أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته وهزیره پێوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بهركارخستنی یاسای ژماره (10)ی ساڵی (2002)وهوه دهخرێته بهركارو له (وهقایعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: دیوان به ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان - عیراقهوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: دهستهڵاتێكی چاودێری له ههرێمدا دادهمهزرێت بهناوی(دیوانی چاودێری دارایی ههرێمی كوردستان – عیراق)كهسایهتییهكی مهعنهوی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێڕی ههیهو بۆی ههیه ههموو رهفتارێكی یاسایی بۆ به ئاکام گهیاندنی ئهركی سهرشانی خۆی بگرێته بهرو سهرۆكهكهی یا ئهو كهسهی كه دهستهڵاتی پێ دهدات نوێنهرایهتی دهكات.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم : یهكهم: وهزیر : سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسه له كارهكانی و ئاراستهكردنی سیاسهتهكانی و سهرپهرشتی و چاودێری كردنی و، لهوهوه ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهك دهردهچن له بارهی ههر شتێكی پهیوهندیی به ئهركهكانی وهزارهت و پێكهاتهكانی و دهستهڵات و ههموو كاروبارێكی هونهریی و دارایی وكارگێڕی و ریكخستنهوه ههبێ به پێی حوكمهكانی یاسا و بهرپرسیشه له بهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهو ناوهی ئهندامێكی هاوكاره تێیدا و بۆی ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی بدات به بریكاری وهزارهت یان بهڕێوه بهرهگشتیهكان یاخود ئهوهی به شیاوی دهزانێ له وهزارهتدا و به شێوهیهكی تایبهتیش ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1. پێشنیازكردنی كردنهوهی زانكۆ و دهستهكان لهسهر راسپاردهی ئهنجومهن. 2. پێشنیازكردنی دامهزراندنی بریكاری وهزارهت و سهرۆكهكانی زانكۆ ودهستهكان و راوێژكاران و بهڕێوهبهره گشتیهكان و بهرزكردنهوهیان بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران. 3. پێشنیازكردنی دامهزراندنی راگر و یاریدهدهرهكانی سهرۆكی زانكۆكان و دهستهكان لهسهر داوای سهرۆكی زانكۆ یاخود دهسته و بهرزكردنهوهیان بۆ سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران. 4. پێدانی مۆڵهتی دامهزراندنی زانكۆ و كۆلێج و پهیمانگا بهرزهكان و سهنتهرهكانی توێژینهوهی زانستی نا حكوومی به پێی یاسا و رێنمایی و بهرزهفتهكان. 5. ئامادهكردنی راپۆرتی ساڵانه له بارهی خوێندنی باڵا له ههرێم و بهرزكردنهوهی بۆ ئهنجومهنی وهزیران. 6. پێشكهش كردنی پرۆژهی بودجهی ساڵانهی وهزارهت و پێكهاته و دهزگاكانی به ئهنجومهنی وهزیران. 7. خهرج كردنی كرێ و دهرماڵه و قهرهبووكردنهوه و پێدانی و یاداشت به كارمهندانی وهزارهت و غهیری كارمهندانی لهوانهی كه خزمهتگوزاری پێشكهش به وهزارهت دهكهن به پێی ئهم یاسایه. 8. راگرتنی خوێندن له زانكۆكان یا كۆلێجهكان یاخود پهیمانگا حكومی و ئههلیهكان بۆ ماوهیهك له ده رۆژ زیاتر نهبێ. 9. پهسندكردنی كۆنووسی ئهنجومهنهكانی زانكۆ و دهسته حكومیهكان و ئاگاداربوون له كۆنووسی دانیشتهكانی زانكۆ نا حكومیهكان. 10. بهدواداچوونی پلانه پێویستهكان بۆ پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندانی بزووتنهوهی توێژینهوهی زانستی و دانان و وهرگێڕان له دهزگاكانی خوێندنی باڵادا. 11. ئهندامانی دهستهی دهرس و تنهوه له سهنتهری وهزارهت دهرماڵهی دهسپهرژاوی زانكۆ دهیانگرێتهوه. 12. رهزامهندنی دهربڕین لهسهر نێردراو و زهماله و مۆڵهتی خوێندن و ئیعاره و ناردنه دهرهوهی عیراق. دووهم: ئهمانه به وهزیرهوه دهلكێن: 1. نووسینگهی وهزیر، فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. 2. سكرتارییهت. 3. بهشی راگهیاندن. 4. بهشی وردبینی و چاودێری دارایی. 5. بهشی یاسایی. 6. نووسینگهی بهڕێوهبڕدنی پرۆژه زانستیهكان. سێیهم: بریكاری وهزارهت: 1. یارمهتی وهزیر دهدات بۆ ئاراستهكردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كاروباره كاگێڕیی و دارایی و رێكخستنهكان له چوار چێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه وهزیر پێی داوه، به مهرجێك خاوهن بڕوانامهی دوكتۆرا بێت و پایهی زانستی له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ وشارهزایی و خزمهتی زانكۆیی له پازده سالأكهمتر نهبێ. 2. نووسینگهی بریكار فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی ههبێ. چوارهم: دهزگای سهرپهرشتی و بیمهی چۆنیهتی(QA) ئهركی لێكۆلێنهوه له باشی جێبهجێ كردنی ئهركهكانی زانكۆ و دهستهكان و رادهی رهوایهتی ههڵس وكهوت و گونجانیان لهگهلأ یاساكارییه كار پێكراوهكان له ئهستۆ دهگرێ و فهرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهت له ههڵگرانی بڕوانامهی دكتۆرا به پایهی بهلانی كهم پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێ و شارهزایی له كاروباری زانستی و كارگیریی دا ههبێ كه له پازده سالأ كهمتر نهبێ و چهند فهرمانبهرێكی پسپۆڕ یاریدهی دهدهن و ئهركهكانی به پێڕهو دهسنیشان دهكرێن. پێنجهم: راوێژكاران: وهزیر چوار راوێژكاری دهبێ به پلهی تایبهتی بۆ ههریهك له كاروبارهكانی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی و خوێندنی تهكنیكی و خوێندنی پزیشكی، بهمهرجێك پلهی زانستییان له پروفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و خزمهتی زانكۆییان له (20) بیست سالأ كهمتر نهبێ و خاوهن شارهزایی شیاوهییهكی تهواو بن. شهشهم: سهنتهری وهزارهت لهم فهرمانگانهی خوارهوه پێكدێ:ـ 1. فهرمانگهی كارگێڕیی ودارایی: فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات كه به پلهی بهڕێوهبهری گشتی بێ و خاوهن بڕوانامهی دوكتورا بێ و وا بهپهسند دهزانرێ كه پسپۆڕبێ له بهڕێوهبردن یان یاسا ههبێ و، خزمهت و شیاوی و شارهزایی كارگێڕی تهواوی ههبێ بۆ ماوهیهك له ده ساڵ كهمتر نهبێ. 2. فهرمانگهی لێكۆڵینهوه و پلاندانان و بهدواداچوون: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و به پایهی بهلانی كهم پروفیسۆری یاریدهر بێ وخزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 3. فهرمانگهی نێردراوان و پهیوهندییه رۆشنبیرییهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و بهلانی كهم به پایهی پرۆفیسوری یاریدهدهر بێت و خزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 4. فهرمانگهی توێژینهوه و پهرهپێدان: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی دوكتۆرای ههبێ و بهلانی كهم به پایهی پرۆفیسوری یاریدهدهر بێ و خزمهتی زانكۆیی له ده سالأ كهمتر نهبێ. 5. فهرمانگهی ئهندازیاری و پرۆژهكان: ئهندازیارێكی راوێژكاری به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه شارهزایی له پازده ساڵ كهمتر نهبێ و ئامادهكردن و وردبینی دیزاین و كهشفه ئهندازیارییهكانی بیناكانی وهزارهت دهگرێته ئهستۆ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: وهزارهت به دیهێنانی ئهم ئهركانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: دانانی ستراتیجییهت و پلان بۆ گهشهپێدان به خوێندنی باڵا وتوێژینهوهی زانستی به پێی ئهو سیاسهتهی كه حكومهتی ههرێم دایدهنێ. دووهم: دانان و پهسندكردنی پلانی پێویست بۆ پهرهپێدانی بهرنامهكان و هاندنی بزووتنهوهی دانان و توێژینهوهی زانستی و وهرگێڕان له زانكۆكان و دهزگا زانستیهكانی دیی دا. سێیهم: دانانی پلانی پێویست بۆ بهرزكردنهوهی ئاستی زانستی كادیری فێركردن له مهیدانی خوێندنی باڵا، به هۆی ئامادهكردنی مامۆستاكانی زانكۆ و شارهزای پسپۆڕ له رۆڵهكانی ههرێم و چاودێركردنی زانا و بیرمهندان و گرنگی دان به توێژینهوهی زانستی و چاودێری كردنی بههرهی داهێنان و دۆزینهوه و هاندانی وپشتگیریی كردنی وكاركردن له پێناو فهراههمكردنی پێویستیه هونهری و ماددیی ومهعنهوییهكان كه یاریدهی توێژهران و داهینهران دهدهن بۆ بهدواداچوونی كاره زانستیهكانیان به متمانه و دڵنیاییهوه. چوارهم: داننان به دهزگا زانكۆیی و زانستیه نا عیراقیهكان و پهسهندكردنی بنچینهكانی هاوتایی بۆ پلهو بڕوانامه زانستیهكانیان. پێنجهم: پێشنیازكردنی كردنهوهی زانكۆی حكومی و دهزگاكانی خوێندنی باڵا یان ههڵوهشاندنهوهیان یاخود لێكدان و لێك جیاكردنهوه یان یاخود گواستنهوهیان له ناو ههرێمدا. شهشهم: رهزامهندی دهربڕین له سهركردنهوهی كۆلێج و پهیمانگای نوێ له ههرێمدا یان كهرتكردنیان یان لێكدانی ئهوانهی ههنه لهگهلأ یهكدا. حهوتهم: پشتگیریی كردنی هاوكاری و ئاڵوگۆڕكردنی رۆشنبیریی و زانستی لهگهلأ زانكۆ و دهزگاكانی خوێندنی باڵای دهرهوهی ههرێم. ههشتهم: چاودێری كردنی ئهوانهی دێن بۆ ههرێمی كوردستان یان لێی دهردهچن له قوتابی ومامۆستا و توێژهر و دابین كردنی پێویستییه زانستی و كۆمهڵایهتیهكانیان وهاندانی گهڕانهوهی خاوهن كه فائهتهكانی نیشتمانی له دهرهوهی ههرێم. نۆیهم: پێشنیازكردنی پرۆژهی یاساو ئهو پێڕهوانهی كه به خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستیهوه پهیوهستن. دهیهم: ئامادهكردنی پرۆژهی بودجهی گشتی بۆ وهزارهت و دهزگاكانی. یازدهم: ههڵسهنگاندنی دهزگاكانی خوێندن سهر به وهزارهت و دانانی میكانیزمێك بۆ چاكسازییه پێویستهكان له لایهن خودی دهزگای خوێندنهكهوه. دوازدهم: به دواداچوونی كاری دهزگاكانی خوێندن و توێژینهوهی زانستی به شێوهیهك ئاستی زانستی به پێی بهرزهفت و پێوهری جیهانی بهكار هاتوو بپارێزێ و رێكاری پێویست بۆ دابین كردنی بگرێته بهر. سێزدهم: ئاڵوگۆڕكردنی زانایان و بیرمهندان وئهوانهی دهرس دهڵێنهوه لهگهلأ زانكۆكان و دهزگا زانستییه عیراقی وبیانیهكان وئینتیدابكردنیان. چواردهم: كاركردن له پێناوی فهراههمكردنی كورسی خوێندن بۆ سهركهوتووهكان بۆ خوێندنی باڵا له دهرهوه بهههماههنگی لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم : وهزارهت ههوڵ دهدات ئهم ئامانجانهی خوارهوه بهدی ههبێنێت: یهكهم : جێبهجێ كردنی سیاسهتی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی كه لهلایهن ئهنجومهنی وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ئامادهكراوه و لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پهسندكراوه. دووهم : هێنانهدی كۆڕانگارییهكی چۆنایهتی و سازان لهگهلأ پهرهسهندنهكانی جیهانی له مهیدانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و بهرزكردنهوهیان بۆ ئاستی پێویست له بوارهكانی زانستی و هونهری و تهكنۆلۆجی دا. سێیهم : هینانهدی گونجان و پێگهیشتن له نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیهكانی ههرێم له كادیری زانستی وهونهریی شیاوهوه. چوارهم : كاركردن له پێناوی هێنانهدی هاوسهنگی له نێوان پێشكهوتنی زانسته نهزهرییهكان و ئهوهی پێویسته له ڕووی فراوان كردن و پهرهپێدان له تاقیكردنهوه و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگهییهوه. پێنجهم : دابین كردنی پاراستنی (حصانه) زانستی بۆ بیرمهندان و تۆیژهران وداهێنهران و نرخاندنی ئهركه زانستیهكهیان و هاندانی دهست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) بهمهبهستی دروستكردنی كهسایهتی مرۆڤ به شێوهیهك كه پشت به بیركردنهوهی ئازاد و كاركردنی بهردهوام بۆ بهدیهێنانی كومهڵگایهكی ئازاد و گهشهدار ببهستێ. شهشهم: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینهوهی زانستی و پشتگیریی كردنیان و بهرزكردنهوهیان و فراوانكردنی پسپۆڕایهتی هونهریی و تهكنۆلۆژی به جۆرێك كه لهگهلأ پێداویستیهكانی گهشهپێدانی مرۆیی و ماددی لهسهر ئاستی كۆمهڵایهتی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له ههرێمدا بگونجێ. حهوتهم: وهبهرهێنانی توانا و بهههره زانستیهكان وسوود وهرگرتن له رێگاو شێواز و هۆیه زانستیهكانی هاوچهرخ بۆ رۆیشتن لهگهلأ پێشكهوتنی زانستی و تهكنۆلۆجی له جیهاندا. ههشتهم: هاندانی دهزگاكانی خوێندنی باڵای ئههلی له ههرێمدا. نۆیهم: پاراستنی كه له پووری گهلی كوردستان و گهشهپێدانی و گرنگی دان به مێژوو و بههاكانی و دهرخستنی شوێنهواره شارستانیهكانی و گرنگی دان به رۆشنبیریی گشتی و بههێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. دهیهم: گهشهپێدانی شارهزایی ئهوانهی كه بهلانی كهم زمانێكی بیانی دهخوێنن له مهیدانی پسپۆڕییهكهیان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ بهكارهێنانی تهكنۆلۆجیا. یازدهم: بنیاتنانی تیشكۆیهكی زانستی (نواه علمیه)ی تهكنیكی نیشتمانی. دوازدهم: كاركردن له پێناوی كردنی زمانی كوردی به زمانی فێركردن و خوێندن له قۆناعهكانی خوێندنی باڵا له زانسته مرۆییهكاندا وهاندانی وهرگێڕان و دانان و چاپهمهنییه زانستی ورۆشنبیریی و ئهكادیمییهكان بۆ زمانی كوردی.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: 1/ئهنجوومهنی لق له (5) ئهندام و (2) ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه لهوانهی كه له پیشهكهدا ماوهیهك ئیشیان كردبێ له (5)ساڵ كهمتر نهبێ ئهوانه ئهندامانی لق ههڵیاندهبژێرن. 2/مهرجه ئهندامانی ئهنجوومهنی لق له دانیشتوانی ههرێم بێ وله ههرێم نیشتهجێ بێ. 3/ئهنجوومهنی لق له نێو ئهندامهكانیدا سهرۆكی لق وسكرتێرێك وسهرپهرشتكارێكی دارایی ههڵدهبژێرێ. دووهم: ئهنجوومهنی لق ئهم كارانه دهگرێته ئهستۆ: 1/ جێ بهجێ كردنی پلانی بڕیار لهسهر دراوی کار، له كۆبوونهوهی دهستهی گشتی ورێنماییهكانی ئهنجوومهنی سهندیكا. 2/كاركردن له پێناوی بهرزكردنهوهی ئاستی پیشهیی. 3/بهڕێوهبردنی كاروباری دارایی. 4/ئهو كاروبارانهی نهقیب یا ئهنجوومهنی سهندیكا پێی دهسپێرن. 5/دامهزراندنی كارمهندانی لق ودهسنیشان كردنی مووچهیان ئهمهش دوای پهسهند كردنی ئهنجوومهن دهبێ. 6/دهسنیشان كردنی ئهو كهسهی نوێنهرایهتی لق دهكات له لیژنه رهسمیهكاندا بهرهزامهندی ئهنجومهنی سهندیكا.
ماددهی دووهم (دووباره)
ماددهی دووهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهزگایهكی گشتی دادهمهزرێ كه تایبهت بێ به كاروباری شههیدهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و بهو كهسانهی كه له ئهنجامی تێدا بهشدار بونیان تووشی كهم ئهندامی بوون پێی دهگوترێ دهزگای گشتی شههید.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن به سهرۆكایهتی سهرۆكی دهزگا دهبێت و بۆی ههیه داوای بهستنی بكات، له خولی ئاسایی و خولی نائاسایی داو ههرچی لێیهوه دهربچێت له بڕیار و پێشنیاز و راسپارده ئیمزایان دهكات.
دووهم
دووهم/ لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانه ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكات.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: دهزگا بۆی ههیه لهو شوێنانهی كه لقی فهرمانگهی خۆی تێدا نییه، دابهش كردنی مووچهی خانهنشینان بهسهر ئهوانهی كه دهیان كهوێ به فهرمانگهی تایبهتی نێو یهكهكانی بهرێوهبردن له سنوری خۆیدا بسپێرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهزگایهكی گشتی دادهمهزرێ كه تایبهت بێ به كاروباری شههیدهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق و بهو كهسانهی كه له ئهنجامی تێدا بهشدار بونیان تووشی كهم ئهندامی بوون پێی دهگوترێ دهزگای گشتی شههید.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم دهزگایه كهسایهتیهكی مهعنهوی ههیه و خاوهنی سوودی گشتی دهبێ و ههموو شیاوی یهكی تهواوی یاسایی و سهربهخۆیی دارایی و كارگێری دهبێ.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: كاركردن به بڕگهكانی (3،1) له ماددهی چل و شهشهم له یاساكهدا رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: 1. لابردنی كۆتی هاوسهرگیری (خولع) به دهربڕینی (خولع)ه یاخود بهوهی كه ماناكهی دهبهخشێ، بهرامبهر قهرهبوو كردنهوهیهك زیاتر نهبێ لهوهی وهریگرتووه له مارهیی دیاریكراو و مهرجیش نییه مێردهكه بهو (خولع)ه رازی بێ ئهگهر دهركهوت بۆ دادوهر له ڕێگهی تهحكیمهوه كه ژنهكه ناتوانێ له گهڵیدا بژی.
ماددهی ههژده:
ماددهی ههژده: زانكۆ ئهنجومهنێكی دهبێت. ئهم ئهنجومهنه ههیئهتی باڵای زانستی و ئیداری زانكۆ كهیهو، پێكدێت له: 1- سهرۆكی زانكۆ سهرۆك 2- یاریدهدهرانی سهرۆكی زانكۆ ئهندامن 3- عهمیدهكان ئهندامن 4- دوو ئهندامیش له ههیئهتی تهدریسی زانكۆ كه ههیئهكه خۆی ههڵیاندهبژێرێ بۆ ماوهی دوو ساڵ و، یارای تازهكردنهوهشه بۆ تهنیا یهك جار.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: لهسهر سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانه رێنمایی پێویست دهربهێنێ بۆ ئاسانكاری جێبهجێكردنی حوكمی ئهو یاسایه.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوه له ئهستۆ دهگرێ. یهكهم: نوێنهرایهتی كردنی سهندیكا له لای لایهنه دادوهری و كارگێری و سهندیكاكاندا و راستاندنی مامهڵه و بهڵگهنامهكانی تایبهت به سهندیكا، وه بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی بدا به ههر یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهن كه خۆی دهست نیشانی بكا. دووهم: سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجوومهن.
مادهی چوارهم:
مادهی چوارهم: كار بههیچ دهقێك ناكرێت كه لهگهڵ ئهحكامی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت.
مادده دوازدهیهم
مادده دوازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێدهكرێ.