‌ی زامنكاری و لیژنه‌ی یاریده‌دانی ئه‌ندامان) پێك بهێنن بۆ به‌ركارخستنیان. سێیه‌م: كردنه‌وه‌ی حسابێك له‌ بانكه‌كانی هه‌رێمدا. چواره‌م: ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی زامنكاری و لیژنه‌ی یارمه‌تیدانی مامۆستایان، له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی لقدا ده‌درێ. پێنجه‌م: حساباتی یه‌كێتی بۆ ریقابه‌ی یاسایی و دارایی ملكه‌چ ده‌بێ. شه‌شه‌م: هه‌ر ئه‌ندامێ ئه‌ندامێتیی خۆی له‌ یه‌كێتیدا له‌ ده‌ست بدات، مافی ئه‌وه‌ی نابێ داوای مافی دارایی له‌ یه‌كێتی بكات. حه‌وته‌م: (40%) چل له‌ سه‌دی ئه‌و داهاته‌ داراییه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ (د)ی به‌ندی (یه‌كه‌م)دا هاتووه‌، له‌ لایه‌ن لقه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌و ده‌خرێته‌ سه‌ر حسابی مه‌كته‌بی سكرتارییه‌ت له‌ بانكه‌كانی هه‌رێمدا.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة