المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌مانه‌ پێكدێ :ـ یه‌كه‌م : ده‌سته‌ی گشتی 1. له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریده‌ده‌ر پێكدێ و دانیشتنه‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك سازده‌دات و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی به‌ سه‌رۆكایه‌تی جێگره‌كه‌ی ده‌بێ و به‌ ئاماده‌بوونی سێ له‌ سه‌ر چواری ئه‌ندامانی راده‌ی یاسایی ته‌واو ده‌بێ. 2. راوێژكاره‌ یاریده‌ده‌ره‌كان مافی به‌شدار بوونیان له‌ ده‌نگداندا نییه‌. دووه‌م: ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی: له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیه‌م: ده‌سته‌ی به‌رزه‌فتكاریی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم: له‌ جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامیه‌تی دووان له‌ راوێژكاران پێكدێ كه‌ سه‌رۆكایه‌تی ده‌سنیشانیان ده‌كات و له‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێگری سه‌رۆك، كۆنترین راوێژكار سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌كه‌ ده‌كات.

مادده‌ی سی ویه‌كه‌م

مادده‌ی سی ویه‌كه‌م : ده‌سته‌واژه‌ی (ئه‌نجومه‌نی شوورای هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق) شوێنی (ئه‌نجومه‌نی راوێژكاریی) ده‌گرێته‌وه‌ له‌هه‌ر شوێنێكی یاساو پیره‌وی به‌ركار له‌ هه‌رێم دا هاتبـێ و ناونیشانی كارمه‌ندان له‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌گۆڕدرێن.

مادده‌ی شازده‌م

مادده‌ی شازده‌م : دادگای دادوه‌ریی كارگێڕیی تایبه‌تمه‌ند نیه‌ به‌ سه‌یركردنی ئه‌و تانوتانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌ مانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: كاره‌كانی سه‌روه‌ریی، ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم كه‌ له‌ مادده‌ی ده‌یه‌م له‌ یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ژماره‌ (1)ی ساڵی 2005 دا هاتووه‌ به‌ كاری سه‌روه‌ری داده‌نرێ. دووه‌م: بڕیاره‌ كارگێڕییه‌كان كه‌ یاسا رێگای بۆ زولم لێ وه‌رگرتنی یان ناره‌زایی له‌ سه‌رده‌ربڕینی یان تانووت لێدانی بۆ داناوه‌.

مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م

مادده‌ی بیست وشه‌شه‌م : یه‌كه‌م: سه‌رۆك به‌ پله‌ی تایبه‌ت ده‌بێ ومووچه‌ی پله‌ی تایبه‌ت (أ) وه‌رده‌گرێ. دووه‌م: جێگری سه‌رۆك و راوێژكار مووچه‌ی پله‌ی تایبه‌ت (ب) وه‌رده‌گرن. سێیه‌م: راوێژكاری یاریده‌ده‌ر مووچه‌ی پله‌ی یه‌كه‌م وه‌رده‌گرێ.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م : نابێ سه‌رۆك یان جێگری سه‌رۆك یان راوێژكار یان راوێژكاری ئینتیدابكراو یاخود راوێژكاری یاریده‌ده‌ر بگیرین یاخود رێكاری سزاییان ده‌رهه‌ق وه‌ربگیرێ مه‌گه‌ر به‌ ره‌زامه‌ندیی وه‌زیری داد بێ، به‌ده‌ر له‌وه‌ی كه‌ تاوانێكی جینایی ده‌ست ئه‌نقه‌ست و بینراویان ئه‌نجام دابێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: به پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك به‌ ناوی سه‌ندیكای هونه‌رمه‌ندانی كوردستانی عێراق داده‌مه‌زرێ و، مه‌ڵبه‌نده‌كه‌ی هه‌ولێری پاینه‌ختی هه‌رێم ده‌بێ و بۆی هه‌یه‌ لق له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم دا بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سییه‌م

مادده‌ی سییه‌م : یاسای خزمه‌تی شارستانی پیاده‌ ده‌كرێ ئه‌گه‌ر ده‌قێكی له‌م یاسادا بۆ نه‌هاتبـێ.

مادده‌ی یانزده‌:

مادده‌ی یانزده‌: یه‌كه‌م: نابێ ئه‌ندام به‌شداری له‌ كۆبونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی دا بكات ئه‌گه‌ر له‌لانی به‌رزه‌فتكارییه‌وه‌ (الانضباط) ده‌ستدانه‌ پیشه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابێ. دووه‌م: برَیار له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتییه‌وه‌ به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگ ده‌رده‌چێ و له‌ كاتی یه‌كسان بوونیشدا به‌و لایه‌نه‌ دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی له‌گه‌ڵدایه‌.

مادده‌ی سی وچواره‌م

مادده‌ی سی وچواره‌م : وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی سی وسێیه‌م

مادده‌ی سی وسێیه‌م : پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی سی وپێنجه‌م

مادده‌ی سی وپێنجه‌م : ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی(وه‌قائیعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.

دەیەم

دەیەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران و لایەنە پەیوەندیدارەکان کار بۆبڕیارەدا هاتووە بکەن.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م:

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: نابێت هیچ چاره‌سه‌ریێكی باری نه‌خۆشییه‌كه‌ بدرێته‌ نه‌خۆشی ده‌روونی، ئه‌م چاره‌سه‌رییه‌ چ ده‌رمانیی بێت یان ده‌روونی یان ڕه‌فتاریی یان كاره‌بایی یان هه‌ر چاره‌سه‌ریێكی تر كه‌ له‌ پزیشكی ده‌روونیدا به‌كار دێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی نه‌خۆشه‌كه‌ به‌تێروته‌سه‌ل لێی ئاگادار بكرێته‌وه‌، وه‌ لێ ئاگاداربوونی به‌تێروته‌سه‌ل پێویست ده‌كات نه‌خۆش سروشتی ئه‌م چاره‌سه‌رییه‌و مه‌به‌ستی و ئه‌و ئاسه‌وارانه‌ی له‌وانه‌یه‌ لێی بكه‌ونه‌وه‌و چاره‌سه‌رییه‌كانی جێگره‌وه‌ی تر بۆی بزانێت، وه‌ ئه‌گه‌ر نه‌خۆشی چوونه‌ژووره‌وه‌ی زۆره‌كی خۆی گرت له‌ وه‌رگرتنی چاره‌سه‌ریی بڕیارداو بۆی ئه‌وا پزیشكی ده‌روونی به‌رپرس مافی هه‌یه‌ پابه‌ندی بكات به‌ چاره‌سه‌رییه‌كه‌ به‌مه‌رجێك پزیشكه‌كه‌ رێكاره‌كانی چاره‌سه‌ریی زۆره‌كی بگرێته‌به‌ر پێش ده‌ستكردن به‌م كاره‌، وه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ری به‌لای كه‌م دوو هه‌فته‌ جارێك به‌دواداچوون بكات بۆ رێكاره‌كانی چاره‌سه‌ریی زۆره‌كی، هه‌روه‌ها پێویسته‌ دووباره‌ چاو به‌م رێكارانه‌ی بخشێندرێنه‌وه‌ له‌ كاتی هه‌ڵسانی پزیشكی چاره‌سه‌ركار به‌ ئه‌نجامدانی هه‌ر گۆڕانكاریێكی بنه‌ڕه‌تی له‌ پلانی چاره‌سه‌ریی مۆڵه‌تدراو، وه‌ ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ریی زۆره‌كی بۆ ماوه‌ی زیاتر له‌ سێ مانگ به‌رده‌وام بێت ئه‌وا پێویسته‌ هه‌ڵسه‌نگاندنێكی پزیشكی تر ئه‌نجام بدرێت.

چوارەم

چوارەم: داوا لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق وحکومەتی فیدرال بکرێت بۆ پەلە کردن لە دەرکردنی یاسایەن بۆ قەرەبوکردنەوەی زیان لێکەوتووانی لە کۆمەڵکوژی بە تایبەتی زیندووەکانی خاوەن قوربانییەکان و قەرەبوکردنەوەی تاک و ناوچە زەرەرمەندەکان لە ئەنجامی ئەو تاوانانەو بەشداریکردنی کاریگەرانە لە دووبارە بنیاتنانەوەن و پەرەپێدانیان، و تەرخانکردنی بودجەیەکی تایبەت بۆی.

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م:

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكات.

مادده‌ی یازده‌هه‌م

مادده‌ی یازده‌هه‌م: 1/ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌و ئه‌ندامانه‌، یا ئه‌و مه‌ندوبانه‌، پێك دێ كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه و‌، له‌ سه‌ندیكادا به‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵات له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. هه‌ر سێ ساڵیش "جارێ" كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا، به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن و داواكردنی نه‌قیب كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ، بۆ جێگای ئه‌ندامێتيی ئه‌نجومه‌ن، له‌ باره‌گای خۆیدا سازده‌دا، (نیصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو له‌ سێی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی (ده‌ستەی) گشتی، یا مه‌ندووبه‌كان، دێته‌جێ. ئه‌گه‌ر (نصاب)یش نه‌هاته‌ جێ، ئه‌وا، دوای تێپه‌ڕبوونی پازده‌ رۆژ به‌سه‌ر كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌مدا، هه‌ڵبژاردن له‌ كات و جێگای دیاركراودا ده‌ست پێده‌كا، له‌م باره‌دا، (نصاب) به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یان مه‌ندووبان دێته‌ جێ، خۆ ئه‌گه‌ر هات و له‌و رێژه‌یه‌ش داگه‌ڕا، ئه‌وه‌، له‌م باره‌دا، ئه‌نجومه‌ن به‌وه‌ له‌قه‌ڵه‌م ده‌درێ كه‌ بۆ خولێكی تریش له‌ كاری خۆیدا به‌رده‌وامه‌. 2/ ئه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی له‌ (500) پێنج سه‌د ئه‌ندام زیاتر بێ، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌ رێگای موندووبانه‌وه‌ ده‌كرێ. رێژه‌ (نسبه‌)ی نواندنیش، ئه‌نجومه‌ن، خۆی یا جێگری پله‌وپایه‌ی ئه‌نجومه‌ن دیاری ده‌كا، به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاشه‌وه‌.

پێنجەم

پێنجەم: داوا لەحکومەتی فیدراڵی وحکومەتی هەرێم بکرێ کەدەست پێشخەری لە تۆمارکردنی داوا لە دژی دەوڵەت و کۆمپانیاو لایەن و ئەو کەسانەی چەکی قەدەغەکراو و کاڵای دروستکردنی و کەرەستە و پاشکۆکانیان بەرژێمی بەسەرچوو داوە یان نێوانکاری وئاسانکاری بەدەستهێنانیان بۆی کردووە تاکو بەپێی یاسا راوەدوویان بکرێ، ئەمەش بۆ جێ و داوای قەرەبووکردنەوەی زیان لێکەوتووان بکرێ.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م:

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ ئه‌مانه‌ بكات: 1. ده‌رهێنانی پێره‌و و رینمایی بۆ ئاسان كردنی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 2. پێشنیاز و ئاماده‌ كردنی پرۆژه‌ یاسای خانه‌نشینی هونه‌رمه‌ندان.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: له‌ حاڵه‌تێك كه‌ بڕیاری دادوه‌ری به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ ده‌رچوو، له‌ سه‌ر دادگایه‌ پاكتاو كارێك دابمه‌زرێنێ. دووه‌م: له‌سه‌ر رێكخراو یان تۆڕه‌ تۆمارێك به‌ هه‌موو ژمێریارییه‌كان و بنه‌چه‌كان (اصول) و داهاته‌كان به‌ پاكتاو كار بدات، بنه‌چه‌كان یه‌كه‌م بۆ دانه‌وه‌ی قه‌رزی موسته‌حه‌قی رێكخراو یان تۆڕ به‌كار دێت و، بنه‌چه‌كانی (اصول) دیكه‌ش بۆ موڵكیه‌تی رێكخراو یان تۆڕێكی دیكه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ كه‌ هه‌مان ئامانجی هه‌بێت یان ئامانجه‌كانی له‌ ئامانجه‌كانی رێكخراو یان تۆڕه‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌كه‌وه‌ نزیك بێت.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م:

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجوومه‌ن ئه‌م پسپۆریاتیانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دا: 1- كاركردن له‌ پێناو هێنانه‌دی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا. 2- پێشنیار پێشكه‌ش كردن به‌ ده‌سته‌ی گشتی ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 3- جێبه‌جێكرددنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. 4- كارمه‌ند دامه‌زراندن له‌ سه‌ندیكادا و دیاری كردنی كرێكانیان. 5- سه‌یر كردنی داواكارییه‌كانی هاتنه‌ ناو سه‌ندیكا و ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر كردنی. 6- دیاری كردنی ئه‌وه‌ی نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا ده‌كا له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كاندا. 7- هه‌واڵه‌ كردنی ئه‌و كێشه‌و شكایه‌تانه‌ی كه‌ بۆی دێن بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط). 8- تێروانین له‌ ده‌ست له‌كار كێشانه‌وه‌ی نه‌قیب یان جێگره‌كه‌ی یان هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن. 9- دامه‌زراندنی لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا. 10- پێكهێنانی لیژنه‌ لاوه‌كییه‌كان بۆ ئه‌نجامدانی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا. 11- ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌و دامه‌زراندنی ووردكار (مدقق)ێكی ژمێریاری بۆ ووردكاری كردنی حسابكاری دوماهی. 12- رێكخستنی كاغه‌زه‌كانی هه‌ڵبژاردن و به‌ڵگه‌نامه‌كانی ترو، سه‌رپه‌رشتی كردنی هه‌ڵبژاردن. 13- بڕیاردان بۆ خودان كردنی ماڵ و عه‌قار و قبوڵكردنی خه‌ڵات و پێ به‌خشین به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ پسپۆره‌كان. 14- دامه‌زراندنی به‌رێوه‌ بردنی یانه‌كان به‌ پێی یاساى كۆمه‌ڵه‌كان. 15- ئاماده‌كردنی پێره‌وی ناوخۆی سه‌ندیكا. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ لیژنه‌كانی لقه‌كان بسپێرێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة