المواد القانونية

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م: پێشینتره‌یی (القدم)ی دادوه‌ران به‌پێی پایه‌ و پله$ و ڕۆژی دامه‌زراندنیان ده‌بێ و ئه‌گه‌ر چونییه‌كی تێكه‌وت پێشینترین به‌و جۆره$ ده‌بێ كه‌ وه‌زیری داد بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دا.

مادده‌ی چل و شه‌شه‌م

مادده‌ی چل و شه‌شه‌م: ئه‌و داوایانه‌ی سه‌باره$ت به‌ ماف به‌هۆی ئه‌م یاسایه‌وه‌ دێنه‌ كایه‌وه‌ له‌لای لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران ده‌كرێن و بڕیاره$كانی له‌م دادوایانه‌دا ده‌شێ له‌لایه‌ن وه‌یزیری داد و ئه‌و دادوه‌ره$ی بڕیاره$كه‌ی له‌دژ ده‌رچووه‌ له‌ ماوه‌ی سێ ڕۆژدا له‌ڕۆژی پێراگه‌یاندنه‌وه‌ له‌لای ده‌سته‌ی فراوانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ تانووتیان لێ بدرێ و بڕیاره$كه‌ی له‌م باره$یه‌وه‌ بنبڕده$بێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: هه‌ر یه‌ك له‌ دایك و باوك یان پێسپێردراو یان ڕاستكار بۆیان هه‌یه‌ داواكاری پشكنینی نه‌خۆشی ده‌روونی كه‌ملێهاته‌ پێشكه‌ش بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی له‌ یه‌كێك له‌ دامه‌زراوه‌كانی ته‌ندروستیی ده‌روونی چاره‌سه‌ری بۆ بكرێت، به‌ مه‌رجێك راوێژ بكرێت به‌ پسپۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی یان ئه‌وه‌ی نوێنه‌رایه‌تی ده‌كات له‌م دامه‌زراوه‌ له‌باره‌ی ئه‌م داواكارییه‌و له‌ ماوه‌ی دوو رۆژی کارکردن له‌ رێكه‌وتی چوونه‌ژووره‌وه‌ لێژنه‌ی ته‌ندروستیی ده‌روونی له‌ پارێزگاكه‌ ئاگادار بكرێته‌وه‌، هه‌روه‌ها هه‌ر یه‌ك له‌ دایك و باوك یان پێسپێردراو یان ڕاستكار بۆیان هه‌یه‌ له‌ هه‌ر كاتێكدا داواكاری چوونه‌ده‌ره‌وه‌ پێشكه‌ش بكه‌ن ته‌نها ئه‌گه‌ر مه‌رجه‌كانی ده‌سبه‌سه‌ری زۆره‌كی به‌سه‌ر نه‌خۆشه‌كه‌دا بسه‌پێت ئه‌وا له‌م حاڵه‌ته‌دا ئه‌و رێكارانه‌ی له‌م بواره‌دا بڕیاردراون ده‌گرترێنه‌به‌ر.

مادده‌ی چل و حه‌وته‌م

مادده‌ی چل و حه‌وته$م: له‌و كاروبارانه‌دا كه‌ له‌م یاسایه‌دا نین حوكمی یاسای خزمه$تی شارستانی (قانون الخدمه‌ المدنیه‌) و یاسای خانه‌نشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی) كارپێده$كرێن به‌مه$رجێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك نه‌بن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌كه‌و، به‌رپرسی وەبەرخستنی سیاسه‌تەکەیەتی وبەرپرسی سەرپه‌رشتی و ریقابه‌ كردنی لایه‌نی وە به‌كارخستنی ریكه‌وتننامه‌ نێوده‌وڵه‌تی و یاساكارییه‌ ناوخۆییه‌كانیشه‌وه‌، هه‌ر بڕیار و فه‌رمان و رێنماییه‌كیش پێوه‌ندی به‌ ئه‌رك و فرمان و پێكهاته‌ و پسپۆرایه‌تی و كاروباری دیكه‌ی وه‌زارته‌كه‌وه‌ هه‌یه‌، هه‌مووی، له‌ لایه‌ن خۆیه‌وه‌ ده‌رده‌چێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێكهێنه‌ره‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌: پێكهێنه‌ره‌كانی ئه‌مانه‌ن: 1- مه‌كته‌بی وه‌زیر. 2- به‌رێوه‌به‌ریی گشتی دیوان. 3- به‌رێوه‌به‌ریی گشتی كاروباری مافی مرۆڤ. 4- راوێژكاران: ده‌بێ له‌ پێنج كه‌س زیاتر نه‌بن.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: پێكهێنه‌ره‌كانی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ به‌ ئاودامانی به‌ پێرۆ دیار ده‌كرێن.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت كاری پێ ناكرێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌كار.

مادده‌ی په‌نجا ودووه‌م:

مادده‌ی په‌نجا ودووه‌م: یه‌كه‌م: أ-وه‌زیری داد مافی سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی به‌سه‌ر گشت دادگا و دادوه‌ران و ئه‌و فه‌رمانبه‌ر و ده‌سته‌ و لیژنانه‌دا هه‌یه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌رییان دراوه‌تێ. ب ـ سه‌رپه‌رشتی له‌سه‌ر كاره‌كانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ دادوه‌رانی له‌لایه‌ن سه‌رۆكه‌وه‌ ده‌كرێ به‌مه‌رجێ راپۆرتێكی ساڵانه‌ له‌باره‌ی كاره‌كانی دادگاوه‌ به‌ وه‌زیری داد و ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بدا. ج-سه‌رپه‌رشتی له‌سه‌ر كاره‌كانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ دادوه‌رانی له‌لایه‌ن سه‌رۆكه‌وه‌ ده‌كرێ به‌مه‌رجێ راپۆرتێكی ساڵانه‌ له‌باره‌ی كاره‌كانی دادگاوه‌ به‌ وه‌زیری داد و ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بدا. دووه‌م: أ-سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ سه‌رپه‌رشتی گشت دادگاكانی ناوچه‌كه‌ی بكا و بیانشكینی و رێنوێنیان بكا و سه‌باره‌ت به‌و سه‌رپێچییانه‌ی (مخالفات) له‌بواری ئه‌ركه‌كانی فه‌رمانبه‌ری به‌ڕێوه‌چوونی كاره‌بواری ئیداری و ژمێریارییه‌وه‌ ڕووده‌ده‌ن سه‌رنجیان رابكێشێ و ده‌بێ راپۆرتی ساڵانه‌ش بدا به‌ وه‌زاره‌تی داد وئه‌نجوومه‌نی دادوه‌ری له‌ باره‌ی دادوه‌رانی ناوچه‌كه‌یه‌وه‌ و تێبینی خۆی له‌رووی ره‌فتار و لێهاتوویان و كاروباری دادگاكانیانه‌وه‌ رابگه‌یه‌نێ. ب ـ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ بۆی هه‌یه‌ یه‌كێك له‌ جێگره‌كانی بۆ پشكنینی هه‌ر یه‌كێ له‌ دادگاكانی ناوچه‌كه‌ی بنێرێ.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ئه‌رك و پسپۆڕایه‌تی پێكهاته‌كانی فه‌رمانگه‌ به‌ په‌یڕه‌وێك دیاری ده‌كرێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ده‌زگا به‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌ و سه‌رۆك وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ جێگره‌كه‌ی یا یه‌كێك له‌ وه‌زیره‌كان له‌ جیاتی خۆی دابنێ بۆ سه‌رپه‌رشتی كردنی و ئه‌و یاسایه‌ سنوور و جۆری ئه‌و سه‌رپه‌رشتی كردنه‌ ده‌ست نیشان ده‌كات.

مادده‌ی په‌نجا و یه‌كه‌م:

مادده‌ی په‌نجا و یه‌كه‌م: نابێ ئه‌و دادوه‌رانه‌ی په‌یوه‌ندی ژنخوازی یا خزمایه‌تییان تا ڕاده‌ی چواره‌م له‌ نێواندا هه‌یه‌ له‌یه‌ك ده‌سته‌ی داوه‌ریدا پێكه‌وه‌ به‌شدار بن و نابێ دادوه‌ر تانوتدان له‌ حوكمێك ببینێ كه‌ دادوه‌رێكی تر بینیبێتی و ئه‌و جۆره‌ په‌یوه‌ندیه‌ی له‌ گه‌ڵیدا هه‌بێ.

مادده‌ی یازده‌:

مادده‌ی یازده‌: په‌یمانگا له‌م به‌شانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: به‌شی فه‌حس كردنی زیندووه‌كان، بزیشكێكی دادگوزاری سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات. دووه‌م: به‌شی فه‌حس كردنی مردووه‌كان، بزیشكێكی دادگوزاری سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات. سێیه‌م: به‌شی تاقیگه‌. چواره‌م: به‌شی وێنه‌ گرتن و تیشك، پزیشكێكی لێزان سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات. پێنجه‌م: به‌شی ئاماكاری و لێكۆڵینه‌وه‌كان.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی ده‌زگا ده‌بێت و بۆی هه‌یه‌ داوای به‌ستنی بكات، له‌ خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو هه‌رچی لێیه‌وه‌ ده‌ربچێت له‌ بڕیار و پێشنیاز و راسپارده‌ ئیمزایان ده‌كات.

مادده‌ی دوازده‌:

مادده‌ی دوازده‌: وه‌زیر، به‌ رێنماییگه‌لێ كه‌ ده‌ری ده‌كا بۆی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: پسپۆری به‌شه‌كان و شه‌رت و شرووتی كارمه‌ندان و ئه‌ركه‌كانی سه‌رشانیانی تێدا دیاری بكات. دووه‌م: به‌شی تازه‌ له‌ په‌یمانگا و تیمارگه‌ دادگوزاریه‌كاندا بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سی ویه‌كه‌م

مادده‌ی سی ویه‌كه‌م : ده‌سته‌واژه‌ی (ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق) شوێنی (ئه‌نجومه‌نی راوێژكاریی) ده‌گرێته‌وه‌ له‌هه‌ر شوێنێكی یاساو پیره‌وی به‌ركار له‌ هه‌رێم دا هاتبـێ و ناونیشانی كارمه‌ندان له‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌گۆڕدرێن.

مادده‌ی یازده‌یه‌م

مادده‌ی یازده‌یه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی هه‌ر مانگه‌ به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ جارێك كۆ ببێته‌وه‌ و ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران كه‌ سه‌رپه‌رشتی ده‌زگاكه‌ ده‌كات یاخود به‌لانی كه‌مه‌وه‌ سێ یه‌كی ژماره‌ ئه‌ندامان له‌ كاتی پێویستدا بۆیان هه‌یه‌ داوای به‌ستنی كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی بكه‌ن.

مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م

مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م : یه‌كه‌م: سه‌رۆك به‌ پله‌ی تایبه‌ت ده‌بێ ومووچه‌ی پله‌ی تایبه‌ت (أ) وه‌رده‌گرێ. دووه‌م: جێگری سه‌رۆك و راوێژكار مووچه‌ی پله‌ی تایبه‌ت (ب) وه‌رده‌گرن. سێیه‌م: راوێژكاری یاریده‌ده‌ر مووچه‌ی پله‌ی یه‌كه‌م وه‌رده‌گرێ.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م : نابێ سه‌رۆك یان جێگری سه‌رۆك یان راوێژكار یان راوێژكاری ئینتیدابكراو یاخود راوێژكاری یاریده‌ده‌ر بگیرین یاخود رێكاری سزاییان ده‌رهه‌ق وه‌ربگیرێ مه‌گه‌ر به‌ ره‌زامه‌ندیی وه‌زیری داد بێ، به‌ده‌ر له‌وه‌ی كه‌ تاوانێكی جینایی ده‌ست ئه‌نقه‌ست و بینراویان ئه‌نجام دابێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة