المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: مه‌رجه‌كانی ئه‌ندامیه‌تی: 1. خه‌ڵكی هه‌رێمی كوردستانی عێراق بێت و ئاكنجی بێت. 2. به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان به‌ كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ر حوكم نه‌درا بێ. 3. له‌ شه‌هاده‌ی به‌كالۆریۆس یان هاوتای ئه‌وه‌ی له‌ زانسته‌كانی جیۆلۆجیدا كه‌متر نه‌بێت.

ماده‌ی بیست و نۆیه‌م

ماده‌ی بیست و نۆیه‌م: له‌سه‌ر حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستانه‌ یه‌كسانی له‌نێوان مووچه‌ی خانه‌نشین كراوانی هه‌رێم و مووچه‌ی خانه‌نشین كراوانی حكومه‌تی فیدراڵیدا وه‌دی بهێنێت، به‌مه‌رجێ ئه‌مه‌ نه‌بێته‌ هۆی كه‌م كردنه‌وه‌ی مووچه‌كانیان.

مادده‌ی سی و یه‌ك

مادده‌ی سی و یه‌ك: دانه‌مه‌زراندنی هیچ وه‌زیفه‌یه‌كی سه‌ركردایه‌تی (له‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ سه‌ره‌وه‌) ئه‌گه‌ر له‌ یاسای وه‌زاره‌ت یان لایه‌نی نه‌به‌ستراو به‌ وه‌زاره‌ت یان په‌یكه‌ری رێكخستنیدا پله‌ نه‌بێت.

مادده‌ی سی و دوو

مادده‌ی سی و دوو: حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پابه‌ند ده‌بێت به‌ ئه‌نجام نه‌دانی گواستنه‌وه‌ له‌ بودجه‌ی وه‌به‌رهێنان بۆ سه‌ر بودجه‌ی وه‌گه‌ڕخستن.

مادده‌ی بیست و چواره‌م

مادده‌ی بیست و چواره‌م: یه‌ك خستنی بودجه‌ی تێكڕای ئه‌و ده‌زگایانه‌ی كه‌ تا مانگی تشرینی دووه‌می ساڵی دارایی 2011 یه‌كیان نه‌گرتۆته‌وه‌، له‌ حاڵه‌تی پابه‌ند نه‌بوونیش به‌ واده‌ی دیاری كراو خه‌رج كردنی بودجه‌ی ئه‌و ده‌زگایانه‌ راده‌گیرێت جگه‌ له‌ مووچه‌كان.

مادده‌ی بیست و دووه‌م

مادده‌ی بیست و دووه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پێش قه‌رزكردنی هه‌ر بڕێك ره‌زامه‌ندی په‌رله‌مان وه‌ربگرێت له‌گه‌ڵ ئاشكراكردنی (بیان) ئه‌و پڕۆژانه‌ی كه‌ بۆیان ته‌رخانكراوه‌.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: هه‌موو وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی گرێدراوی وه‌زاره‌ت نین ئه‌ركی دابه‌ش كردنی خه‌رجی وه‌گه‌ڕخستن و وه‌به‌رهێنان به‌ سه‌ر پارێزگاكانی هه‌رێمدا ده‌گرنه‌ ئه‌ستۆ، به‌ ره‌چاو كردنی چڕیی دانیشتووانی هه‌ر پارێزگایه‌ك و ئه‌و ناوچانه‌ی پتر زه‌ره‌رمه‌ندن، دوای لادانی خه‌رجییه‌كانی ناوه‌ندی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: سه‌رۆك فه‌رمانگه‌ی یه‌كه‌ی خه‌رج كردن، كه‌ له‌ پێشكه‌ش كردنی حیسابی كۆتایی ساڵی 2010ی فه‌رمانگه‌كه‌ی دوا ده‌كه‌وێت، پاش كار پێ كردنی ئه‌م یاسایه‌، به‌ گوێره‌ی رێكاری یاسایی و رێنمایی كار پێ كراو، ره‌وانه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌كرێت.

ماددی نۆزده‌یه‌م:

ماددی نۆزده‌یه‌م: ئه‌ندامنی ئه‌نجومه‌ن یان یه‌كێك له‌ لیژنه‌كانی ئه‌گه‌ر سێ دانیشتنی له‌سه‌ر یه‌ك یان پێنج دانیشتنی جیاجیا له‌ ماوه‌ی سالێكدا به‌بێ عوزرێكی ره‌وا ئاماده‌ نه‌بوو، به‌ وازهێنه‌ر داده‌نرێ.

مادده‌ی سی و پێنج

مادده‌ی سی و پێنج: پێویسته‌ وه‌زاره‌تی پلاندانان هه‌ر چوار مانگ جارێك راپۆرتێك له‌سه‌ر رێژه‌ی جێبه‌جێ كردنی پڕۆژه‌كان پێشكه‌ش به‌ په‌رله‌مان بكات.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: كۆمه‌ڵه‌ نیشانه‌ (شاره‌)یه‌كی ده‌بێ كه‌ پێكدێ له‌ هه‌یڤێكی سوور له‌سه‌ر ته‌ختێكی سپی.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: كۆمه‌ڵه‌ ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه‌كانی هه‌یڤی سوور و خاچی سوور له‌ جیهان دا له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان دا له‌ پێناو به‌ دیهێنانی ئامانجه‌ مرۆڤایه‌تییه‌كاندا. 2-هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌ خێرخوازه‌كان له‌ جیهاندا رێكخستنی كۆشش له‌گه‌لیاندا له‌ پێشكه‌شكردنی پاریده‌ و یارمه‌تی مرۆڤایه‌تی دا به‌ هه‌رێم. 3-كۆشش كردن بۆ گه‌یاندنی ئه‌و یاریده‌دانانه‌ی له‌ رێكخراو و مۆمه‌ڵه‌كانی فریا گوزاری و هه‌ر لایه‌نێكی تره‌وه‌ بۆ كۆمه‌ڵه‌ دێن به‌ هه‌چاران و داماوانی ده‌ده‌ن بۆ سووك كردنی ئه‌شكه‌نجه‌یان. 4-كۆشش كردن بۆ یاریده‌دانی خێزانه‌كانی شه‌هیدانی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستان و قوربانییه‌كانی ئه‌نفال و كیمیا بارانی گوند و شاره‌كانی كوردستان و ده‌ربه‌ده‌رانی راگواستی زۆره‌ ملێ 5-په‌یوه‌ندی كردن به‌ په‌نا به‌رانه‌وه‌ له‌ خه‌ڵكی كوردستانی عێراق ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌وڵه‌ته‌ دراوسێكان و ناوچه‌كانی تردا هه‌ن به‌ هۆی خاچی سوور و هه‌یڤی سووری ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌وه‌ بۆ چاككردنی باری ژیانیان و ئاسانكردنی گه‌رانه‌وه‌یان بۆ نیشتمان. 6-په‌یوه‌ندی كردن به‌و دیلانه‌ی خه‌ڵكی هه‌رێمه‌وه‌ كه‌ له‌ هه‌رێم دا به‌ یاریده‌ی هه‌یڤی سوور و خاچی سووری نێوده‌وڵه‌تی و كۆشش كردن بۆ به‌ردان و جه‌نگه‌كان و كاره‌ساته‌كانی سروشت. 7-هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌ نێوده‌وڵه‌تی ده‌وڵه‌ته‌كان و رێكخراوه‌ كورددستانی یه‌كان و فه‌رمانگه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم له‌ پێناوی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی گوند و شاره‌ رووخێنراوه‌كانی كوردستان و هاندانی خه‌ڵكان بۆ گه‌رانه‌وه‌ بۆیان و مسۆگه‌ر كردنی پێویستی یه‌كانی ژیان بۆیان. 8-په‌یدا كردنی داو و ده‌رمان و پێویستییه‌ پزیشكییه‌كانی بۆ خه‌سته‌خانه‌و مه‌ڵبه‌نده‌كانی ته‌ندروستی له‌ هه‌رێمدا به‌ هاوكاری له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵه‌ی هه‌یڤ و خاچی سوور و رێكخراوه‌ خێرخوازه‌كانی تر. 9-بڵاوكردنه‌وه‌ی هۆشیاری ته‌ندروستی له‌ ناو هاوڵاتیانی هه‌رێم دا و بایه‌خدان به‌ پاراستنی ژینگه‌ و سه‌لامه‌تی. 10-یاریده‌دانی بریندارانی جه‌نگ به‌ پێی رێكه‌وتننامه‌كانی جنێف و سووكردنی ئازاریان به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ك له‌ توانا دابێ ئه‌ویش به‌ هاوكاری له‌گه‌ڵ لایه‌ن و ده‌زگا په‌یوه‌نداره‌كان دا. 11-دیده‌نی كردنی به‌ندیخانه‌و گرتوو خانه‌كان و هه‌وڵ دان بۆ دابینكردنی پێویستی یه‌كانی دانیشتوانیان و چاككردنی باری ژیانیان. 12-یاریده‌دانی كه‌م ئه‌ندامان به‌ مسۆگه‌ر كردنی پێویستییه‌كانی چاره‌سه‌ركردنیان و راهێنان بۆ گونجانی له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵدا و كه‌م كردنه‌وه‌ی ئه‌شكه‌نجه‌یان.

مادده‌ی سی و هه‌شت

مادده‌ی سی و هه‌شت: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێت كه‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت.

مادده‌ی سی و شه‌ش

مادده‌ی سی و شه‌ش: هه‌موو ئه‌و مووچانه‌ی كه‌ له‌به‌ر هۆی سیاسی راگیراون بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ خه‌رج ده‌كرێت كه‌ بۆ وه‌زیفه‌كانیان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ش پاش سه‌لماندنی راستی قسه‌كانیان.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: نیسابی ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ته‌واو ده‌بێت و بڕیاره‌كان به‌زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بوون ده‌رده‌چن و له‌ كاتی یه‌كسانی بوونی ده‌نگه‌كاندا ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سند ده‌كرێت كه‌ نه‌قیبی تێدایه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر شوێنی نه‌قیب به‌ هه‌ر هۆیه‌كه‌وه‌ بێ چۆڵ بوو جێگره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ یان سكرتێره‌كه‌ی بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ ماوه‌ ئه‌گه‌ر پایه‌ی جێگری نه‌قیب چۆڵ بوو. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌ پایه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ هه‌ر هۆیه‌ك چۆڵ بێت، ئه‌وا ئه‌ندامێك له‌ناو ئه‌و چوار ئه‌ندامه‌ به‌ رێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنی جێی ده‌گرێته‌وه‌ و شوێنی ئه‌وه‌ی دوایش یه‌كێك له‌و ئه‌ندامه‌ یه‌ده‌گانه‌ی كه‌ زۆرترین ده‌نگی وه‌رگرتووه‌ پری ده‌كاته‌وه‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر شوێنی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن چۆڵ بوو (جگه‌ له‌ سه‌رۆكه‌كانی هۆبه‌كان)، ئه‌وا ئه‌نجومه‌ن ده‌بیت ده‌سته‌ی گشتی له‌ ماوه‌ی دوو مانگ بانگ بكات بۆ كۆبووونه‌وه‌، بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌وانه‌ی ئه‌و پایانه‌ بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ ماوه‌ پڕده‌كه‌نه‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌ هه‌مان ئه‌و رێگه‌یه‌ ده‌بێت كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌سته‌ی گشتی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست: یه‌كه‌م: گفتوگۆ له‌سه‌ر ڕاپۆرتی ئیداریو داراییو ئه‌و ڕاپۆرتانه‌ش ده‌كا، كه‌ له‌ لیژنه‌كانی دیكه‌وه‌ هاتوون و، په‌سندیان ده‌كا. دووه‌م: دیاركردنی ئابوونه‌ی ئه‌ندامێتیو ئابوونه‌ی هاوبه‌شبوونی ساڵانه‌ی ئه‌ندامه‌كان. سێیه‌م: ئیقراركردنی هه‌مواركردنه‌كانی پێڕۆی ناوخۆو، پێشكه‌شكردنی پێشنیاز بۆ هه‌مواركردنی یاساكه‌. چواره‌م: هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی چوارده‌یه‌‌م:

مادده‌ی چوارده‌یه‌‌م: لیژنه‌ی چاودێری كردن له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندام پێك دێ كاریان لێوردبوونه‌وه‌یه‌ له‌ راستی ئه‌ندامێتی (صحه‌ العضویه) و رادده‌ی پیاده‌ كردنی یاسا.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن، له‌ حه‌وت ئه‌ندامی ئه‌سڵیو دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌ك پێك دێت و، له‌ نێوانیاندا، سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی هه‌ڵده‌ بژێردرێن و، خول به‌خولیش، هه‌ر دوومانگ جارێك كۆده‌بێته‌وه‌.سه‌رۆك، بۆی هه‌یه‌، له‌كاتی پێویستدا، بانگهێشتی بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌ی نائاساییو، كۆبوونه‌وه‌كه‌ش، به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌كانی ده‌به‌سترێو، بڕیاره‌كانیشی به‌زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌ ئاماده‌بووه‌كانی وه‌رده‌گری َو، له‌كاتی یه‌كسانبوونی ده‌نگه‌كانیش، به‌ولایه‌دادێ كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی ده‌داتێ. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن، مافی خۆكاندیدكردنی بۆ زیاتر له‌ دوو خولی دوابه‌ دوای یه‌كدا نییه‌. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن له‌ ئاماده‌بوونی سێ كۆبوونه‌وه‌ی دوابه‌دوای یه‌ك یان پێنج كۆبوونه‌وه‌ی جیاجیادا، له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا، به‌بێ پاساوێكی ڕه‌وا دواكه‌وت، به‌ده‌ست كێشاوه‌ له‌ ئه‌نجومه‌ن، داده‌نرێ.

مادده‌ی یانزده‌یه‌م:

مادده‌ی یانزده‌یه‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات). چواره‌م: هۆبه‌كانی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی. پێنجه‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئاووبوونه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا (30) سی دیناره‌. دووه‌م: ئابوونی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ش (20) بیست دیناره‌ و له‌ واده‌یه‌كی وا ده‌درێت له‌ مانگی شوباتی هه‌موو سالێك تێنه‌په‌رێت و، ئه‌گه‌ر ئه‌ندام بۆ ماوه‌ی دوو ساڵی له‌ دوای یه‌ك نه‌یدا به‌ بێ عوزرێكی ره‌وا، ئه‌وا ناوی له‌ تۆماری سه‌ندیكا ده‌كوژێنرێته‌وه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة