المادة الرابعة عشرة فترة مسؤولية متعهد النقل 1- تبدأ مسؤولية متعهد النقل عن البضاعة بموجب هذه الاتفاقية من وقت استلامه لها أو قيام الطرف المكلف من قبله بتنفيذ أي من المهام الموكلة إليه وتنتهي عند تسليمه للبضاعة للمرسل إليه أو المفوض باستلامها . 2- تسلم البضاعة إلى متعهد النقل في الوقت والمكان المتفق عليهما في عقد النقل , اوالوقت والمكان اللذين تقضي بهما العادات أو الممارسات أو الأعراف المرعية في المهنة إذا لم يكن هناك اتفاق من هذا القبيل وفي حال عدم وجود اتفاق أو عادات أو ممارسات أو اعراف من هذا القبيل , يكون وقت ومكان التسلم هما الوقت والمكان اللذين تنتقل فيهما البضاعة الى متعهد النقل او الطرف المنفذ. 3- إذا كانت القوانين واللوائح والأنظمة تشترط تسليم البضاعة موضوع عقد النقل من خلال سلطة ما أو طرف ثالث وعلى اساس أن يقوم المتعهد باستلام البضاعة من أي منهما وجاز لمتعهد النقل تسلم البضاعة منه , يكون وقت ومكان تسلم متعهد النقل للبضاعة من السلطة أو الطرف الثالث هما وقت ومكان تسلم متعهد النقل البضاعة بمقتضى الفقرة ( 2) من هذه المادة . 4- يكون وقت ومكان تسليم البضاعة هما الوقت والمكان المتفق عليهما في عقد النقل , أو الوقت والمكان اللذين تقضي بهما العادات أو الممارسات أو الأعراف المرعية في المهنة إذا لم يكن متفق عليهما في عقد النقل وفي حال عدم وجود اتفاق من هذا القبيل أو عادات أو ممارسات أو أعراف من هذا القبيل , يكون وقت ومكان التسليم هما وقت ومكان تفريغ أو انزال البضاعة من اخر وسيلة نقل تنقل فيها بمقتضى عقد النقل . 5- إذا كانت القوانين واللوائح والأنظمة تشترط على متعهد النقل تسليم البضاعة موضوع عقد النقل الى المرسل إليه من خلال سلطة ما أو طرف ثالث , يكون وقت ومكان تسليم متعهد النقل للبضاعة الى السلطة أو الطرف الثالث هما وقت ومكان تسليم متعهد النقل البضاعة بمقتضى الفقرة ( 4 ) من هذه المادة .

المادة الخامسة عشرة أسس تقدير التعويض - 1 يقدر التعويض عن الخسارة أو التلف الحادث للبضاعة و / أو الناتج عن التأخير في تسليمها و / أو أية أسباب أخرى موجبة للتعويض على أساس قيمة البضاعة في المكان والوقت المفترض أن يتم تسليمها فيهما للمرسل إليه وفقاً لعقد النقل . 2- تحدد قيمة البضاعة طبقاً لسعر السلعة في البورصة واذا لم يكن لها سعر في البورصة فتحدد القيمة بناء ً على سعر السوق الحالي . واذا تعذر التحقق في سعر السوق الحالي , فتقدر القيمة بالرجوع الى قيمة بضاعة مماثلة في النوع والقيمة والمنشأ , وإذا لم يكن هناك قيمة بضاعة مماثلة , تحدد قيمة البضاعة بمعرفة خبير تعينه المحكمة على وجه الاستعجال .

مادده‌ی سیازده‌یه‌م: یه‌كه‌م:دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌سته‌یه‌كی دادوه‌ری باڵایه‌ بۆ دادگاكانی یه‌ك پارێزگا یا زیاتر و له‌ سه‌رۆك و ژماره‌یه‌كی پێویست له‌ جێگری سه‌رۆك و دادوه‌ر پێك دێ و ئه‌و تایبه‌تكاریانه‌ی به‌جێ دێنێ و كه‌ به‌ پێی یاسا بۆی دیاری ده‌كرێن. دووه‌م: پێك هێنانه‌ی دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌م جۆر ده‌بێ. 1-دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی ناوچه‌ی هه‌ولێر كه‌ دادگاكانی هه‌ردوو پارێزگای هه‌ولێر و دهۆك ده‌گرێته‌وه‌ و مه‌ڵبه‌نده‌كه‌ی له‌ شاری هه‌ولێر ده‌بێ. 2-دادگای تێهه‌ڵچوونوه‌ی ناوچه‌ی كه‌ركوك كه‌ دادگاكانی هه‌ردوو پارێزگای كه‌ركوك و سلێمانی ده‌گرێته‌وه‌ و مه‌ڵبه‌نده‌كه‌ی له‌ شاری كه‌ركوك ده‌بێ. سێیه‌م: ده‌شێ له‌سه‌ر پێشنیازی وه‌زیر و بڕار له‌سه‌ر دانی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری (مجلس القچاء) په‌یوه‌ندی دادگابه‌ك یا زیاتر له‌ دادگایه‌كی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دابڕ بكرێ و به‌ یه‌كێكی تریانه‌وه‌ ببه‌سترێته‌وه‌.

ماده‌ی دوازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سه‌ڵاته‌كانی سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ ئه‌مانه‌ن: 1-به‌ڕێوه‌بردنی دادگا. 2-سه‌ۆكایه‌تیكردنی ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی. 3-سه‌رۆكایه‌تی كردنی ده‌سته‌ی گشتی و ده‌سته‌ی فراوان یا هه‌ریه‌كێ له‌ ده‌سته‌كانی دادگای پێداچوونه‌وه‌. 4-پشكنینی كار و باری دادگای پێداچوونه‌وه‌. 5-ناردنی ئه‌و تانووتانه‌ی پێشكه‌ش به‌ دادگا ده‌كرێن بۆ وه‌رگرتنی ره‌سم و ئه‌مانه‌ت و تۆمار كردنیان. 6-مۆڵه‌تدان به‌ دادوه‌رانی دادگا و مووچه‌ خۆران و كرێكارانی. 7-نووسینی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی مووچه‌ خۆرانه‌وه‌. 8-ئیمزا كردنی نووسراوه‌ ره‌سمییه‌كان بۆ وه‌زاره‌ته‌كان. دووه‌م: ده‌سه‌ڵاته‌كانی جێگری سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ ئه‌مانه‌ن: 1-به‌جێهێنانی كاره‌كانی سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌ كاتی ئاماده$ نه‌بوونیدا. 2-سه‌رۆكایه‌تی كردنی یه‌كێك له‌ ده‌سته‌كانی دادگای پێداچوونه‌وه‌. 3-به‌شداریكردن له‌ ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی دا. 4-ئیمزا كردنی ئه‌و نووسراوانه‌ی داوا كۆتایی پێهێنراوه‌كانی له‌گه‌ڵ بڕیاره‌كانی دادگای پێداچوونه‌وه‌دا پێ ده‌نێردرێنه‌وه‌. 5-هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێك كه‌ سه‌رۆك ده‌یداتێ.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: یه‌كه‌م: دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ و ده‌سته‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكه‌كه‌ی یا یه‌كێ له‌ جێگرانی و ئه‌ندامیه‌تی دوو له‌ جێگرانی یا یه‌كێكیان و دادوه‌ره‌كانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یا ئه‌ندامیه‌تی دوو دادوه‌ر له‌ دادوه‌رانی ده‌به‌سترێت. دووه‌م: سه‌رۆك ئه‌ندامانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ و ده‌سته‌كانی به‌ به‌یانانامه‌یه‌ك دیاری ده‌كرێن كه‌ وه‌زیری اداد له‌سه‌ر پێشنیازی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌ری ده‌اك و نابێ سه‌رۆك یا ئه‌ندام بگۆردرێن ئه‌گه‌ر پێویستییه‌كی زۆر نه‌یخوازێ.

مادده‌ی سی وهه‌شته‌م : دروستكردن و هاوردن و رشاندن و ئالوگۆڕكردن و به‌كارهێنانی قڕكه‌ری زینده‌وه‌ره‌ زیان به‌خشه‌كان یان هه‌ر ئاوێته‌یه‌كی كیمیاوی دیكه‌ بۆ مه‌به‌سته‌كانی كشتوكاڵی یان ته‌ندروستی یان ته‌ندروستی گشتی یان زۆر له‌ مه‌به‌سته‌كانی دیكه‌ش قه‌ده‌غه‌یه‌، ته‌نیا دوای له‌ به‌ر چاوگرتنی مه‌رج و به‌رزه‌فتكاری و ئه‌و زه‌مانه‌تانه‌ی كه‌ پێڕه‌وو ڕێنماییه‌كانی به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ركراون ده‌ستنیشانیان ده‌كات، به‌ جۆرێك پاراستنی هه‌موو پێكهاته‌كانی ژینگه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ له‌كاتی ئێستاو له‌ ئاینده‌دا له‌ كاریگه‌ری زیانبه‌خشینی ئه‌م قڕكه‌رو ئاوێته‌ كیمیاویانه‌ مسۆگه‌ر بكات.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: دادگایه‌كی باری كه‌سایه‌تی یا زیاتر له‌ هه‌ر شوێنێك دا پێك ده‌هێنرێت كه‌ دادگای سه‌ره‌تایی تێدا بێ.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سه‌ڵاته‌مانی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌و ئه‌مانه‌ن: 1-سه‌رپه‌رشتی كردنی كارو باری به‌رێوه‌بردن و دابه‌شكردنی كار له‌ سنووری ناوچه‌كه‌دا. 2-سه‌رۆكایه‌تی كردنی ناوچه‌ی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌. 3-سه‌رۆكایه‌تی كردنی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌ سیفه‌تی پێداچوونه‌وه‌ و بۆیشی هه‌یه‌ سه‌رۆكایه‌تی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ به‌سیفه‌تی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگای تاوان بكا. 4-ناردنی ئه‌و تانوتانه‌ی به‌ سیفه‌تی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ و پێداچوونه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌ دداگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌كرێن بۆ وه‌رگرتنی ره‌سم. 5-نووسینی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌ باره‌ی دادوه‌ر و قازی و مووچه‌ خۆرانه‌وه‌. 6-ئیمزا كردنی نووسراوه‌ ره‌سمییه‌كان. 7-مۆڵه‌تدان به‌ دادوه‌رانی دادگا و فه‌رمانبه‌ر و كرێكارانی. دووه‌م: دده‌سه‌ڵاته‌كانی جێگری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ئه‌مانه‌ن: 1-به‌جێهێنانی كاره‌كانی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ له‌ كاتی ئاماده$ نه‌بوونیدا. 2-سه‌رۆكایه‌تیكردنی یه‌كێك له‌ ده‌سته‌كانی دداگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ یا دادگای تاوان. 3-ئیمزا كردنی ئه‌و نووسراوانه‌ی فایلی داوا كۆتایی پێهێنراوه‌كانی له‌گه‌ڵ بڕیاره‌كان دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌دا پێ ده‌نێردرێ بۆ دادگای په‌یوه‌ندیدار. 4-چاودێریكردنی ده‌وامی داوه‌ر و فه‌رمانبه‌ر و كرێكاره‌كان.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: وه‌زیری ددا بۆی هه‌ه‌ی له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگایه‌كی سه‌ره‌تایی بۆ بینینی جۆرێك یا زیاتری داوایه‌ك پێك بهێنێ.

مادده‌ی بیسته‌م: دادگای سه‌ره‌تایی به‌ یه‌ك دداوه‌لر كۆده‌بێته‌وه‌ به‌تایبه‌تی به‌ بینینی ئه‌و داواو كاروبارانه‌ی كه‌ به‌ پێی جوكمی یاسا بۆی دیاری ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م: یه‌كه‌م: دادگای باری كه‌سایه‌تی له‌به‌ یه‌ك دادوه‌ر كۆ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ به‌ قازه‌ ناوده‌برێت و دادگاكه‌ به‌ پێی یاسا باس و خوازه‌كانی باری كه‌سایه‌تی ده‌بینێ. دووه‌م: دادوه‌ری موسڵمانی دادگای سه‌ره‌تایی به‌ قازی دادگای باری كه‌سایه‌تی دادده‌نرێ ئه‌گه‌ر قازیه‌كی تایبه‌تی خۆی نه‌بوو.

مادده‌ی بیست و دووه‌م: وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ له‌ سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ دادگای باری كه‌سایه‌تی بۆ بینینی جۆرێك یا زیاتری داوا پێك بهێنێ.

مادده‌ی چوارده‌م : یه‌كه‌م : بڕیاری دادگای كارگێڕیی له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژدا له‌ رۆژی دووه‌می پێ راگه‌یاندنی یان ئاگادار كردنه‌وه‌ی له‌ لایه‌ن داواكاریی گشتیه‌وه‌ ته‌میزده‌كرێته‌وه‌. دووه‌م: بڕیاری ده‌سته‌ی گشتی كه‌ له‌ ئه‌نجامی تانووت لێدانه‌وه‌ ده‌رچووه‌ بنه‌بڕه‌.

المادة الثالثة والأربعون المسؤولية عن توفير البيانات يجب على المرسل ومتعهد النقل التعاون في تبادل كافة البيانات والمعلومات والمستندات الخاصة بالبضاعة المنقولة بشكل دقيق وكامل وفي الوقت المناسب تيسيراً لتنفيذ عقد النقل على الوجه الأكمل0

مادده‌ی پێنجه‌م : ئه‌نجومه‌ن سكرتێریكی ده‌بێ كه‌ خاوه‌ن بروانامه‌ی به‌كالۆریۆس له‌ یاسا یان هاوتاكه‌ی بێ و به‌لانی كه‌م (10) ده‌ ساڵ خزمه‌تی له‌ كاروباری یاسایی و كارگێڕیی دا هه‌بێ و به‌ سه‌رۆكه‌وه‌ ده‌به‌ستریته‌وه‌و ئه‌م كارانه‌ ده‌كات:ـ یه‌كه‌م: رێكخستنی گۆڕینه‌وه‌ی نووسراوه‌كان. دووه‌م: سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری كارگێڕی و دارایی. سێیه‌م: ئاماده‌كردنی به‌رایی ئه‌و پرسانه‌ی كه‌ ده‌خرێنه‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی شه‌شه‌م : ئه‌نجومه‌ن تایبه‌تمه‌ند ده‌بێ به‌ یاسادانان و ڕا ده‌ربڕین و راوێژپیكردن له‌ كاروباره‌ یاسایی و دادوه‌ریه‌كان له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی ده‌یه‌م : یه‌كه‌م : نابێ جگه‌ له‌ وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند یان سه‌رۆكی لایه‌نی په‌یوه‌ست نه‌بوو به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ كێشه‌كان بخرێنه‌ به‌رده‌می ئه‌نجومه‌نه‌وه‌. دووه‌م : نابێ ئه‌نجومه‌ن بیروڕاو راوێژكاریی یاسایی سه‌باره‌ت به‌و كێشانه‌ ده‌ربڕێت كه‌ له‌به‌رده‌می دادگاكاندان یان سه‌رچاوه‌یه‌كی یاساییان هه‌یه‌ بۆ تانووت لێدان.

مادده‌ی هه‌شته‌م : ئه‌نجومه‌ن راوێژی یاسایی پێشكه‌ش ده‌كات له‌و پرسانه‌ی كه‌ له‌لایه‌نی باڵاوه‌ بۆ پرس پێ كردنی ده‌خرێته‌ به‌رده‌می.

مادده‌ی یازده‌م : وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ ئه‌و دۆزانه‌ی پێی باشه‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی ره‌وانه‌ بكات بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ و ڕا ده‌ربڕین له‌ سه‌ریان یان و ئاماده‌كردنی پڕۆژه‌ی یاساكانی كه‌ پێی باشه‌ ده‌ربكرێت.

مادده‌ی بیست ودووه‌م : یه‌كه‌م :ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی، پرۆژه‌ی یاسا و كێشه‌كان بۆ ده‌سته‌ی گشتی ده‌نێرێ بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ی و جێبه‌جێ كردنی كاری پێویست له‌ باره‌یه‌وه‌. دووه‌م: ده‌سته‌ی گشتی به‌زۆرینه‌ی ده‌نگی ژماره‌ی ئه‌ندامی ئاماده‌ بوو بڕیاره‌كانی ده‌دات و ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش وه‌كو یه‌ك بوون ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سند ده‌كرێ كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی بۆ داوه‌.