أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: یهكهم: دهسهڵاتهمانی دادگای تێههڵچوونهو ئهمانهن: 1-سهرپهرشتی كردنی كارو باری بهرێوهبردن و دابهشكردنی كار له سنووری ناوچهكهدا. 2-سهرۆكایهتی كردنی ناوچهی تێههڵچوونهوه. 3-سهرۆكایهتی كردنی دادگای تێههڵچوونهوه به سیفهتی پێداچوونهوه و بۆیشی ههیه سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه بهسیفهتی تێههڵچوونهوه دادگای تاوان بكا. 4-ناردنی ئهو تانوتانهی به سیفهتی تێههڵچوونهوه و پێداچوونهوه پێشكهش به دداگای تێههڵچوونهوه دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسم. 5-نووسینی راپۆرتی ساڵانه له بارهی دادوهر و قازی و مووچه خۆرانهوه. 6-ئیمزا كردنی نووسراوه رهسمییهكان. 7-مۆڵهتدان به دادوهرانی دادگا و فهرمانبهر و كرێكارانی. دووهم: ددهسهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه ئهمانهن: 1-بهجێهێنانی كارهكانی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونیدا. 2-سهرۆكایهتیكردنی یهكێك له دهستهكانی دداگای تێههڵچوونهوه یا دادگای تاوان. 3-ئیمزا كردنی ئهو نووسراوانهی فایلی داوا كۆتایی پێهێنراوهكانی لهگهڵ بڕیارهكان دادگای تێههڵچوونهوهدا پێ دهنێردرێ بۆ دادگای پهیوهندیدار. 4-چاودێریكردنی دهوامی داوهر و فهرمانبهر و كرێكارهكان.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم : یهكهم : وهزیری داد بۆی ههیه دادگای كارگێڕیی له سهنتهری پاریزگاكان له ههرێم به پێی پێویستی بهرژهوهندیی گشتی، به سهرۆكایهتی دادوهریك له پۆلی یهكهم و ئهندامێتی دوو دادوهر له پۆلی دووهم یان سێیهم یاخود ئهندامێتی دادوهرێك و راوێژكارێك دابمهزرێنێ. دووهم : وهزیری داد بۆی ههیه داوای ئینتیدابی دادوهران بكات بۆ دادگای كارگێڕیی لهغهیری ئهوانهی له سهرۆكایهتی ئهنجومهنی دادوهرییهوه ئینتیداب كراون بۆ ئهنجومهنی شوورای ههرێم. سێیهم : سهیركردنی ئهو داوایانهی كه لهم یاسایه دا هاتوون به پێی یاسای دادبینی شارستانی یهكلا دهكرێنهوه و به ئاماده بوونی ئهندامی داواكاریی گشتی دهبێ.
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: یهكهم: له ههر ناوچهیهكی تێههڵچوونههدا ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی ناچهی تێههلچوونهوه) له سهرۆكی دداگا و ئهندامیهتی جێگرهكانی دادوهرانی دادگای تیههڵچوونهوه پێك دێ. دووهم: ئهنجومهن به لایهنی كهمهوه مانگی جارێك كۆدهبێتهوه و سهرۆكیش بۆی ههیه له كاتی پێویستیدا داوای كۆبونهوه بكا و به بێ ئاماده بوونی به لایهنی كهمهوه سێ له چوار بهشی ژمارهی ئهندامانیشی كۆبوونهوهی ساز نابێ. سێ یهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-لێكۆڵینهوهی ئهو كۆسپ و گیر و گرفتانهی دادگاكان توشیان دهبن. 2-باسكردنی پێویستییهكانی دادگاكان و خشتهی كارگهرانیان (الملاك) لهبهر رۆشنایی پێویستی ساڵانهیان. 3-پێشكهشكردنی پێشنیاز له بارهی دامهزراندنی دادگای نوێ وه. 4-چاككردنی شێوازی كاركردن و بهرز كردنوهی رادهی بهجێ هێنانی له دادگاكاندا.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانهی سهندیكا پێك دێ كه ههموو پابهندییهكانی خۆیان جێبهجێ كردووه به پێی ئهم یاسایه، وه به باڵاترین دهسهڵات دهژمێردرێ، وه به ههر سێ ساڵ جارێك له نێوان مانگی كانوونی دووهمدا به بڕیای ئهنجوومهن و بانگێشتی نهقیب كۆبوونهوهیهكی گشتی ئاسایی دهبهستێت بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پركردنهوهی ئهندامێتی ئهنجومهن و ئهندامانی لیژنهی بهرزهفتی، وه نیسابیش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی تهواو دهبێ وه له كاتی تهواو نهبوونی نیسابیش دوای پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، ههڵبژاردن له ههمان كات و شوێندا ئهنجام دهدرێت، ژمارهی ئامادهبوانیش ههر چهندێك بێت نیساب به تهواوی دادهنرێت.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم : دادگای كارگێڕیی ئهم تایبهتمهندییانهی ههیه: یهكهم : سهیركردنی دروستی ئهو فهرمان و بڕیاره كارگێڕییانهی كه له فهرمانبهران و دهستهكان له فهرمانگهكانی ههرێم دهردهچن له دوای بهركاربوونی ئهم یاسایه، كه لایهنێك دهسنیشان نهكراوه بۆ تانووت لێدانی لهسهر تانووت لیدانێكی خاوهن ئهگهری بهرژهوهندیی، تهنیا ئهوهنده بهسه كهترسی ئهوه له گۆڕیدا ههبێت كه زیان بهرلایهنی بهرژهوهندیدار بكهوێ. دووهم : یهكلاكردنهوهی تانووته تایبهتیهكان به ههڵبژاردنی دهسته خۆجێیهكان. سێیهم: یهكلاكردنهوهی ئهو داوایانهی كه دهستهكان و كهسهكان پێشكهشی دهكهن بۆ ههڵوهشاندنهوهی بڕیاره كارگێڕییه كۆتاییهكان. چوارهم: داواكانی رهگهزنامه. پێنجهم: داواكانی قهرهبووكردنهوه لهو زیانانهی كه له ئهنجامی بریاره كارگیڕییهكانی به نایاسایی دهرچوون. شهشهم: تانووتدان له بڕیاره كۆتاییهكانی كه له لایهنه كارگێڕییهكانهوه دهرچوون له بارهی كێشهكانی باج و رهسم به پێی ئهو یاسایهی كه چۆنیهتی سهیركردنی ئهو ناكۆكییانه رێك دهخات. حهوتهم: تانووت دان له رهتكردنهوه یان كار نهكردنی فهرمانبهر یان دهستهی فهرمانگهكان و دهزگاكانی ههرێم لهبارهی دهركردنی بڕیارێك یان فهرمانێك كه پێویست بوو لهسهری له رووی یاساییهوه بیكات.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم : یهكهم : بڕیاری دادگای كارگێڕیی له ماوهی (30) سی رۆژدا له رۆژی دووهمی پێ راگهیاندنی یان ئاگادار كردنهوهی له لایهن داواكاریی گشتیهوه تهمیزدهكرێتهوه. دووهم: بڕیاری دهستهی گشتی كه له ئهنجامی تانووت لێدانهوه دهرچووه بنهبڕه.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: یهكهم: ئهنجومهن له نێوان ئهندامهكانی خۆیدا به ههڵبژاردنی نهێنی سكرتێرێك ههڵدهبژێرێ له یهكهم كۆبوونهوهیدا كه له دوای ههڵبژاردن دهكرێ و دهسهڵاتهكانی له پهیرهوی ناوخۆ دا دیاری دهكرێت. دووهم: ئهنجومهن به لانی كهمهوه ههر مانگێ جارێك دانیشتنه ئاساییهكانی خۆی ئهنجام دهدا، ههر وهك دهتوانێ دانیشتنه نائاساییهكان به بانگهێشتی نهقیب یان به داواكاری سێیهكی ئهندامان ببهستێت.
ماددهی شازدهم
ماددهی شازدهم : دادگای دادوهریی كارگێڕیی تایبهتمهند نیه به سهیركردنی ئهو تانوتانهی كه پهیوهندیدارن به مانهی خوارهوه: یهكهم: كارهكانی سهروهریی، دهسهڵاتهكانی سهرۆكی ههرێم كه له ماددهی دهیهم له یاسای سهرۆكایهتی ههرێم ژماره (1)ی ساڵی 2005 دا هاتووه به كاری سهروهری دادهنرێ. دووهم: بڕیاره كارگێڕییهكان كه یاسا رێگای بۆ زولم لێ وهرگرتنی یان نارهزایی له سهردهربڕینی یان تانووت لێدانی بۆ داناوه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بوونه ئهندامی سهندیكا بهم جۆره دهبێ: 1. داواكارییهكی به نووسین بۆ دهستهی ئامادهكار لهگهڵ تهزكییهیهك له لایهن دوو له رۆژنامه نووسانی به ئهزموون، پێویسته لهسهر دهسته یان ئهنجومهن له ماوهی سێ رۆژدا له مێژووی تۆماركردنییهوه بنبڕ بكرێ، ئهگهر داواكارییهكهی بنبڕ نهكرا لهگهڵ ئهوهی ماوهی ناوبراویش له بڕگهی (1) كۆتایی پێهات سهربهخۆ به قبوڵكراو حسێب دهكرێ. 2. له حاڵهتی رهفز كردنی داواكارییهكه لهسهر ئهو لایهنهی كه مهبهسته (الجه المعنیه) هۆیهكانی ئهم رهفز كردنه دهربخا وه پێشكهش كاری داواكاریهكه بۆی ههیه كه تانه له بڕیاری رهفزهكه بدا له دادگای پێداچوونهوه (تمییز) ی ههرێمی كوردستانی عێراق له ماوهی پانزده رۆژدا له مێژووی ئاگاداركردنهوه به بریارهكه، بریاری ئهویش بن بڕه (باتا).
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی دوازدهمینی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان كه بهپێی ئهم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه، پێكدێت. ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ وههر (3) ساڵیش جارێ له مانگی كانونی دووهمدا كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نهقیب) دهگێڕێ، لهو كۆبوونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا (نهقیب) وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن و ئهندامانی لیژنهی (ئینزيبات) ههڵدهبژێرێ و (نصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامه ناو تۆماركراوهكان، یان بریكارهكان دێته جێ وئهگهر نهشهاته جێ، ئهوا، لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ (نیصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا بریكارهكان، دێتهجێ ئهگهر نهشهاتهجێ، ئهوا، ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێ. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه له ریگهی بریكارهكانهوه ئهنجام دهدرێ، و ریژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یان ئهوهی فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: بڕگهی (5)ی ماددهی ههشتهمی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (5- ئهو دهرمانسازهی لهسهر میلاكی زانكۆ دامهزراوه، پاش تێپهربوونی سێ ساڵ بهسهر خزمهتكردنی له زانكۆكهدا، دهشێ دهرمانخانهیی یان كۆگای دهرمان بۆ خۆی بكاتهوه، مافی ئهوهشی ههیه، لهو ماوهیهدا تهنها بهرپرسێتیی دهرمانخانه یان كۆگای دهرمان وهربگرێ.
ماددهی حهڤدهم
ماددهی حهڤدهم : یهكهم: مهرجه بهر له پێشكهش كردنی تانووت بۆ دادگای كارگێڕیی خاوهن تانووتهكه تڤلم (دادخوازی) خۆی له لای لایهنی كارگێڕیی تایبهت بكات ئهویش دهبێ له ماوهی (15) پازده رۆژ له مێژووی تۆماركردنی دادخوازیهكهیدا بڕیاری یهكلاكهرهوهی لهسهر بدات. دووهم: دادخواز (متڤلم) بۆی ههیه كه تهزهلومهكهی رهتكرایهوه یان لهو ماوهیهی كه له بڕگهی یهكهمدا هاتووه بڕیاری یهكلاكهرهوهری لێ نهدرا، تانووتی خۆی لهلای دادگای كارگێڕی له ماوهی (30) سیی رۆژ له رۆژی كۆتایی ماوه دیاریكراوهكه بدات دهنا مافی له تانووت لێدانی له دهست دهچێ.
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم : دادگای كارگێڕیی بڕیاری خۆی لهو تانووتهدهدات كه پێشكهش كراوه و بۆی ههیه نانووتهكه رهتكاتهوه یان ههڵیوهشێنێتهوه یان فهرمانهكهی ههمواربكات یان بڕیاری تانووت لێدانهكه لهگهلأ حوكمدان به قهرهبووكردنهوه ئهگهر پێویستی كرد، ئهمهش لهسهر داوای تانووت لێ دهردهبێ و بڕیارهكهشی له رووی تهمیزییهوه قابیلی تانووت لێدانه لهلای دهستهی گشتی ئهنجومهنی شوورای ههرێم له ماوهی (30) سی رۆژ له رۆژی دوای پێڕاگهیاندنهكه دانانی به پێڕاگهیهنراو دادهنرێ و بڕیاری دادگاش كه تانووتی لێ نهدرابێ و بڕیاری دهستهی گشتی ئهنجومهنی شوورای ههرێم كه له ئهنجامی نانووتهكه دهرچووبێ بنبڕه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: 1. دهكرێ دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوهیهكی نائاسایی بانگێشت بكرێت گهر سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یان دوو سێ یهكی ئهندامانی ئهنجومهن ویستیان ئهو كۆبوونهوهیه بكرێت، هۆكاری پێویستی كۆبوونهوهكه به دیار دهخرێت، ئهو كاته به گوێرهی ئوسول ئهنجومهن لهسهریهتی كه بانگێشتی ئهندامان بكا و له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆماركردنی داواكارییهوه كاتی كۆبونهوهكه دیاری بكات. 2. دهستهی گشتی نابێ له غهیری ئهو كێشانه بكۆڵێتهوه كه كۆبونهوهیان له پێناودا كراوه، ئهگهر پێوهیان پهیوهست نهبن یان لهوانهوه لق و پۆپیان لێ نهبوبێتهوه.
ماددهی بیست ویهكهم
ماددهی بیست ویهكهم : یهكهم : دهستهی بهرزهفتكردنی فهرمانبهرانی ههرێم سهیری ئهو نارهزاییانه دهكات كه لهلایهن خاوهن پهیوهندیی له بارهی سزاكانی كهله یاسای بهرزهفتكردنی فهرمانبهرانی دهوڵهتدا هاتوون یاخود ههریاسایهكی تر كهجێی بگرێتهوه. دووهم : بڕیاری دهستهكه له ئهنجامی تانووتهكه دهرچووه بنبڕه. سێیهم : ئهو نارهزاییانهی كه له بڕگهی (یهكهم) ی ئهم ماددهیهدا هاتوون به پێی حوكمهكانی یاسای ئوسوولی دادگایكردنی سزایی سهیر دهكرێن.
ماددهی بیست ودووهم
ماددهی بیست ودووهم : یهكهم :دهستهی سهرۆكایهتی، پرۆژهی یاسا و كێشهكان بۆ دهستهی گشتی دهنێرێ بۆ لێكۆڵینهوهی و جێبهجێ كردنی كاری پێویست له بارهیهوه. دووهم: دهستهی گشتی بهزۆرینهی دهنگی ژمارهی ئهندامی ئاماده بوو بڕیارهكانی دهدات و ئهگهر دهنگهكانیش وهكو یهك بوون ئهو لایهنه پهسند دهكرێ كه سهرۆك دهنگی بۆ داوه.
ماددهی بیست وسێیهم
ماددهی بیست وسێیهم : مهرجه له دامهزراندنی سهرۆك و جێگری سهرۆك و راوێژكارو راوێژكاری یاریدهر سهرهڕای مهرجهگشتییهكان بۆ دامهزراندن له فهرمانبهریهتی گشتیدا دهبێ خاوهن بڕوانامهی بهكالۆریۆس بێ له یاسا یان هاوتاكهی و بیست سالأ دوای دهرچوونی له كۆلێج خزمهتی بهكردهیی له فرمانی دادوهریی یان پارێزهریی ههبێ، ئهمه به نیسبهت سهرۆك و جێگری سهرۆك و راوێژكار و پازدهسالێش به نیسبهت راوێژكاری یاریدهدهر.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه، لهم حاڵهتانهی خوارهوهدا، له مافی خانهنشینی بێبهش دهكرێن: 1. ئهگهر جهریمهیهكی كردبێ زیانی به ئاسایشی ههرێم یان به ئابووریی نیشتمانی گهیاندبێ. 2. ئهگهر به جینایهتێ یان جونحهیهكی ئابڕووبهر حوكم درابێ. 3. ئهگهر لهسهری ساغ بووبێتهوه كه به ئهزمی زیان گهیاندن به بهرژهوهندی ههرێم، لهگهل دهوڵهتێكی بیانیدا دهستی تێكهل كردبێ.
ماددهی بیست وچوارهم
ماددهی بیست وچوارهم : دوو سالأ لهو ماوهیه كهم دهكرێتهوه كه له ماددهی پیشوودا هاتووه بۆ ئهو كهسانهی بڕوانامهی ماجستیریان بهدهست هێناوهو پێنج ساڵیش بۆ ئهوانهی بڕوانامهی دوكتۆرایان بهدهست هێناوه و ماوهی خوێندنی بچووكیش بۆ وهرگرتنی ههریهك لهو دوو بڕوانامهیه به ماوهی كاركردن بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه دادهنرێ.
ماددهی سێزدهیهم:
ماددهی سێزدهیهم: یهكهم: ئهنجومهن له نێوان ئهندامهكانیدا به ههڵبژاردنی نهێنی بریكاری سهرۆك و سكرتێرێك ههڵدهبژێرێ دووهم: ئهنجومهن مانگی یهك جار دانیشتنه ئاساییهكانی خۆی دهكا ههروهها بۆی ههیه دانیشتنی نائاساییش لهسهر بانگهێشتی نهقیب یان به داواكاری سێیهكی ئهندامان ئهنجام بدات.