أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: پارێزگار ئهم ئهرك و دهستهڵاتانهی خوارهوه پیاده دهكا: یهكهم: ئامادهكردنی پرۆژهی بودجهی پارێزگا به بهشداریی كردن لهگهلأ سهرۆكهكانی فهرمانگه خۆجێیهكان و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهن. دووهم: جێبهجێ كردنی سیاسهتی گشتی حكومهتی ههرێم له سنووری پارێزگادا بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندیدارهكان. سێیهم: جێبهجێ كردنی ئهو بڕیاریانهی كه ئهنجومهنی پارێزگا بهپێی یاسا جێبهجێ كراوهكان دهیدات. چوارهم: نوێنهرایهتی پارێزگا دهكات لهو كۆنگره و كۆڕ و سیمینارانهی كه بۆیان بانگ دهكرێ. پێنجهم: سهرپهرشتی كردنی بهڕێوهچوونی شوێنه گشتیهیان له پارێزگادا و پشكنینیان جگه له دادگاكان و یهكه سهربازییهكان و پاسهوانی ههرێم (پێشمهرگه) و زانكۆ و كۆلیجهكان و پهیمانگاكانی فێركردنی باڵا و تۆژینهوهی زانستی. شهشهم: 1. دهرچوواندنی فهرمانی دامهزراندنی فهرمانبهرانی كارگێڕییه خۆجێیهكان و تهنسیب كردنیان لهسهر ئاستی پارێزگا، لهوانهی كه له پلهی حهوتهم و بهرهو خوارهوهن له پهیژهی پلهكانی فرمانبهریهتی كه لهیاسادا هاتووه لهوانهی كه دهپاڵێورین له فهرمانگه تایبهتمهندهكانی بهپێی پلانی ئهو میلاكهی لهلایهنه پهیوهندی دارهكانهوه پهسهند كراوه. 2. چهسپاندنی فهرمانبهره خۆجێیهكان له پارێزگادا لهنێو پهیژهی پلهكانی فرمانبهریهتی كه لهیاسادا هاتوون. حهوتهم: وهرگرتنی رێكاری كارگێڕیی و یاسایی دهرحهق فهرمانبهرانی كارگێڕییه خۆجێیهكان لهسهر ئاستی پارێزگا. ههشتهم: بهرپرسیاریهتی دابین كردنی ئاسایش و نیزام لهپارێزگادا و بۆی ههیه فهرمان بدات به پۆلیس و دهزگاكانی ئاسایش به پێی یاسا لێكۆڵینهوه لهو تاوانانهدا بكهن كه لهناو سنووری پارێزگادا روودهدهن، بهو ناوهی سهرۆكی لیژنهی ئاسایشه له پارێزگادا. نۆیهم: داواكردنی كردنهوه یان ههڵوهشاندنهوهی بنكهكانی پۆلیس، دوای پهسندكردنی ئهنجومهن بهزۆرینهی رههای ژمارهی ئهندامانی. دهیهم: پاراستنی ئاسایش و نیزام و مافی هاووڵاتیان و گیان و ماڵ و موڵكیان و له باری نهتوانینی دهزگاكانی ئاسایش له بهدیهێنانی دا، ئهم كاره دهخرێته بهردهم وهزیری ناوخۆ وبڕێكی پێویست لههێز بۆ ئهنجامدانی ئهو ئهركانه داوا دهكا. یازدهم: یهكهم: نارهزایی دهربرین له بڕیارهكانی ئهنجومهن لهم بارانهی خوارهوه دهبێ : 1- ئهگهر سهرپێچی دهستوور یان یاسا كارپێكراوهكان بوو. 2 ـ ئهگهر له دهسهڵاتهكانی ئهنجومهندا نهبوو. 3 ـ ئهگهر سهرپێچی پلانی گشتی حكومهتی ههرێم یا بودجه بوو. دووهم: پارێزگار بڕیارهكه دهگهڕێنێتهوه بۆ ئهنجومهن لهماوهیهك له (15) پازده رۆژ زیاتر نهبێ له مێژووی پێڕاگهیاندنی، لهگهڵ هۆیهكانی رهخنهگرتنهكهی و تێبینیهكانیدا. سێیهم: ئهگهر ئهنجومهن پێی داگرت لهسهر بڕیارهكهی خۆی بهبێ لابردنی ئهو سهرپێچیهی كه پارێزگار دهری خستووه، دهبێ بینێرێ بۆ دادگای كارگێریی بۆ ئهوهی بڕیاری لێ بدات. دوازدهم: پارێزگار بۆ ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی خۆی بهجێگرهكانی یان قایمقام یاخود بهرێوهبهری ناحیه، ههریهك لهكاروباری یهكه كارگێڕییهكهیدا بدات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: 1- لهحاڵهتی ئاماده نهبوونی پارێزگاردا یهكێك لهجێگرهكانی ماوهی ئامادهنهبوونی بۆ ئهنجامدانی ئهركهكهی جێی دهگرێتهوه. 2. له بارێكدا كه پارێزگار نهتوانێت ئهركهكانی رابپهرێنێت لهبهر هۆی تهندروستی بۆ ماوهیهك كهزیاتر بێت له سێ (3) مانگ ئهوا خانهنشین دهكرێت و پێویسته لهسهر ئهنجومهن پارێزگارێكی نوێ به ههمان ئهو شێوازهی لهم یاسایهدا هاتووه ههڵبژێرن و تا كاتی ههڵبژاردنی پارێزگاری نویش یهكێك له جێگرهكانی به كارهكانی ههڵدهستێت .
ماددهی بیست ویهكهم:
ماددهی بیست ویهكهم: پارێزگار و ههردوو جێگرهكهی بهردهوام دهبن له بهرَێوهبردنی كاروباری رۆژانه دوای تهواو بوونی ماوهی خولی ههڵبژاردنی ئهنجومهن و تا ئهو كاتهی ئهنجومهنی نوێ له دوای ئهوان كهسانی تر ههڵدهبژێرن .
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: وهزیری تایبهتمهند بۆی ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی به پارێزگار بدات. دووهم: پێویسته لهسهر وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه نهبهستراونهتهوه به هیچ وهزارهتێك، رای پارێزگار لهو كاروبارانه وهرگرن كه دهیانهوێ له پارێزگادا بیكهن و ئاگاداركردنهوهی پارێزگار بهو نامهنووسینانهی كه لهگهڵ فهرمانگهكان و دهزگاكایندا له چوارچێوهی پارێزگادا ئهنجامی دهدا، بۆ ئهوهی ئاگادار بێ لێیان و چاودێری جێبهجێ كردنیان بكات. سێیهم: پێویسته سهرۆكی فهرمانگهكان و دهزگا گشتیهكانی ناو پارێزگا خۆیان بهمانهی خوارهوه ببستنهوه: 1. ئاگادار كردنهوهی پارێزگار به ئاڵوگۆڕكردنی نووسراوه فهرمییهكانیان لهگهڵ فهرمانهگه فهرعیهكاندا. 2. بهرزكردنهوهی راپۆرت بۆ پارێزگار لهبارهی ئهو كاروبارانهی بۆیان دێت. 3. ئاگاداركردنهوهی پارێزگار لهو كارانهی كه پهیوهندییان به ئاسایش یان كاروباری گرنگ یان كێشهكانی پهیوهندیدار بهزیاتر له فهرمانگهیهك له پارێزگادا ههبێ، یان بهرهوشتی فهرمانبهرهكانییهوه. 4. ئاگاداركردنهوهی پارێزگار له دهست بهكاربوونی سهرۆكی فهرمانگهكانی فهرعی خۆجێیی لهئهرك و فرمانیان یاخود دهست ههڵگرتن لهكارهكانیان. چوارهم: پێویسته پارێزگار وهزارهته پهیوهندیدارهكان له وردهكاریی پڕۆژهكانی ئاگاداربكاتهوه كه لهسهر ئاستی پارێزگا جێبهجێیان دهكات و ئهوهی پهیوهندی ههیه به تایبهتمهندییهكانی ئهو وهزارهتانهوه.
ماددهی سی و دووهم (دووباره:
ماددهی سی و دووهم (دووباره: یهكهم: لهئهنجومهنی پارێزگای دهۆك دوو كورسی تهرخان دهكرێت بۆ كلدان سریان ئاشووری و پالێوراوانی خۆیان كێبڕكێیی لهسهر دهكهن. دووهم: لهئهنجومهنی پارێزگای دهۆك یهك كورسی تهرخان دهكرێت بۆ پێكهاتهی ئهرمهن و پالێوراوانی خۆیان كێبڕكێیی لهسهر دهكهن. سێیهم: لهئهنجومهنی پارێزگای سلێمانی یهك كورسی تهرخان دهكرێت بۆ كلدان سریان ئاشووری و پالێوراوانی خۆیان كێبڕكێی لهسهر دهكهن. چوارهم: لهئهنجومهنی پارێزگای ههولێر دوو كورسی بۆ كلدان سریان ئاشووری و سێ كورسی بۆ توركمان تهرخان دهكرێت و پالێوراوانی پێكهاتهكانی خۆیان كێبڕكێیی لهسهر دهكهن. پێنجهم: دهنگدهرانی ههر پێكهاتهیهك پالێوراوانی پێكهاتی خۆیان ههڵدهبژێرن.
ماددهی سی و سێیهم:
ماددهی سی و سێیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی سی و چوارهم:
ماددهی سی و چوارهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: ئهم یاسایه لهمێژووی بڵاوبوونهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێـت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه. یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق دووهم: دهسته: دهستهی باڵای سهربهخۆ بۆ ههڵبژاردنهكان و راپرسی له كوردستان دا. سێیهم: ئهنجومهنهكان: ئهنجومهنهكانی پارێزگاكان و ئهنجومهنه خۆجێیهكانی قهزا و ناحیهكان. چوارهم: بازنهی ههڵبژاردن: ههموو ناوچهیهكی دیاری كراو كه ژمارهیهك كورسیان به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بۆ تهرخان كراوه. پێنجهم: مهڵبهندی ههڵبژاردن: ئهو شوێنهیه كه دهسته له ناو بازنهی ههڵبژاردنهكاندا بۆ ئهنجام دانی پرۆسهی دهنگدان تێیدا دهست نیشانی دهكات.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: كۆمسیۆنی باڵای سهربهخۆ بۆ ههڵبژاردنهكان سهپهرشتی ههموو قۆناغ و ڕێكارهكانی ههڵبژاردنی ئهنجومهنهكان له ههرێم دا دهكات تاوهكو ئهو كاتهی دهستهكه دادهمهزرێت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: مهرجه دهنگدهر ئهم مهرجانهی لێ بێته دی. یهكهم: به رهگهزنامه عیراقی بێت. دووهم: شیاوی تهواوی ههبێت. سێیهم: ههژده ساڵی له تهمهنی تهواو كردبێت. چوارهم: ناوی له تۆماری دهنگدهرهكانی ئهو پارێزگایهی كهههڵبژاردنی لێدهكرێ تۆماركرابێت، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه و ئهو رێنماییانهی كه له دهستهوه دهردهچن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: ههڵبژاردن مافی ههموو هاوڵاتیهكه كه ئهو مهرجانهی لێ بێته دی كه دهقیان لهم یاسایهدا هاتووه. دووهم: ههر دهنگدهرێك مافی خۆی له دهنگدان به شێوهیهكی ئازادانه و راستهوخۆ و به نهێنی و به تاكهكهسی بهكار دههێنێ. سێیهم: دهنگدان له ڕێگهی بریكارهوه نابێت. چوارهم: دهنگدهر یهك دهنگی ههیه له یهك ههڵبژاردن دا و نابێت زیاتر له جارێك دهنگ بدات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهوهی خۆی بۆ ئهندامیهتی ئهنجومهنهكان دهپاڵێوێت دهبێت ئهم مهرجانهی لێ بێته دی. 1- دهبێت عیراقی بێت و شیاویی تهواوی ههبێت و تهمهنی گهیشتبێته 25 ساڵ له كاتی خۆ پاڵاوتنی دا. 2- دهبێت پاڵێوراوانی ئهنجومهنهكانی پارێزگاكان و ئهنجومهنهكانی قهزاكان بهلایهنی كهم بڕوانامهی ئامادهیی یان هاوتاكهیان ههبێ و پاڵێوراوانی ئهنجومهنه خۆجێیهكانی ناحیهكانیش بڕوانامهی بنهڕهتی یان هاوتاكهیان ههبێ. 3- دهبێت ژیاننامه و ناوبانگ و ڕهوشتی باش بن و به تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕووبهر حوكم نهدرا بێت. 4- دهبێ له ڕۆڵهكانی یهكه کارگێریهكه بێت به پێی تۆماری باری شارستانی یان به شێوهیهكی بهردهوام لێی نیشتهجێ بێت بۆ ماوهیهك له 10 ساڵ كهمتر نهبێت، بهمهرجێ نیشتهجێ بوونهكهشی بۆ مهبهستی گۆڕینی دیمۆگرافی نهبێت. 5- نابێت لهكاتی خۆپاڵاوتنیدا له كهسهكانی هێزی چهكدار یان هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ بێت. 6- نابێت بهشداری لهو تاوانانهدا كردبێت كه ڕژێمی بهعس نهخشهی بۆ كێشابێت یا جێبهجێی كردبێت. دووهم: پاڵێوراوهكان لهلایهن دهستهوه پهسند دهكرێن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: سیستهمی لیستی داخراو بۆ ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنی پارێزگاكان و قهزا و ناحیهكان پیاده دهكرێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: یهكهم: نابێ ژمارهی پاڵێوراوانی لیستێك له سێ كهمتر بێت و له ژمارهی ئهو كورسیانهش زیاتر نهبێ كه بۆ بازنهی ههڵبژاردن تهرخانكراوه. دووهم: لیستی پاڵێوراوهكان بهجۆرێك رێك دهخرێ كه رێژهی نوێنهرایهتی ئافرهت له 30% ئهندامان كهمتر نهبێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن بهههر هۆیهك كورسیهكهی له دهستدا ئهوا پاڵێوراوی دوای ئهو له لیستهكه به پێی ئهو زنجیرهی تێدا هاتووه جێی دهگرێتهوه، ئهمهش بۆ لیسته ناهاوپهیمانهكانه. دووهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن بهههر هۆیهك كورسیهكهی لهدهستدا و لهناو لیستی هاوپهیماندا بوو، ئهوا پالێوراوی دوای ئهو لهههمان كیانی سیاسی هاوپهیمان لهناو لیستی ههڵبژاردنی هاوپهیماندا جێی دهگرێتهوه. سێیهم: ئهگهر كورسییه بهتاڵهكه تایبهت به لیستێك بوو و پاڵێوراوی نهمابوو، ئهوا ئهو كورسیه بۆ پاڵێوراوێكی تر له كیانێكی سیاسی دیكه تهرخان دهكرێ كه رادهی نزمی له دهنگهكانی پێویست بۆ وهدهست هێنانی كورسی بهدهست هێنابێ و به پێچهوانهی ئهمهش كورسیهكهی به بهتاڵی دهمێنێتهوه. چوارهم: ئهگهر كورسییه بهتاڵهكه و تایبهت بوو به ئافرهت، مهرج نییه ئافرهتێكی تر جێی بگرێتهوه، مهگهر ئهمه كاربكاته سهر رێژهی نوێنهرایهتی ئافرهت.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: ههر دهنگدهرێك مافی ههڵبژاردنی خۆی به خۆی لهو بازنهی ههڵبژاردنهدا پیاده دهكات كه ناوی له تۆماری دهنگدهراندا تۆمار كراوه.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: یهكهم: ههر پارێزگایهك به پێی سنووری كارگێڕیی فهرمی خۆی دهبێته بازنهیهكی ههڵبژاردن له ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنی پارێزگاكاندا. دووهم: ههر قهزاو ناحیهیهك به پێی سنووری كارگێریی، فهرمی خۆی دهبێته بازنهیهكی ههڵبژاردن له ههڵبژاردنهكانی ئهنجومهنه خۆجێییهكانی قهزاو ناحیهكاندا.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم: رێكلامی ههڵبژاردن له ههموو رهسمێك دهبووردرێ.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: یهكهم: دهسته ئهو شوێنانه دهستنیشان دهكات كه نابێ ریكلامی ههڵبژاردنی و ههڵواسی جاڕنامهی ههڵبژاردنی تێدا بكرێ به درێژیی ئهو ماوهیهی كه رێ به ریكلامی ههڵبژاردن دهدرێ و بڵاوكردنهوهی ههر راگهیاندنێك یا بهرنامهیهك یان وێنهی پاڵێوراوهكان له مهڵبهندهكانی دهنگدان قهدهغهیه. دووهم: پێویسته لهسهر كیانه سیاسیه بهشداربووهكان له ههڵبژاردنهكاندا دا ههڵواسراوی ریكلامی ههڵبژاردن ههڵگرن ئهمهش به پێی ئهو رێنماییانه دهبێت كهدهسته دهری دهچوێنێ.