المواد القانونية
مادهی یازدهم: دهست بهسهر سامانی گوێزراوه ونهگوێزراوهی ئهو رێكخراو، پارت، دهسته، كۆمهڵ، یان ئهو كهسانهدا دادهگیرێت كه بهبریارێكی دادگا به تاوانكاری تیرۆر دهردهچن .
مادهی دهیهم: ههركهسێك هاوكاری بكات وهك بكهر، بهشدار، یان هاندهر بۆ ئهنجامدانی ئهو تاوانه تیرۆركاریانهی لهم یاسایهدا هاتوون، به ههمان سزا، كه بۆ تاوانهكه دیاركراوه، سزادهدرێت.
مادهی نۆیهم: لایهنی پهیوهندار بۆی ههیه پاداشتێكی چاك جاڕبدات بۆ ئهوكهسهی زانیاری راست ودروست پێشكهش به لایهنی تایبهتمهند دهكات وئاشكراكردنی تاوانی تیرۆركاری وئهوانهی دهستیان تێدابووه لێ دهكهوێتهوه.
مادهی حهفتهم: فهرمانهكانی مادهی (47) ی یاسای بنهماكانی دادگاییكردنی سزایی ژماره (23) ی ساڵی 1971 ی ههمواركراوی كارا، بهسهر ئهوكهسه پیادهدهكرێت كه ههواڵی ئهو تاوانانهی لهم یاسایهدا هاتووه دهدات سهبارهت به ئاشكرانهكردنی ناسنامهكهی، كاتێ ههواڵی روودانی ئهوتاوانانه دهگهیهنێت وناكرێته شایهد.
مادهی شهشهم: نابێ ئهوكهسهی به تاوانی تۆقێنهر تاوانباردهكرێت، بهدهستهبهر بهربدرێت له قۆناغهكانی لێكۆلێنهوهدا ههتا حوكمێك یان بریارێكی یهكلاكهرهوه له داواكهی دهرنهچێت.
مادهی دووهم: ئهم كردهوانهی خوارهوه به تاوانی تیرۆركاری (تۆقاندن) دادهندرێن وسزایان لهناوبردنه (اعدام):1. دامهزراندن، رێكخستن، یان بهرێوهبردنی رێكخراو،كۆمهڵه، دهسته، باند،بنكه، یان كۆمهڵێك، بهئامانجی ئهنجامدانی یهكێك لهو تاوانه تۆقێنهرانهیلهم یاسایهدا هاتوون،2. تیرۆركردن بۆ مهبهستێكی سیاسی،ئایدیۆلۆجی، یان بهكافردانان.3. بهكارهێنانی كهرهستهی تهقینهوه، سووتێنهر، گڕگر، ئامیری دروستكراو بۆ تێكدان وڕووخاندن لهڕێگهی تهقاندنهوهی راستهوخۆ، یان بهئامێری لهدوور ئاراستهكراو، مینرێژكردنی ماشێن، ههر ئامێرێكی دیكه، چاندنی بۆمبی خاپووركار، بهكارهێنانی چهكه جهنگیهكان بهگشت جوره جیاجیاكانیهوه، پشتێنهی خاپووركار، نامهی مینرێژكراو، ماده، گازی ژههراوی، میكرۆبی، یان تیشكدهر، بهمهبهستی تیرۆركاری، ئهگهر كارهكه مردنی كهسێك، یان پتری لێكهوتهوه.4. به بارمتهگرتنی كهسێك، یان كهسانێك بۆ كارتێكردن له دامودهزگاكانی ههرێم، لهو دهستهو رێكخراوه نیشمانی یان نێودهولهتهییانهی له ههرێمدا كاردهكهن بۆبهدهستهێنانی ههر جۆره سوودێك یان كهلكێكَ، به ناچاكردنیان بۆ ئهنجامدانی كارێكی دیاركراو، یان نهكردنی، یان دروستكردنی بارێك لهترس وتۆقین.5. كوشتنی ئهو كهسانهی پاراستنی نێودهوڵهتی دهیانگرێتهوه، یان كوشتنی كارمهندانی فهرمانگه ودهسته دهبلۆماسی وكۆنسۆلگهری ودامهزراوه وكۆمپانیای بیانی ورێكخراوه نێودهوهلهتیه حكوومی و ناحكومیهكان، ئهوكهسانهی لهگهڵیاندا كاردهكهن، وتاوانهكهش بهمهبهستی تۆقاندن (تیرۆر) بێت. سزاكهشی دهبێته زیندانی ههتاههتایی، ئهگهر هێرش بردنهكه مردنی لێنهكهوتهوه.6. چوونه ناو ههر رێكخراو، كۆمهڵه، دهسته، باند ( عصابه)، بنكه، یان كۆمهڵێك كاری تۆقاندن ئهنجام بدات، ئهگهر ئهنجامدهر كارمهند بێ له هیزی ئاسایشی ناوخۆ، یان (پێشمهرگه) زێرهڤانیی ههرێم بوو، یان ئهگهر تاوانكار مهشقی سهربازی، یان ههواڵگری لهیهكێك لهم لایهنانه پێكرابوو.7. هاوكاریكردن لهگهڵ وڵاتیكی بیانی، ههر رێكخراو، كۆمهڵه، باند، بنكه، یان كۆمهڵێكی دهرهوهی وڵات، یان كار بۆ بهرژهوهندی ههر یهكێكیان بكات بۆ ئهوهی تاوانێك لهو تاوانانهی لهم یاسایهدا دهقنووسكراوون ئهنجام بدات.8. ئاسانكاری هاتنهژوورهوه وچوونهدهرهوهی ههرێم بۆ تیرۆریستان، دابینكردنی شوێنی حهوانهوهیان، شاردنهوهیان، حهشاردانیان، بهخۆی، یان بهكهسێكی دی، یارمهتیدانیان به ههواڵپێدان وپێشكهشكردنی ئهو زانیاریانهی بهكاردێن بۆ پلاندانان، یان بۆ دهستپێكردنی جێبهجێكردنی تاوانی تیرۆركاری، بهمهرجێك بهكارهكه بزانێت.
ماددهی سێیهم: ئهگهر جورمێك تهنها به غهرامه حوكم درا بێ و حوكمدراوهكه غهرامهكه نهدات، ئهوه، لهو بارهدا دادگا لهجیاتی ههر بیست دینارهوه یهك رۆژ حوكمی حهپسی دهدات، به مهرجی ماوهی حهپسهكه، له ههموو حاڵهتێكدا، له دوو ساڵ نهترازێ.
ماددهی سی و دووهم: 1-كارگهرانی یهكێتی ژوورهكان حوكمهكانی یاسای كاری ژماره (71)ی ساڵی 1987و یاسای خانهنشینی و زامن كردنی كۆمهڵایهتی و ژماره (39)ی ساڵی 1971یا ههر یاسایهكی تریان بهسهر دهسهپێنرێ كه جێگهیان بگرێتهوه. 2-دهبێ ئهنجومهنی یهكێتی بنهمای خزمهت و رێك پێكی تایبهتی بۆ رێكخستنی خزمهتی كارگهرانی له یهكێتی ژوورهكاندا دهربكا.
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ:ـ یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته وبهرپرسه له بهرێوهبردنی كارهكانی وئاراستهكردنی سیاسهتهكهی وسهرپهرشتی وچاودێری كردنی ولهوهوه ههموو ئهو بڕیار و فهرمان ورێنماییانه دهردهچن كه پهیوهندییان به ئهركهكانی وهزارهت وپێكهاتهكانی ودهستهڵات وههموو كاروباره هونهری وكارگێریی ورێكخستن به پێی حوكمهكانی یاساوه ههیه و لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیران بهرپرسه بهو ناوهی كه ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهدا و بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهتهكه،یان بهرێوهبهرهگشتیهكان یان ههر فهرمانبهرێكی وهزارهتهكه بسپێرێ، كه خۆی به باشی بزانێ. دووهم: بریكاری وهزارهت: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراستهكردنی كاروباری وهزارهت وسهرپهرشتی كردنی كارهكانی له چوارچێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه لهلایهن وهزیرهوه پێی دهدهرێ و دهبێ بڕوانامهی بهرایی پسپۆڕی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی بێت. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم:نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وچهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار كهس زیاتر نابێ ودهبێ خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆبن و خاوهن شارهزایی و كارامهیی بن ودوانیان له موسلمانان ویهكیكیان مهسیحی وئهوی دیكهیان ئێزدی دهبێت. شهشهم:پشكنێری گشتی له وهزارهت: بهپلهی بهرێوهبهری گشتی دهبێ ووهزیر دهیپاڵێوی ودهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وپسپۆڕی بێت. حهوتهم:بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێریی ودارایی: بهرێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی وكارامهیی و پسپۆڕی بێت. ههشتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی حهج وعومره:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. نۆیهم: بهرێوهبهرایهتی گشتی ئایینی مهسیحی:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. دهیهم:بهڕێوهبهرایهتی گشتی ئایینی ئێزدی:بهڕێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. یازدهم:بهڕێوهبهرایهتیه گشتییهكانی ئهوقاف وكاروباری ئایینی له پارێزگاكانی ههرێم: ههر یهك لهوانه بهرێوهبهرێكی گشتی بهڕێوهی دهبات كه بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت وخاوهن شارهزایی و پسپۆڕیی بێت.
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له ڕۆژی دهرهێنانیهوه دهخرێتهكار و له رۆژنامهی فهرمی ( وهقایعی كوردستان )دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی بیست و یهكهم: له كاتی سهیر كردنی قهزییهكان له لایهن لیژنهی بهرزهفتكردنهوه، ئهو بنهمایانهی بهسهردا دهبڕێ كه له ئوسولی دادگایی كردنی جهزائی پهیرهو دهكرێت ئهگهر هاتوو به ئاشكرا یان به دهلالهت لهگهڵ حوكمهكانی ئهو یاسایهدا هاودژ نهبوو.
ماددهی یهكهم: دابڕینی بهڕێوهبهرییهكانی بهرگری شارستانیی ههموو پارێزگاكانی ههرێم به ههموو میلاك وئۆتۆمبیل وئالیات وجیهاز وموڵك ومهركهزی ئاگر كوژاندنهوهیانەوە له وهزارهتی ناوخۆ، وبهستنهوهیان به وهزارهتی شارهوانی وگهشت و گوزارهوه لهڕووی لایهنی فرمانی وهونهرییهوه.
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانه بهجێ دێنێ. 1-جێبه جێ كردنی سیاسهتی گشتی حوكمهتی ههریچمه كوردستانی عێراق و كاركردن بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوخۆ به دانانی نهخشهی كاری تایبهتی بۆ دام و دهزگاكانی وهزالاهت. 2-كاكردن بۆ سهروهرهی یاسا چهسپاندنی سیستهمی گشت و دابین كردنی حهوانهوه و دڵنیایی بۆ هاوڵاتیان و پارێزگاری كردن له ماڵ و موڵكیان . 3-هاریكاری و رێكخست لهگهل َ ئهو وهزارهت و فهرمانگایانهی تایبهتكارن لهو ئهركانهدا و كه پهیوهندیان به ئاسایش و پاراستی سیستهمهوه ههیه بۆ بهدیهێنانی بهرژهوهندی گشتیی. 4-كاركردن بۆ رێگه گرتن له روودانی تاوان و پێشبینی كردنی روودانی تاوان به بهدیهێنانی ئاسایشێكی بهردهوام و دڵنیایی و كاركردن بۆ چهسپاندنی ئاسایش و سهقامگیر بوونی ههمیشهیی و بایهخدان به لایهنی پارێز (وقایه) له رووی تاواندا. 5-كاركردن له پێناو پاراستنی سهربهستییه دیموكراتتییهكان و مافهكانی مرۆڤ له كوردستانی عێراقدا و به كار هێنانی شێوازی یاسایی و زانیاریانه له چارهسهركردنی دژ كاری و گیر و گرفتی گشتی و تایبهتی دا. 6-پارێزگاری كردن له ئادابی گشتی له ههرێمدا. 7-بهرههڵستی كردنی جاسوسییهت و قاچاخچیهتی و دزه كردن و پاراستنی ئابووری ههرێم و ئاسایشی ئهو ئابوورییه و رێگه گرتن له هاتنی ناشهرعی بۆ ناو ههرێم.
ماددهی سێیهم: لایهنی دامهزراندن وترقیه وخانهنشینی ودهست له كار ههڵگرتنی كهسانی سهر بههێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ له بهڕێوهبهرییهكانی بهرگری شارستانیدا له وهزارهتی ناوخۆ دهمێنێتهوه.
ماددهی بیست و ههژدهم: لهسهر حكومهتی ههرێمی كوردستان یهكسانی لهنێوان مووچه و دهرماڵهی هێزهكانی پێشمهرگه و ئاسایش و پۆلیس و زێڕهڤانی و بهرگری و فریاكهوتن له ههرێم لهگهڵ مووچه و دهرماڵهی هاوتاكانیان له تاكهكانی هێزی چهكدار و هێزی ئاسایشی ناوخۆی حكومهتی فیدراڵدا بهدی بهێنێت.
ماددهی ههشتهم: 1/دهبێ وهزیری ناوخۆ له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی تۆماركردنی داواكه له وهزارهت بڕیارێك لهبارهیهوه بدات. 2/وهزیری ناوخۆ بۆی ههیه ئهگهر داوای دامهزراندنهكه مهرجی یاسایی تهواوی تێدانهبوو بیگهڕێنێتهوه بۆ دهستهی دامهزرێنهران لهو ماددهی كه لهبڕگهی (1) سهرهوهدا هاتووه بۆ تهواوكردنی نا تهواوییهكانی و لهگهڵ رۆژی پێشكهش كردنهوهی داواكهش ماوهی سهیركردن و بڕیار لهسهردانی یا نهدانی دهست پێ دهكات. 3/كاتێك كه داواكه لایهك بهلایهك نهكراو ئهو ماوهیهی كه له بڕگهی (1)ی سهرهوهشی بهسهردا تێپهرێ، ئهوه به پێی یاسا داواكه به پێی یاسا پهسهندكراوه. 4/ئهگهر وهزیری ناوخۆ داوای دامهزراندنهكهی لهبهر ههر هۆیهك رهت كردهوه، ئهوا ئهندامانی دهمهزرێنهر بۆیان ههیه له ماوهی 15 رۆژ له پێڕاگهیاندنیان بڕیاری رهتكردنهوهكه تهمییز بكهن لهلای دهستهی باڵای دادگای تهمییزی ههرێمی كوردستانی عێراق و ئهو كاته بڕیاری دوا بڕیاره. 5/ ئهو كارانه له كاتێكش دا دهكرێن كه پیڕهوی ناوخۆی كۆمهڵهیهكی موڵهتدار وههموار بكرێت.
ماددهی ههشتهم : پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و، لایهنه پهیوهندیداره كانیش، حوكمهكانی ئهم یاسایهجێبهجێ بكهن.
ماددهی بیستهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بریارێكی ناكۆك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكرێت.
ماددهی یازدهم: سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له یهك ساڵ كهمتر نهبێت و له دوو ساڵ زیاتر نهبێت یان به غهرامهیهك كه له (10%)ی كۆی گشتی فرۆشراوی ساڵانهی كهلوپهلێك یان داهاتی خزمهتگوزاری بابهتی سهرپێچیهكه كهمتر نهبێت و له (20%)ی زیاتر نهبێت.
ماددهی پێنجهم : وهزیر، بۆی ههیه، له پێناوی وهدیهێنانی ئامانجهكانی وهزارهتدا، رێكهوتننامه لهگهڵ كهسانی ئاسایی و مهعنهویی خاوهن ئهزموون و پسپۆڕدا لهدهرهوهو ناوهوهی ههرێمدا ببهستێ بۆ ئهوهی ئیش و كارو ئهركیان پێ بسپێرێ بۆ ماوهیهك كه خۆی به گونجاوی بزانێ، ماف و ئیلتیزاماتیشیان، وهزیر خۆی دیاریان دهكا.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة