أحكام القانون

نۆیەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران پێڕەو و رێنماییی پێویست بۆ ئاسان جێبەجێكردنی ئەم بڕیارە دەربكات.

یازدەیەم: لەسەر ئەنجوومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەكان پێویستە حوكمەكانی ئەم بڕیارە جێبەجێ‌ بكەن.

پێنجەم: حكومەتی هەرێم پاداشتی خانەوادەی شەهیدان و چارەسەری بریندارەكان بكات.

شەشەم: ئەم بریارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە رۆژنامەی فەرمی (وەقائعی كوردستان)دا جێبەجێ دەكرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌و لیژنه‌ی هه‌میشه‌ییه‌كانی بۆ جێ به‌جێ كردنی ئه‌ركێكی دیاریكراو پێك بێنێ. 2-دام و ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت و ئه‌رك و ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌رێوه‌به‌ریه‌تییه‌ گشتییه‌كان و به‌رێوه‌به‌ریه‌تیه‌كانیان و ده‌سته‌ و مه‌ڵبه‌نده‌كان به‌ په‌یره‌وێك ده‌ست نیشان ده‌كرێن. 3-وه‌زی بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستاد له‌ چوار چێوه‌ی به‌رێوه‌به‌ر یه‌تیه‌كاندا لق (شعبه‌) پێك دێنێ.

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌م ئه‌ركان به‌جێ دێنێ: 1-دانانی نه‌خشه‌ی كشته‌كڵی ئه‌وتۆ كه‌ گه‌شه‌ پێدانی به‌رهه‌می كشتوكال و له‌ بواره‌كانیرووه‌ك و ئاژه‌ڵ و پاوانه‌ سرووشتیه‌كاندا به‌دی بێنێ. 2-پێشكه‌شكردنی خزمه‌تگوزاری له‌ بواری رێ نیشاندان دا و مسۆگه‌ر كردنی پێویستییه‌كانی به‌رهه‌م هێنانی كشتوكاڵ و سازدانی لێكۆڵینه‌وه‌ی كشتوكاڵی پراكتیكی و به‌شدار بوه‌ن له‌ چه‌سپاندنی هاریكاری كشتوكڵی و سه‌رپه‌رشتیكردنی به‌جێ هێنانی یاساكانی زه‌وی سازی (الاصلاح الزراعی) و به‌داوداچوونی جێ به‌جێ كردنی ئه‌و چالاكیانه‌ی په‌یوه‌نیان به‌ خستنه‌كاری زه‌وی یه‌ كشتوكاڵیه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌ به‌ ئامانجی پێشخستنی به‌رهه‌می كشتوكاڵ له‌ هه‌رێمدا. 3-نه‌خشه‌ دانان بۆ سه‌رچاوه‌كانی ئاو له‌ هه‌رێمدا و دروست كردنی به‌ربه‌ست و پرۆژه‌ی ئاودێری و سازادانی زه‌وی و زار و پاراستنی و سوود بینین له‌ ئاوی نویك و قوڵی ژێر زه‌وی (سگحی و جوفی) و به‌گه‌ر خستن پاراستنی پرۆژه‌كانی ئاودێری و به‌رگرتن له‌ مه‌ترسی لافاو و ژێر ركێف خستنی سێلا و و حه‌وزه‌كانی رووباره‌كان. 4-ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ی تایبه‌تی و سكێچ و پرۆگرام بۆ پرۆژه‌كان و كار كردن بۆ جێ به‌ جێ كردنیان و جێ به‌جێ كردنی ئه‌و پرۆژانه‌ی راسته‌وخۆ له‌لایه‌نانی تره‌وه‌ له‌ ناوه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا پێیانی ده‌سپێردرێن به‌ سیفه‌تی به‌ڵێنده‌ر یا له‌ لایه‌ن ده‌زگا جێبه‌جێ كاره‌كانیه‌وه‌ یا به‌ڵێنده‌ره‌كانی ناوخۆ یا بیانی و سه‌رپه‌رشتی كردنی جێبه‌جێ كردن و به‌داو داچوونیان. 5-ته‌قه‌لا دانی مسۆگه‌ر كردنی تۆوی پوختكراو و سه‌مادی كیمیاوی و قه‌ڵاچۆكه‌ر (مبیدات) و دابینكردنی ده‌رمان و گرتنه‌ به‌ری ئه‌و رێ و شوێنانه‌ی زیاد كردنی به‌رهه‌م و پوختكردنی مسۆگه‌ر ده‌كه‌ن.

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م:وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌شێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی ب بریكای وه‌زاره‌ت یا سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌ سه‌روكییه‌كانی وه‌زاره‌ت بسپبَرێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتنی پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خش ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن: یه‌كه‌م: ده‌بێ له‌ هاوواَتیانی هه‌رێمی كوردستان بێت. دووه‌م: ته‌مه‌نی له‌ (18) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. سێیه‌م: ته‌مه‌نی له‌ (25) ساڵ زیاتر نه‌بێت بۆ سنفه‌ فه‌نیه‌كانء له‌ (30) ســـاڵیش تێپه‌ڕ نه‌كات بۆ سنفه‌كانی تر. چواره‌م: خووره‌وشتێكی به‌رزو ناوبانگی باشیهه‌بێتء به‌هیچ تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕوبه‌ر سزا نه‌درابێت. پێنجه‌م: ساڵی شه‌شه‌می له‌ قۆناغی خوێندنی بنه‌ڕه‌تی ته‌واو كردبێت.

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: پله‌ءپایه‌كانی پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خش به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: أ- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ نایاب. ب- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ یه‌ك. ج- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ دوو. د- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ سێ. ه- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ چوار. و- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ پێنج. ز- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ شه‌ش. ح- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ حه‌وت. گ- جێگری ئه‌فسه‌ر پله‌ هه‌شت. ی- رئیس عوره‌فا. ك- عه‌ریف. ل-جێگری عه‌ریف. م-سه‌ربازی یه‌كه‌م. ن-سه‌رباز.

مادده‌ی حه‌وته‌وم:به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ وه‌زیر ده‌سه‌ڵات و ئه‌ركه‌كانی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ، وه‌ ئه‌ونه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ له‌ناو مۆڵه‌ته‌كانیش هاتووه‌ له‌ پێناو هێنانه‌دی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌یه‌: یه‌كه‌م: مسۆگه‌ركردنی به‌ڕێوه‌بردنی ڕاست و ڕه‌وانی سامانه‌كان نه‌وتی. . دووه‌م: كار كردن له‌ پێناومسۆگه‌ركردنی په‌ره‌پێدانی پیشه‌سازی نه‌وت به‌جۆرێك زیانه‌كانی ژینگه‌ كه‌م بكاته‌وه‌، و گه‌شه‌پێدانی ئابووری به‌رده‌وام مسۆگه‌ر بكات و هانی وه‌به‌رهێنان بدات، به‌جۆرێك په‌ره‌پێدانی پلانه‌ دوورهاوێژه‌كان بۆ هه‌رێم له‌ خۆ بگرێ وه‌ ده‌بێ هۆشمه‌ندانه‌ و له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتووترین شێوازی پیشه‌سازی نه‌وتدا كۆك بێت.

مادده‌ی چل و سێیه‌م: یه‌كه‌م: نابێ ته‌نازول له‌ مافه‌كانی خانه‌نشینی بۆ كه‌سێك یان لایه‌نێك بكرێت و هه‌ر ته‌نازولێك له‌و جۆره‌ به‌ پووچه‌ل داده‌نرێ. دووه‌م: ده‌ست به‌سه‌ر پاداشتی خانه‌نشینیدا ناگیرێت به‌ هۆی قه‌رزێك كه‌وتبێته‌ سه‌ر خانشینكراو ته‌نیا له‌م حاڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ نه‌بێ. أ ـ نه‌فه‌قه‌ی شه‌رعی. ب ـبۆ دانه‌وه‌ی قه‌رزی خه‌زینه‌ی هه‌رێم. سێیه‌م: به‌ هه‌ر هۆیه‌ك بێت نابێ ده‌ست به‌سه‌ر زیاتر له‌ 25% ی مووچه‌ یا پاداشتی خانه‌نشینیدا بگیرێت.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ ئه‌مانه‌ بكات: 1. ده‌رهێنانی پێره‌و و رینمایی بۆ ئاسان كردنی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 2. پێشنیاز و ئاماده‌ كردنی پرۆژه‌ یاسای خانه‌نشینی هونه‌رمه‌ندان.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تێك كه‌ بڕیاری دادوه‌ری به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ده‌رچوو، له‌ سه‌ر دادگایه‌ پاكتاو كارێك دابمه‌زرێنێ. دووه‌م: له‌سه‌ر رێكخراو یان تۆڕه‌ تۆمارێك به‌ هه‌موو ژمێریارییه‌كان و بنه‌چه‌كان (اصول) و داهاته‌كان به‌ پاكتاو كار بدات، بنه‌چه‌كان یه‌كه‌م بۆ دانه‌وه‌ی قه‌رزی موسته‌حه‌قی رێكخراو یان تۆڕ به‌كار دێت و، بنه‌چه‌كانی (اصول) دیكه‌ش بۆ موڵكیه‌تی رێكخراو یان تۆڕێكی دیكه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ كه‌ هه‌مان ئامانجی هه‌بێت یان ئامانجه‌كانی له‌ ئامانجه‌كانی رێكخراو یان تۆڕه‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌كه‌وه‌ نزیك بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م: 1. ئه‌م بڕگه‌یه‌ی خواره‌وه‌، بۆ مادده‌ی (31) زیاد ده‌كرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م): یه‌كه‌م: ئه‌وه‌ی به‌ عه‌میدی كۆلێژی ته‌قه‌نی دابمه‌زرێ، مه‌رجه‌ ئه‌و شه‌رتوشروته‌ی فه‌راهه‌م بێت كه‌ له‌ مادده‌ی (17)ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌. 2. بڕگه‌ (1)ی مادده‌ی (31) هه‌موار ده‌كرێ و ده‌بێته‌ بڕگه‌ی (دووه‌م)و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت. ئه‌وه‌ی به‌ عه‌میدی په‌یمانگه‌ داده‌مه‌زرێ مه‌رجه‌ مه‌رته‌به‌ی موده‌ریس یان سه‌رووتری هه‌بێ و له‌ كه‌ميی بڕوانامه‌ی ماجستێری به‌ده‌سته‌وه‌ بێ و، به‌بڕیاری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و له‌سه‌ر پێشنیازی ئه‌نجومه‌ن بۆ ماوه‌ی (4) سالَ داده‌مه‌زرێ. 3. بڕگه‌ (2)ی مادده‌ی (31) هه‌موار ده‌كرێ و ده‌بێ به‌ بڕگه‌ی (سێیه‌م)و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت: (عه‌میدی كۆلێژ یان عه‌میدی په‌یمانگه‌ له‌ هه‌یئه‌كه‌دا، ئه‌و سه‌ڵاحییات و ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ی عه‌میدی كۆلێژ ده‌گرێته‌ ده‌ست كه‌ له‌ مادده‌ی (17)ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ به‌ جۆرێ كه‌ له‌گه‌لَ ئامانجه‌كانی كۆلێژه‌كه‌ یان په‌یمانگه‌كه‌دا بگونجێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: ده‌زگاكانی مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت بریتین له‌: 1-نوسینگه‌ی وه‌زیر. 2-نوسینگه‌ی بریكاری وه‌زیر. 3-نووسینگه‌ی په‌یوه‌ندی یه‌كانی رۆشه‌مبیری. 4-به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی فێركردن. 5-به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی هه‌لسه‌نگاندن و ئه‌زموونه‌كان. 6-به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی هه‌لسه‌نگاندن و پرۆگرام و نه‌خشه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كان.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌ندام مه‌رجه‌ ئه‌مانه‌ی لێ بێته‌ دی: یه‌كه‌م: عیراقی بێت و له‌ كوردستان نیشته‌جێ بێت. دووه‌م: به‌ تاوانێكی نا سیاسی یا ئابروبه‌ر حوكم نه‌درابێت. سێیه‌م: بڕوانامه‌ی دبلۆمی هونه‌ری له‌ به‌شه‌كانی (ته‌كنه‌لۆجیا-نه‌وت-گه‌یاندن)ی هه‌بێت، یان فه‌رمانی زه‌وی پێوی (مساح)ی هه‌بێ له‌ یه‌كێك له‌ فه‌رمانگه‌ حكومه‌تییه‌كان بۆ ماوه‌یه‌ك ئه‌م كاره‌ی كردبێت كه‌ له‌ (5) پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی دووه‌م: 1. ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن له‌ كاتی به‌كۆتا هاتنی ئه‌ندامیه‌تیه‌كه‌ی مووچه‌یه‌كی خاه‌نشینی مانگانه‌ و ده‌رماڵه‌ وه‌رده‌گرێ ئه‌ویش (75%) ی ئه‌و مووچه‌یه‌ی كه‌ هاوكاره‌كانی وه‌ری ده‌گرن كه‌ ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نن و به‌رده‌وامن له‌ خزمه‌ت دا. 2. ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن دوای كۆتایی هاتنی خزمه‌ته‌كه‌ی پاداشت (مكافئه‌) یه‌كی ده‌درێتێ كه‌ به‌رامبه‌ره‌ به‌ مووچه‌ و ده‌ركاڵه‌كانی شه‌ش مانگی و دوا مووچه‌ و ده‌رماڵه‌شی ده‌كرێته‌ بنه‌ما بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌، كه‌ ته‌نیا بۆ یه‌ك جاره‌، هه‌رچه‌نده‌ كردنی وه‌زیر دووپات ببێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م: بڕگه‌ (2)ی مادده‌ی (37) هه‌موار ده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت بۆ هه‌ر كۆلێژێكی ته‌قه‌نی یان بوَهه‌ر په‌یمانگه‌یه‌كی ته‌قه‌نی یاریده‌ده‌رێكی عه‌مید داده‌مه‌زرێ به‌ بڕیاری سه‌رۆكی هه‌یئه‌كه‌و له‌سه‌ر پێشنیازی ئه‌نجومه‌نی كۆلێژة ته‌قه‌نیةكة یان په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نیه‌كه‌.

مادده‌ی دووه‌م: 1. سه‌ندیكایه‌ك به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ دروست ده‌بێت و پێی ده‌گوترێ (سه‌ندیكای خاوه‌ن پیشه‌ ئه‌ندازه‌ییه‌كان)، كه‌سایه‌تییه‌كی مه‌عنه‌وی ده‌بێ و باره‌گاكه‌ی له‌ هه‌ولێری پایته‌خت ده‌بێت و بۆی هه‌یه‌ لق له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێمدا بكاته‌وه‌. 2. لیژنه‌یه‌كی ئاماده‌كار له‌ (15) ئه‌ندام پێك ده‌هێنێ به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان تا هه‌ڵبژاردنی گشتی ئه‌نجام ده‌درێ.