المواد القانونية
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی چوارهم: یهكهم: مهرجی ئهندامێتی لهم یهكێتییهدا ئهوهیهكه: 1ـ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان بێت، یا نوێنهرایهتی ههرێم بكات لهو پهرلهمانانهی كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه. 2ـ ئهندامێك كاری كردبێ یان كاربكات له خولێ له خولهكانی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراقدا دوای راپهرینهكهی ساڵی (1991) . 3ـ ئهندامێك كاری كردبێ له ئهنجومهنی نوێنهرانی عیراقدا، یان له كۆمهڵهی نیشتمانیی عێراقدا ئهندام بوو بێ، دووای ڕووخانی ڕژێمی لهناوچوو ساڵی 2003 ئهوانهی نوێنهرایهتی گهلی كوردستان دهكهن. دووهم: ئهندامی یهكێتی، ئهندامییهتی خۆی لهم بارانهی خوارهوهدا له دهست دهدات: 1ـ ئهگهر دهست له ئهندامێتیی خۆی ههڵبگرێ و، دهستهی ئیداری لێی قبووڵ كرد بێ. 2ـ به تاوانێكی (جهریمهیهكی) شهرهفنهنگێن حوكم بدرێ. 3ـ ئهگهر له كارێكی پێچهوانهی ئامانجهكانی یهكێتییهكهوه گلابێ و، له سهرئهوه، به بڕیاری دهستهی گشتی، له ئهندامێتیی یهكێتییهكه دهركرا بێ. 4- مردن.
ماددهی بیست ودووهم : فرێدان و ڕۆكردنی ههرماددهیهكی زیان بهخش یان شلهمهنی یان گازی یان تیشكاوهری یان گهرمی، بۆ ناو ههموو سهرچاوه ئاوییهكان یان ئاوهرۆكانیان قهدهغهیه، ئهگهر بهپێی پێوهرهكانی كارپێكراو چارهسهر نهكرابێ.
ماددهی سی ویهكهم : به مهبهستی پاراستنی سروشت و پاراستنی له بهبیان بوونی و بهرهنگار بوونهوهی و پارێزگاری كردن له رهگهزی ئاژهڵی و رووهكی ومایهی ژیانیان ئهمانه خوارهوه قهدهغه دهكرێن: یهكهم : ههركارو چالاكیهك ببێته هۆی له ناوبردن و ههڕهشهكردن له ڕهگهزهكانی ئاژهڵ و ڕووهك. دووهم : ڕاوكردنی ماسی و مهل و ئاژهڵ له وهرزهكانی جووتبوون وزاوزێ كردنیاندا. سێیهم : ڕاوكردنی ماسی و مهل و ئاژهڵ به هۆی بهكارهێنانی تهقهمهنی یان ژههر یان تهزووی كارهبا یان ههر ڕێگهیهكی دیكهی ڕاوكردنی ستهمكارانه. چوارهم : بڕین و دهرهێنان و نههێشتنی دارو نهمام و، ڕووهك و گیای ســهر زهوی و ئاوی له موڵكی گشتی دا. پێنجهم : ڕاوكردن یان كوشتن یان گرتن یان دهست بهسهر داگرتن یان گواستنهوهی ئهو مهل و ئاژهڵانهی ههڕهشهی نهمانیان لهسهره و گهڕاندنیان و خستنه ڕوویان بۆ فرۆشتن یان خراپكردنی هێلانهكانیان یان شكاندنی هێلكهكانیان.
ماددهی چوارهم: ئهنجومهنی پهیمانگه، لانی كهم مانگی یهك جار كۆدهبێتهوه و، سهرۆكی ئهنجومهن، یان سیان لهئهندامهكانی بۆیان ههیه لهكاتی پێویستدا داوای كۆبوونهوه بكهن، ئهنجومهنیش بهئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامهكانی كۆدهبێتهوه و، بڕیارهكانیشی بهزۆرینهی دهنگ دهردهكات، ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بوون، ئهوا ئهو لایهنهیان دهیباتهوه كه دهنگی سهرۆكی لهگهڵه.
ماددهی چوارهم: وهزیره تایبهتمهندهكان دهبێ حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی یهكهم: لهههرێمی كوردستان ـ عێراقدا پهیمانگایهك بهناوی (پهیمانگهی دادوهری لهههرێمی كوردستان ـ عێراق)دا، دادهمهزرێ و پاوهستی وهزیری داد دهبێت.
ماددهی بیست و دووهم: وهزیری داد بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی شازده: چ رۆژنامهوان چ خاووخێزانی دوای مردنی خۆی، بۆیان ههیه داوای هێنانهوهی ئهو ماوهیهش بكهن كه له دهزگای رۆژنامهوانی یا ئعلامیدا بوویهتی كه بخرێته سهر خزمهتی فیعلی یهكهی بۆ مهبهستی خانهنشینی.
ماددهی پازدهم : ههموو لایهنهكانی پهیوهندیدارء بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتء بهرله بهدهستهێنانی ڕهزامهندی بۆ ههر پڕۆژهیهك، پابهنددهبن بهوهرگرتنی ئهم ڕێوشوێنء ڕێكارانهی خوارهوه:- یهكهم : كاركردن بۆ قهدهغهكردنی كاریگهریهكانی نهرێنی ژینگه، كه رهنگه له پڕۆژهكانیان یان لهو پڕۆژانهی دهكهونه ژێر سهرپهرشتی كردنیان یان ئهوانهی ڕهزامهندی دهربارهیانهوه دهردهكهن، دروست دهبن. دووهم : وهرگرتنی ههموو ڕێكارێكی گونجاو بۆ مسۆگهركردنی پیادهكردنی ڕێساكانی كه لهم یاسایهدا هاتوون، بهسهر پرۆژهكانی و ئهو پرۆژانهی كه دهكهونه ژێر سهرپهرشتی كردنیان، یان ئهوانهی رهزامهندییان لهسهر وهردهگرێ،لهوانهش ئهو پێڕهو وڕێنماییانهی كه بهپێی ئهم یاسایه دهركراون. سێیهم : چاودێریكردنء بهدواداچوونی پێڕهوو پێوانهكانی ژینگهیی و پابهندبوون پێیانهوه له پرۆژهكان یان ئهو پڕۆژانهی كه سهرپهرشتیان دهكات و، راپۆرتی دهوری دهرباره یان به ئهنجومهن دهدات. چوارهم : ههماههنگی كردن لهگهڵ ئهنجومهن بهر له پێشان دانی ههر ڕهزامهندییهك یان ڕاگهیاندنێك پهیوهندی به ئهنجامدانی چاڵاكی ستراتیژیء زهبهلاحهوه ههبێت كه كاریگهری لهسهر ژینگه ههبێ.
ماددهی بیست و شهشهم: یهكهم: دادگایهكی كهتن یا زیاتر له ههر شوێنێكا پێك دهعیچنرێ كه دادگای سهره$تایی تێدا بێ و ئهو داوایانه دهبینێ كه به پێی یایا بۆی دیاری دهكرێن. دووهم: دادگای كهتن به یهك دادوهر كۆ دهبێتهوه. سێ یهم: دادوهری دادگای سهره$تایی به دادوهری دادگای كهتن دادنرێ ئهگهر دادوهری تابیبهتی خۆی نهبوو.
ماددهی پازده: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار.
ماددهی شهشهم: مافی ههموو نهخۆشێكی دهروونیه كه تهمهنی ههژده ساڵی تهواوكردبێت به ویستی خۆی داوای چوونهژوورهوهی یهكێك له دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی بكات، ههروهها مافی ههیه له ههر كاتێك بێت داوای لێ هاتنهدهرهوهی بكات، وه پزیشكی بهرپرس بۆی ههیه ڕهزامهندی لهسهر بدات، تهنها ئهگهر مهرجهكانی چوونهژوورهوهی زۆرهكی بهسهردا بسهپێت ئهوا ئهو رێكارانهی لهم بوارهدا بڕیاردراوه دهگرترێنهبهر، وه له ههموو حاڵهتێكیشدا كهسوكاری نهخۆش ئهگهر ڕهزامهندی لهسهردا ئاگادار دهكرێنهوه.
ماددهی بیست و نۆیهم: یهكهم: دادگای كار له مهڵبهندی ههر پارێزگایهكدا پێكده$هێنرێ. دووهم: دادگای كار به یهك دادوهر كۆ دهبێتهوه. سێ یهم: دادگای كار ئهو داوا و كارو بارانه ببینێ كه به پێی حوكمه یاسا له چوارچێوهی تایبه$تكاری ئهوان.
ماددهی بیست و حهوتهم: وهزیری داد بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی دادگای تێههڵچوونهوه دداگای كهتن بۆبینینی جۆرێك یا زیاتر له داوا پێك بهێنێ.
ماددهی ههژدهم: یهكهم: مهرجه كهوا ڕگری كۆلێژ: 1- ههڵگری بڕوانامهی دكتۆرا بێت و بهلای كهم پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێت. 2- ناسراو بێت به مهندیی زانستی و كارامهیی كارگێڕی. 3- پسپۆڕ بێت له یهكێك له پسپۆڕیهكانی بهش یان لقه زانستیهكانی زانكۆ یان كۆلێژ. 4- پێویسته به تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕوبڕ حوكم نهدرابێت. دووهم: ڕاگری كۆلێژ ئهم ئهركانهی خوارهوه پیاده دهكات 1- كاندیدكردنی یاریدهدهركهی و سهرۆكی بهش و لقه زانستیهكانی كۆلێژ له نێوان ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوه كه لهسهر میلاكی ههمیشهیی دامهزراون. 2- بهدواداچوونی بزاڤی خوێندن له كۆلێژ بۆ دهستهبهركردنی ئامانجهكانی و كاركردن لهسهر مهندیكردنی بهردهوامی حاڵهتی زانستی و هزری و پهروهردهیی. 3- پهسهندكردنی راسپاردهكانی ئهنجومهنی بهش یان لقه زانستیهكان. 4- ڕهزامهندی دهربڕین له سهر دابهشكردنی وانهكانی خوێندن و یهكه وهرزییهكانی بهسهر ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوهو وانهبێژهكان. 5- دابینكردنی پێداویستیهكانی خوێندن وهك ئامێری تاقیهگهیی و زانستی و پهرتوكی خوێندن وهی تر. 6- پهسهندكردنی راسپاردهكانی لێژنه پێكهاتووهكانی كۆلێژ. 7- خهرجكردنی پاداشت. 8- إیفاد كردنی كارمهندانی كۆلێژ بۆ ناوهوهی ههرێم و راسپاردن به إیفاد كردنیان بۆ دهرهوهی ههرێم. سێیهم: ڕاگری كۆلێژ بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی به یاریدهدهرهكهی یان سهرۆكی بهش یان لقهكان بسپێرێت. چوارهم: سهرۆكی بهش لهو زانكۆیانهی كه تهنها له بهش پێكدێن، دهسهڵاتهكانی ڕاگر پیاده دهكات.
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: كۆلێژ له چهند بهشێك یان لقێكی زانستی پێكدێت و دهكرێت یهكهی توێژینهوهی زانستی و یهكهی كارگێریش لهخۆ بگرێت. دووهم: 1- بهش یان لقی زانستی بریتیه له یهكهی زانستی بنهڕهتی له خوێندنی زانكۆیی تایبهتدا كهوا ئهنجومهنی بهش یان لق و سهرۆكهكهی بهڕێوهی دهبهن و ژمارهیهك مامۆستا لهخۆ دهگرێت كه نابێت له حهوت مامۆستا كهمتربن بهمهرجێك، بهلای كهم، چواریان ههڵگری بڕوانامهی دكتۆرابن. 2- سهرۆكی بهش و سهرۆكی لق به بڕیارێك له لایهن سهرۆكی زانكۆو به كاندیدكردنی له لایهن ڕاگری كۆلێژهوه، دادهمهزرێت، به مهرجێك پلهی زانستی له (مامۆستا) كهمتر نهبێت و ئهركهكانی له پێڕهوی ناوخۆ دیاری دهكرێت. سێیهم: ئهندامی دهستهی وانهگوتنهوه له زانكۆ حكومیهكان، پاش تهواوكردنی ڕادهی یاسایی له زانكۆكهیداو به ڕهزامهندی سهرۆكایهتی بهش و ڕاگرایهتی كۆلێژ، بۆی ههیه به سیفهتی وانهبێژی دهرهكی وانهبڵێتهوه. چوارهم: دهكرێت خزمهتی ئهو مامۆستا حكومیانهی پسپۆڕیهكانیان دهگمهن نیه، پاش ڕهزامهندی زانكۆو وهزارهت بۆ ماوهیهكی دیاریكراو، وهك میلاك بۆ ئهم زانكۆیانه بخوازرێن، و زانكۆ تایبهتهكهش ئهو موچهو تهرخانكراوهكانی له یاساو پێڕهوو رێنماییهكان دهقیان لهسهر كراوه له ئهستۆ دهگرێت و ماوهی خزمهتیان لهم زانكۆیانهدا بۆ مهبهستی سهرمووچه و بهرزكردنهوهی زانستی، بۆیان ههژمار دهكرێت. پێنجهم: ئهنجومهنی بهش یان لقی زانستی ئهم ئهركانهی خوارهوه له ئهستۆ دهگرێت: 1- راسپاردنی ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوهو وانهبێژ و هونهری و داوهتكردنی پرۆفیسۆری زائر بهو ئاستهی كهوا بهش پێویستی پێیانه. 2- بڕیاردانی پرۆژهی ئهو توێژینهوه زانستیانهی كهوا له لایهن ئهندامانی بهش یان لق پێشكهشكراون. 3- راسپاردن به دهستگرتنی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوهو توێژینهوهی زانستی و گرینگیدان به توێژینهوهی قوتابیان ودابینكردنی پێداویستیهكانی جێبهجێكردنیان. 4- جێبهجێكردنی بڕیارهكانی ئهنجومهنی زانكۆ یان كۆلێژ كه له لایهن ڕاگرهوه بۆی ڕهوانهكراوه. 5- پێكهێنانی لێژنهی زانستی و پهروهردهیی بهپێی پێداویستی بهش. 6- بهدواداچوونی پێشكهوتنه زانستی و تهكنیكیهكان و ئاراستهكردنی ئهندامانی دهستهی وانهگوتنهوه بۆ نوێكردن و پێشخستنی پرۆگرامهكانی خوێندن. 7- ساڵانه ههڵسهنگاندنی باری زانستی بهش و كاركردن بۆ بههێزكردنی. ترصین 8- پێشنیاركردنی پلانێك بۆ لێهاتووكردن و پێشخستنی میلاكاته زانستی و كارگێریهكان. شهشهم: ئهنجومهنی بهش یان لق بۆی ههیه ههندێك دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكهكهی راسپێرێت.
ماددهی حهوتهم : یهكهم : ههردوو مانگ جارێك ئهنجومهن دانیشتنهكانی گرێدهدا یان ههر كاتێك پێویست بوو، ئهویش به بانگێشهی سهرۆك و، ڕادهی كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان تهواو دهبێت. دووهم : ئهنجومهن بهزۆرینهی دهنگی ئهندامه ئامادهبووهكان بڕیارهكان دهردهكاتء لهحاڵهتی یهكسانبوونی دهنگهكان، ئهو لایهنهی سهرۆكی كۆبوونهوهكه دهنگی لهپاڵی دهنگی ئهوان داوه، دهیباتهوه.
ماددهی دوازده: سهندیكا لهمانه پێك دێت: 1/ههیئه (دهسته)ی گشتی. 2/ئهنجومهنی سهندیكا. 3/لیژنهی زهپتی (الانضباط). 4/لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكان.
ماددهی سی و پێنجه$م: یهكهم/ وهزیری داد دوای دهركردنی فهرمانی ههرێمی به دامهزراندن ئهو دادگابه دیاری دهكا كه دادوهره$كه كاری تێدا دهكا. دووهم/ دادوهر تا ئهو سوێنده لهبه$رده$م سهرۆكی ههرێمدا نهخوا كاره$كهی دهست پێ ناكا (سوێند بهخودا دهخۆم كه له نێوان خهڵكیدا دادپهروهرانه حوكم بده$م به ئهمانهت و به دهسپاكی و بێ لایهنی یهوه یاسا جێ بهجێ بكهم).
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة