المواد القانونية

مادده‌ی چله‌م:

مادده‌ی چله‌م: شاره‌وانی كاتێ ده‌یه‌وێ ده‌ست له‌ هه‌ر ماڵێ یا مافێك هه‌ڵبگرێ نابێ به‌ كه‌متر له‌ نرخه‌ راستینه‌كه‌ی خۆی ده‌ستی لێ هه‌ڵبگرێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ركوفرمان وئیشه‌تایبه‌ته‌كانی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت به‌ پێڕۆ دیار ده‌كرێن . دووه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌،رێنمایی پێویست،بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ر بكات. سێیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌، هه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ك یان به‌شێك یان هۆبه‌یه‌ك له‌ناو پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌تدا، به‌پێی پێداویستی ئیشه‌كانیان، بكاته‌وه‌ یان یه‌كیانبخات، یان ئیلغایان بكات.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌نی ڕاوێژكاریی وه‌زاره‌ت: له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. وه‌زیر: سه‌رۆكه‌. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت: جێگری سه‌رۆكه‌. 3. ڕاوێژكاره‌كان: ئه‌ندامن. 4. به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان: ئه‌ندامن. 5. هه‌ر شاره‌زایه‌كی دی، كه‌وه‌زیر له‌ناو وه‌زاره‌ته‌كه‌ یان له‌ ده‌ره‌وه‌یدا به‌باشی بزانێ: ئه‌ندامه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی گواستنه‌وه‌ و گه‌یاندن) ه‌وه‌ له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیر به‌م شێوه‌یه‌ پێك ده‌هێنرێ. 1-بریكاری وه‌زاره‌ت جێگری سه‌رۆك 2-به‌رێوه‌به‌ری گشتی كاروباری ئیداری و دارایی ئه‌ندام 3- به‌رێوه‌به‌ری گشتی كاروباری هونه‌ری ئه‌ندام 4 –به‌رێوه‌به‌ری نه‌خشه‌ دانان و به‌دواداچوون ئه‌ندام 5-به‌رێوه‌به‌ری فه‌رمانگه‌ی یاسایی ئه‌ندام 6-به‌رێوه‌به‌ری كه‌ش و هه‌وا ئه‌ندام 7-ئه‌ندامێك یا زیاتر كه‌ وه‌زیر له‌ ناوه‌وه‌ یا له‌ ده‌ره‌وه‌ی وه‌زاره‌تدا دای ده‌نێ. دووه‌م: ئه‌ركه‌كانی ئه‌نجومه‌ن: 1-ئاماده‌كردن و دارشتنی ئامانجه‌ گشتییه‌كانی نه‌خشه‌كانی وه‌زاره‌ت له‌به‌ رۆشنایی رێبازی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی هه‌رێم. 2-لێداونی ئه‌و نه‌خشه‌ سه‌ره‌تاییانه‌ی له‌ لایه‌ن به‌رێوه‌به‌ریه‌تی نه‌خشه‌دانان و به‌دوا داچوونه‌وه‌ له‌به‌ر رۆشنایی نه‌خشه‌ پێشكه‌ش كراوه‌كانی دام و ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ ئاماده‌كراون و په‌سه‌ند كردنیان و به‌دوا داچوونی جێ به‌جێ كردنیان. 3-پێشنیاز كردنی نه‌خشه‌ی گشتی له‌ بواری گواستنه‌وه‌ و گه‌یاندن و پرۆگرامی به‌كار خستن و بازاكاری (تسویق)و دارایی و ئابووری دا. 4-لێدوانی ئه‌و راپۆرته‌ گشتی یه‌ خولییه‌ی وه‌زاره‌ت كه‌ به‌رێوبه‌ریه‌تی نه‌خشه‌ دانان و به‌دوا داچوون ئاماده‌ی ده‌كا و ده‌ربڕینی هه‌ر تێبینی و ئامۆژكاریه‌ك له‌ باره‌یه‌وه‌ كه‌ به‌ پێویستی ده‌زانێ. 5-لێكۆلینه‌وه‌ی پرۆژه‌كانی ئه‌و یاساو په‌یره‌و و رێنماییانه‌ی په‌یوه‌ندیان به‌ كار و بار و ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌ و ده‌ربڕینی هه‌ر تێبینی و ئامۆژكارییه‌ك له‌ باره‌یانه‌وه‌ كه‌ به‌ پێویستی ده‌زانێ. 6-لێكۆلینه‌وه‌ی هه‌ر كێشه‌یه‌ك كه‌ وه‌زیر ده‌یخاته‌ به‌ر ده‌می و ده‌ربرینی رای خۆی له‌باره‌یه‌وه‌ و پێشكه‌شكردنی هه‌ر پێشنیاز و ئامژگارییه‌ك كه‌ به‌ باشی ده‌زانێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی به‌ركارخستنی یاسای ژماره‌ (10)ی ساڵی (2002)وه‌وه‌ ده‌خرێته‌ به‌ركارو له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ وه‌زیره‌ پێوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌ندامی خانه‌نشینی ئه‌نجومه‌ن حوكمه‌كانی یاسای خانه‌نشینی شارستانی ژماره‌ (33)ی ساڵی 1966ی هه‌مواركراو ده‌یگرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ده‌قێك له‌م یاسایه‌دا نه‌هاتبێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌م یه‌كێتییه‌، كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و ئیداریی خۆی هه‌یه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: سه‌ركه‌وتووه‌كان له‌كۆتایی ساڵی دووه‌مدا ته‌سنیف ده‌كرێن بۆ قازی و ئه‌ندامانی ئیددیعای گشتی به‌پێی پێداویست و به‌پێی نمره‌ و، ئاره‌زوو.

مادده‌ی بیست و چواره‌م:

مادده‌ی بیست و چواره‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ ئه‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بدات: یه‌كه‌م: ئینزار. دووه‌م: بێبه‌ش كردنێكی كاتی له‌ خزمتگوزارییه‌كانی سه‌ندیكا بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ساڵێك پتر نه‌بێت. سێیه‌م: ریگه‌ گرتن له‌ ده‌ستدانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ پتر نه‌بێت، بۆ كارمه‌ندانی فه‌رمانگه‌كانی ده‌وڵه‌تیش رێگه‌ گرتنه‌كه‌ كاركردنی دوای كاتی ده‌وامی ره‌سمی ده‌گرێته‌وه‌، به‌مه‌رجێك فه‌رمانگه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كه‌ بڕیاره‌كه‌ی پێ رابگه‌ێنێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی(وه‌قائیعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت.

چواردەیەم

چواردەیەم: ئەو پێشمەرگانەی كە شەهید دەبن دەبێت لە ڕێوڕەسمێكی شایستەدا بەخاک بسپێردرێن و هاوكارییەكی ماددی خانەوادەكانیشیان بكرێت.

مادده‌ی چل وهه‌شته‌م:

مادده‌ی چل وهه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ دوای تێپه‌ڕبوونی 90 رۆژ له‌ مێژووی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ڕۆژنامه‌ی فه‌ڕمی (وه‌قائعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌وه گوزارشتانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی هه‌رێم. 3. ئه‌ندام: ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن. 4. مووچه‌: مووچه‌ی ئه‌سلی (الراتب الاصلی) كه‌ ئه‌ندامی به‌رده‌وامی ئه‌نجوومه‌ن له‌ خزمه‌تدا وه‌ری ده‌گرێ. 5. ده‌رماڵه‌: ئه‌و ده‌رماڵه‌یه‌ی ئه‌ندامی به‌رده‌وامی ئه‌نجومه‌ن له‌ خزمه‌تتدا هی (زه‌وجییه‌و، منداڵ و، میوانداری و سوكنا) وه‌ری ده‌گرێ. 6. مووچه‌ی خانه‌نشینی: تێكرای ئه‌و مووچه‌یه‌ی ئه‌ندام پاش به‌ كۆتایی هاتنی ئه‌ندامییه‌تی، یان له‌ ده‌ستدانی ئه‌ندامیه‌تییه‌كه‌ی وه‌ری ده‌گرێ.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م : ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌ قه‌ده‌غه‌ن: یه‌كه‌م : هه‌رچالاكیه‌كی به‌ ڕێگه‌یه‌كی ڕاسته‌وخۆ یان ناراسته‌وخۆ ببێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ خاكی زه‌وی كشتوكاڵی پله‌ (أ) یان خراپكردنی یان پیسكردنی به‌ جۆرێك كار له‌ توانای به‌رهه‌مهێنانی بكات. دووه‌م : هه‌ر چالاكیه‌ك زیان به‌ رووبه‌ری زه‌وی ته‌رخانكراو بۆ له‌وه‌رگا بگه‌یه‌نێ ته‌نها مه‌گه‌ربه‌پێی ئه‌و پێڕه‌و و ڕێنماییانه‌ بێ كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ركراون. سێیه‌م : دامه‌زراندن و بنیادنانی هه‌ر چالاكیه‌كی پیشه‌سازی یان بازرگانی یان خزمه‌تگوزاری له‌سه‌ر زه‌وی كشتوكاڵی به‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. چواره‌م : گۆڕینی ڕه‌گه‌زی زه‌وی و زار له‌ كشتوكاڵیه‌وه‌ بۆ نیشته‌جێ بوون یان پیشه‌سازی یان بازرگانی یان خزمه‌تگوزاری، به‌ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. پێنجه‌م : راماڵینی زه‌وی كشتوكاڵی یان گواستنه‌وه‌ی خۆڵه‌كه‌ی به‌ مه‌به‌ستی به‌كارهێنانی له‌ غه‌یری زه‌وی كشتوكاڵی و، ته‌خت كردنه‌وه‌ی زه‌وی یان گواستنه‌وه‌ی خۆڵه‌كه‌ی به‌ مه‌به‌ستی چاككردنی یان پاراستنی پیتدارییه‌كه‌ی به‌ راماڵین نا ژمێردرێت.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژنامه‌ی لاه‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌ و له‌ سه‌ر وه‌زیری پسپۆر و وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندداره‌كان حوكمه‌كانی جێ به‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م:

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ده‌شێ لاری بوون (اعتراض) له‌ بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ لای ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ مێژووی پێراگه‌یاندنی بكرێت و ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ پشتگیری بكات یان ره‌تی بكاته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌و سزایانه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ دراون جێبه‌جێ ناكرێن تاكو ئه‌نجومه‌ن ره‌زامه‌ندیان له‌سه‌ر ده‌ر نه‌برێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ئه‌ندامی سه‌رپێچیكه‌ر له‌وه‌ی كه‌ له‌ مادده‌ی بیست و شه‌شه‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ به‌ بڕیارێكی ئه‌نجومه‌ن ده‌درێته‌ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م واژانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای ئابووریناسان. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاكه‌ نه‌قیب: نه‌قیبی ئابووریناسان. ئابووریناس: هه‌موو ئه‌ندامێكه‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌دا بڕوانامه‌یه‌كی له‌ زانسته‌كانی ئابووریدا هه‌بێ له‌ به‌كالۆریوس كه‌متر نه‌بێ یان هاوتای به‌كالۆریۆس بێت. هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌: به‌ پێی حوكمه‌كانی هه‌ڵسوراندنی پیشه‌، له‌ پیشه‌كه‌دا كه‌وتبێته‌ كار.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة