المواد القانونية

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: داهاته‌كانی سه‌ندووق له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: به‌شداری كردنی ساڵانه‌ به‌و بڕه‌ی كه‌وا حكومه‌ت له‌ بودجه‌ی گشتی هه‌رێمدا ته‌رخانی ده‌كات. دووه‌م: قازانجی به‌رهه‌م هێنانی سه‌رمایه‌ی سه‌ندووق و قازانجی چاڵاكییه‌كان. سێیه‌م: قازانجی وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزه‌كان. چواره‌م: به‌خشش و پیتاك و مینه‌ح دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌گه‌ر له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: مادده‌ی بیست ویه‌ك هه‌موارده‌كرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: پێكهاته‌كانی ناوه‌ندی وه‌زاره‌ت پێك دێت له‌: 1. نوسینگه‌ی وه‌زیر. 2. نوسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت. 3. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی دیوان. 4. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی به‌رنامه‌كان وشێوازه‌كانی فێركاری وچاپه‌مه‌نیه‌كان. 5. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی چاڵاكی وه‌رزش وهونه‌ر. 6. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی باخچه‌ی ساوایان وخوێندنی سه‌ره‌تایی. 7. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ڕاستكردنه‌وه‌و تاقیكردنه‌وه‌و بڕوانامه‌كان. 8. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی فێركردنی دواناوه‌ندی وپیشه‌یییه‌كان. 9. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پلان دانانی په‌روه‌رده‌یی. 10. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی فێركردنی توركمانی. 11. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی فێركدنی سریانی. 12. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی په‌یمانگه‌كان ومه‌شقكردن. 13. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی سه‌رپه‌رشتكردنی په‌روه‌رده‌یی. 14. به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی بینایه‌ وكارگه‌كان.

مادده‌ی په‌نجا و چواره‌م:

مادده‌ی په‌نجا و چواره‌م: 1-نیشته‌جێی خاوه‌ن ئه‌هلیه‌تی ته‌واوی ا(لاهلیه‌ الكامله‌) ئه‌و موڵكه‌ی ئاوه‌رۆیه‌كی ئاوی پیس یا لێرژاوی (فائچه) لێ ده‌خاته‌ سه‌ر شه‌قام یا حه‌وزیچكی له‌سه‌ر شه‌قام بۆ دروست ده‌كا به‌ ماوه‌یه‌ك حه‌پس له‌ ده‌ رۆژ زیاتر نه‌بێ یا به‌ غه‌رامه‌یه‌ك كه‌ له‌ سه‌د دینار زیاتر نه‌بێ یا به‌ هه‌ردووكیان سزا ده‌درێ و دادگا بڕیار ده‌دا كه‌ له‌ ماوه‌ی سی رۆژ له‌ لایه‌ن نیشته‌جێ ی خانووه‌كه‌ وه‌ ئاوه‌رۆكه‌ هه‌ڵبگیرێ و حه‌وزه‌كه‌ پر بكرێته‌وه‌ و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ شاره‌وانی ئه‌و كاره‌ ده‌كا و نیشته‌جێ ی خانووه‌كه‌ مه‌سره‌فه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته‌ ئه‌ستۆ. 2-نێشته‌جێی خاوه‌ن ئه‌هلیه‌تی ته‌واوی ئه‌و خانووه‌ی پیسی و زبڵ و ئاوی پیس فرێده‌داته‌ سه‌ر شه‌قام به‌ غه‌رامه‌یه‌ك كه‌ له‌ په‌نجا دینار زیاتر نه‌بێ سزا ده‌درێ.

مادده‌ی په‌نجاو پێنجه‌م:

مادده‌ی په‌نجاو پێنجه‌م: 1-گشت ئه‌و شه‌قامانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ سنووری شاره‌وانی یه‌وه‌ و به‌كار هێنانیان بۆ سوودی گشتی وازی لێ هێنراوه‌ له‌ كاتی جێبه‌ جێ كردنی ئه‌و یاسایه‌دا هه‌ن یا ئه‌وانه‌ی دوای به‌ پێی یاسا ره‌چاو كراوه‌كان وه‌ها یان لێدێ یا ئه‌وانه‌ی دوای گۆرینیان ده‌كه‌وه‌ سنووریه‌وه‌ هه‌موو زه‌وی و زاره‌كانیوه‌زاره‌تی دارایی كه‌ ده‌كه‌ونه‌ سنووریه‌وه‌ ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ی نابنه‌ موڵكی هیچ كه‌س، به‌بێ بریتی (بدون عوچ) به‌ ناوی شاره‌وانییه‌وه‌ تۆمار ده‌كرێن و فه‌رمانگه‌كانی تۆماری موڵكداری (التسجیل العقاری) ده‌بێ ئه‌و موڵكانه‌ له‌ تۆماره‌كانیدا راسته‌وخۆ به‌بێ ره‌سمدان به‌ ناوی شاره‌وانی یه‌وه‌ تۆمار بكه‌ن. 2-نابێ (افراز) له‌و زه‌وی و زارانه‌دا كه‌ ده‌كه‌ونه‌ سنووری شاره‌وانی یه‌كانه‌وه‌ بۆ مه‌به‌ستی نیشته‌جێ بوون و پیشه‌سازی بكرێ ته‌نها به‌ بڕیاری وه‌زاره‌ت نه‌بێ و به‌م جۆره‌: أ-ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانی ی پۆلی تایبه‌تی یه‌وه‌ به‌ ماوه‌ی (10) ده‌ كیلۆ مه‌تر. ب-ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانی ی پۆلی مومتازه‌وه‌ به‌ ماوه‌ی (7) حه‌وت كیلۆ مه‌تر. ج- ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانی ی پۆلی تایبه‌تی یه‌وه‌ به‌ ماوه‌ی (5) پێنج كیلۆ مه‌تر. د- ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووری شاره‌وانی ی پۆلی دووه‌م و سێیه‌م و چواره‌مه‌وه‌ به‌ ماوه‌ی (3) سێ كیلۆ مه‌تر 3-ده‌بێ نه‌خشه‌كێشانی ئاوه‌دانی به‌ رێكخستنی له‌ گه‌ڵ شاره‌وانی پێوانه‌ و پاره‌ی پێویست ئه‌و تۆ دابنێن كه‌ چۆنێتی ی (افراز)ی ئه‌و زه‌وی و زارانه‌ روون بكاته‌وه‌.

مادده‌ی په‌نجا و شه‌شه‌م:

مادده‌ی په‌نجا و شه‌شه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی ئه‌و یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی په‌نجا و حه‌وته‌م:

مادده‌ی په‌نجا و حه‌وته‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێبه‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م:

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكا.

مادده‌ی په‌نجا و نۆیه‌م:

مادده‌ی په‌نجا و نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م دوو گوزارشته‌ ئه‌و دوو مانایه‌ی به‌رامبه‌ریانه‌: 1-بێگانه‌: هه‌ر كه‌سێك كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی ره‌وا دێته‌ ناو هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ جنسیه‌ی عێراقی نییه‌ و له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كان كار ده‌كات. 2-كارگه‌: هه‌ر كه‌سێك كه‌ هاووڵاتی هه‌رێمی كوردستانی عێراقه‌ له‌گه‌ل رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كان كار ده‌كات له‌ هه‌رێمدا له‌ كار دان و ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان وه‌رگرتووه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: أ-هه‌ر كه‌سێك به‌ ده‌ستی ئه‌نقه‌ست بێگانه‌یه‌ك بكوژێ یا كارگه‌رێك كه‌ له‌گه‌ڵ رێكخراوه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و رێكخراوه‌ مرۆڤایه‌تی یه‌كاندا كار ده‌كه‌نكه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان دا له‌ كاردان به‌ ئیعدام كردن سزا ده‌درێ. ب-سه‌باره‌ت به‌و حاڵه‌تانه‌ی له‌ برگه‌ی (أ) ی ئه‌م یاسایه‌دا هاتووه‌ ئه‌و سزایانه‌ ره‌چاو ده‌كرێن كه‌ له‌ حوكمه‌كانی یاسای سزادانی عێراقیی ژماره‌ (111)ی ساڵی/1992 و گۆرینه‌كانیدا هه‌ن.

مادده‌ی سێ یه‌م:

مادده‌ی سێ یه‌م: حوكمی بڕگه‌ی (1)ی مادده‌ی (1)ی ئه‌م یاسایه‌ به‌سه‌ر تاوانباره‌كه‌دا جێ به‌ جێ ناكرێ، ئه‌گه‌ر تاوان لێكراوه‌كه‌ ده‌ستی له‌ روودانی تاوانه‌كه‌ دا هه‌بوو. به‌ڵكو ئه‌و سزایانه‌ی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێ كه‌ له‌ یاسا ره‌چاو كراوه‌كان دا هه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: حوكمی ئه‌و یاسایه‌ گشت ئه‌و مه‌سه‌لانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ یه‌كلا نه‌كراونه‌ته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ، پێچه‌وانه‌ی حوكمی ئه‌و یاسایه‌ بێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی په‌سه‌ند كردن و بڵاوكردنه‌وه‌یه‌ وه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی نیشتمانیی كوردستانی عێراقه‌وه‌، جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوه‌ و ده‌سته‌واژانه‌ی دادێن واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان – عیراق. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمدا. سێیه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: زیندانی كراو یان گیراوی سیاسی ئه‌م ماف و ئیمتیازانه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌بێت: یه‌كه‌م: پارچه‌یه‌ك زه‌ویی نیشته‌جێ بوونی به‌بێ به‌رامبه‌ر پێده‌درێت، به‌مه‌رجێ پێشتر وه‌كو زیندانی كراوی سیاسی سوودمه‌ند نه‌بووبێت، له‌گه‌ڵ پێشینه‌یه‌ك كه‌ بڕه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ بڕی پێشینه‌ی عه‌قار بۆ بینای یه‌كه‌یه‌كی نیشته‌جێ بوون هاوتا بێت. دووه‌م: ماوه‌ی زیندانی كردن یان گرتن بۆ فه‌رمانبه‌ر به‌خزمه‌ت بۆ مه‌به‌سته‌كانی سه‌ر مووچه‌ و به‌رزبوونه‌وه‌ و خانه‌نشینی ئه‌ژمار ده‌كرێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی زیندانی كراو یان گیراو له‌كاتی حوكمدان به‌ زیندانی كردن یان گرتنی ره‌چاو بكرێت. سێیه‌م: ئه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن لیژنه‌وه‌ دۆسییه‌كه‌ی په‌سندده‌كرێ به‌خشیشێكی (منحه‌) خانه‌نشینی مانگانه‌ی به‌پێی ئه‌و مه‌رج و رێنماییانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ری ده‌كات بۆ خه‌رج ده‌كرێت، به‌ مه‌رجێك ئه‌و مینحه‌یه‌ی كه‌ وه‌ری ده‌گرێت له‌ هاوتاكانی له‌ حكومه‌تی فیدراڵدا كه‌متر نه‌بێت. چواره‌م: به‌ده‌ر له‌ مه‌رجی ته‌مه‌ن له‌ خوێندنی سه‌ره‌تایی و خوێندنی باڵا وه‌رگیرێت. پێنجه‌م: حكومه‌ت تێچووی خوێندنی خۆی یان یه‌كێك له‌ منداڵه‌كانی له‌ یه‌كێك له‌زانكۆكانی ناو هه‌رێم له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. شه‌شه‌م: حكومه‌ت خه‌رجیی چاره‌سه‌ركردنی له‌ نه‌خۆشخانه‌ حكومییه‌كانی ناو هه‌رێم له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت. حه‌وته‌م: زیندانی كراو به‌خششێكی (منحه‌) هاوسه‌رگیری بۆ یه‌كجار پێ ده‌درێت كه‌ بڕه‌كه‌ی (5.000.000) پێنچ ملیۆن دیناره‌، به‌مه‌رجێك هاوسه‌رگیری نه‌كردبێت. هه‌شته‌م: ئه‌گه‌ر فه‌رمانبه‌ر بێت بۆی هه‌یه‌ تا ماوه‌ی (10) ده‌ ساڵ به‌خششی (منحه‌) خانه‌نشینیه‌كه‌ی و مووچه‌ی فه‌رمانبه‌رییه‌كه‌شی وه‌ربگرێت، وه‌كو قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ بۆی و ئه‌و مافه‌شی پێ ده‌درێ پاش ته‌واوبوونی ماوه‌ی ناوبراو كامیان باشتربێت، ئه‌ویان هه‌ڵ بژێرێت. نۆیه‌م: به‌ مه‌دالیا رێز له‌ قوربانیه‌كانی ده‌گیرێت كه‌ له‌ رێگای بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان داویه‌تی. ده‌یه‌م: ماف و ئیمتیازاتی مردووه‌كانیان ئه‌وانه‌ی له‌ هه‌ردوو برگه‌ی یه‌كه‌م و سێیه‌م ئه‌م مادده‌یه‌ باس كراون بۆ پاشماوه‌ی وارسی شه‌رعی ده‌گوازرێته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی له‌ ژیاندا ماون. یازده‌: زیندانی كراوی سیاسی یان گیراوی سیاسی له‌حاڵه‌تی ته‌واوكردنی مامه‌ڵه‌ی تۆماركردنی ئه‌و عه‌قاره‌ی كه‌ پێی به‌خشراوه‌ یان بیناكردنی زه‌ویه‌كه‌ یان مامه‌ڵه‌ی قه‌رز وه‌رگرتن یان ئه‌و به‌خشیشه‌ی (منحه‌) بۆی ته‌رخان كراوه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ ره‌سم و باجه‌كان ده‌به‌خشرێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بۆی هه‌یه‌ پێره‌ و رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسای یان بڕیارێك ناكرێت له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان، حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة