المواد القانونية

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ئه‌و ئه‌فسه‌رانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌نجامه‌كانی شۆرش لایان داوه‌ و هاریكاریان له‌گه‌ڵ دوژمنانی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی كردووه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێبه‌ جێ ده‌كرێ و ته‌نیا بۆ ماوه‌ی سێ مانگ كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م : وه‌زاره‌ت هه‌وڵ ده‌دات ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ به‌دی هه‌یبێنێت: یه‌كه‌م : جێبه‌جێ كردنی سیاسه‌تی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی ئاماده‌كراوه‌ و له‌لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌ په‌سندكراوه‌. دووه‌م : هێنانه‌دی كۆڕانگارییه‌كی چۆنایه‌تی و سازان له‌گه‌لأ په‌ره‌سه‌ندنه‌كانی جیهانی له‌ مه‌یدانی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی و به‌رزكردنه‌وه‌یان بۆ ئاستی پێویست له‌ بواره‌كانی زانستی و هونه‌ری و ته‌كنۆلۆجی دا. سێیه‌م : هینانه‌دی گونجان و پێگه‌یشتن له‌ نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیه‌كانی هه‌رێم له‌ كادیری زانستی وهونه‌ریی شیاوه‌وه‌. چواره‌م : كاركردن له‌ پێناوی هێنانه‌دی هاوسه‌نگی له‌ نێوان پێشكه‌وتنی زانسته‌ نه‌زه‌رییه‌كان و ئه‌وه‌ی پێویسته‌ له‌ ڕووی فراوان كردن و په‌ره‌پێدان له‌ تاقیكردنه‌وه‌ و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگه‌ییه‌وه‌. پێنجه‌م : دابین كردنی پاراستنی (حصانه‌) زانستی بۆ بیرمه‌ندان و تۆیژه‌ران وداهێنه‌ران و نرخاندنی ئه‌ركه‌ زانستیه‌كه‌یان و هاندانی ده‌ست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) به‌مه‌به‌ستی دروستكردنی كه‌سایه‌تی مرۆڤ به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ پشت به‌ بیركردنه‌وه‌ی ئازاد و كاركردنی به‌رده‌وام بۆ به‌دیهێنانی كومه‌ڵگایه‌كی ئازاد و گه‌شه‌دار ببه‌ستێ. شه‌شه‌م: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و پشتگیریی كردنیان و به‌رزكردنه‌وه‌یان و فراوانكردنی پسپۆڕایه‌تی هونه‌ریی و ته‌كنۆلۆژی به‌ جۆرێك كه‌ له‌گه‌لأ پێداویستیه‌كانی گه‌شه‌پێدانی مرۆیی و ماددی له‌سه‌ر ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له‌ هه‌رێمدا بگونجێ. حه‌وته‌م: وه‌به‌رهێنانی توانا و به‌هه‌ره‌ زانستیه‌كان وسوود وه‌رگرتن له‌ رێگاو شێواز و هۆیه‌ زانستیه‌كانی هاوچه‌رخ بۆ رۆیشتن له‌گه‌لأ پێشكه‌وتنی زانستی و ته‌كنۆلۆجی له‌ جیهاندا. هه‌شته‌م: هاندانی ده‌زگاكانی خوێندنی باڵای ئه‌هلی له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: پاراستنی كه‌ له‌ پووری گه‌لی كوردستان و گه‌شه‌پێدانی و گرنگی دان به‌ مێژوو و به‌هاكانی و ده‌رخستنی شوێنه‌واره‌ شارستانیه‌كانی و گرنگی دان به‌ رۆشنبیریی گشتی و به‌هێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. ده‌یه‌م: گه‌شه‌پێدانی شاره‌زایی ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌لانی كه‌م زمانێكی بیانی ده‌خوێنن له‌ مه‌یدانی پسپۆڕییه‌كه‌یان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ به‌كارهێنانی ته‌كنۆلۆجیا. یازده‌م: بنیاتنانی تیشكۆیه‌كی زانستی (نواه‌ علمیه‌)ی ته‌كنیكی نیشتمانی. دوازده‌م: كاركردن له‌ پێناوی كردنی زمانی كوردی به‌ زمانی فێركردن و خوێندن له‌ قۆناعه‌كانی خوێندنی باڵا له‌ زانسته‌ مرۆییه‌كاندا وهاندانی وه‌رگێڕان و دانان و چاپه‌مه‌نییه‌ زانستی ورۆشنبیریی و ئه‌كادیمییه‌كان بۆ زمانی كوردی.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: پێویسته‌ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ كار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌م یاسایه‌ بخاته ‌كار.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قائیعی كوردستاندا ده‌خرێته‌ كار و، حوكمه‌كانی ئه‌و په‌یمانگه‌یانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ ئێستا له‌ هه‌رێمدا هه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: چۆنيەتی و ڕه‌وشی خوێندن له‌ دامه‌زراندنی په‌یمانگه‌كه‌دا به‌ پێڕۆ دیاری ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: هه‌موو ئه‌و ئه‌فسه‌رانه‌ی له‌ داوی رێككه‌وتنامه‌ی 11/ ئازارری /1970 وه‌ هه‌تا راپه‌رینی گه‌له‌كه‌مان له‌ ئازاری 1991 دا له‌ ریزی شۆرشی چه‌كدارانه‌ی كوردیدا بوون و به‌بێ لێدابران تیایدا به‌رده‌وام بوون ده‌گێردرێنه‌وه‌ بۆ خزمه‌ت كردن له‌ وه‌زاره‌تی كارو باری پێشمه‌رگه‌دا.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت كاری پێ ناكرێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێكدێ: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسه‌ له‌ جێبه‌جێ كردنی سیاسه‌ته‌كانی و سه‌رپه‌رشتی جێبه‌جێ كردنی یاساو پێڕه‌وه‌كان و ده‌رچوواندنی رێنمایی وفه‌رمان و به‌یاننامه‌كان له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌ركی كاره‌كانی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كانی و هه‌موو كاروباره‌ دارایی و كارگێڕی و سه‌ربازیی و رێكخستن و هونه‌ری وبه‌دوا داچوونیان و ئاراسته‌ كردنیان وهه‌ماهه‌نگی كردن له‌ نێوان ده‌زگا گشتیه‌كاندا له‌ چوارچێوه‌ی سنووری ئه‌م یاسایه‌ و یاسا كارپێكراوه‌كانی دیكه‌ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی بداته‌ بریكاره‌كانی وه‌زاره‌ت وسه‌رۆكی یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كان و به‌ڕێوه‌به‌ره‌گشتیه‌كان و سه‌رۆكی فه‌رمانگه‌كان و له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌رپرسپار ده‌بێ، چونكه‌ ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ تێیدا. دووه‌م: بریكاره‌كانی وه‌زاره‌ت: 1. بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كارگێڕیی گشتی. سه‌رپه‌رشتی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ و فه‌رمانگه‌كانی كاروباری گشتی و یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كان و كارگێڕییه‌ خۆجێیه‌كان ده‌كه‌ن وئه‌و ئه‌رك و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی كه‌ وه‌زیر پێیان ده‌سپێری هه‌ڵده‌سووڕێنن به‌مه‌رجێ ده‌بێ خاوه‌ن شاره‌زایی ولێهاتوویی بن و به‌لای كه‌می خاوه‌نی بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بن. سێیه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌رێوه‌ی ده‌بات به‌ ناونیشانی به‌ڕێوه‌به‌ر یاخود ئه‌فسه‌ریك كه‌پایه‌كه‌ی له‌ نه‌قیب كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌نی بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت وچه‌ند فه‌رمانبه‌رو كارمه‌ندێك یارمه‌تی ده‌ده‌ن. چواره‌م: نووسینگه‌كانی هه‌ردوو بریكاره‌كانی وه‌زاره‌ت: هه‌ر بریكارێكی وه‌زاره‌ت نووسینگه‌ی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌ و فه‌رمانبه‌ریك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات یاخود ئه‌فسه‌ریك به‌ ناونیشانی به‌رێوه‌به‌ر و چه‌ند فه‌رمانبه‌ر و كارمه‌ندێك یارمه‌تی ده‌ده‌ن. پێنجه‌م: راوێژكاران: راوێژكاری وه‌زیر به‌ پله‌ی تایبه‌تی ده‌بێ و ده‌بێت خاوه‌نی بروانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت له‌ بواری پسپۆڕییه‌كه‌ی و به‌لانی كه‌م له‌ (15) ساڵ خزمه‌تی به‌ كرده‌نی هه‌بێت و خاوه‌ی شاره‌زایی و لێهاتوویی بێ و له‌و مه‌سه‌لانه‌ی كه‌ وه‌زیر بۆی ده‌نێرێ مه‌شوه‌ره‌ت پێشكه‌ش ده‌كات و دامه‌زراندنی به‌ پێشنیازی وه‌زیر ده‌بێ و به‌مه‌رجێك نابێ ژماره‌یان له‌ چوار زیاتر بن. شه‌شه‌م: پارێزگارانی هه‌رێم: پارێزگار: فه‌رمانبه‌ری یه‌كه‌می جێبه‌جێ كردنه‌ له‌ پارێزگاو به‌وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌لكێ و پێویسته‌ ئه‌و یاساو پیڕه‌وو رێنمایی و فه‌رمانانه‌ جێبه‌جێ بكات كه‌ له‌وه‌زیره‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چێ و سه‌باره‌ت به‌ ماف وخزمه‌تی وه‌زیفیش به‌پله‌ی تایبه‌تی (بریكاری وه‌زاره‌ت) ده‌بێ. حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌ت: 1. له‌ دیوانی وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێك پێكدی پێی ده‌گوترێ (ئه‌نجومه‌نی وه‌زاره‌ت) و له‌ مانه‌ پێك دێت: أ- وه‌زیر : سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. ب- بریكارانی وه‌زاره‌ت: ئه‌ندامن. ج- پارێزگاران: ئه‌ندامن. د- به‌رٍێوه‌ گشتییه‌كان: ئه‌ندامن. ه- راوێژكاران: ئه‌ندامن. 2- ئه‌نجومه‌ن لێكۆڵینه‌وه‌ و گفتوگۆده‌كات و بیڕورا ده‌رده‌بڕێت له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی كه‌ وه‌زیر بۆی ده‌نێرێ. 3- وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ بانگهێشتی هه‌ركه‌سێك له‌ كارمه‌ندانی وه‌زاره‌ت یان وه‌زاره‌ته‌كانی تر بكات له‌وانه‌ی پسپۆڕی و شاره‌زاییان هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دانیشتنه‌كه‌ ئاماده‌ بن یاخود به‌ پێی پێویست. 4- ئه‌نجومه‌ن كۆبوونه‌وه‌كانی خۆی هه‌ر سێ مانگ جارێك ده‌به‌ستێ یان له‌ سه‌ر بانگهێشتی وه‌زیر و به‌سه‌رۆكایه‌تی ئه‌و و له‌كاتی ئاماده‌نه‌بوونی، بریكاری وه‌زاره‌ت له‌ سه‌رۆكایه‌تی كردنی دانیشته‌كه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ وه‌زیر رای ده‌سپێرێ. 5- بریاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن له‌ رۆژی ده‌رچوونیانه‌وه‌ به‌ركارن. هه‌شته‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی دیوان: فه‌رمانبه‌رێك به‌ڕێوه‌ی ده‌بات به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی كه‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت وخاوه‌ن شاره‌زایی و لێهاتوویی بێ و ئه‌مانه‌ی پێوده‌لكێ: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگێڕیی. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی خۆیه‌تی. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاریی. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پلان وبه‌دواداچوون. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی میره‌ وئالیات. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی راگه‌یاندن وپه‌یوه‌ندییه‌كان. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وردبینی و چاودێری. 8. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ته‌كنولۆجیای زانیارییه‌كان (بانكی زانیاریی). نۆیه‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ناوخۆ: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ هه‌بێ یاخود ئه‌فسه‌رێك بێت له‌ هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ پایه‌كه‌ی له‌ عه‌قید كه‌متر نه‌بێ و بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی و لێهاتوویی بێ وئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیانه‌ی پێوه‌ ده‌لكێ: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌دواداچوونی توندوتیژی دژی ئافره‌ت. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كۆمه‌ڵه‌و رێكخراو و حزبه‌كان. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری نهێنی و په‌یوه‌ندییه‌ تایبه‌تیه‌كان. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاراسته‌كردن و رابه‌ری كردنی مه‌عنه‌وی. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌دواداچوونی تاوانه‌ رێكخراوه‌كان. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی مه‌شق وشیاندن و لیكۆڵینه‌وه‌ و لێتۆژینه‌وه‌كان. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هاماهه‌نگی و په‌یوه‌ندییه‌ هه‌رێمیه‌كان. ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی كارگێڕیی خۆجێیه‌تی: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت و شاره‌زایی و لێهاتووی هه‌بێ و ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ی پێوه‌ده‌لكێ: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگێڕیی وخۆیه‌تی. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاریی. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی موڵكه‌كان. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وردبینی و چاودێری. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌ندازه‌ی پرۆژه‌ و دیزاینه‌كان. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پلان و به‌دواداچوون. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی خۆجێیه‌تی له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا. یازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی توندوتیژی دژی ئافره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی و لێهاتووی بێ. دوازده‌م: ده‌سته‌ی پشكنینی كارگێڕی: فه‌رمانبه‌ریك له‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ خاوه‌ن شاره‌زایی و پسپۆری بێ و بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ هه‌بێ، ژماره‌یه‌ك له‌ پشكێنه‌ران یارمه‌تی ده‌ده‌ن و ده‌سته‌ تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ پشكنینی یه‌كه‌ كارگێڕیه‌كان وفه‌رمانگه‌ و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ گشتیه‌كان و ئه‌و به‌شانه‌ی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تن جگه‌ له‌ فه‌رمانگه‌كانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ. سێزده‌م: مه‌ڵبه‌ندی په‌ره‌پێدانی كارگێڕیی: كادیری كارگێڕیی و سه‌رۆكی یه‌كه‌ كارگێڕییه‌كان ئاماده‌ ده‌كات وئاستی كاركردنیان و توانا زانستی و كارگێری و رێكخستن و هونه‌ریه‌كانیان به‌رز ده‌كاته‌وه‌ و كاروباری مه‌ڵبه‌ند به‌ پێره‌وێك رێكده‌خات. چوارده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ: ئه‌فسه‌ریكی پۆلیس به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ پایه‌ی له‌ رائید كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی و لێهاتووی بێ له‌ بواری كاری له‌ هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ و له‌ باره‌گاكه‌ی وه‌زاره‌تدا ده‌بێ و ئه‌ركه‌كانی له‌ هه‌ماهه‌نگی كردن له‌ نێوان به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ گشتییه‌كانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ و فه‌رمانگه‌كانی سه‌ر به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ دیاری ده‌كرێن. پازده‌م: فه‌رمانگه‌ی یاسایی: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر یان ئه‌فسه‌رێك كه‌بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی له‌ یاسادا هه‌بێ و شاره‌زایی و لێهاتووی به‌لای كه‌م (ده‌) سالأ له‌ بواری پسپۆرییه‌كه‌ی هه‌بێ و به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌ڵكی. شازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پۆلیس: 1. به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی خاوه‌ن شاره‌زایی وپسپۆڕی له‌ كاره‌كه‌ی خۆی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ و له‌ ئه‌فسه‌ره‌كانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ بێت و پایه‌كه‌ی له‌ عه‌مید كه‌متر نه‌بێ و دوو یاریده‌ده‌ر یارمه‌تی ده‌ده‌ن كه‌پایه‌یان له‌ رائید كه‌متر نه‌بێ و پاراستنی سیسته‌می گشتی ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ له‌گه‌لأ پیاده‌كردنی سه‌روه‌ریی یاسا و هه‌ر چی په‌یوه‌ندیدار بێ به‌ كاروباری پۆلیس و، باره‌گای گشتی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پۆلیس له‌مانه‌ی پێكدێ: 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تاوان و جموجۆل. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگێڕیی. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی فه‌رمانگه‌ی یاسایی. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاری. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وردبینی وچاودیری. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئامار. 8. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پلان و به‌دواداچوون. 9. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی مه‌شق وشیاندن. 10. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی به‌دواداچوونی توندوتیژی دژی ئافره‌ت. 11. هه‌روه‌ها ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیانه‌شی پێوه‌ ده‌لكێ: 12. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی پۆلیسی پارێزگاكان. 13. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی به‌رگری شارستانی له‌ پارێزگاكاندا. 14. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی كاره‌بای هه‌رێم. 15. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی پاراستنی دارستانه‌كان وژینگه‌ له‌ هه‌رێمدا. 16. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پاراستنی ده‌زگاكانی نه‌وت. 17. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ساغكردنه‌وه‌ی به‌ڵگه‌كانی تاوان له‌ هه‌رێمدا. 18. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی موخابه‌ره‌ی پۆلیس. 19. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی به‌رگری شارستانی له‌ فڕۆكه‌خانه‌كان. 20. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پۆلیسی چالاكییه‌ شارستانیه‌كان له‌ هه‌رێمدا. حه‌ڤده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گه‌شت و وڵاتنامه‌ی گشتی: 1. ئه‌فسه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی له‌ ئه‌فسه‌ره‌كانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ پایه‌كه‌ی له‌ عه‌مید كه‌متر نه‌بێ و بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ و خاوه‌نی شاره‌زایی وپسپۆڕیی بێ له‌ بواری كاره‌كه‌ی و دوو یاریده‌ده‌ر یارمه‌تی ده‌ده‌ن كه‌پایه‌كه‌یان له‌ رائید كه‌متر نه‌بێ وهه‌موو كاروبارێكی په‌یوه‌ست به‌ ره‌گه‌زنامه‌ و باری شارستانی و نشینگه‌و و پاسپۆرت له‌ سنووری یاسا جێبه‌جێ كراوه‌كان داده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ و باره‌گای گشتی له‌مانه‌ پێكدێ: 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری ره‌گه‌زنامه‌. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری پاسپۆرته‌كان. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری نشینگه‌. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی باری شارستانی. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی فه‌رمانگه‌ی یاسایی. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگێڕیی وخۆیه‌تی. 8. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاری. 9. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وردبینی و چاودێری. 10. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئامار. 11. ئه‌مانه‌شی پێوه‌ ده‌لكێ: 12. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی ره‌گه‌زنامه‌ و باری شارستانی له‌ پارێزگاكاندا. 13. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی پاسپۆرت له‌ پارێزگاكاندا. 14. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی نشینگه‌ له‌ پارێزگاكاندا. هه‌ژده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی هاتووچۆ: 1. ئه‌فسه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی له‌ ئه‌فسه‌ره‌كانی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ به‌ڕێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی و پسپۆڕی بێت له‌ بواری كاره‌كه‌ی و پایه‌كه‌ی له‌ عه‌مید كه‌متر نه‌بێ و دوو یاریده‌ده‌ر یارمه‌تی ده‌ده‌ن كه‌ پایه‌یان له‌ رائید كه‌متر نه‌بێ وپیاده‌كردنی یاسا و پێڕه‌و و رێنماییه‌كانی هاتوچۆ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ و جوولانه‌وه‌ی رۆیشتن و ئه‌ندازه‌ی هاتووچۆ رێكده‌خات و له‌مانه‌ پێكدێ: 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كاروباری هونه‌ریی. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌ندازه‌ی هاتووچۆ. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگێڕیی خۆیه‌تی. 5. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی فه‌رمانگه‌ی یاسایی. 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ژمێریاریی. 7. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وردبینی و چاودیری. 8. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پلاندانان و به‌دواداچوون و ئامار. 9. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی میره‌ وئالیات و موخابه‌ره‌. 2- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی هاتووچۆی پارێزگاكانی پێوه‌ ده‌لكێ. نۆزده‌م: ده‌سته‌ی پشكنینی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ: ئه‌فسه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌رێوه‌ی ده‌بات كه‌پایه‌كه‌ی له‌ عه‌مید كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌ن شاره‌زایی وپسپۆڕی بێ له‌ بواری كاره‌كه‌یدا و خاوه‌نی بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت و ژماره‌یه‌ك له‌ پشكێنه‌ران له‌ گه‌وره‌ ئه‌فسه‌رانی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ یاریده‌ی ده‌ده‌ن و تایبه‌تمه‌ند ده‌بێ به‌ پشكنینی هه‌موو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ گشتیه‌كانی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ و فه‌رمانگه‌ سه‌ربازییه‌كانی دیكه‌ كه‌ به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ لكاون. بیسته‌م: دادگا هه‌میشه‌ییه‌كانی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ: به‌ فه‌رمانی وه‌زیر دادگایه‌ك له‌ سه‌رۆكی دادگا پێك دێ كه‌پایه‌كه‌ی له‌ عه‌مید كه‌متر نه‌بێ و به‌لانی كه‌م ده‌ سالأ شاره‌زایی هه‌بێ و دوو ئه‌ندامی بنه‌ڕه‌تیش كه‌پایه‌كه‌یان له‌ عه‌قید كه‌متر نه‌بێ و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گیش به‌ هه‌مان پایه‌ و داوا كارێكی گشتیش كه‌ پایه‌كه‌ی له‌ نه‌قیب كه‌متر نه‌بێ و مه‌رجه‌ هه‌ر هه‌موویان له‌ ئه‌فسه‌رانی هێزی ئاسایشی ناوخۆ و خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ له‌ یاسا بن و، پسپۆرایه‌تی ئه‌م دادگایه‌ش بینینی هه‌موو ئه‌و تاوانانه‌یه‌ كه‌ ده‌درێته‌ پاڵ ئه‌فسه‌رو كارمه‌ندانی هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ و یاسا سزاییه‌كان و ئسوڵی تایبه‌ت به‌ هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ و یاسا سزاییه‌كانی دیكه‌و ئسوڵی دادگا سزاییه‌كانیان ده‌رهه‌ق جێبه‌جێ ده‌كرێ و بڕیاره‌كانیشی ده‌كه‌ونه‌ به‌ر چاودێری و وردبینی دادگای پێداچوونه‌وه‌ی(تمییز) هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق و ده‌رماڵه‌ی دادوه‌رانیش بۆ سه‌رۆك و ئه‌ندامی دادگاو ده‌رماڵه‌ی داواكارانی گشتیش بۆ داواكاری گشتی خه‌رج ده‌كرێ. بیست ویه‌كه‌م: نووسینگه‌ی كۆچ كردن و كۆچ پێكراوان: راسته‌وخۆ به‌ وه‌زیرَه‌وه‌ ده‌لكێ و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی كۆچ كردن و كۆچ پێكراوه‌كان له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمیان پێوه‌ ده‌لكێ. بیست ودووه‌م: كۆلێجی پۆلیس: (عه‌میدی كۆلێج) به‌رێوه‌ی ده‌بات كه‌ به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی بێ و راسته‌و خۆ به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌لكێ، به‌ مه‌رجێ ئه‌فسه‌ری پۆلیس بێ و پایه‌كه‌ی له‌ عه‌قید كه‌متر نه‌بێ و كاروباره‌كانی به‌ پێڕه‌وێكی تایبه‌ت ریكده‌خرێن.

مادده‌ی چل و هه‌شته‌م

مادده‌ی چل و هه‌شته‌م: زانكۆ و ده‌سته‌كان لێ بوردراون له‌ ره‌سمی گومرگ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌موو مادده‌ و كه‌ل و په‌ل و ئامێر و به‌شه‌كانی و مادده‌ یه‌ده‌گه‌كان و مادده‌ی تاقیگه‌كان و هۆیه‌كانی روون كردنه‌وه‌و فلیم و په‌خشنامه‌ و كتێب و چاپكراوه‌ هاورده‌كان له‌ چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ پسپۆرییه‌ زانستیه‌كانی كه‌ خزمه‌تی مه‌به‌سته‌كه‌ی ده‌كه‌ن.

مادده‌ی په‌نجایه‌م

مادده‌ی په‌نجایه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ پێره‌و و رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی په‌نجاو سێیه‌م

مادده‌ی په‌نجاو سێیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی په‌نجاو چواره‌م

مادده‌ی په‌نجاو چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی په‌نجاو پێنجه‌م

مادده‌ی په‌نجاو پێنجه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پێڕه‌وی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی چل و نۆیه‌م

مادده‌ی چل و نۆیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تیه‌كان یان به‌شه‌كان یان هۆبه‌كان له‌ ناو پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌تدا دامه‌زرێنی یان لێكیان بدات یان هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه‌ به‌پێی پێویستی كاره‌كه‌ی له‌ كاتی پێویستدا.

مادده‌ی نۆزده‌

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌نجومه‌نی زانكۆ ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات: 1- ئیشه‌تایبه‌ته‌ زانستیه‌كان: ا. ته‌سدیقكردنی پلانگه‌لی وه‌رگرتنی قوتابیان بۆ سه‌ره‌تاكانی خوێندن له‌كۆلێژه‌كانداو، ئیقراركردنی پلانگه‌لی وه‌رگرتنیش بۆ خوێندنه‌كانی باڵا. ب. ئیقرار كردنی پلانگه‌لی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی له‌ كۆلێژه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستییه‌كانیدا ج- ئیقرار كردنی پلان بۆ فه‌راهه‌مكردنی پێداویست و ئامرازه‌كانی فێركردن. د- ئیقرار كردنی پلانی كردنه‌وه‌ی به‌ش و لق و ناوه‌ندی زانستی. ه- ئیقرار كردنی بابه‌ته‌كانی خوێندن و دابه‌شكردنیان به‌ سه‌ر ساڵه‌كانی خوێندن له‌ كۆلێژه‌كاندا. و- ئیقرار كردنی پلانێك بۆ بیمه‌كردنی (تأمین) ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ز- به‌خشینی مه‌رته‌به‌ زانستیه‌كان به‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ح- ئیقرار كردنی وه‌ به‌ركارخستنی پلانی وه‌رگرتن له‌ خوێندنه‌ باڵاكاندا. گ به‌دواداچوونی به‌رنامه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ی- ئیقرار كردنی به‌رنامه‌گه‌لی خوێندن و به‌ره‌و چاكترگۆرینی به‌ به‌هێزكردنی بارودۆخی زانستی. ك- نیمچه‌وه‌ستاندن یان به‌ ته‌واوی وه‌ستاندنی خوێندن له‌ زانكۆدا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (6) شه‌ش رۆژ نه‌ترازێ. 2- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ ئیداریه‌كان: أ- ئیقرار كردنی پلانگه‌لی پێوه‌ندی رۆشنبیریه دوو قۆلییه‌كان له‌گه‌ل زانكۆ و دامو ده‌زگا زانستیه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمداو، به‌ركارخستنیان. ب- گرێبه‌ست له‌گه‌ل ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رمه‌ندانی بیانیدا. ج- دامه‌زراندنی ته‌دریسيه خاوه‌ن بڕوانامه‌ی دكتۆراو ماجستێر یان بڕوانامه‌ی هاوتاكانیان. د ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر ناردن و ئیعاره‌و ئیجازه‌ی دراسی له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. ه- ئیقرار كردن و وه‌به‌ركارخستنی پلانی ته‌ئیهل و مه‌شق پێ كردنی كادیره‌ زانستی و ئیداریه‌كان و- ئیقرار كردن و وه‌به‌ركارخستنی پلانی ئاماده‌كردنی میلاكی زانستی وئیداری بۆ كۆلێژه‌كان و ناوه‌نده‌ زانستیه‌كان. 3- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ داراییه‌كان: أ- ئیقرار كردنیوه‌به‌ركارخستنی پلانی بوجه‌ی ساڵانه‌و به‌رنامه‌ی هاوه‌رده‌نی (الاستیرادیه‌)و پلانی وه‌به‌رهێنانی (الأستثمار) راسته‌وخۆ به‌ ته‌نسیق له‌گه‌ل لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان له‌ هه‌رێمدا. ب- ته‌سدیقكردنی بڕیاره‌كانی لیژنه‌كان كه‌ تایبه‌تن به‌سڕینه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندن و به‌كرێدان و فرۆشتنی ئه‌موالی گواسته‌نی و ناگواسته‌نیی زانكۆ. ج- ئیقرار كردنی حساب و حسابكاریی كۆتایی . 4- ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ سه‌لاحییاتی خۆی بدات به‌سه‌رۆكی زانكۆ.

مادده‌ی بیست

مادده‌ی بیست: 1. كۆلیژ، راگرێ (عمید)ێكی ده‌بێت، بڕوانامه‌ی دكتۆرای هه‌بێ و له‌ كه‌میی مه‌رته‌به‌ی ئوستادی یاریده‌ده‌ر بێت و خزمه‌تی زانكۆیشی له‌ حه‌وت سال كه‌متر نه‌بێ به‌بڕیاری سه‌رۆك وه‌زیران و له‌سه‌ر پێشنیاری وه‌زیر به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی داده‌مه‌زرێ. 2. عه‌مید دوو یاریده‌ده‌ری ده‌بێ، یه‌كیان بۆ كاروباری زانستی و، ئه‌وه‌ی دیكه‌یان بۆ كاروباری ئیداری و قوتابیان. له‌سه‌ر ڕاسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی كۆلێجه‌كه‌، به‌بڕیاری سه‌رۆكی زانكۆ داده‌مه‌زرێن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة