مادده‌ی چواره‌م: پێكهێنه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌ ئه‌مانه‌ن: 1/نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2/نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زارەت. 3/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی دیوان. 4/به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی زه‌وی و زاری كشتوكاڵ. 5/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی هێلكاری و به‌دواداچوون. 6/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی باخ و جه‌نگه‌ڵ و له‌وه‌ڕگاكان. 7/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئه‌بحاس و رێنمایی كشتوكاڵ كردن وتوتن. 8/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی ئاودێری و سه‌رچاوه‌كانی ئاو. 9/ به‌ڕێوه‌به‌ریی گشتيی سامانی ئاژه‌ڵ و به‌یته‌ری. 10/ به‌ڕێوه‌به‌رییه‌ گشتیه‌كانی كشتوكاڵ له‌ پارێزگاكانی هه‌رێمدا.

ماددەی دووەم : ماددەی شەشەم هەمواردەكرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ دەخوێندرێته‌وه‌

پێنجه‌م/ ئه‌م بڕیاره‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمی دا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی كه‌ یاسای ژماره‌ (76)ی ساڵی 1983ی چاودێری مێرد مندڵان (رعایه‌ الاحداث) له‌ هه‌رێمی كوردستاندا به‌سه‌ر مێرد منداڵی كه‌تن كه‌ر (جانح)و ئه‌و بچووك و مێرد منداڵانه‌شدا كه‌ تووشی كه‌تن ده‌بن و به‌سه‌ر خاوه‌نه‌كانیشیاندا پیاده‌ بكرێ، ئه‌و ده‌سته‌واژانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ ماناكانی به‌رامبه‌ریان لێك ده‌درێنه‌وه‌: 1. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو نه‌كردبێ به‌ بچووك له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 2. ئه‌وه‌ی (11) ساڵانی ته‌واو كردبێ وهه‌ژده‌ ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ مێردمنداڵ (حدث) له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 3. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (11) یازدە ساڵانی ته‌واو كردبێ و (15) ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ منداڵ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 4. ئه‌وه‌ی ته‌مه‌نی (15) ساڵانی ته‌واو كردبێ و (18) هه‌ژده‌ ساڵانی ته‌واو نه‌كربێ به‌ لاو له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درێ. 5. خاوه‌نه‌كانیان: باوكه‌، دایكه‌، یان ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ بچووكێ ، یان منداڵێكی له‌ ژێر سایه‌دا بێ، یان به‌ بڕیارێكی دادگا یه‌كێ له‌و دووانه‌ په‌روه‌رده‌ بكات.

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت بریتییه‌ له‌م پێكهاتانه‌ی دادێن: یه‌كه‌م: وه‌زیر: ئه‌و سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسه‌ له‌ ئاراسته‌ كردنی كارو سیاسه‌ته‌كه‌ی و، سه‌رپه‌رشتی كردن و چاودێری كردنی چالاكییه‌كانی و، له‌ هه‌موو بڕیار و فه‌رمان و رێنماییه‌كی به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌وه‌وه‌ ده‌رده‌چن و به‌ سه‌رپه‌رشتیی ئه‌ویش جێبه‌جێ ده‌كرێن، به‌رپرسه‌، له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كان و ده‌سه‌ڵاته‌كانی و تێكڕای كاروباری ته‌كنیكی و دارایی و ئابووری و كارگێڕی و رێكخستنه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌وه‌ی ئه‌ندامێكی هاوكاریه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رپرس ده‌بێت، بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاتی خۆی بداته‌ هه‌ر كام له‌ دوو بریكاره‌كه‌ی وه‌زاره‌ت، یان به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی، یان كه‌سێك كه‌ له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ گونجاوی ده‌زانێت. دووه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر، به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و، چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكیش یاریده‌ی ده‌كه‌ن. سێیه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ر: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌) بێت. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری وه‌رزش و لاوان: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌) بێت. پێنجه‌م: نووسینگه‌ی هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر، به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و، چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكیش یاریده‌ی ده‌كه‌ن. شه‌شه‌م: راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار زیاتر نابێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆ بن و، له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌)ن و، له‌لایه‌ن وه‌زیریشه‌وه‌ پسپۆرایه‌تییه‌كه‌یان دیاری ده‌كرێت. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌ریه‌تییه‌ گشتییه‌كان: وه‌زاره‌ت له‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتیانه‌ی دادێن پێك دێت، هه‌ر یه‌كه‌شیان به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌)ن: 1ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی دیوان. 2ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كتێبخانه‌ی گشتی. 3ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی راگه‌یاندن و چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌. 4ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری وه‌رزش. 5ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری لاوان. 6ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ری توركمان. 7ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ری سریان. 8ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش و لاوان له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم و ئیداره‌ی گه‌رمیاندا.

مادده‌ی ده‌یه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌گانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكا

مادده‌ی بیست ویه‌ك: راگر (عه‌مید) ئه‌م ئیش و سه‌ڵاحییاتانه‌ی خواره‌وه‌ راى ده‌كا: 1- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ زانستیه‌كان: أ- به‌دواداچوونی ره‌وش و رێكۆپێكیی خوێندنه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی كۆلێژو خوێندنه‌ باڵاكانی و، كۆشش بۆ پته‌وكردنی بارودۆخی په‌روه‌رده‌یی و زانستی. ب- ته‌سدیقكردنی راسپارده‌گه‌لی ئه‌نجومه‌نه‌كانی به‌ش و لقه‌كان. ج- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر دابه‌شكردنی مادده‌ دیراسیه‌كان و یه‌كه‌ فه‌سڵیه‌كان به‌سه‌ر ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و موحازیره‌كاندا، هه‌روه‌هاش پێكهێنانی لێژنه‌گه‌لی گفتوگۆكردنی نامه‌كان (الرسائل) و دیاركردنی واده‌كانیان. د- وه‌به‌ركارخستنی هه‌موو رێنمایی و پێرۆكان كه‌ له‌باره‌ی رێكخستنی كاروباری زانستی و په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌ ده‌رده‌چن، هه‌روه‌ها بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی كۆلیژیش. 2- ئیشه‌ تایبه‌ته‌ ئیداری و داراییه‌كان: أ- وه‌به‌ركارخستنی ئه‌و یاساو پیڕۆو رێنماییانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ كاروباری ئیداری و داراییه‌وه‌ هه‌یه‌. ب- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر راسپارده‌گه‌لی لیژنه‌كانی كۆلێژه‌كه‌. ج- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر تۆماركردنی قوتابیان بۆ دیراسه‌ی سه‌ره‌تایی كۆلێژو دیراسه‌ی باڵا. د- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر كڕین و هاوردنی ئامرازی تاقیگه‌یی (المختبریه‌)و پێداویستی دیكه‌و گۆڤارو كتێب. ه- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر خه‌ڵاتكردنی كه‌سانی ده‌ره‌وه‌ی زانكۆ كه‌ له‌ كۆلێژه‌كه‌دا مه‌شق داده‌ده‌ن و وانه‌ ده‌ڵێنه‌وه‌و سه‌رپه‌رشتی له‌سه‌ر نامه‌گه‌ل (الرسائل)ده‌كه‌ن وله‌ لیژنه‌گه‌لی تاقیكردنه‌وه‌ی گشتگیر (الشامل) و لیژنه‌كانی گفتوگۆ به‌پێی یاسا به‌ركاره‌كان، به‌شداری كردن. و- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر گۆڕینی عینوانی هونه‌رمه‌ندو ئیداریه‌كان له‌چوارچێوه‌ی میلاكی ته‌سدیقكراوی كۆلێژه‌كه‌دا، به‌پێی حوكمه‌كانی یاساو پێڕۆو رێنماییه‌كان. ز- ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر گواستنه‌وه‌و ته‌نسیبكردنی كه‌سانی كارمه‌ند له‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رمه‌ندو ئیدارییه‌كان له‌چوارچێوه‌ی كۆلێژو دایه‌ره‌كانی زانكۆدا، ئه‌وه‌ش دوای ته‌نسیقكردن له‌نێوان جێ گۆڕكێكاندا، به‌مه‌رجێ موافه‌قه‌تی سه‌رۆكایه‌تیی زانكۆی له‌سه‌ر بێ.

المادة الخامسة :- يعتبر هذا البروتوكول فيما تضمنه من أحكام جزءاً مكملاً لمعاهدة الدفاع المشترك والتعاون الاقتصادي بين دول الجامعة العربية .

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێكی راوێژی هه‌یه‌ و پێك دێت له‌: یه‌كه‌م: وه‌زیر سه‌رۆك دووه‌م: هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت ئه‌ندام، له‌ حاڵه‌تی ئاماده‌ نه‌بوونی وه‌زیر، بریكاری دێرینی وه‌زاره‌ت سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ده‌كات. سێیه‌م: راوێژكاران ئه‌ندام. چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتیی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام. پێنجه‌م: هه‌ر شاره‌زا یان پسپۆرێك كه‌ وه‌زیر له‌ ناوخۆی وه‌زاره‌ت یان ده‌ره‌وه‌ی هه‌ڵیده‌بژێرێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانی هه‌بێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. وه‌زیر، بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌رك و فرمانی دیاركراو، بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌ و لیژنه‌ی دایمی و كاته‌كی (ره‌فته‌نی) پێك بهێنێ. 2. وه‌زیر، به‌ پێی پێویست، بۆی هه‌یه‌ كردنه‌وه‌ و تێكه‌ڵكردنی به‌ڕێوه‌به‌ری وبه‌ش وهۆبه‌كان، ئه‌نجام بدات. 3. ئه‌رك وفرمان وده‌سه‌ڵاتی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت وبه‌ڕێوبه‌رییه‌ گشتییه‌كان وبه‌ڕێوبه‌رییه‌كانی ناویان و ده‌سته‌كانیش (الهیئات) به‌ پێی پێرۆ دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی یازده‌م: ئه‌م یاسایه‌، له‌ ڕۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ ده‌خرێته‌ كارو له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی ( وه‌قایعی كوردستان )ه‌وه‌، بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی چل و چوارده‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی چواره‌م: له‌ رێكه‌وتی 7/5/2012ه‌وه‌ كار به‌ حوكمه‌كانی هه‌مواری یه‌كه‌می یاساكه‌ ده‌كرێت.

مادده‌ی دوانزده‌م: سه‌ندیكا پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط). چواره‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. وه‌زیر، بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌رك و فرمانی دیاركراو، بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌ و لیژنه‌ی دایمی و كاته‌كی (ره‌فته‌نی) پێك بهێنێ. 2. وه‌زیر، به‌ پێی پێویست، بۆی هه‌یه‌ كردنه‌وه‌ و تێكه‌ڵكردنی به‌ڕێوه‌به‌ری وبه‌ش وهۆبه‌كان، ئه‌نجام بدات. 3. ئه‌رك وفرمان وده‌سه‌ڵاتی پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌ت وبه‌ڕێوبه‌رییه‌ گشتییه‌كان وبه‌ڕێوبه‌رییه‌كانی ناویان و ده‌سته‌كانیش (الهیئات) به‌ پێی پێرۆ دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی سێیه‌م: ( مادده‌یه‌كی نوێ و زیاد كراو) له‌ هه‌ر شوێنێكی ئه‌م یاسایه‌ ده‌سته‌واژه‌ی(ده‌سته‌ی ئیداری ) هاتبێت ده‌كرێته‌ (ده‌سته‌ی باڵا).

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت له‌م دام و ده‌زگا و به‌رێوه‌به‌رێتی پێكدێ: 1-نووسینگه‌ی وه‌زیر. 2-نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوانی وه‌زاره‌ت كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ و كه‌سان. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ژمێرییاری پێداچوونه‌وه‌. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی نه‌خشه‌دانان و پێداچوونه‌وه‌. د-به‌رێوه‌به‌رێتی په‌یوه‌ندی. ه-دایه‌ره‌ی قانوون. 4-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی رۆشنبیری و هونه‌ر كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێكدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی دانان و وه‌رگێران و بڵاوكردنه‌وه‌. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هونه‌ره‌ شێوه‌كاریه‌كان. ج-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سینه‌ما و زانست. د-دایه‌ره‌ی رۆشنبیری منداڵ. ه-به‌رێوه‌به‌رێتی ی هانادنی زانستی. و-به‌رێوه‌به‌رێتی ی سامانی مللی. ز-به‌رێوه‌به‌رێتی ی لێكۆلینه‌وه‌ی ئاواز و مۆسیقا. ح-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری توركمان. گ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری ئاشووری. ی-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رۆشنبیری له‌ پارێگاكانی هه‌رێمدا. ك-خانه‌ی جل و به‌رگی كوردی. 5-به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی شوێنه‌واره‌كان كه‌ له‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌ت یه‌كانی شوێنه‌واری پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌سپێرێ. 6- به‌رێوه‌به‌رێتی ی راگه‌یاندن كه‌ له‌م به‌رێوه‌به‌رێتی یانه‌ پێدێ: أ-به‌رێوه‌به‌رێتی ی رادیۆ و ته‌له‌فزیۆن. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ی ئاژانسی ده‌نگو باسی كوردستان. 7- به‌رێوه‌به‌رێتی ی گشتی وه‌رزش و لاوانی پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ی ده‌به‌سترێته‌وه‌. 8-ده‌زگای چاپه‌مه‌نی رۆژناوه‌گه‌ری بڵاوكردنه‌وه‌ و دابه‌شكردنی كه‌ ه‌ پێی په‌یره‌وێكی تایبه‌تی داده‌مه‌زرێنێ.

ماده‌ی پازده‌م: حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان-عیراق ده‌سته‌به‌ری چاودێری خانه‌واده‌ی قوربانیانی كرده‌وه‌ تیرۆركاریه‌كان ده‌كات و قه‌ره‌بۆی زیانه‌كانیان ده‌كاته‌وه‌.

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌نجامدانی یه‌كێك له‌و تاوانانه‌ی كه‌ له‌ مادده‌كانی (دووه‌م و سێیه‌م) دا هاتوون به‌ بارێكی توندكراو بۆ مه‌به‌ستی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ داده‌نرێ ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ی ئه‌نجامی ده‌دا سه‌ر به‌ هێزه‌ چه‌كداره‌كان یاخود له‌ هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ بێت یاخود ئه‌وكه‌سه‌ی سیفه‌ته‌ فه‌رمیه‌كه‌ی به‌كاردێنێ یان ئه‌وه‌ی ئاگاداری نهێنی كه‌سه‌كان یان خێزانی كه‌سه‌كان بێ به‌ حوكمی فرمانه‌كه‌ی یاخود پیشه‌و كاره‌كه‌ی و هه‌ركه‌سێكی ئامێری په‌یوه‌ندی غه‌یری خۆی به‌كاربێنی بۆ ئه‌نجامدانی یه‌كێك له‌و كرده‌وه‌ ناوبراوانه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌و ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1-هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2-وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری. 3-وه‌زیر: وه‌زیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 4-بریكاری وه‌زاره‌ت: بریكرای وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و ئاودێری.