المواد القانونية
ماددهی سی و یهكهم: 1-دهبێ ئهوهی به عهمیدی پهیمانگا دادهمهزرێ له پلهی مامۆستا و بهرهژووردا بێ دوای ههڵبژاردنی له لایهن دهستهی دهرس ووتنهوهی پهیمانگاوه و به بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران لهسهر ئامۆژگاری ئهنجومهن و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ. 2-عهمیدی پهیمانگا ئهو دهسهڵات و تایبهتكاری یانهی عهمیدی كۆلێجی دهبێ كه لهم یاسایهدا دیار كراون و به شێوهیهك كه لهگهڵ ئامانجهكانی پهیمانگادا بگونجێ.
ماددهی بیست و یهكهم: 1-دهبێ ئهوهی به مامۆستای یاریدهدهر دادهمهزرێ یا ئهو لهقهبهی پێ دهبهخشرێ باوهرنامهی ماجستێر یا هاوتاكهی ههبێ. 2-ئهگهر مامۆستای یاریدهدهر له ماوهی چوار ساڵدا له رۆژی دامهزراندنیهوه نهخرایه پلهیهكی بهرز ترهوه دهبێ بگوێزرێتهوه بۆ دههروهی خوێندنی باڵا به مهرجێ گواستنهوهكهی رهزامهندی ئهنجومهنی كۆلێج و ئهنجومهنی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن مقهررێكی دهبێ بۆ بهرێوهبردنی كاروباری ئهنجومهن كه له لایهن ئهنجومهنیوهزیرانهوه له پسپۆرانی بواری خوێندنی بالا دادهمهزرێ و ئهركی رێكخستنی بهرنامهی كاری ئهنجومهن و نووسینی مهحزهرهی كۆبوونهوهكانی و تۆمار كردنی بڕیار و ئامۆژكاری و راپۆرتهكانی بهجێ دێنێ و راگهیاندنیان به لایهنه پهیوهندارهكان له ماوهی ههفتهیهكاد له دهرچوونیانهوه و به دواداچوونی ئهم كاروبارانهی لای ئهو لایهنانهی پیایان گهیهنراوه زانینی ئهو ههنگاوانهی بۆیان نراوه و بهرز كردنهوهی راپۆرت له بارهیانهوه بۆ ئهنجومهن.
ماددهی نۆزدهم: ئهنجوومهنی سهندیكا ئهم كارانهی خوارهوه دهگرێتەوە ئهستۆ: یهكهم/ 1/ كاركردن له پێناوی هێنانهدی ئامانجهكانی سهندیكا. 2/چوونه ناو سهندیكا و قهدهغهكردنیان له دهستدانه پیشه. 3/بهڕێوهبردنی كاروباری سهندیكا و جێ بهجێ كردنی نهخشه وبهرنامهكانی. 4/بانگهێشت كردنی دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوه و جێ بهجێ كردنی بڕیارهكانی 5/سهرپهرشتی كردنی لقەكان ودابينكردنی ڕێكوپێكی چالاكييەكانی. 6/ئامادهكردنی بودجهی ساڵانه وبهڕێوهبردنی دارایی سهندیكا. 7/كردنهوهی لقی نوێی سهندیكا. 8/سهرپهرشتی رێكخستنی دهست دانه پیشهی پزیشكی له عیاده تایبهتییهكاندا. 9/پێشكهش كردنی پێشنیار له بارهی ههمواركردنی یاسای سهندیكا. 10/دهستنیشان كردنی ئەو كەسەی نوێنەرايەتی سەنديكا دەكات لە ليژنە ڕەسمی وناڕەسمييەكاندا، ئەگەر هاتوو نەقيب نوێنەرايەتی نەكرد. 11/ناردنی ئهو كێشه وشكایهتانهی كه دێن، بۆ بهردهم لیژنه تایبهتمهندهكان. 12/بهشداری كردن له پێشكهش كردنی پێشنیار لهبارهی یاساكاری وپلان وبهرنامهی تهندروستی له ههرێمدا. 13/پێكهوهنانی لیژنهی لاوهكی بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی ئهم یاسایه. 14/بڕیاردان لهسهر به موڵك كردنی ماڵ و خانووبهره و وهرگرتنی بهخشش و مینحه و ههل و مهرجی قهرز پێدان و قهبووڵ كردنی یارمهتی دارایی له چوارچێوهی مهبهستهكانی سهندیكادا. 15/خۆ ئامادهكردن بۆ ههڵبژاردنهكان. 16/پێدانی مۆڵهتی دهستدانه پیشه. 17/بڕیاردانێكی بنبڕ له بارهی وازهێنانی نهقیب یان ههر یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهن یان لیژنهكانی سهندیكا یان هاوشێوهكانیان بهمهرجێك له یهكهم كۆبوونهوهدا بخرێنه بهردهم دهستهی گشتی. 18/دامهزراندن و بهڕێوهبردنی یانهكانی سهندیكا به پێی یاسای كۆمهڵهكان. 19/قبوڵ كردنی بهخشش به رهزامهندیی لایهنه رهسمیهكان. دووهم: پێدانی ههندێك له دهستهڵاتهكانی به نهقیب یان سهرۆكهكانی لقهكانی سهندیكا.
ماددهی شازدهم: كولێج یان پهیمانگا ئهنجومهنێكی دهبێ و ئهویش دهستهی زانستی و كارگێڕی و داراییهكهیهتی و لهمانه پێكدێ: یهكهم: ڕاگر: سهرۆكه. دووهم: سهرۆكهكانی بهشهكان یان لقه زانستیهكان : ئهندامن. سێیهم : یاریدهدهری راگر: ئهندامه. چوارهم : نوێنهری ئهوانهی دهرس دهڵێنهوه له كۆلیج یان پهیمانگا و به پایهیهكی زانستی كه له مامۆستا(مدرس) كهمتر نهبێ، دهستهی دهرس گوتنهوه بۆ ماوهیهك ههڵیدهبژێرێ كه له دوو ساڵ زیاتر نهبێ: ئهندامه . پێنجهم : ئهنجومهنی كۆلێج یان پهیمانگا بۆی ههیه ئهندامێكی تر له یهك له وهزارهته پهیوهندیدارهكان به ههمان پسپۆری بۆ خۆی و زیاد بكات. شهشهم : نوێنهری قوتابییان بۆ كاروبارێك كه پهیوهندیی پێیانهوه ههیێ ئامادهی ئهنجومهنی كولێج یا پهیمانگا دهبێ.
ماددهی ههشتهم: یهكهم: زانكۆ حهرهمێكی ئارام پارێزراوه و سهنتهرێكی هزری وشارستانییه و ئهقلأ له كهش و ههواكهیدا گهشهدهكات و توانای داهێنان ودۆزینهوه تیایدا بهرز دهبێتهوه و نابێ دهست له كاروباری وهربدرێ مهگهر یاسا رێگهبدات و بهر پرسیارێتی راسته و خۆی له ئهستۆدایه بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی كه لهم یاسایهدا هاتوون. بۆیه پێویسته بهردهوام لێكۆڵینهوه و توێژینهوه له ههموو لایهنێكی زانیاریی مرۆڤایهتی و زانستی و واقیعی پێویستیه نوێكان ئهنجام بدات كه لهگهلأ پێشكهوتنی تهكنولۆجی له جیهاندا و پێویستیهكانیدا بگونجێ تاكو ئهو بۆ شاییه زانستی و تهكنیكیهی له نێوان خۆمان و دهوڵهته پێشكهوتووهكاندا ههیه تهسك بكرێتهوه و لهگهلأ پهرهسهندنهكانی زانستی بڕۆین، لهگهلأ رهچاو كردنی تایبهتمهندیی كۆمهڵگای كوردستانی. دووهم: زانكۆ و كۆلێج و ئهو پهیمانگایانهی پێوهیهوه لكاون كهسایهتیهكی مهعنهوییان ههیه (سهربهخۆیی دارایی و كارگیریی و شیاوی یاسایی) بۆ به دیهێنانی ئامانجهكانی وئهنجومهنێك كاروبارهكهی بهڕێوه دهبات. سێیهم: زانكۆ له كۆلێجی ئهكادیمی و سهنتهری توێژینهوه و كۆلێج و پهیمانگای تهكنیكی له بواری خوێندنی تهكنیكی دوای خوێندنی دواناوهندیی و هاوشانهكهی پێكدێ، لهگهلأ ههر پێكهاتهیهكی تر به پێی پێویست له رووی زانیاری تیۆری پراكتیكهوه.
ماددهی ههژدهم: ئهو ئهندامهی ئهنجومهن یان یهكێك له لیژنهكانی ئهگهر له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهكدا ئامادهنهبوو یاخود له پێنج دانیشتنی جیاجیا له ماوهی ساڵێكدا بهبێ عوزرێكی رهوا به وازهێنهر له كارهكهی دادهنرێ.
ماددهی شازدهم: یهكهم: ئهنجوومهن به دهنگدانی نهێنی لهناو ئهندامهكانی دا جێگری نهقیب وسكرتێرێك وخهزنهدارێك له یهكهمین كۆبوونهوهی دوای ههڵبژاردنهكه ههڵدهبژێرێ ودهستهڵاتی ههر یهكێك لهوانه له پێڕهوی ناخۆی سهندیكا دهسنیشان دهكرێ. دووهم: ئهنجوومهن دانیشتنه ئاساییهكانی ههر مانگه جارێك بهلانی كهمهوه دهبهستێ ودهشبێ دانیشتنی نا ئاسایی لهسهر بانگهێشتی نهقیب یاخود لهسهر داوای سێیهكی ئهندامانی سازبكات. سێيەم : نەقيب بۆی نيە پتر لە دوو دەورەی هەڵبژاردنی يەك لە دووای يەك لە پايەكەی خۆی بمێنێتەوە، بەڵام بۆی هەيە دووای تێپەڕبوونی دەورەيەكی هەڵبژاردن خۆی بۆ پايەی نەقيب بپاڵێوێ.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهرك و تایبهتمهندیی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕهوێكی تایبهتی دهستنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه به پێی پێویستی كاری وهزارهت ههر یهك له بهڕێوهبهرایهتییهكان یان بهشهكان یان هۆبهكان دابمهزرێنێ یان لێكیان بدات یا ههڵیان وهشێنێتهوه. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی شهشهم: ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان لهسهریانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی سیازده: 1. ئهگهر شهرتوشرووتی تهواوی ههبێ، ئهوا سندوق (720) دینار مووچهی خانهنشینی، مانگانه، به رۆژنامهوان دهدا. 2. ئهو مافه خانهنشینی یهی به پێی ئهم یاسایه دراوه، لهگهڵ هیچ مافێكی خانهنشینی دیكهدا کە یاسایهكی خانهنشینی دیكه یان سندوقێكی خانهنشینی دیكه پێی دانێ ناشێ كۆبكرێتهوه و له دوو لایهنهوه مافی خانهنشینی وهربگرێ.
ماددهی یهكهم: ماددهی (3) له یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوه له جێگای دادهنرێ: 1-دهستهی سندوق له سێ ئهندامی ئهسڵی و سێ ئهندامی یهدهگ پێك دێت. ئهوانه نوێنهرایهتی ههریهك له وهزارهتی دادو وهزارهتی دارایی و ئابووری و سهندیكای پارێزهران دهكهن. 2- نوێنهری وهزارهتی داد سهرۆكایهتی دهستهكه دهكاو، لهبهردهم دادگاكان و دایهرهكانی دیكهدا نوێنهرایهتی سندوقهكهش دهكات. 3- وهزارهتی داد ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ له داوهره پله یهكهكان دهپاڵێوێ. وهزارهتی دارایی و ئابووریش ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ لهو فرمانبهرانهی خۆی ههڵدهبژێرێ كه پلهیان له پلهی بهڕێوهبهر كهمتر نییهو، سهندیكای پارێزهرانیش ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ له پارێزهره راوێژكارهكان دهپاڵێوێ. 4- وهزارهتی دارایی و ئابووری ئهندامه ناوبراوهكانی دهستهكه كه له بڕگه (3)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، بۆ ماوهی ساڵێك دادهمهزرێنێ و تازهكردنهوهشیان له باردا ههیه.
ماددهی نۆزده: ئهگهر ئهندامی مهكتهبی تهنفیزی له ماوه ساڵێكدا له (3) كۆبوونهوهی دوا به دوای یهكدا یان له پێنج كۆبوونهوهی جیا جیا دا بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ ئاماده نهبێ، ئهوه به دهستههڵگرتوو له ئیشهكهی دادهنرێ.
ماددهی پازده: زهپت كردن 1-یهكێتی جوتیاران بۆی ههیه ههر ئهندامێكی خۆی، كه حاڵهتێ لهم حاڵهتانهی خوارهوه لهسهر ساغ بووه وه له ئهندامێتیی بخات: أ-ئهگهر جینایهتی یان جونحهیهكی ئابڕووبهر بكات. ب-ئهگهر ئههلییهتی له دهست بدات. ج-ئهگهر لهو ئهركانه لابدات كه پێرۆی ناوخۆی یهكێتی گشتی جوتیاران سهپاندوویهتی، سهرهرای ئهوهش كه به نووسراو ئاگادار كرابێتهوه كه ئهركی سهرشانی چییهو دهبێ بیكات. د-ئهگهر شهرتێ له شهرشرووتی ئهندامێتی له دهست بدات. 2-یاسای زهپتیی فرمانبهرانی دهوڵهت بهسهر ئهو فرمانبهرانهدا كه له یهكێتییهكهیدا كاردهكهن دهخرێتهكار.
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوواندنیهوه كاری پێدهكرێ و له رۆژنامهی رهسمی (وهقائعی كوردستان) بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه لهم یاسایهدا: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی گهشت وگوزاری ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری گهشت وگوزاری ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیگهشت وگوزار. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی گهشت وگوزار. شهشهم: مهبهستی گهشت وگوزاری: مهبهست له حهوانه( الراحه) بووژانهوه( الاستجمام)و وهرزش و مهلهوانی و ڕابواردن و ڕاوكردن و بینینی ههواری مێژوویی وئاسهوارو دیمهنی سروشتی و پارك و سهیرانگا و كڕینی پێداویستی شهخسی و چالاكیی دیكهی خهمڕهوێن و ههر مهبهستێكی دیكه كه گهشتیاران ڕابكێشێ. حهوتهم: جێگهی گهشت وگوزار: ههر جێگهیهكه، مهبهستی گهشت وگوزاری تێدا بهجێ بێ وهك، ئۆتێل و خواردنگه و گازینۆ و شوێنی بووژانهوه (المنتجعات) و خێوهتگاو شوێنی دیكهی بۆ مهبهستی گهشتوگوزار ئاماده كرابێ. ههشتهم: ناوچهی گهشت وگوزار: ههر ناوچهیهك دهگرێتهوه كه بۆ چالاكی گهشت وگوزر لهباربێ و مهبهستی گهشت وگوزاریی بۆ فهراههم كرابێ یان بۆ گهشتوگوزار لهبار بێت.
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهركی پلاندانان و بهدواداچوونی بزووتنهوهی گهشت وگوزاری ناوچهكانی هاوینه ههوار له چوارچێوهی پلانی گشتی گهشتوگوزار له ههرێمدا جێبهجێ دهكات و ئهم ڕێگایانهی خوارهوه بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی دهگرێتهبهر:- یهكهم: بههاوئاههنگی كردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا وزهی گهشت وگوزارو سهرچاوه سروشتیهكان و ناوچه ئاسهواری و مێژوویی و مهزارگهی ئایینی وهبهردێنێ بهجۆرێكی وا كه خزمهتی مهبهستی گهشت وگوزاری بكهن و پهرهیان پێ بدرێ. دووهم: هاندانی بنیات نانی شارو كۆمهڵگای گهشت وگوزاری و جێگای بووژانهوهو ئۆتێل و خانووی گهشتوگوزاری. سێیهم: دروستكردن و بهكرێدان و بهكرێگرتنی خواردنگه وگازینۆ و چایخانهو جێگای ڕابواردن و سهیرانگاو مهلهوانگهی دهستكرد و سروشتی وشوێنی بهفهرهخلیسكێ و هی دی. چوارهم: هاوكاری كردن لهگهڵ سهندیكاو رێكخراوه پیشهیی و جهماوهرییهكان و بهپێی توانا ڕهخساندنی ههموو جۆره ئاسانكارییهك بۆیان له پێناوی خولقاندنی بزووتنهوهیهكی بهرفراوانی گهشتوگوزاری. پێنجهم: ڕهزامهندیی دهربڕین لهسهر پێدانی مۆڵهت به كۆمپانیاو نووسینگهو بریكارهكانی سهفهرو گهشتوگوزاری ناوخۆو هاندانی سهفهری گهشت وگوزاری. شهشهم: پێشكهش كردنی خزمهتگوزاریی پێویستی پاره گۆڕینهوه لهناوچهو دهزگا گهشتوگوزارییهكاندا بههاوئاههنگی و ڕێككهوتن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا. حهوتهم: رێككهوتن لهگهڵ دهستهو كۆمپانیا و تاكهتاكهی خهڵكیشدا لهناوهوهی ههرێم و دهرهوهیدا و ئهمهش وهرگرتنی ڕهزامهندیی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانی پێدهوێ. ههشتهم: هاوئاههنگی كردن لهگهڵ وهزارهتهكان و لایهنی پهیوهندیدار له بوارهكانی گهشتوگوزاریدا. نۆیهم: هاوكاری و هاوئاههنگی كردن لهگهڵ دهستهی وهبهرهێنان له ههرێمدا بۆ ڕاكێشانی وهبهرهێنهر بۆ ناو ههرێم له چوارچێوهی پلان و ئهو یاسایانهی بۆ ئهم مهبهسته دهرچووێنراون.
ماددەی ههژده: 1. ناوی رۆژنامهوانهكه له تۆماری سهندیكای رۆژنامهوانانی ههرێمهوه دهگوازرێتهوه بۆ تۆماری رۆژنامهوانه خانهنشینهكان. 2. رۆژنامهوان، كه بڕیاری خانهنشینی یهكهی خۆی وهرگرت، ئیدی دوای (3) سێ مانگ له وهرگرتنی بریارهكه پێویسته دهست له ئیش و كاری رۆژنامهوانی ههڵبگرێ، خۆئهگهر سهرپێچیی كرد، ئهوا ئهنجومهنی سهندیكا رۆژنامهوانانی كوردستان ئینزاری دهكا كه واز لهو سهرپێچی یه بهێنێ، خۆئهگهر هاتوو ئهم جارهش وازی نههێنا ئهوه، لهو بارهدا مووچهی خانهنشینی یهكهی دهوهستێ تا ماوهیهك كه ئهنجومهنی سهندیكا ئهو ماوهیه دیاردهكا.
ماددهی چوارهم: ماددهی (21) له یاساكه ههموار دهكرێ و ئهمهی خوارهوه لهجێگای دادهنرێ: بهدهر له حوكمهكانی ماددهگهلی رابردوو، دهسته ئهمانهی خوارهوهش دهدات: 1-مووچهی مانگانه كه له (500) پێنج سهد دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه بههۆی بزاڤی رزگاریخوازی كوردهوه شههید بوون. 2- مووچهی مانگانه كه له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه دوای دهست بهرداربوونی دهسهڵاتی مهركهزی له بهڕێوهبردنی كوردستان واتا دوای 23/10/1991 مردوون تا دهرچوونی یاسای ژماره (18)ی ساڵی (1999)ی سندوقی خانهنشینی پارێزهران.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة