أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: مێردی داوێن پیس (الزانی) و ئهو ئافرهتهش كه داوێن پیسییهكهی لهگهڵدا كردووه، ههر بهو سزایه حوكم دهدرێن كه له بڕگهی (1)ی ماددهی (377)ی یاسای سزاكانی ژماره (111)ی ههمواركراوی ساڵی (1969) هاتووه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه جێبهجی دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: بڕگه (2)ی ماددهی (377) له یاسای سزاكانی ژماره (111)ی ههمواركراوی ساڵی 1969، له كوردستاندا له كار دهخرێ.
ماددهی شازده:
ماددهی شازده: بڕگهی (6) له ماددهی بیست ههموار دهكرێ و بهم شێویهی خوارهره دهخوێندرێتهوه: 6- بڕوالهقكردن به سیتهمی فیدراڵی و ئاواتهكانی گهلی كوردستان ومافی چارهی خۆنووسین وئاسایشی هاووڵاتیان به رێگای راستهوخۆ یان لابهلاو، وروژاندنی غهریزهی جهماوهر سا بهههر رێگایهك دهبێ ببێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: بڕی بنهڕهت (أصلی) و سوود و بڕه شایستهكانی تری سهر ههر مایهیهك لهو مایانهی لهوانهیه رابكێشرێن و سهرجهم ئهو بڕانهی بهپێی ههر گهرهنتیكردنێكی بهستراو بهپێی ئهم یاسایه شایسته دهبن و گشت رێككهوتن و بهڵگهنامهكانی كه لهم بوارهدا ههرێم گرێیان دهدات ملكهچ نابن بۆ رسوماتی پوولی دارایی، یان لێ بڕینی ههر بڕێك، یان باجێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ههردوو بڕگهی (د،ه) له ماددهی یهكهم ههمواردهكرێن و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: د- رۆژنامهوان: ههر كهسێ كاری رۆژنامهوانی بكاو، ئینتیمای سهندیكاكهی كردبێ وئیلتیزامی خۆی بهجێ هێنابێ. ه- رۆژنامه (صحیفه): ئهو چاپكراوهیه كه له ژێر ناوێكی دیاركراودا وبه زنجیره ژمارهیهكی رێكوپێك، خولاوخول دهردهچێت و ئاماده دهكرێ بۆ بڵاوكردنهوه له ناو جهماوهردا.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: 1/ كاروباری لقی سهندیكا له پارێزگهدا لهلایهن لیژنهی لقهوه, كه نوێنهری سهندیكایه لهوێ، دهگێڕدرێ. 2/لیژنهی لق له سهرۆك وچوار ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، ئهندامانی لقی پارێزگهكه ههر سێ ساڵ جارێ به دهنگدانی نهێنی ههڵیاندهبژێرن، به مهرجێ لهوانه بن كه بهو پیشهیهوه خهریك بن. لیژنهكهش، یهكێ له چوار ئهندامهكهی خۆی به نوێنهری سهرۆك ههڵدهبژێرێ بهمهرجێ ماوهیهك پیشهكهی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.
ماددهی یازدهههم:
ماددهی یازدهههم: 1/دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانه، یا ئهو مهندوبانه، پێك دێ كه به پێی ئهم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه و، له سهندیكادا به باڵاترین دهسهڵات له قهڵهم دهدرێ. ههر سێ ساڵیش "جارێ" كه له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكا، به بڕیاری ئهنجومهن و داواكردنی نهقیب كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ جێگای ئهندامێتيی ئهنجومهن، له بارهگای خۆیدا سازدهدا، (نیصاب)یش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ههیئهی (دهستەی) گشتی، یا مهندووبهكان، دێتهجێ. ئهگهر (نصاب)یش نههاته جێ، ئهوا، دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا، ههڵبژاردن له كات و جێگای دیاركراودا دهست پێدهكا، لهم بارهدا، (نصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان مهندووبان دێته جێ، خۆ ئهگهر هات و لهو رێژهیهش داگهڕا، ئهوه، لهم بارهدا، ئهنجومهن بهوه لهقهڵهم دهدرێ كه بۆ خولێكی تریش له كاری خۆیدا بهردهوامه. 2/ ئهگهر ژمارهی ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بێ، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردنهكه له رێگای موندووبانهوه دهكرێ. رێژه (نسبه)ی نواندنیش، ئهنجومهن، خۆی یا جێگری پلهوپایهی ئهنجومهن دیاری دهكا، به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاشهوه.
ماددهی پهنجا و دوو:
ماددهی پهنجا و دوو: 1. دادگاكان قهدهغه دهكرێن له سهیر كردنی ههر دعوایهك كه دژ به زانكۆ یان ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان یان كۆلیژ یان ههر پهیمانگهیهك یان ههیئهی باڵای پسپۆڕه پزیشكییهكان بگرێتهوه سهبارهت به وهرگرتنی قوتابی و گواستنهوهو تاقیكردنهوهو سزای زهبتی كه بهسهر قوتابیاندا دهسهپێندرێت وهك دهركردنی قوتابی بههۆی دهرنهچوونی له تاقیكردنهوه یان بههۆی دیكهوه تهنها زانكۆ ههیئهی پهیمانگه تهقهنیهكان و ههیئهی باڵای پسپۆڕه پزیشكییهكان بۆیان ههیه ئهو شكاتانه یهكلابكهنهوه كه لهو رووهوه روودهدهن، ئهوهش بهپێی رێنماییگهلێ كه وهزارهت دهریدههێنێ. 2. دادگاكان قهدهغه دهكرێن له سهیركردنی دهعواگهلی راستكردنهوهی بڕوانامهو دهرهجه زانستییه عێراقی و بیانیهكان دوای قۆناغی دواناوهندی ههروهها قهدهغهیه سهیری دهعوای بهخشینی نازناو و بڕوانامهی زانستی فهخری بكهن.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ههردوو بڕگهی یهكهم و دووهم له ماددهی پازدهمی یاساكه ههمواردهكرێن و بهم شێوهیه دهخوێندرێنهوه: 1. مهرجه ئهو كهسهی بۆ فێركردن له قوتابخانه بنهڕهتیهكان دادهمهزرێ به شێوهیهكی پهروهردهیی و زانستی ئامادهكرابێ و واپهسندیشه خاوهنی بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت، به تایبهتیش دهرچووانی كولێژهكانی پهروهردهی بنهڕهتی. 2. مهرجه ئهو كهسهی بۆ دهرس گوتنهوه له قوتابخانه ئامادهییهكان دادهمهزرێ، له یهكێك له كۆلێجهكان دهرچووبێ، پسپۆڕبێ له یهكێك له مهیدانهكانی خوێندنی ئامادهیی و بهشێوهیهكی پهروهردهیی و زانستی ئاماده كرابێ و دهرچووی كۆلێجهكانی پهروهرده پهسندتره.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: بڕی ئهو بهخشینانهی كه دهدرێن به وهزارهتهكان و بهو فهرمانگانهی كه به وهزارهتهوه گرێنهدراون لهدوای پهسهندكردنی لهلایهن وهزیری دارایی و ئابوورییهوه وهكو داهاتی كۆتایی گهنجینه تۆمار دهكرێن، بهو مهرجهی كه وهزیر تهرخانی بكات لهناو متمانهكانی (اعتمادات)ی وزارهتهكهدا یان ئهو لایهنهی كه به وهزارهتهوه گرێنهدراوه، تا بۆ ئهو مهبهسته سهرف بكرێ كه بۆی بهخشراوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكهم: بۆ خهرجییهكانی ساڵی دارایی 2012 گوژمهیهك كه بڕهكهی (15.245.797) پازده ههزار و دووسهد و چل و پێنج ملیار و حهوت سهد و نهوهد و حهوت ملیۆن دینار دادهنرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێت:ـ 1ـ گوژمهیهك به بڕی (10.745.797) ده ههزار و حهوت سهد و چل و پێنج ملیار و حهوت سهد و نهوهد و حهوت ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی بهكاربردن و بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێت: أ- گوژمهیهك به بڕی (10.624.518) ده ههزار و شهشسهد و بیست و چوار ملیار و پێنج سهد و ههژده ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی بهكاربردن بۆ حكومهتی ههرێمی كوردستان. ب- گوژمهیهك به بڕی (68.280) شهست و ههشت ملیار و دووسهد و ههشتا ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی پهرلهمانی كوردستان. جـ- گوژمهیهك به بڕی (52.999) پهنجا و دوو ملیار و نۆسهد و نهوهد و نۆ ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی ئهنجوومهنی دادوهریی. 2ـ گوژمهیهك به بڕی (4.500.000) چوار تریلۆن و پێنج سهد ملیار دینار بۆ خهرجییهكانی وهبهرهێنان و بهم جۆره دابهش دهكرێت: أ- گوژمهیهك به بڕی (3.678.437) سێ تریلیۆن و شهشسهد و حهفتاو ههشت ملیار و چوار سهد و سی حهوت ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی پرۆژهكانی وهبهرهێنان. ب- گوژمهیهك به بڕی (821.563) ههشت سهد و بیست و یهك ملیار و پێنج سهد و شهست و سێ ملیۆن دینار بۆ ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدانی پرۆژهكانی ههرێم و پارێزگاكان و، دهبێ پارێزگار بهرنامهی ئاوهدانكردنهوهی پارێزگاكهی و قهزا و ناحیهكانی كه لهلایهن ئهنجوومهنی پارێزگاوه پهسهند كراوه پێشكهش به وهزارهتی پلاندانان بكات بۆئهوهی لێكۆڵینهوه له بارهیهوه بكرێ و پهسهند بكرێ و، دهبێ رهچاوی ئهو ناوچانه بكرێن كه زیاتر زهرهرمهند بوون لهناو پارێزگاكهدا و، ههروهها ژمارهی دانیشتوانیش، لهناو ئهمهشدا بڕی (42.400) چل و دوو ملیار و چوارسهد ملیۆن دیناری پترۆدۆلار ههیه. دووهم: كورتهێنانی نهخشه بۆ كێشراو كه بهبڕی (2.044.847) دوو ههزار و چل و چوار ملیار و ههشت سهد و چل و حهوت ملیۆن دینار دهخهمڵێنرێت و ئهم كورتهێنانه بهو گوژمهیه دادهپۆشرێ كه بۆ وهزارهتی پێشمهرگه دیاریكراوه له بودجهی بهكاربردنی ئیتیحادی بۆ پاسهوانانی ههرێم لهناو تهرخانكراوی وهزارهتی بهرگری عێراقی ئیتیحادیدا به گوێرهی بودجهی ئیتیحادی بۆ ساڵهكانی دارایی (2007 تــا 2012).
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: بڕیاری ژماره(32) له 6/2/2003 كه لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی ههرێمی كوردستان ـ عیراقهوه دهرچووه، ههڵدهوهشێتهوه.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: ئهو كۆمپانیایانهی كه گرێبهستیان لهگهڵ حكومهتی ههرێم و دامودهزگاكانی لهسهر پڕۆژهكانی بهرنامهی وهبهرهێنان (المنهاج الاستپماری) مۆر كردووه لهههموو ئهو باج و ڕهسمانه بهرهسمی پوولیشهوه دهبوردرێن كه لهههرێم لهئهنجامی ئهو كارانه و لهچوارچێوهی گرێبهستهكه كهوتۆته سهریان.
ماددهی سی یهم:
ماددهی سی یهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆی ههیه مۆڵهتی ئیش كردن به ئهندام له بواری پیشهكهی له حیسابی تایبهتی خۆی یان بۆ كۆمپانیاكان بدات، ئهوهش به پیی ههڵ و مهرجی وا دهبێت كه ئهنجومهن دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیر دهری دهچوێنێ، به مهرجێك ئهمه لهگهڵ یاساكان و پێرهوه رهچاو كراوهكاندا هاودژ نهبێت.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: حوكمهكانی ماددهی ( چوارهم)ی یاسای بهكرێدانی خانوبهره، لهههرێمی كوردستان ـ عیراقدا لهكار دهخرێن و، ئهمانهی خوارهوه جێیان دهگرنهوه: یهكهم: نابێ ساڵانهی ئهو خانوبهرانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، لهو گرێبهستانهی كهدوای بهركاربوونی ئهم یاسایه مۆردهكرێن، لهم رێژانهی خوارهوه زێتربن: 1/ (4%) چوار لهسهدی بههای گشتی ئهو خانوبهره یان ئهو شوققانهی بۆ نیشتهنی ئامادهكراون و بۆ ئهم مهبهستهش بهكرێ دهدرێن. 2/ (6%) شهش لهسهدی بههای گشتی ئهو خانوبهره یان ئهو شوققانهی كه ژوور،ژوور، بۆنیشتهنی بهكرێ دهدرێن. 3/ (8%) ههشت لهسهدی بههای گشتی ئهو خانوبهره یان ئهو شوققانهی كه بۆ مهبهستی غهیری نیشتهنی بهكرێ دهدرێن. دووهم: كرێی ساڵانهی ئهو خانوبهرانهی كهحوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، لهو گرێبهستانهی پێش بهركاربوونی ئهم یاسایه مۆركراون، بهپێی ڕێژهكانی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوه ههموار دهكرێت. سێیهم: مهبهست لهبههای گشتی خانوبهره لهم یاسایهدا كۆی بههای زهویهكهو بینایهكهیه لهوكاتهدا كه دهسهڵاتی دارایی بۆ جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیخهملێنێ.
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: سهرۆك ئهو دهسهڵاتانهی ههیه: 1-سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی مهكتهبی تهنفیزی. 2-نوێنهرایهتی یهكێتی جوتیاران دهكا لهبهردهم دهزگای دادگایی و ئیداری و دایهرهو دهستهی رهسمی و نیمچه رهسمیهكاندا و، تهسدیقی موعامهلهو بهڵگهنامه گهلی سهر به یهكێتی دهكا و بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به ههر ئهندامێ له ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی بسپێرێ. 3-به هاوبهشی لهگهڵ لێپرسراوی دارایی و سهرۆكی لقهكانی پارێزگاكان بوجهو حساباتی كۆتایی ئامادهدهكات.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: نهقیب ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: نوێنهرایهتی سهندیكا دهكات له ههموو مامهڵهكان لهبهر دهم دهزگا دادوهری و كارگێری و دهسته رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و ئههلییهكان و له كۆنگرهكانیشدا، لهگهڵ راستاندنی مامهڵهكان و بڕوانامهی تایبهت به سهندیكا و، بۆی ههیه ههندێك لهم دهسهڵاتانهی بدات به ههر ئهندامێكی رای لهسهر بێت له ئهندامانی ئهنجوومهن. دووهم: سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهن.
ماددهی بیست و دوو:
ماددهی بیست و دوو: كۆنگره به ئاسایی سازدهدرێ بۆ وهدیهێنانی ئامانجهكانی: 1-ههڵبژاردنی سهرۆك و ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی. 2-گفتوگۆكردن لهسهر پلانی یهكێتی و نیقرار كردنی و تهسدیق كردنی راپۆرتی دارایی. 3-سهیر كردنی وئیقراركردنی ئه پێشنیارانهی كه ل بارهی ههمواركردنی یاسای یهكێتی و پێرۆی ناوخۆیهوه خراونهته روو. 4-كۆنگره مافی ئهوهی ههیه پێشنیازی ههمواركردنی خشتهی رهسمه بڕیاردراوهكان پێشكهش بكات.
ماددهی نۆزده
ماددهی نۆزده: ئهم ئوسوڵ و رهفتارانهی خوارهوه به سهرپێچی كردنی ئهم یاسایه دادهنرێت: 1/ئیلتزام نهكردن به یاسا و پێڕۆ و رێنمایی و بهیاناتی داراییهوه. 2/پشتگوێ خستن یا كهمتهرخهمی كه دهبێته هۆی به فێڕۆدانی دارایی گشتی یان زیادبوونی ئهرك و مهسرهف (كلفه) یان زیادبوونی خهرج یان بزربوون یا فهوتان. 3/وهڵام نهدانهوهی نامهكانی دیوان، یان به گوێ نهكردنی تێبینیيهكانی، یان دواخستنی وهڵامهكان پتر لهو ماوهیهی كه بۆی دانراوه به بێ ئهوهی هیچ مهعزهرهتێك ههبێ. 4/شاردنهوهی كاری سهرپێچی، یان دواخستنی ئاگاداركردنهوهی دیوان له رهفتاری سهرپێچی. 5/بهكار نهخستنی دهسهڵاتی یاسایی و ئیداری بۆ وهستاندنی پێ لێ راكێشانی رهفتاری سهرپێچی و بهربڕكردنی سهرپێچیكاران. 6/جێ بهجێ نهكردنی ئهو بڕیار و رێنماییانهی له دهسهڵاتی ریقابهی داراییهوه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهردهچن.