المواد القانونية

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: چاودێری (رقابه‌) له‌ هه‌رێمدا ناخرێته‌ سه‌ر چاپه‌مه‌نی و هه‌ر هاوڵاتییه‌كی سه‌ربه‌سته‌ له‌ ده‌ركدرنی هه‌ر چاپه‌مه‌نیه‌كدا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌و یاسایه‌.

ماده‌ی یه‌كه‌م:

ماده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌، ماناكانی ته‌نیشتیانن:- 1. هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2. وه‌زیر وه‌زیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 3. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای پزیشكانی دروستی ئاژه‌ڵ (الاطباء البيطريين). 4. نه‌قیب: نه‌قیبی پزیشكانی دروستی ئاژه‌ڵ. 5. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ لیژنه‌ی هه‌میشه‌یی كاتی به‌مه‌به‌ستی به‌دی هێنانی ئه‌و ئه‌ركانه‌ پێكبێنێ كه‌ له‌ مادده‌ی (2)ی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێ.

ماددەی سيازدە:

ماددەی سيازدە: مادده‌ی (324) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ كارده‌خرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌. (دادوه‌ر له‌ رۆژی دیاركراودا ده‌ست ده‌كات به‌ لێپێچینه‌وه‌ ده‌رباره‌ی راستی و دروستی به‌لاغه‌كه‌و گوێ له‌ دیفاعی به‌لاغ لێدراوه‌كه‌ ده‌گرێ و له‌ كۆتایی لێپێچینه‌وه‌كه‌شدا، ئه‌گه‌ر به‌ته‌واوی بۆ ده‌ركه‌وت كه‌ هیچ پێویست ناكا ئیجرائات دژ به‌ كابرای به‌لاغ لێده‌راوه‌كه‌ وه‌ربگیردرێ، ئه‌وا،بڕیارێك به‌ره‌تكردنه‌وه‌ی داواكه‌ ده‌رده‌هێنی، یان داواكه‌ قبولأ ده‌كات و داواش له‌و كابرایه‌ ده‌كات كه‌ به‌ڵێننامه‌یه‌ك به‌ كه‌فاله‌تی كه‌سێ یان به‌كه‌فاله‌تی زیاتره‌وه‌ پێشكه‌ش بكات).

مادده‌ی چوارده‌م :

مادده‌ی چوارده‌م : بڕگه‌ی (ب) له‌ مادده‌ی (371) له‌كارده‌خرێ .

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشه‌مبیری هه‌رێم. 3-وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری هه‌رێم. 4-چاپكراوی خوله‌كی (ده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ به‌رده‌وام كه‌ چماره‌ی زنجیره‌یی و له‌ه‌ كاتێكی دیاریكراودا ده‌ربچێ وه‌ك رۆژنامه‌ و گۆڤار و بڵاوكراوه‌ و هه‌رچی یه‌كی له‌م بابه‌تانه‌ بێ. 5-چاپكراوی نا خوله‌كی (ناده‌وری) هه‌ر چاپكراوێك كه‌ بۆ یه‌ك جار ده‌ربچێ یا به‌ش به‌شی دیاریكراو بێ به‌ بێ گوێدانه‌ چاپكردنه‌وه‌ (اعاده الگبع) وه‌ك مه‌وسووعه‌ و قامووس و كتێب و نامیلكه‌و نه‌خشه‌ (خریگه)و رسم و هه‌رچییه‌كی له‌م بابه‌ته‌ بێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت له‌م دام و ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌رێتی پێكدێ: 1-نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوانی وه‌زاره‌ت كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ و كه‌سان. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ژمێرییاری پێداچوونه‌وه‌. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی نه‌خشه‌دانان و پێداچوونه‌وه‌. د-به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی. ه-دایه‌ره‌ی قانوون. 4-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی رۆشنبیری و هونه‌ر كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی دانان و وه‌رگێران و بڵاوكردنه‌وه‌. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هونه‌ره‌ شێوه‌كاریه‌كان. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سینه‌ما و زانست. د-دایه‌ره‌ی رۆشنبیری منداڵ. ه-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هانادنی زانستی. و-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سامانی مللی. ز-به‌رێوه‌به‌رێتی ی لێكۆلینه‌وه‌ی ئاواز و مۆسیقا. ح-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری توركمان. گ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری ئاشووری. ی-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری له‌ پارێگاكانی هه‌رێمدا. ك-خانه‌ی جل و به‌رگی كوردی. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی شوێنه‌واره‌كان كه‌ له‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌ت یه‌كانی شوێنه‌واری پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌سپێرێ. 6- به‌رێوه‌به‌رێتی ی راگه‌یاندن كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ئاژانسی ده‌نگو باسی كوردستان. 7- به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی وه‌رزش و لاوانی پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ی ده‌به‌سترێته‌وه‌. 8-ده‌زگای چاپه‌مه‌نی رۆژناوه‌گه‌ری بڵاوكردنه‌وه‌ و دابه‌شكردنی كه‌ ه‌ پێی په‌یره‌وێكی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێنێ.

مادده‌ی سێ یه‌م

مادده‌ی سێ یه‌م: 1-وه‌زیر سه‌رۆكی باڵایی وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنیشاندانی له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی چالاكییه‌كانی هه‌ر له‌ وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیارو فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوه‌نیان به‌ ئه‌رركه‌كانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانی یه‌وه‌ له‌ رووی یاسایی و به‌رێوه‌بردنی و هونه‌ری یه‌وه‌ هه‌ی، له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسا و پیره‌و و رێنماییی یی كارپێكراوه‌كانی تر، هه‌ر وه‌كو له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراناد به‌و مانایه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیه‌تی و به‌رپرسیاره‌. 2-به‌رپرسیاری وه‌زاره‌ت ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر بۆیانی دیاری ده‌كا.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: 1-وه‌زیری سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌و به‌ر پرسیاره‌ له‌ كاره‌كانیدا و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری كردنی چالاكیه‌كانی ده‌كا و هه‌ر له‌ میشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ ده‌رده‌چن كه‌ په‌یوندی یان به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و ده‌زگاكانیه‌وه‌ له‌ روی یاسای به‌رێوه‌بردن و به‌ هونه‌ری یه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌م یاسایه‌وه‌ یاساو پیره‌ و رێنمایی یه‌ ره‌چاو كراوه‌كانی تردا.هه‌ر وه‌كو له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌رپرسه‌، به‌و مانایه‌ی كه‌ ئه‌ندامێكی هاوبه‌شیتی. 2-وه‌زاره‌ت بڕیارێكی ده‌بێ كه‌ ئه‌و ئه‌ركانه‌ی به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێ یانی ده‌سپێرێ.

مادده‌ی پازده‌ :

مادده‌ی پازده‌ : هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت ناخرێته‌ به‌ركار .

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ر كار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: مێردی داوێن پیس (الزانی) و ئه‌و ئافره‌ته‌ش كه‌ داوێن پیسییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵدا كردووه‌، هه‌ر به‌و سزایه‌ حوكم ده‌درێن كه‌ له‌ بڕگه‌ی (1)ی مادده‌ی (377)ی یاسای سزاكانی ژماره‌ (111)ی هه‌مواركراوی ساڵی (1969) هاتووه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ (2)ی مادده‌ی (377) له‌ یاسای سزاكانی ژماره‌ (111)ی هه‌مواركراوی ساڵی 1969، له‌ كوردستاندا له‌ كار ده‌خرێ.

مادده‌ی چوارده‌

مادده‌ی چوارده‌: ئه‌ركی سه‌رشانی لیژنه‌ زه‌پتییه‌ ئه‌وه‌یه‌ سه‌یری ئه‌و سكاڵا و شكاتانه‌ی بكات كه‌ له‌ مه‌كته‌بی ته‌نفیزییه‌وه‌ بۆی هه‌واڵه‌ ده‌كرێ، هه‌روه‌ها ئه‌و سه‌رپێچیانه‌ش كه‌ ده‌قه‌كانیان له‌م یاسایه‌دا هاتووه‌، ئه‌م لیژنه‌یه‌ له‌ سێ ئه‌ندام و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ پێك دێت، مه‌كته‌بی ته‌نفیزی دایانده‌مه‌زرێنێ به‌ مه‌رجێ له‌ كه‌می بڕوانامه‌ی ئاماده‌ییان هه‌بێ و پێوه‌ندیی به‌ سامانی رووه‌كی یان ئاژه‌ڵدارییه‌وه‌ هه‌بێ، ئه‌م لیژنه‌یه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانیدا سه‌رۆكێ بۆ خۆی هه‌ڵده‌بژێرێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووریی هه‌رێم، بۆی هه‌یه‌، رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی بیست و یه‌ك:

مادده‌ی بیست و یه‌ك: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ته‌كانی تردا ئه‌ركی ئاماده‌كردنی ورده‌كاری میلاكاتی داموده‌زگاكانی هه‌رێم بۆ ساڵی دارایی 2012و په‌سه‌ند كردنیشی له‌ ئه‌ستۆ دایه‌ له‌به‌ر رۆشنایی تێچووی مووچه‌ په‌سه‌ندكراوه‌كانی هه‌رێم كه‌ (17.000) حه‌ڤده‌ هه‌زار پله‌ی وه‌زیفی نوێ باوه‌ له‌ ساڵی 2012 دا. دووه‌م: داموده‌زگاكان و وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ گرێنه‌دراون به‌ وه‌زاره‌تێكه‌وه‌، ئه‌ركی دابه‌شكردنی ژماره‌ی ئه‌و پله‌ وه‌زیفییه‌ نوێباوانه‌ له‌ناو میلاكاتی ساڵی 2012دا به‌سه‌ر میلاكاتی داموده‌زگاكانی هه‌رێم و پارێزگاكان ده‌گرنه‌ ئه‌ستۆ به‌ گوێره‌ی ئه‌و رێنماییانه‌ی له‌ ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ ده‌رده‌چێت تاوه‌كو یاسای ئه‌نجومه‌نی راژه‌ی گشتی هه‌رێمی كوردستان ژماره‌ (7) ساڵی 2011 جێبه‌جێ ده‌كرێت. سێیه‌م: وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ گرێنه‌دراون به‌ وه‌زاره‌تێكه‌وه‌ ئه‌ركی جاڕدانیان له‌ ئه‌ستۆدایه‌ بۆ پله‌كانی وه‌زیفه‌ی نوێ له‌ناو میلاكاتی 2012دا له‌ رۆژنامه‌كانی ناوخۆ و ده‌بێت میكانیزمی دامه‌زراندن و مه‌رجه‌كانی یه‌ك بن و له‌یه‌ك كاتدا بڵاوبكرێنه‌وه‌. چواره‌م: وه‌زاره‌ته‌كان و ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ گرێ نه‌دراون به‌ وه‌زاره‌تێكه‌وه‌ ئیلتیزام به‌و خشتانه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ ژماره‌ی فه‌رمانبه‌ران و ناوو ناونیشان و پله‌كانی وه‌زیفه‌ی ئه‌وانه‌ی تێدا تۆماركراوه‌ كه‌ تازه‌ دامه‌زراون به‌ گوێره‌ی ئه‌و رێژه‌یه‌ی كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌ی بۆ كرا له‌گه‌ڵ بریاره‌كانی تایبه‌ت به‌ دامه‌زراندنیان. ئه‌گه‌ر وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری سه‌رپێچی تێیاندا دۆزییه‌وه‌ له‌ ئاست ئه‌و رێژه‌یه‌ی كه‌ پێشتر ئاماژه‌ی بۆ كرا ئه‌وا بڕیاره‌كانی ده‌رچوو به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ بۆ دامه‌زراندنه‌كان ره‌ت ده‌كرێنه‌وه‌و ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیرانیشی لێ ئاگادار ده‌كرێته‌وه‌ و ئیجرائاتی یاسایی ده‌رهه‌ق به‌ سه‌رپێچیكاران ده‌كرێت. پێنجه‌م: نابێ به‌ گرێ به‌ست كه‌س دابمه‌زرێ به‌بێ ره‌زامه‌ندی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری وه‌رنه‌گیرێ، جگه‌ له‌ گرێبه‌ستی پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنان نه‌بێ. شه‌شه‌م: هیچ جۆره‌ دامه‌زراندنێك ئه‌نجام نادرێ بۆ وه‌زیفه‌ قیادیه‌كان له‌ (به‌رێوه‌به‌ری گشتیه‌وه‌ به‌ره‌و ژوور) ئه‌گه‌ر هات و ده‌ره‌جه‌ی وه‌زیفیه‌كه‌ی نه‌بوو له‌ یاسای وه‌زاره‌ته‌كه‌ یان ئه‌و لایه‌نه‌ی گرێدراوه‌ به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ له‌ په‌یكه‌ری رێكخستنی دا.

مادده‌ی بیست و سێ:

مادده‌ی بیست و سێ: وه‌زیری په‌یوه‌ندیدار یان سه‌رۆكی ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌ گرێ نه‌دراوه‌ به‌ وه‌زاره‌تێكه‌وه‌ بۆی هه‌یه‌ ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ ئیحاله‌ی خانه‌نشینی بكات كه‌ زێده‌ن له‌ پێویستی، ئه‌وانه‌ی كه‌ خزمه‌تی خانه‌نشینیان كه‌متر نییه‌ له‌ (15) ساڵ له‌سه‌ر داوای خۆی.

مادده‌ی سێزده‌م:

مادده‌ی سێزده‌م: یه‌كه‌م: گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (185) سه‌د و هه‌شتا و پێنج ملیار دینار ته‌رخان ده‌كرێ بۆ پشتگیری حیزبه‌كان، و سه‌رفكردن له‌م ته‌رخانكراوه‌ به‌رێكاریی كاتی ده‌بێ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ به‌پێی پێوه‌رێكی دادگه‌ریانه‌، كه‌ ده‌بێ ئه‌و بڕه‌ سولفانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن حیزبه‌كانه‌وه‌ وه‌رگیراون له‌ساڵی 2011 دا ته‌سویه‌بكرێن له‌وانه‌ی كه‌ له‌ساڵی 2012دا وه‌ریان ده‌گرن تا ئه‌و كاته‌ی یاسای پشتگیریی دارایی حیزبه‌كان ده‌رده‌چێت، كه‌ له‌ خولی دانیشتنه‌كانی داهاتوودا ده‌بێ بێته‌ ده‌رچوون. دووه‌م: گوژمه‌یه‌ك به‌بڕی (15) پانزه‌ هه‌زار ملیار دینار ته‌رخان بكرێ بۆ رێكخراوه‌ ناحكومییه‌كان به‌گوێره‌ی یاسای رێكخراوه‌ ناحكومییه‌كان ژماره‌ (1)ی ساڵی 2011.

مادده‌ی هه‌ژده‌م:

مادده‌ی هه‌ژده‌م: یه‌كه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری ده‌سه‌ڵاتی هه‌یه‌ موناقه‌له‌ له‌ نێوان متمانه‌كانی (اعتمادات)ی یه‌ك ده‌روو (باب)دا بكات جگه‌ له‌ به‌شی مووچه‌ نه‌بێ كه‌ ده‌كرێ بۆی بگوازرێته‌وه‌ به‌ڵام نابێ لێی بگوازرێته‌وه‌. دووه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی هه‌یه‌ موناقه‌له‌ له‌نێوان متمانه‌كانی (اعتمادات) ده‌رووه‌كانی بودجه‌ی (أبواب المیزانیه‌)دا بكات به‌مه‌به‌ستی دابینكردنی تواناكانی سه‌رفكردن بۆ ئه‌و ئیدارانه‌ی كه‌ بڕیاری جیاكردنه‌وه‌یان ده‌درێ له‌ وه‌زاره‌تێك و ده‌به‌سترێنه‌وه‌ به‌ وه‌زاره‌تێكی تره‌وه‌، و وه‌زیری په‌یوه‌ندیدار بۆی هه‌یه‌ موناقه‌له‌ له‌ناو یه‌ك به‌ش و یه‌كه‌یه‌كی سه‌رفكردندا بكات. سێیه‌م: نابێ هیچ جۆره‌ موناقه‌له‌یه‌ك ئه‌نجام بدرێ له‌ بواره‌كانی (ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و په‌ره‌پێدانی پرۆژه‌كانی هه‌رێم و پارێزگاكان) له‌نێوان پارێزگاكاندا. چواره‌م: نابێ موناقه‌له‌ ئه‌نجام بدرێ له‌ خه‌رجی پرۆژه‌ سه‌رمایه‌دارییه‌كان (بودجه‌ی وه‌به‌رهێنان)ه‌وه‌ بۆ خه‌رجییه‌كانی به‌كاربردن (بودجه‌ی جاری). پێنجه‌م: ئه‌و متمانانه‌ی په‌سه‌ند ده‌كرێن له‌م یاسایه‌دا به‌كار ده‌هێنرێن تا 31/كانوونی یه‌كه‌می ساڵی دارایی 2012 و ئه‌و داهاتانه‌ی به‌ده‌ست ده‌هێنرێن تا 31/12/2011 تۆمار ده‌كرێن، به‌ڵام داهاته‌ وه‌رگیراوه‌كان دوای كۆتایی ساڵی دارایی 2012 وه‌كو داهات بۆ بودجه‌ی گشتی ساڵی دارایی 2013 تۆمار ده‌كرێن.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة