مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: دادگاكان داوای حقووقی و باری كه‌سیه‌تی له‌ ماوه‌ی پشووی دادگاكان نابینن ئه‌گه‌ر به‌ په‌له‌ نه‌بن و هه‌موو دادگایی كردنێك له‌ رۆژی یه‌كه‌می مانگی ته‌مووزه‌وه‌ تاكو یه‌كه‌م رۆژی مانگی ئه‌یلوولی هه‌موو ساڵێك راده‌وه‌ستن و داوای به‌ په‌له‌ش ده‌سنیشان ده‌كرێن بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك كه‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی ده‌ری ده‌كات. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا ماوه‌ی پشووه‌كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك كورت بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ (30) رۆژ زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م: ئه‌م مادده‌یه‌ی خواره‌وه‌ بۆ یاساكه‌، دووباره‌ به‌ زنجیره‌ی مادده‌ی حه‌وته‌م زیاد ده‌كرێ و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: مادده‌ی حه‌وته‌م (دووباره‌) ده‌شێ ماوه‌ی خوێندن، به‌ گواستنه‌وه‌ بۆ پۆلیكی به‌رزتر كورتبكرێته‌وه‌. هه‌موو كاروبارێكی گواستنه‌وه‌ش به‌ ڕێنمایی دیار ده‌كرێ.

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: سه‌رۆكی یه‌كێتییه‌كه‌، ئه‌م ئه‌رك وفرمانانه‌ی خواره‌وه‌، موماره‌سه‌ ده‌كا: 1ـ سه‌رۆكایه‌تیی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی ئیداری ده‌كاو، ئه‌گه‌ر خۆیشی له‌وێ نه‌بێ، جێگره‌كه‌ی نوێنه‌رایه‌تیی ده‌كا. 2ـ خۆی، یان كه‌سێكی دی راده‌سپێرێ، نوێنه‌رایه‌تیی یه‌كێتییه‌كه‌ له‌ به‌رده‌می دادوه‌ری و لایه‌نه‌كانی دیكه‌دا بكات. 3ـ موماره‌سه‌ی هه‌موو ئه‌و سه‌ڵاحییاتانه‌ ده‌كا، كه‌ ده‌سته‌ی گشتی پێی داوه‌. 4ـ موسته‌نه‌دی پاره‌دان و (صكوك)و ره‌شنووسی دانیشتنه‌كان و نامه‌ونامه‌كارییه‌كانی یه‌كێتییه‌كه‌ واژوو ده‌كات. 5ـ سه‌رۆكایه‌تیی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی ده‌كا. دووه‌م: به‌رپرسی دارایی، ئه‌رك وفرمانی دارایی یه‌كێتییه‌كه‌، له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و، سه‌رپه‌رشتیی تۆمار راگرتن (مسك السجلات) ده‌كاو، له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی یه‌كێتییه‌كه‌شدا، (صكوك) و سه‌نه‌ده‌كان واژوو ده‌كات.

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌سته‌ی باڵای دادوه‌ری دادگاكانی پارێزگایه‌ك یان زیاتره‌و، له‌ سه‌رۆك و چه‌ند جێگرێكی سه‌رۆك و دادوه‌ران پێك دێت و تایبه‌تمه‌ندیی دیاری كراو به‌ پێی یاسا پیاده‌ ده‌كا: دووه‌م: دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌ پێكدێن:ـ 1ـ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌ی هه‌ولێر، دادگاكانی پارێزگای هه‌ولێر ده‌گرێته‌وه‌و ناوه‌نده‌كه‌ی له‌ شاری هه‌ولێر ده‌بێ. 2ـ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌ی دهۆك، دادگاكانی پارێزگای دهۆك ده‌گرێته‌وه‌و ناوه‌نده‌كه‌ی له‌ شاری دهۆك ده‌بێ. 3ـ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌ی كه‌ركووك، دادگاكانی پارێزگای كه‌ركووك ده‌گرێته‌وه‌و ناوه‌نده‌كه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی له‌ شاری سلێمانی ده‌بێ. 4 ـ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌ی سلێمانی، دادگاكانی پارێزگای سلێمانی ده‌گرێته‌وه‌و ناوه‌نده‌كه‌ی له‌ شاری سلێمانی ده‌بێ. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌ دادگای دیكه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ كاتی پێویست دابمه‌زرێنێ. چواره‌م: ده‌شێ دادگایه‌ك یا زیاتر له‌ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دابمه‌زرێنرێ یاخود دابڕینی دادگایه‌ك یا زیاتر له‌ دادگای تێهه‌ڵچوونه‌ و لكاندنی به‌ دادگایه‌كی دیكه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ئه‌نجام بدرێ.

مادده‌ی نۆزده‌م: یه‌كه‌م: به‌پێی حوكمه‌كانی یاسا له‌ سه‌نته‌ری هه‌ر پاریزگایه‌ك دادگایه‌كی تاوانه‌كان بۆ سه‌یر كردنی داوای سزایی دیاریكراو داده‌مه‌زرێ. دووه‌م: ده‌شێ له‌ دادگایه‌كی تاوان زیاتر له‌ پارێزگادا به‌بریاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری دابمه‌زرێ و تایبه‌تمه‌ندیی نه‌وعی و شوێن و مه‌ڵبه‌ندی به‌ستنی تێدا ده‌ستنیشان بكرێ. سێیه‌م: ده‌شێ دادگای تاوانه‌كان له‌ ده‌ره‌وه‌ی مه‌ڵبه‌ندی پارێزگا به‌ به‌یاننامه‌یه‌كی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و له‌ سه‌ر پێشنیازێكی سه‌رۆكی دادگای تاوانه‌كان ببه‌سترێ.

مادده‌ی چواره‌م: 1-ره‌سمێكی ساڵانه‌ی به‌ رێژه‌ی ده‌ه‌ له‌ سه‌دا (2% 1000) له‌ كۆی قیسته‌ به‌رهه‌م هێنه‌كانی دابین له‌ كۆمپانیاكانی دابین (شركات التأمین) وه‌رده‌گێری و قیسته‌كانی نوی كردنه‌وه‌ی دابین (اعاد التأمین) ئه‌و ره‌سمه‌یان له‌سه‌ر نابێ. 2-دابین كردن (المۆمن) ئه‌و رسمه‌ی بڕگه‌ی (1) ده‌دا و هه‌ر رێكه‌وتنێك به‌ پێچه‌وانه‌یه‌وه‌ پوچه‌ڵه‌. 3-سه‌رباری ئه‌و ره‌سمه‌ی له‌ برگه‌ی (1)ی ئه‌و مادده‌یه‌دا دیاری كراوه‌ ره‌سمێكیش له‌ قیسته‌ به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كانی دابین له‌ كۆمپانیاكانی دابین به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێ: أ-باوه‌رنامه‌كانی دابین له‌سه‌ر زیان و كاره‌ساتی كه‌سی پاشكۆی (الحوادپ الشخصیه‌ الملحقه‌ بها)و هه‌ر دابینێكی تر كه‌ په‌یوه‌ندی به‌م جۆره‌ دابینانه‌ و ئه‌و گۆرینانه‌وه‌ هه‌بێ كه‌ له‌و باوه‌رنامانده‌دا ده‌كرێن و ره‌سمه‌كه‌یان (5%1000) ی كۆی قیسته‌كانی دابین به‌ پێی حیسابی كۆتایی (الحیساب خیتامی) ده‌بێ. ب-ئه‌ باوه‌ر نامه‌ دابینه‌ی به‌ چه‌ند دانه‌یه‌ك رێكخراوه‌ ته‌نها وێنه‌ی یه‌كه‌می كه‌ ده‌درێته‌ دابین لێكراو (المۆمن) یا سوود لێوه‌رگرتن (المستفید) ره‌سی لێوه‌رده‌گرێ.

مادده‌ی شازده‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌تی دارایی یه‌كسانی له‌ نێوان مووچه‌ی هه‌موو خانه‌نشینكراوه‌كانی هه‌رێم له‌گه‌ڵ مووچه‌ی خانه‌نشینی هاوشـــانه‌ خانه‌نشین كراوه‌كانیان له‌ ده‌زگاكانی فیدراڵی دا به‌دی بێنێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سه‌ڵات به‌ وه‌زیری دارایی ده‌درێت پاره‌ی ته‌رخان كراوی گشتی په‌سه‌ندكراو كه‌ له‌ بودجه‌ی ساڵی دارایی 2008 دا به‌ رێژه‌ی 1% بخاته‌ سه‌ر پاره‌ی ته‌رخانكراوی گشتی په‌سه‌ند كراوی بودجه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: ته‌رخان كردنی گوژمه‌ پاره‌ی پێویست بۆ بودجه‌كانی فه‌رمانگه‌ له‌ نوێ دامه‌زراوه‌كان له‌ ماوه‌ی ساڵی دارایی 2008دا. دووه‌م: ته‌رخانكراوی نوێ بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه‌كان بۆ حاڵه‌ته‌ ناكاوییه‌كان كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سه‌ڵات به‌ وه‌زیری دارایی ده‌درێت گوێزانه‌وه‌ له‌نێوان پاره‌ ته‌رخانكراوه‌كانی یه‌ك ده‌روازه‌دا بكات جگه‌ له‌ به‌شی مووچه‌كان، كه‌ ده‌شێ بۆ بگوێزرێته‌وه‌ و نابێ لێی بگوێزرێته‌وه‌. دووه‌م: نابێ گوێزانه‌وه‌ له‌ نێوان پاره‌ ته‌رخانكراوه‌كانی گه‌شــــه‌پێدان لــه‌ نێوان پارێزگاكاندا بكرێ.

مادده‌ی یانزه‌م: ئه‌م مادده‌یه‌ی خواره‌وه‌ بۆ یاساكه‌ دووباره‌ به‌ زنجیره‌ی مادده‌ی بیسته‌م زیاد ده‌كرێ و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: مادده‌ی بیسته‌م (دووباره‌) پێویسته‌، به‌رێوه‌به‌ری گشتی په‌روه‌رده‌، ئه‌م خه‌سڵه‌تانه‌ی خواره‌وه‌ی تێدا به‌دی بكرێت: أ- ده‌بێ بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی به‌ ده‌ست هێنا بێ و، خزمه‌تیشی له‌ په‌روه‌رده‌دا، له‌(15) ساڵ پتربێ. ب- به‌ كه‌سایه‌تی به‌هێزو ده‌ستپاكی وناوبانگی باش ناسراوبێ وله‌ نێو ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی وانه‌ بێژان ومامۆستایاندا شاره‌زاو به‌توانا بێت.

مادده‌ی دوانزه‌م: وه‌زیر، بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی سیازده‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ، له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا نه‌گونجێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م: بۆ خه‌رجییه‌كانی ساڵی دارایی 2008 گوژمه‌ی (7628783)ته‌نیاحه‌وت ترلیۆن و شه‌ش سه‌دو بیست و هه‌شت ملیارو حه‌وت سه‌دو هه‌شتاو سێ ملیۆن دینار داده‌نرێ و به‌م جۆره‌ دابه‌ش ده‌كرێ: یه‌كه‌م: گوژمه‌ی (2879079)ته‌نیا دوو ترلیۆن و هه‌شت سه‌دو حه‌فتاو نۆ ملیارو حه‌فتاو نۆ ملیۆن دینار بۆ خه‌رجییه‌كانی پڕۆژه‌ سه‌رمایه‌داراییه‌كان. دووه‌م: گوژمه‌ی(4674842)ته‌نیا چوار ترلیۆن و شه‌ش سه‌دو حه‌فتاو چوار ملیارو هه‌شت سه‌دو چل و دوو ملیۆن دینار بۆ خه‌رجییه‌كانی به‌كارخستن. سێیه‌م: گوژمه‌ی(54908)ته‌نیا په‌نجاو چوار ملیارو نۆسه‌دو هه‌شت ملیۆن دینار بۆ خه‌رجییه‌كانی ئه‌نجومه‌نی نشتمانیی كوردســـــتان – عیراق. چواره‌م: گوژمه‌ی(19954)ته‌نیا نۆزده‌ ملیارو نۆسه‌دو په‌نجاو چوار ملیۆن دینار بۆ خه‌رجییه‌كانی ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی.

مادده‌ی شه‌شه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری ده‌سه‌ڵاتی زیاد كردنی (اعتماد) ی كۆی بوودجه‌ی سه‌لمێنراوی ساڵی 1993 به‌ رێژه‌یه‌ك كه‌ له‌ (1%)ی كۆی (اعتماد)ی سه‌لمێنراوی بوودجه‌ نه‌بێ بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌درێتێ: 1-(اعتماد)ی ئه‌و پارانه‌ی بۆ ئه‌و به‌رێوه‌به‌ریه‌تیانه‌ی پێویستن كه‌ له‌ ساڵی 1993 دا پێك ده‌هێنرێن. 2-ئه‌و (اعتماد)ه‌ نوێ یانه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ حاڵه‌تی ناكاوی (گارئ) دا بڕیار ده‌دا بیانخاته‌ سه‌ر بوودجه‌ی وه‌زاره‌ته‌كان و به‌رێوه‌به‌رێتییه‌كان.

مادده‌ی شه‌سته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی دادگایه‌ك یا سه‌رۆكی ده‌سته‌یه‌ك ئاماده‌نه‌بوو یا شوێنی فرمانه‌كه‌ی چۆڵ بوو یا هه‌ر كۆسپێك رێگه‌ی چوونه‌ سه‌ر كاره‌كه‌ی لێ گرت پێشترینی جێگرانی یا ئه‌ندامان كاره‌كه‌ی به‌ڕێ ده‌كا. دووه‌م: ئه‌گه‌ر زیاتر له‌یه‌ك دادوه‌ر له‌ یه‌ك دادگا هه‌بن پێشترینیان به‌رپرسیار ده‌بێ له‌به‌ڕێوه‌بردن و دابه‌شكردنی ئیش و كار له‌ نێوانیادا و وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌یه‌كێكی تر دیاری بكا.

مادده‌ی سێ یه‌م: ویلایه‌تی دادگا گشت كه‌سانی سروشتی و مه‌عنه‌وه‌ی و له‌گه‌ڵیاندا حكومه‌تیش ده‌گرێته‌وه‌و حوكم دان له‌ گشت دژكاری (منازعه‌) و تاونێكدا كاری تایبه‌تی ئه‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م: زمان له‌ دادگاكاندا كوری ده‌بێ، به‌ڵام دادگا بۆی هه‌یه‌ به‌هۆی وه‌رگێره‌ وه‌ داوای سوێند دانی گوێ له‌ قسه‌ی دژكاران (الخصوم) و شایه‌ته‌كان بگرێ.

مادده‌ی یازده‌: رۆژنامه‌وانی ئه‌گه‌ر دووچاری نه‌خۆشییه‌ك هات و به‌ بڕیارێكی لیژنه‌یه‌كی پزیشكیی پسپۆڕ و ره‌سمی ده‌ركه‌وت كه‌ له‌ كارو پیشه‌ی به‌رده‌وامی رۆژنامه‌وانی كه‌وتووه‌، ئه‌وه‌ خانه‌نشین ده‌كرێ و، به‌پێی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ مافی خانه‌نشینی پێ ده‌درێ: 1. ماوه‌ی خزمه‌تی رۆژنامه‌وانی یه‌كه‌ی چه‌ند مانگ بووبێ، هه‌ر مانگه‌و موسته‌هه‌قی (2,500) دوو دینارو نیوە، مانگی نا ته‌واویشی به‌ مانگی ته‌واو بۆ حساب ده‌كرێ بۆ مه‌به‌ستی خانه‌نشینی، به‌ مه‌رجێ له‌ دوو سه‌د و په‌نجا دینار كه‌متر نه‌بێ. 2. ئه‌گه‌ر رۆژنامه‌وانی خانه‌نشین ئه‌مری خوا بكات، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، مافی خانه‌نشینی یه‌كه‌ی، له‌ رۆژی مه‌رگی یه‌وه‌ ده‌چێ بۆ خاووخێزانی و له‌م حاڵه‌ته‌دا ده‌قی حوكمه‌كانی یاسای كارپێكراوی خانه‌نشینی مه‌ده‌نیی به‌سه‌ردا ده‌خرێته‌ كار.

مادده‌ی سێیه‌م: بڕگه‌ (1) له‌ (دووه‌م)ی مادده‌ی شه‌شی یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌ جێگای داده‌نرێ: یه‌كه‌م: ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ له‌ پارێزه‌ران به‌پێی ماوه‌ی تۆمار كردنه‌كه‌یان به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێ: أ-(150) سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (3) سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنه‌كه‌یدا تێنه‌په‌ریبێ. ب- (200) دوو سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (3) سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنه‌كه‌یدا تێپه‌ریبێ. حـ- (250) دوو سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (5) پێنج ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. د- (300) سێ سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (10) ده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. ه- (350) سێ سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (15) پازده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. و- (400) چوار سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (20) بیست ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. -به‌ندی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی شه‌شه‌م هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: دووه‌م: پارێزه‌ر ئابوونه‌ی ساڵی پێشووی به‌شداربوونی سندوق به‌ یه‌ك جار له‌ ماوه‌ی مانگی كانوونی دووه‌می هه‌موو ساڵێكدا ده‌دات. خۆ ئه‌گه‌ر، هات و، له‌ كات و وه‌ختی دواكه‌وت و نه‌یدا، ئه‌و له‌و باره‌دا رێژه‌ی (50%) له‌سه‌دا په‌نجای ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ی له‌سه‌ر زیاد ده‌كرێ. -به‌ندی (حه‌وته‌م)ی هه‌مان مادده‌ له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ داده‌ڕێژرێته‌وه‌: سێیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر دایه‌ره‌ ره‌سمییه‌كان و شه‌خسه‌ مه‌عنه‌وییه‌كان رێژه‌ی بڕیاردراوی یاسایی له‌ مزوكرێی پارێزه‌ر دابشكێنن و یه‌كسه‌ر هه‌واڵه‌ی سندوقه‌كه‌ی بكه‌ن.

مادده‌ی بیست و یه‌ك: 1-كۆنگره‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ یه‌كێتی جوتیاراندا و له‌ (سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌سڵی و یه‌ده‌گی مه‌كته‌بی ته‌نفیزی و ئه‌ندامه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌كانی ده‌سته‌كانی لقی پارێزگاكان و لیژنه‌گه‌لی هه‌ڵبژێردراوی قه‌زاو ناحیه‌) پێك دێت بۆ سازدانی كۆنگره$. 2-كۆنگره‌ سێ ساڵ جارێك به‌ بڕیاری مه‌كته‌بی ته‌نفیزی و بانگهێشتێ كه‌ سه‌رۆك ده‌ری دێنێ ساز ده‌درێت و (نیصاب) یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامنی كۆنگره‌ دێته‌ جێ. 3-ئه‌گره‌ له‌ حاڵه‌تێكدا (نیصاب) نه‌هاته‌جێ، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، دوای (15) رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌مان جێگه‌و هه‌مان كاتدا ئه‌نجام ده‌درێ و له‌م باره‌دا (نیصاب) به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان دێته‌جێ، ده‌نا ئه‌گه‌ر نه‌هاته‌جێ ئه‌وا مه‌كته‌بی ته‌نفیزی بۆ خولێكی دیكه‌ش به‌رده‌وام ده‌بێت.