المواد القانونية
ماددهی ههشتهم: گشت كارگهرانی وهزارهت دهكهونه ژێر ركێفی یاسای خزمهت و میلاكهوه.
ماددهی حهوتهم: گشت مال و مولك و مافهكانی وهزارهتی نیشته جێكردن و ئاوهدانكردنهوهی ناوهندی كه بووونه ته تایبهتكاری ی وهزارهت دهبنه ماڵ و موڵكی وهزارهت.
ماددهی شهشهم: وهزارهت بهردهوام دهبێ لهسهر بهرێوهبردنی كاروباری تاقیگهكانی بیناكاری (المختبرات الانشائیه) و سهرپهرشتی كردنیان ههتا ئهو كاتهی دهزگایهكی ناوهندییان بۆ له ههرێمدا پێك دههێنرێ.
ماددهی پێنجهم: 1-ئهرك و تایبهتكاراییهكانی دامودهزگاكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. 2-وهزیر بۆی ههیه له كاتی پێویستدا بهرێوهبهرێتی یا بهش یا لقی نوێ پێك بێنێ یا لهیهكیان بدا. 3-وهزیر بۆی ههیه له چوارچێوهی حوكمهكانی ئهم یاسایهدا كاتی بۆ جێبهجێ كردنی ئهركێكی دیاریكراو پێك بێنێ .
ماددهی چوارهم: دیوانی وهزارهت لهم بهرێوهبهرێتی یانه پێكدێ: 1-بهرێوهبهرایتی گشتیی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و له كارمهندان و پسپۆران بێ و ئهم بهرێوهبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه:- أ-بهرێوهبهرێتی كاروباری ئیداری بهشهكان. ب-بهرێوهبهرێتی كاروباری دارایی. 2-بهرێوهبهرێتی گشتی رێگا و بان و پردهكان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا دهكا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی له زانستی یهكانی ئهندازهی مهدهنیدا ههبێ و له كارمهندان بێ و بهرێوهبهرێتی یهكانی رێگا و بان و پردهكانی پارێزگاكانی ههرێمی پێوه دهبهستێتهوه. 3-بهرێوهبهرێتی خانووبهره و نیشتهجێكردن: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی له زانستی یهكانی ئهندازهی مهدهنی دا ههبێ و له كارمهندان بێ و بهرێوهبهرێتی یهكانی خانووبهره و نیشته جێكردنی پارێزگاكانی ههرێمی پێوه دهبهسترێتهوه.
ماددهی ههژده: دهستهی گشتی گهشتو گوزارو ههموو تهشكیلاتهكانی كه دهقهكانیان له یاسای ژماره (15)ی ساڵی (1992)ی وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێمی كوردستانی عێراقدا هاتووه، ئیلغادهكرێن و، ههموو موڵك و ماڵێكی گواستهنی و ناگواستهنیی له مونشهئات و خانووبهرهو لانهی گهشتیاری و زهوی وزاری تهرخانكراو، به خانووی گهشتیاری و ئوتێل و شارو گوندو خواردنگهو كۆشكی گهشتیاری و ههر موڵك و ماڵێكی دیكهشهو، ههر ههمووی، دهبن به موڵكی دهزگای گشتی گهشتوگوزارو، بهناوی دهزگاكهوه له دایهرهی عیقاریدا تۆماردهكرێن.
ماددوی نۆزده: حوكمهكانی یاسای ژماره (49)ی ساڵی (1977)ی دهزگای گشتی و گهشتوگوزار، بهههموار كردنهكانیشیهوه، له ههرێمی كوردستانی عێراقدا لهكاردهخرێن.
دووهم/ لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانه ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكات.
ماددهی چوارهم: یهكهم: پێشهكی (ماددهی شهشهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دهستهی گشتی ههر دوو ساڵ جارێك به ئاماده بوونی زۆرینهی ئهندامانی یهكێتی یان نوێنهرهكانیان كۆبونهوهیهكی فراوان دهكات بۆ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه: ـ دووهم: بڕگهی یهكهمی (ماددهی شهشهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: ههڵبژاردنی دهستهی باڵای یهكێتی بهدهنگدانی نهێنی و راستهوخۆ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان كه پێك دێت له (9) نۆ ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهك.
ماددهی چوارهم : وهزارهت لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهكهیهو بهرپرسی كارهكانیهتی و سیاسهتهكهی ئاراسته دهكات و سهرپهرشتی و چاودێری دهكات و ههموو بڕیارو فهرمان و رێنماییهك كه پهیوهندی به ئهركی وهزارهت و پێكهاتهو دهسهڵات و كاروبارهكانی دیكهی هونهری و دارایی و كارگێری و رێكخستنهوه ههبێ، به پێی حوكمهكانی یاسا لهوهوه دهردهچن و، لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، چونكه خۆی ئهندامێكی هاوكاریهتی و بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی بهبریكارانی وهزارهت یان بهرێوهبهرهگشتییهكان یاخود ئهوهی لهناو وهزارهتدا بهشیاوی دهزانێت، بسپێرێت. دووهم: ههردوو بریكاری وهزارهت: أ- بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری بازرگانی: له ئاراستهكردنی وهزارهتدا هاوكاری وهزیر دهكات و سهرپهرشتی ئهو كاروبارانه كه به چالاكی بازرگانییهوه تایبهتن، ئهو دهسهڵاتانهش كه وهزیر پێی دهسپێرێ. ب ـ بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری پێشهسازی: له ئاراسته كردنی وهزارهتدا هاوكاری وهزیر دهكات و سهرپهرشتی ئهو كاروبارانه دهكات كه به چالاكی پیشهسازییهوه تایبهتن و، ئهو دهسهڵاتانهش كه وهزیر پێی دهسپێرێ. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: بهو وهزیرهوه بهنده و فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات و بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی به دهستهێنابێ و ژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی ههردوو بریكارانی وهزارهت: ههر نووسینگهیهك فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی بهدهست هێنابێ وژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار تێناپهڕێت و دهبێ ههڵگری بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆ بن و شارهزایی و كاركردنیان بۆ ماوهیهك ههبێ كه له ده سالأ كهمتر نهبێ. شهشهم: بهرێوهبهرایهتییه گشتی یهكان: ئهم بهرێوهبهرایهتییه گشتییانهی خوارهوه به وهزارهتهوه پهیوهستن، ههریهكهیان بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی بهدهست هێنابێ و به ئهزموون و پسپۆر بێ: 1- بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری دارایی و كارگێریی. 2- بهرێوهبهرایهتی گشتی بازرگانی. 3- بهرێوهبهرایهتی گشتی گهشهپێدانی پیشهسازی. 4- بهرێوهبهرایهتی گشتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. 5- بهرێوهبهرایهتی گشتی پلاندانان و به دواداچوون. حهوتهم:أ ـ ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت: ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت لهمانه پێك دێت: 1- وهزیر/سهرۆكی ئهنجومهنهكهیه. 2- ههردوو بریكاری وهزارهت/ئهندامن. 3- راوێژكارانی وهزارهت/ئهندامن. 4- بهرێوهبهره گشتییهكان/ئهندامن. 5- وهزیر بۆی ههیه ههركهسێكی شارهزا كه له ناوهوهی وهزارهت یان دهرهوهی به گونجاوی بزانێ لهكاتی پێویستدا بۆ بهشداری كردن له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن بانگی بكات به بێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێ. ب ـ ئهنجومهن به گفتوگۆكردن و ههڵسهنگاندنی چالاكییهكانی وهزارهت تایبهت دهبێ و لێكۆڵینهوه له رێگاكانی سهرخستنی ئهركهكهی و پێشكهش كردنی پێشنیاری گونجاو بۆچارهسهركردنی ئهو گیروگرفت و كۆسپانهی كه رهنگه رووبهرووی ببنهوه ئهنجام دهدات.
ماددهی سیازدهیهم: 1. ئهنجومهن به نهقیب و بریكار و سكرتێرهوه له نۆ ئهندام پێك دێ. 2. ئهنجومهنی سهندیكا تایبهتمهنده به جێبهجێ كردنی بریارهكانی دهستهی گشتی و ههرچ ئهركێكی تری پێ بسپێردرێ.
ماددهی بیست و حهوتهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی بیست و یهكهم: كاركردن به بڕگهكانی (3،1) له ماددهی چل و شهشهم له یاساكهدا رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: 1. لابردنی كۆتی هاوسهرگیری (خولع) به دهربڕینی (خولع)ه یاخود بهوهی كه ماناكهی دهبهخشێ، بهرامبهر قهرهبوو كردنهوهیهك زیاتر نهبێ لهوهی وهریگرتووه له مارهیی دیاریكراو و مهرجیش نییه مێردهكه بهو (خولع)ه رازی بێ ئهگهر دهركهوت بۆ دادوهر له ڕێگهی تهحكیمهوه كه ژنهكه ناتوانێ له گهڵیدا بژی.
ماددهی بیست و دووهم: كاركردن به ماددهی پهنجایهم له یاساكهدا رادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: (دهبێ نهفهقهی عیدده بۆ ژنه تهڵاقدراوهكه لهسهر مێرده زیندووهكهی بێ و هیچ نهفهقهیهك بهناوی عیددهی مردن نادرێت).
ماددهی بیست و سێیهم: كاركردن به ماددهی پهنجاو ههشتهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خواراهوه جێی دهگرێتهوه:- نهفهقهی ههر مرۆڤێك لهماڵی خۆیهتی تهنیا ژن نهفهقهكهی لهسهر مێردیێتی لهكاتی گرێبهندی تهواودا.
ماددهی بیست و چوارهم: كاركردن به ماددهی حهفتاو چوارهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: 1. ئهگهر رۆڵهی رۆڵه لهگهڵ رۆڵهدا كۆبوونهوه یاخود رۆڵهی رۆڵهی رۆڵه لهگهڵ رۆڵهی رۆڵهدا كۆبوونهوه و ئهگهر هاتنه خوارهوهش جێی باوكی كۆچكردوویان یان دایكی كۆچكردوویان دهگرنهوه و ئهوهی دهیانكهوێ له میرات بۆیان دێته خوار ههرچهنده له ژیانیش دامابێ، بهمهرجێك له سێیهكی میراتهكه زیاتر نهبێ، ئهگهر میراتیان نهگرت و باپیر یان داپیر ئهوهی دهیان كهوێ پێیان نهدان و ئهگهر كهمتریان پێدان لهوهسیهتی واجیب بۆیان تهواو دهكرێ. 2. حوكمهكانی وهسیهتی واجیب رۆڵهكانی براو خوشكانیش دهگرێـتهوه جا ئهگهر نێر بن یاخود مێ و ئهگهر هاتنه خوارهوهش و بۆ ههردوو هاوسهریش دێته خوار ئهگهر ژنهكه ئههلی كیتاب بێ. 3. خاوهن میرات له سهردهمی ژیانیدا بۆی ههیه ماڵهكهی خۆی بهسهر میراتگرانی نێرو مێ بهیهكسانی دابهش بكات، یاخود ئهمه رابسپێرێ بهمهرجێك لهسێ یهكی میراتهكه زیاتر نهبێ و بهرهزامهندیی ئهوانی تربێ ئهگهر لهسێیهك پتربوو. 4. خاوهن میرات بۆی ههیه رابسپێرێ پتر نهبێ له سێیهكی میراتهكهی بدات به میراتگرێك. 5. ئهگهر وهسیهتی ئهرك (واجیب) ناكۆك بوو لهگهڵ وهسیهتی ههلبژێدراو(ئیختیاری) ئهوهی یهكهمیان پێش هی دووهمیان دهخرێ.
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له 1/1/2000هوه كاری پێدهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی پێنجهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه به مهبهستی سازكردنی توانای سهرف كردن بۆ ئهو بهریوهبهریهتییانهی كه برَیاری جیا كردنهوهیان له وهزارهتێك و بهستنهوهیان به وهزارهتێكی ترهوه دهدرێ گواستنهوه له نێوان بابهكانی بوودجهكهدا بكا.
ماددهی حهوتهم: وهزارهتهكانی دارایی و ئابووری لهبهر رۆشنایی ئهو پاره و پوولهی له بوودجهدا بۆ مووچه دانراوه ئامادهكردن و سهلمنلدنی میلاكی گشت وهزارهتهكان و بهرێوهبهرێتییهكانی ساڵی 1993ی ھهرێمی كوردستانی عێراق له ئهستۆ دهبێ.
ماددهی پێنجهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ھهیه به مهبهستی سازكردنی توانای سهرف كردن بۆ ئهو بهریوهبهریهتییانهی كه برَیاری جیا كردنهوهیان له وهزارهتێك و بهستنهوهیان به وهزارهتێكی ترهوه دهدرێ گواستنهوه له نێوان بابهكانی بوودجهكهدا بكا.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة