أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: بودجهی دهزگا سهربهخۆیه و له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی دارایی ههرێمی كوردستانی عێراق دادهنرێ و له لایهن سهرۆكی دهزگا و بهرێوهی گشتی یهوه ئاماده دهكرێ و دوای پهسهند كردنی له لایهن ئهنجومهنی بهرێوهبردنهوه، له رێگهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهرز دهكرێتهوه بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق بۆ پهسهند كردنی.
ماددهی سی و حهوتهم
ماددهی سی و حهوته$م: یهكهم: پله$ (درجه) و مووچهی دادوهران و زیاده$ی ساڵانه و پله$به$رزیان (العلاوه والترفیع) بهم جۆره$ دهبێ: پله$ سنووری مووچه به دینار زیاده$ ماوهی پله$ بهرزی ـــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ أ 520 ـ 590 14 ــــــــــــــــــــــ ب 460 ـ 500 12 5 ساڵ ج 380 ـ 435 10 5 ساڵ د 310 ـ 370 8 5 ساڵ دووهم: أ ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه پله$ی وهزیر دهبێ و مووچه و سهر مووچه (مخصصات)ی وهزیری دهدرێتێ. ب ـ مووچهی جێگری سهرۆك و دادوهری دادگای پێداچوونهوه (1000) دینار دهبێ. سێ یهم: دادوهر دوای ئهوهی ساڵێك خزمه$ت تهواو دهكا زیاده$یهكی ساڵانهی لهخۆوه (تلقائی)ی له راده$ی خوارهوه (الحد الادنی) بۆ ڕاده$ی سهرهوه (الحد الاقصی)ی ههر پله$یهكی بهو پێ یهی لهبڕگهی (یهكهم)ی ئهم مادده$یهدایه دهدرێتێ. چواره$م: أ ـ دادوهران و لهگهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهرانی ئهم سهرمووچه دادوهری یانه وهرده$گرن: مووچه لهقهزاوناحیهكان دا لهمه$ڵبه$ندی پارێزگاكاندا ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 520 ـ 590 80% ی مووچه 70% ی مووچه 460 ـ 500 90% ی مووچه 80% ی مووچه 310 ـ 435 100% ی مووچه 90% ی مووچه ب ـ مهرجه$ ئهوانهی سهرمووچه به پێی رێژهكانی بڕگهی (أ) وهرده$گرن له شوێنی كاره$كانیاندا نیشته$جێ بون و به پێچهوانهوه كهمترین رێژهی ئهو سهر مووچهیهی نێوان شوێنی كاره$كهیان وهرده$گرن. پێنجه$م: أ ـ دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهره$كانی و داواكاره$ گشتی یهكان (المدعون العامون) و جێگرهكانیان (300) سێ سهد دینار وهك سهر مووچهیهكی بڕاوه (مقگوع) لهبری كرێ خانوو وهرده$گرن. ب ـ ئهگهر دادوهر چووه خانوویهكی میری یهوه دهبێ فهرمانگهكهی ئهو پاره$یه بڕگهی (أ)ی سهرهوه وهك كرێ بدا بهو لایهنهی خاوهنی خانووهكهیه. ج ـ ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا خانووی خۆی ههبێ یا ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا نیشته$جێ نابێ لهسهر مووچهی كرێی خانوو بێ بهش دهكرێ. شهشهم: دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرانی داواكارانی گشتی و جێگرهكانیان ئهم سهرمووچه بڕایهوانه وهرده$گرن: أ ـ پۆلی یهكهم 1000 ههزار دینار ب ـ پۆلی دووهم 800 ههشت سهد دینار ج ـ پۆلی سێ یهم 600 شهش سهد دینار د ـ پۆلی چواره$م 400 چوار سهد دینار حهوته$م: سهرۆكی داوای گشتی و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی تۆماركاره$ یاساییهكان و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی و سهرپهرشتكارانی داد ئهگهر دادوهر نهبوون ئهو سهر مووچه دادوهره$ی و سهر مووچه بڕاوهوهی كرێی خانویان دهدرێتێ كه لهم مادده$یهدا ههن. ههشته$م: سهر مووچهی دادوهری و سهر مووچهی كرێی خانوو یا ئهو سهر مووچهی بڕایهوانهی به پێی ئهم مادده$یه دهدرێن ناكهونه$ بهر حوكمی هیچ یاسایهك كه لهگهڵیدا ناكۆك بن.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهویهوه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهم بڕگهیهی خوارهوه بۆ ماددهی (36) زیاد دهكرێ و، زنجیرهكهی دهبێته (2) وهك ئهمهی خوارهوه: ( یاریدهدهری ههیئهی فێركردنی تهقهنی له ههرێمدا به بڕیاری سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و لهسهر پێشنیازی ئهنجومهنی ههیئه دادهمهزرێ و، ئیشوكارهكانیشی بة برِيار دیار دهكرێن و، له كهمیش مهرتهبهی ئوستادی یاریدهدهری دهبێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: معامهلهی تۆماركردنهوهی ئهو ماڵه دهست بهسهرداگیرانهوانهی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه لهرهسمی تۆماركردن و باجی گهرانهوهی موڵكداری دهبهخشرێن.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: 1/لهههر پارێزگایهكدا لیژنهیهك بهسهرۆكایهتی دادوهرێك كه بهلایهنی كهمهوه له پۆلی دووهم بێ و ئهندامێتی یاریدهدهری پارێزگار و بهڕێوهبهری تۆماری موڵكداری و بهڕێوبهری موڵكهكانی دهوڵهت پێكدێ و حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ دهكا. 2/بڕیارهكانی لیژنه دهشێ لهلای دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستانی عیراق لهماوهی پازده ڕۆژدا لهڕۆژی پێراگهیاندنهوه تانوتی پێداچوونهیوهیان لێ بدرێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه له بابهتی گوازراوه بوو دهدرێتهوه دهستی خاوهنه ئهسڵییهكهی و ئهگهر ماڵهكه ئۆتۆمبیل ومهكینه بوو به ناوییهوه تۆمار دهكرێتهوه. "6" ئهم بڕگهیه "بڕگهی 8" بهپێی بڕیاری ژماره (7)ی رۆژی 31/3/1994ی ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستانی عێراقهوه خرایه سهر ماددهی دووهم. 2/ئهگهر لهبهر ناچوونی یا له ههر هۆیهكی تر نهتوانرا بدرێتهوه دهست خاوهنه ئهسڵییهكهی كڕیارهكه نرخهكهی به پێی ڕۆژی 31/12/1990 لهبڕی دهدا بهو خاوهنه ئهسڵییهی. 2/ئهگهر لهبهرناوچوونی یا له ههر هۆیهكی تر نهتوانرا بدرێتهوه دهست خاوهنه ئهسڵیهكهی كڕیارهكه نرخهكهی به پێی ڕۆژی 31/12/1990 له بڕی دهدا بهو خاوهنه ئهسڵییهی.
ماددهی یازدهیهم
ماددهی یازدهیهم: دهبێ وهزیره پیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: وهزیری دارایی له پالأ فرمانهكهیهوه مافی ئهوهی ههیه بگهڕێتهوه سهر شكایهتكار یان خهبهردهر یان شاهید كه بوونهته هۆی گلدانهوه یان گرتنهكه یان حوكمه نایاساییهكه له بارهی ئهو قهرهبووكردنهوهیهی كه داویهتی، ئهگهر ساغ بووهوه كه شكایهتهكه فێڵه یان خهبهردانهكه درۆیه یانه شایهدییهكه ناههقه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكێتیی به جۆرێ دادهمهزرێ كه ژمارهیهك جوتیار له (15) كهس كهمتر نهبن داواكارییهك پێشكهش به لایهنی پهیوهندیدار بكهن، ئهوانه له جیاتی دهستهی ئامادهكار ئیش و كاری یهكێتییهكه بهڕێوه دهبهن تا ههڵبژاردن ئهنجام دهدرێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهوهی رووی لێنراوه له ئهندامانی ئهنجومهنی وهزیران سهرپهرشتی دهزگاكه بكات، سهرۆكایهتی دانیشتنهكانی ئهنجومهن دهكات له كاتی ئاماده بوونی له كۆبوونهوهكهدا.
ماددهی شازدهیهم
ماددهی شازدهیهم: بودجهی دهزگا سهربهخۆیه و له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی دارایی ههرێمی كوردستانی عێراق دادهنرێ و له لایهن سهرۆكی دهزگا و بهرێوهی گشتی یهوه ئاماده دهكرێ و دوای پهسهند كردنی له لایهن ئهنجومهنی بهرێوهبردنهوه، له رێگهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهرز دهكرێتهوه بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق بۆ پهسهند كردنی.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهزگایهكی گشتی دادهمهزرێ كه تایبهت بێ به كاروباری شههیدهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و بهو كهسانهی كه له ئهنجامی تێدا بهشدار بونیان تووشی كهم ئهندامی بوون پێی دهگوترێ دهزگای گشتی شههید.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری ههرێمی كوردستان بۆی ههیه، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاری جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنی.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهگهر ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان به پێی ئهو زانیاریانهی له لایهتی یان لهسهر راسپاردهی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهكه، یان سهرۆكی دادگای تاوانهكانی تایبهتمهند بینی ههڵهیهك له رێكاره دادوهریهكان ههیه، یان ههڵهیهك له دادوهرێكهوه روویداوه بووهته هۆی گرتنی تومهتبار بهبێ ههق، یاخود حوكمدانی بهبێ بهڵگهیهكی یاسایی، دهبێ دادوهری ناوبراو بهپێی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی له ههرێمی كوردستان ژماره (23)ی ساڵی 2007 بۆ لێژنهی كاروباری دادوهرانی رهوانه بكات.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: حوكمهكانی یاسای شارستانی و یاسای دادبینی شارستانی و سهلماندن به جۆرێك جێبهجێ دهكرێن كه لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك نهبن.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهنجوومهن تایبهته بهو كار و ئهركانهی خوارهوه: 1. پیاده كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه و یاسا و بڕیارو پێرهوه تایبهتی یهكانی به خانهنشینی شههیدانی بزوتنهوهو، ئهوانهی له ئهنجامی بهشداری كردن تێی دا توشی كهم ئهندام بوون، ههروهها ئهو یاسا و بڕیارانهش كه پهیوهندییان به كاروباریانهوه ههیه. 2. پێشنیاز كردنی ههموار كردنی یاساكان بۆ پهرهپێدانی یاسای دهزگا، یاساو بڕیارهكانی كه پهیوهندیدارن به كارو بارهكانی و بهرز كردنهوهیان بۆ ئهنجومهنی وهزیران. 3. دانانی سیاسهتی گشتی بۆ گهشه پێدانی دهستكهوتهكانی دهزگا و وهبهرهێنانی له ناو چوارچێوهی ئامانجه نهتهوهیی و نیشتمانی و كۆمهڵایهتی و ئابووریهكان و سهرپهرشتی كردنی جێبهجێ كردنیان له لایهن فهرمانگهكانی دهزگاكهوه. 4. سهلماندنی بوودجهی گشتی دهزگا و ژمێركاری كۆتایی و ئهنجامدانی گوێزانهوه و ههموار كردنی به پێی یاسا كار پێكراوهكان. 5. دانانی میلاكی دهزگاو ههموار كردنهكانی. 6. ئهنجام دانی كهم كردنهوه و مهزات كردنهكان و بڕیاردان لهسهر بهڵێننامه وقۆنتهرات و خۆ بهستنهوهی دارایی له نێو بازنهی بودجهی سهلمێندراویدا. 7. دانانی بهخشینی دهرماڵه به فهرمانبهره كارامهكان له فهرمانگهكاندا یا ئهوانهی به شێوهیهكی كاتی پێی سپێردراون، لهگهڵ شارهزا نێردراوهكان دا به مهرجێك له رێژهی 201% مووچهكانیان پتر نهبێ، بهخشینی دهرماڵه كه له رێژهی 70% ی مووچهكانیان پتر نهبێ بۆ ئهو كهسانهی كه بۆ ئهنجامدانی كاری زێده له دوای دهوامی رهسمی روویان لێ دهنرێ. 8. پێكهوهنانی چهند لیژنهیهك بۆ لێكۆڵینهوه له كاروباری ههمهجۆری دهزگاكهو بۆیشی ههیه پشت به شارهزایان له دهرهوهی دهزگا ببهستێ بهرامبهر به كرێ یهكی وا كه ئهنجومهن بڕیاری لهسهر دهدات. 9. چاودێری كردنی شیاندنی منداڵانی شههیدان، له وانهی كه مهترسی لهسهر موعاناتیان ههیه، كه له ئهنجامی باری ههڵوهشانهوهی خێزانی و له ئاكامی نهمانی دایك و باوك یاخود یهكێكیان لهلایان خولقاوه. 10. چاودێری كردن و شیاندنی كهم ئهندامانی بزووتنهوه له ناو پێشمهرگهدا و، لێكۆڵینهوه له بارهی ژیانیان و ئامادهكردنی ئاماركردنێكی تایبهت پێیان و دانانی نهخشه بۆ راهێنان و چاودێری كردن و شیاندنیان و بهرزكردنهوهی ئاستی تهندروستی و كۆمهڵایهتی و رۆشنبیری یان به دروستكردنی مهڵبهندی تایبهتی یان سوود وهرگرتن له مهڵبهند و پهیمانگای تایبهت به فهرمانگهكانی چاودێری كۆمهڵایهتی و رێكخراوه كۆمهڵایهتی و رێكخراوه مرۆڤایهتی یهكان كه ههمان ئامانجیان ههیه و مافی پیشهیی یان له وهرگرتن به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه تایبهتهكان دا پێ بدرێ. 11. پێشنیاز كردنی دامهزراندنی فهرمانبهر بۆ ئهنجومهنی وهزیران و ئهنجومهنیش بۆی ههیه بهرزیان بكاتهوه و بیان گوازێتهوه و واز هێنانیان لێ قبوول بكات و خانهنشینیان بكات و به شێوهیهكی كاتی بیان سپێرێ و سزایان بدات و له كاریان لابدات و بهلێنكاری لهگهڵ پسپۆر و شارهزایان و تهكنیكاران ببهستێ بۆ كاركردن له دهزگاكهدا. 12. دانانی راپۆرتێكی ساڵانه له بارهی كار و ئهركهكانی دهزگا و بهرز كردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران له بارهی پوختهی چالاكییهكانی دهزگا و راپهراندنی كارهكانی و كێشه و راو پێشنیازهكانی. 13. ئهنجومهن بۆی ههیه لقه فرمانگه بۆ دهزگاكه له یهكهكانی بهرێوهبردن دا بكاتهوه و بهش و هۆبه له نوێ دابنێ و لێكیان بدات و ههڵیان وهشێنێتهوه به پێی پێویست لهگهڵ دانانی سنوورێك بۆ كار و ئهركهكانی و پسپۆرییهكانی به پێی رێنماییهكانی خۆی. 14. ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدا به سهرۆكی دهزگا و بهرێوهبهره گشتی یهكانی.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی بهرێوهبردنی دهسهڵاتی باڵا له دهزگادا له مانه پێك دێ. 1. سهرۆكی دهزگا- سهرۆكی ئهنجومهن. 2. بهرێوهبهری گشتی دهزگا- جێگری سهرۆكی ئهنجومهن. 3. سهرۆكی ئهركان له وهزارهتی كاروباری (پێشمهرگه) – نوێنهری وهزارهت. 4. بهرێوهبهری گشتی دارایی- نوێنهری وهزارهتی دارایی. 5. بهرێوهبهری گشتی گهشه پێدان و ئاوهدانكاری- نوێنهری وهزارهتی گهشه پێدان و ئاوهدانكاری. 6. بهرێوهبهری گشتی چاودێری كۆمهڵایهتی- نوێنهری وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی. 7. ئهنجومهنی وهزیران سێ پسپۆر بۆ ماوهی سێ ساڵ دادهمهزرێنێ و بۆی ههیه تازهش بكرێتهوه بۆ ئهوانهی كه خاوهنی رابردوێكی شهرهف مهندانهی تێكۆشانن و به بهشداری بهرچاویان له جوڵانهوهكهدا ههیه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك به حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكرێت.