المواد القانونية

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: ئه‌و كارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ئیشی قه‌ده‌غه‌كراو داده‌نرێن: 1/سه‌رپێچی كردنی یاسا وپه‌یڕه‌و ورێنماییه‌كان و فه‌رمان وبنچینه‌كانی ره‌وشتی پیشه‌یی به‌ تاییه‌تی راكێشانی نه‌خۆش به‌هۆی پروپاگه‌نده‌ كردن (ته‌رغیب) وبه‌كارهێنانی میانگیر. 2/زیان گه‌یاندن به‌ شۆره‌تی پیشه‌یی وئه‌وانه‌ی ئه‌و پیشه‌یه‌ ده‌كه‌ن وكه‌م كردنه‌وه‌ له‌ پایه‌ی زانستی و ئه‌ده‌بییان. 3/كارێكی وا بكرێ كه‌ پزیشكه‌كه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی راستيی خاوه‌ن پسپۆرییه‌. 4/به‌كارهێنانی خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌ مۆڵه‌تنه‌دراوه‌كان.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: ئه‌ندام له‌م بارانه‌ی خواره‌وه‌دا سیفه‌تی ئه‌ندامێتيی نامێنێ: أ/مه‌رگ ب/ ده‌ست له‌ كار هه‌ڵگرتن ج/ به‌بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، شه‌رتێ له‌ شه‌رتوشروتی ئه‌ندامێتی له‌ ده‌ست دابێ.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێت: 1/هه‌یئه‌ (ده‌سته‌)ی گشتی. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3/لیژنه‌ی زه‌پتی (الانضباط). 4/لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م : یه‌كه‌م : هه‌ردوو مانگ جارێك ئه‌نجومه‌ن دانیشتنه‌كانی گرێده‌دا یان هه‌ر كاتێك پێویست بوو، ئه‌ویش به‌ بانگێشه‌ی سه‌رۆك و، ڕاده‌ی كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامان ته‌واو ده‌بێت. دووه‌م : ئه‌نجومه‌ن به‌زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامه‌ ئاماده‌بووه‌كان بڕیاره‌كان ده‌رده‌كاتء له‌حاڵه‌تی یه‌كسانبوونی ده‌نگه‌كان، ئه‌و لایه‌نه‌ی سه‌رۆكی كۆبوونه‌وه‌كه‌ ده‌نگی له‌پاڵی ده‌نگی ئه‌وان داوه‌، ده‌یباته‌وه‌.

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م : هه‌موو لایه‌نه‌كانی په‌یوه‌ندیدارء به‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تء به‌رله‌ به‌ده‌ستهێنانی ڕه‌زامه‌ندی بۆ هه‌ر پڕۆژه‌یه‌ك، پابه‌ندده‌بن به‌وه‌رگرتنی ئه‌م ڕێوشوێنء ڕێكارانه‌ی خواره‌وه‌:- یه‌كه‌م : كاركردن بۆ قه‌ده‌غه‌كردنی كاریگه‌ریه‌كانی نه‌رێنی ژینگه‌، كه‌ ره‌نگه‌ له‌ پڕۆژه‌كانیان یان له‌و پڕۆژانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ژێر سه‌رپه‌رشتی كردنیان یان ئه‌وانه‌ی ڕه‌زامه‌ندی ده‌رباره‌یانه‌وه‌ ده‌رده‌كه‌ن، دروست ده‌بن. دووه‌م : وه‌رگرتنی هه‌موو ڕێكارێكی گونجاو بۆ مسۆگه‌ركردنی پیاده‌كردنی ڕێساكانی كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون، به‌سه‌ر پرۆژه‌كانی و ئه‌و پرۆژانه‌ی كه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر سه‌رپه‌رشتی كردنیان، یان ئه‌وانه‌ی ره‌زامه‌ندییان له‌سه‌ر وه‌رده‌گرێ،له‌وانه‌ش ئه‌و پێڕه‌و وڕێنماییانه‌ی كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ركراون. سێیه‌م : چاودێریكردنء به‌دواداچوونی پێڕه‌وو پێوانه‌كانی ژینگه‌یی و پابه‌ندبوون پێیانه‌وه‌ له‌ پرۆژه‌كان یان ئه‌و پڕۆژانه‌ی كه‌ سه‌رپه‌رشتیان ده‌كات و، راپۆرتی ده‌وری ده‌رباره‌ یان به‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌دات. چواره‌م : هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌ن به‌ر له‌ پێشان دانی هه‌ر ڕه‌زامه‌ندییه‌ك یان ڕاگه‌یاندنێك په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌نجامدانی چاڵاكی ستراتیژیء زه‌به‌لاحه‌وه‌ هه‌بێت كه‌ كاریگه‌ری له‌سه‌ر ژینگه‌ هه‌بێ.

مادده‌ی شازده‌

مادده‌ی شازده‌: چ رۆژنامه‌وان چ خاووخێزانی دوای مردنی خۆی، بۆیان هه‌یه‌ داوای هێنانه‌وه‌ی ئه‌و ماوه‌یه‌ش بكه‌ن كه‌ له‌ ده‌زگای رۆژنامه‌وانی یا ئعلامیدا بوویه‌تی كه‌ بخرێته‌ سه‌ر خزمه‌تی فیعلی یه‌كه‌ی بۆ مه‌به‌ستی خانه‌نشینی.

مادده‌ی بیست ودووه‌م

مادده‌ی بیست ودووه‌م : فرێدان و ڕۆكردنی هه‌رمادده‌یه‌كی زیان به‌خش یان شله‌مه‌نی یان گازی یان تیشكاوه‌ری یان گه‌رمی، بۆ ناو هه‌موو سه‌رچاوه‌ ئاوییه‌كان یان ئاوه‌رۆكانیان قه‌ده‌غه‌یه‌، ئه‌گه‌ر به‌پێی پێوه‌ره‌كانی كارپێكراو چاره‌سه‌ر نه‌كرابێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: مه‌رجی ئه‌ندامێتی له‌م یه‌كێتییه‌دا ئه‌وه‌یه‌كه‌: 1ـ هاووڵاتیی هه‌رێمی كوردستان بێت، یا نوێنه‌رایه‌تی هه‌رێم بكات له‌و په‌رله‌مانانه‌ی كه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌. 2ـ ئه‌ندامێك كاری كردبێ یان كاربكات له‌ خولێ له‌ خوله‌كانی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراقدا دوای راپه‌رینه‌كه‌ی ساڵی (1991) . 3ـ ئه‌ندامێك كاری كردبێ له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراقدا، یان له‌ كۆمه‌ڵه‌ی نیشتمانیی عێراقدا ئه‌ندام بوو بێ، دووای ڕووخانی ڕژێمی له‌ناوچوو ساڵی 2003 ئه‌وانه‌ی نوێنه‌رایه‌تی گه‌لی كوردستان ده‌كه‌ن. دووه‌م: ئه‌ندامی یه‌كێتی، ئه‌ندامییه‌تی خۆی له‌م بارانه‌ی خواره‌وه‌دا له‌ ده‌ست ده‌دات: 1ـ ئه‌گه‌ر ده‌ست له‌ ئه‌ندامێتیی خۆی هه‌ڵبگرێ و، ده‌سته‌ی ئیداری لێی قبووڵ كرد بێ. 2ـ به‌ تاوانێكی (جه‌ریمه‌یه‌كی) شه‌ره‌فنه‌نگێن حوكم بدرێ. 3ـ ئه‌گه‌ر له‌ كارێكی پێچه‌وانه‌ی ئامانجه‌كانی یه‌كێتییه‌كه‌وه‌ گلابێ و، له‌ سه‌رئه‌وه‌، به‌ بڕیاری ده‌سته‌ی گشتی، له‌ ئه‌ندامێتیی یه‌كێتییه‌كه‌ ده‌ركرا بێ. 4- مردن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م:ـ ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی جێبه‌جێ كردنی یاسای ژماره‌(9)ی ساڵی 2007 یاسای ماف و ئیمتیااتی كه‌س و كاری شه‌هید و ئه‌نفالكراوه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستان ـ عیراقدا كاری پێ ده‌كرێ و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست

مادده‌ی بیست: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت، ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و یه‌ك

مادده‌ی بیست و یه‌ك: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و دوو

مادده‌ی بیست و دوو: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قائیعی كوردستاندا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م:ـ مادده‌ برگه‌ی (شه‌شه‌م) له‌ مادده‌ی (پێنجه‌م) له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: شه‌شه‌م: براو خوشك و منداڵی قوربانیانی جینۆساید له‌ مه‌رجه‌كانی كه‌ له‌ برگه‌كانی (3،2)ی سه‌ره‌وه‌ داهاتوون به‌ده‌رده‌بن تا كاتی قه‌ره‌بوو كردنیان له‌لایه‌ن حكومه‌تی فیدراله‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م:ـ پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: دیوان به‌ ڕابه‌ری بزاڤی رزگاریخوازانه‌ی كورده‌وه‌ پێوه‌نده‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریانه‌: 1/هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق 2/دیوان: دیوانی ریقابه‌ی دارایی هه‌رێم. 3/ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی ریقابه‌ی دارایی هه‌رێم. 4/سه‌رۆك: سه‌رۆكی دیوانی ریقابه‌ی دارایی هه‌رێم. 5/ده‌سه‌ڵاتی ریقابه‌: ئه‌نجومه‌ن و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نه‌، یان هه‌ر فەرمانبه‌رێكی دیوانه‌ كه‌ یه‌كێ له‌و دوانه‌ (اختصاص) ێكی دارایی پێ دابێ.

مادده‌ی پازده‌

مادده‌ی پازده‌: ئیداره‌ی كاروباری سه‌ندیكا ئه‌نجومه‌نێ ده‌یگرێته‌ ئه‌ستۆ، له‌ مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: نه‌قیب كه‌ مه‌رجه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك پیشه‌كه‌ی به‌سه‌ر بردبێ له‌ (10) ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێ. دووه‌م: (6)شه‌ش ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوانی یه‌ده‌گ، به‌ مه‌رجێ (7) له‌وانه‌ ماوه‌یه‌ك پیشه‌كه‌یان به‌سه‌ر بردبێ له‌ (5) پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ ، هةرضى هةشتةميانة، دةشىَ خزمةنةكةى لة _5) ساڵ كەمتر نةبێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌

مادده‌ی حه‌ڤده‌: یه‌كه‌م: (نصاب) له‌ ئه‌نجومه‌ندا، به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌كانی دێته‌جێ. بڕیاره‌كانیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بووان ده‌رده‌چن و، ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش یه‌كسان بوون، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، ده‌نگی نه‌قیب بۆكام لایان بێ، بۆ ئه‌وه‌. دووه‌م: به‌هه‌ر هۆیه‌ك ده‌بێ، ببێ، جێگای نه‌قیب چۆل بوو، نوێنه‌ركه‌ی جێگای ده‌گرێته‌وه‌. سیێه‌م: به‌ هه‌ر هۆیه‌ك ده‌بێ، ببێ، مه‌ركه‌زێ له‌ ئه‌نجومه‌ندا چۆل بوو، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا كام ئه‌ندامی یه‌ده‌گ، ده‌نگی له‌ ده‌نگی یه‌ده‌گه‌كانی تر زۆرتر بوو، ئه‌وه‌یان جێگای ده‌گرێته‌وه‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر زۆرینه‌ی مه‌ركه‌زه‌كانی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن چۆل بوو، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌ن له‌ ماوه‌ی دوو مانگدا بانگهێشتی هه‌یئه‌ی گشتی بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌ تا به‌هه‌مان شێوازی كه‌ له‌م یاسایه‌دا نیشان دراوه‌ به‌ هه‌ڵبژاردنی كه‌سانی، بۆ باقیمه‌نی ماوه‌كه‌ی، جێگایان پڕبكاته‌وه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمیی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة