أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: نابێ گرێبهستی كاركردن له فهرمانگهكانی ههرێمدا بهبێ رهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابووری ئهنجام بدرێ.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: لهسهر وهزیری دارایی و ئابوورییه تهرخانكراوی گوژمهكانی داهاتی مانگانه كه وهزارهتی تهندروستی بهدهستی دههێنێ بۆ ههموو فهرمانگهكانی بیخاته سهر بودجهی وهزارهتی تهندروستی بۆ مهبهستی كڕینی دهرمان و دابین كردنی خهرجییهكانی چاككردنهوه (الصیانه) به ههموو جۆرهكانیهوه و راهێنانی كارمهندانی و بهپێی داواكاری وهزارهتی تهندروستی كه خشتهی داهاته راستهقینه وه دیهاتووهكانی پێوه لكابێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم : یهكهم: وهزیری تایبهتمهند دهسهڵاتی خهرج كردنی ههیه كه له (250) (دوو سهد و پهنجا ملیۆن دینار) زیاتر نهبێ بۆ ههر حاڵهتێك و بۆی ههیه دهسهڵات بدات به سهرۆكی فهرمانگهكانی سهر به وهزارهتهكهی به خهرج كردنی پارهیهك كه له (100) (سهد ملیۆن دینار) زیاتر نهبێ . دووهم: سهرۆكی ئهو دهستانهی كه به وهزارهتهوه نهلكاون دهسهڵاتی خهرج كردنی گوژمه پارهیهكیان ههیه كه له (150) (سهد و بهنجا ملیۆن دینار) زیاتر نهبێ بۆ ههر حاڵهتێك. سێیهم: له (یهكهم) و (دووهم) دا ڕهچاوی ئهمانهی خوارهوه دهكرێ : 1. دهبێ خهرجكردنهكه بهپێی پشتیوانهی پهسهندكراوهكانی بودجهی گشتی ساڵانه و بۆ ئهو مهبهستانه بێت كه بۆی دیاری كراوه. 2. پشت به پشتیوانهی تهرخان كراو له بودجهی گشتی ببهسترێ و نابێ پابهند به خهرج كردنێك بێ كه له تهرخان كراوی بودجه زیاتر بێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم : وهزارهت بۆی ههیه ههیكهلی رێكخستنی وهزارهت بهجۆرێكی وا دابنێ كه ئامانجهكانی له بهڕێوهبردنی پێشمهرگه بێنێتهدی له پێناوی جێبهجێ كردنی ئهركهكانی پاراستن وزیرهڤانی ههرێم و بهرگری كردن لێی و دهستنیشان كردنی ئهرك و تایبهتمهندییهكانیی و دهستهڵات و ئهركهكانی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕهو دهبێ بهمهرجێك له ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهربچێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم : ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم : وهزارهت : وهزارهتی پێشمهرگه له ههرێم. سێیهم : وهزیر : وهزیری پێشمهرگه. چوارهم : بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی پێشمهرگه. پێنجهم : ئهمینداری گشتی : ئهمینداری گشتی وهزارهت. شهشهم : سهرۆكی دهستهی ئهركان : سهرۆكی دهستهی ئهركان له وهزارهتی پێشمهرگه. حهوتهم : ئهنجومهن : ئهنجومهنی بهرگری وهزارهت.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: سهرۆكایهتی دهستهی ئهركان پلانی جێبهجێ كردن بۆ بهدێهینانی ئهو ئامانج و ئهركانه دادهنی كه له ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا هاتوون.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: پێویسته له سهر وهزارهتی دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی تر ووردهكاریی میلاكاتی دهستهكانی ههرێم بۆ ساڵی دارایی 2013 ئاماده بكات و لهبهر رۆشنایی تێچوونی مووچه پهسهندكراوهكانی ههرێم، كه دهگاته (15.000) پازده ههزار پلهی فهرمانبهرێتی تازه بۆ ساڵی 2013. دووهم: پێویسته له سهر دهستهو وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزارهت ژمارهی پله فهرمانبهرێتیه تازهكانی نێو میلاكی ساڵی 2013 دابهش بكهنه سهر میلاكی دامهزراوهكانی ههرێم و پارێزگاكان بهگوێرهی رێنمایی دهركراو له ئهنجومهنی وهزیرانهوه. سێیهم: پێویسته له سهر وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزارهت ئهو پله فهرمانبهرێتیه تازانهی نێو میلاكی 2013 ڕابگهیێنێت بۆئهوهی میكانیزمی دامهزراندن و مهرجهكانی یهكخراو بن و لهیهك كاتدا ڕاگهیاندرابن تاوهكو پێكهێنانی ئهنجومهنی خزمهتی گشتی له ههرێمدا. چوارهم: وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزاهت پابهند دهبێت به ئامادهكردنی چهند نهخشهیهك كهوا ژمارهی فهرمانبهرو ناوو ناونیشان و پله فهرمانبهرێتیی ئهوانهی بهگوێرهی ئهو رێژانهی له سهرهوه ئاماژهیان بۆ كراوه دامهزراون لهگهڵ فهرمانی تایبهت به دامهزراندن له خۆبگرێت و پێشكهشی بكات به وهزارهتی دارایی و ئابوری. پێنجهم: نابێ بهبێ ڕهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابوری گرێبهستی كاركردن له فهرمانگهكانی ههرێمدا ببهسترێت، وه ئهولهویهت له دامهزراندن دهدرێته گرێبهسته بهركارهكان و ماوهی گرێبهستهكه بۆ مهبهستی خانهنشینی به خزمهت ههژمار دهكرێت، و وهزیری دارایی و ئابوری بۆی ههیه ئهم دهسهڵاته بهگوێرهی پێویست به وهزیرو سهرۆكی لایهنی گرێنهدراون به وهزارهت، رابسپێرێت. شهشهم: وهزارهتی دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندارهكان رادهسپێردرێت به دامهزراندنی ئهو گرێبهستكارانهی كهوا زیاتر له سێ ساڵ بهسهر گرێبهستی دامهزراندنیان تێپهڕی كردووه، له سهر میلاكی ههمیشهیی و به ههمان ژمارهو ههمان پسپۆڕی ئهوانهی ڕهوانهی خانهنشینی كراون بۆ ساڵی دارایی 2013 و بهپێی رێنمایێك كه وهزارهتی دارایی و ئابوری دهریدهكات.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم یهكسانی دهستهبهر بكات له نێوان مووچهو دهرماڵهی كارمهندانی له ههرێمدا لهگهڵ مووچهو دهرماڵهی هاوشانهكانیان له كارمهندانی حكومهتی ناوهندیی بهپێی یاسا بهركارهكانی ههرێم به مهرجێك ئهمه نهبێته هۆی كهمكردنهوهی مووچهو دهرماڵهی ههر یهكێكیان و ئهوانهی حوكمهكانی ماددهی (37)ی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه بهدهردهكرێن.
ماددهی سی و حهوتهم:
ماددهی سی و حهوتهم: بهردهوامبوون له سهر بڕینی 10%ی مووچهی سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و سكرتێرو ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرو ئهوانهی به پلهی وهزیرن و ئهوهی مووچهی وهزیرو بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و ئهوانهی به پلهی ئهون و ئهوهی مووچهی بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و راوێژكارو خاوهن پله تایبهتهكان و دادوهرو ئهندامانی داواكاریی گشتیی، بهمهبهستی پشتگیریكردنی سندوقی كۆمهكی تووشبوانی شێرپهنجه بهگوێری یاسای سندوقی كۆمهكی تووشبوانی شێرپهنجه له ههرێمی كوردستان – عێراق ژماره (11)ی ساڵی 2012.
ماددهی چل و سێیهم:
ماددهی چل و سێیهم: پێویسته له سهر وهزیری دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزیری پلاندانان، له ماوهیهك له (15) پازده رۆژ له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رۆژنامهی فهرمییدا تێپهڕنهكات، رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایهو، دیاریكردنی دهسهڵاتهكانی سهرفكردن بۆ كارگێڕییه حكومیهكان، دهربكات.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم ئهركانهی له ئهستۆیه. 1-پاراستنی رهسهنایهتی ی رۆشنبیری كوردی و پێشخستنی به شێوهیهك كه له گهل بهها رهوشتیی یهكانی كۆمهڵگای كوردهواری و ئامانجهكانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستانی و ئاواته دیموكراتی یهكان و گهشه پێدانی گیانی گونجان و برایهتی له نێوان كور و كاڵانی گهلی كوردستاندا بگونجێ و بهستنی پهیوهنی رۆشهمبیری له نێوان گهلی كورد و گهلانی ناوچهكه و جیهاندا. 2-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی دانان و وهرگێران و بڵاوكردنهوهی له ههرێمدا و یاریدهدانی ئهدیبان و نووسهران و شاعیران و هونهرمهندان به لهچاپدان و بڵاوكردنهوهی بهرههمهكانیان. 3-دامهزراندنی دهزگایهك بۆ چاپهمهنی و رۆژنامه گهری بڵاوكردنهوه و دابهشكردن. 4-دامهزراندنی كتێبخانهیهكی نیشتمانی بۆ ههرێم. 5-دامهزراندنی مهڵبهندێكی گشتی بۆ هونهرهكان. 6-هاندانی بههرهی ئهدهبی و هونهری و زارنستی و وهرزشی خولقێنهری لاو. 7-بایهخدانێكی بابهتی به رۆشنبیری مندا به ئهدهب و هونهرهوه. 8-پشتگیری كردن و هاندانی بزوتنهوهی شانۆگهری و هونهره مللیهكان و پیشهسازی سینهمای كوردی. 9-پشتگیری كردن و هاندانی یهكێتی و رێكخراو و یانه و تیپه رۆشنبیری و ئهدهبی و هونهری زانستیهكان. 10-سازدانی میهرهجان و دیدار و كۆری رۆشهمبیری و ئهدهبی و وهرزشی و رێكخستنی رێكخستنی پێشانگا و هونهری شێوهكاری. 11-بوژاندنهوهی سامانی نهتهوایهتی ی میللی له گشت بوارهكانی دا (ئهدهب، هونهر، یشه میللی یهكان) و دامهزراندنی ئهتیكه خانهی تایبهتلی بۆیان و پشتگیری و فراوانكردنی ئهوانهی ههن. 12-گهران بۆ دۆزینهوهی شوێنهوارهكان و پاراستنیان و وهرگرتنی ئهوانهی له دهرهوهی ههرێمدا و دامهزراندنی ئهنتیكه خانهیهكی نیشتیمانی و ئهنتیكه خانهی ناوخۆیی بۆیان و پشتگری فراوان كردنی ئهوانهی ههن. 13-دهركردنی رۆژنامهیهك كه بێته ئۆرگانی حكومهت. 14-دامهزراندنی چهند ئیزگهیهكی رادیۆ و تهلهفزیۆن. 15پشتگیری و كردن و هاندانی بزوتنهوهی وهرزشی و كهشفی و لاوان له ههرێماد.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: دهستهی گشتی باڵاترین دهستهڵاته له سهندیكادا و ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1/ههڵبژاردنی نهقیب وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن. 2/تهسدیق كردنی بودجه و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان لهسهری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری ههمواركردنی یاسا و ئیقراركردن و ههمواركردنی گهڵاڵه (لوائح)ی پێرۆ.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی پهنجاو دوو:
ماددهی پهنجاو دوو: یهكهم: 1- وهزیر بڵاوكردنهوهی ئهمانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ:ـ أ- مۆڵهتهكانی ئێستای ههڵوهشێنراوهو ههمواركراو به تیروتهسهلی. ب- زانیارییهكانی پهیوهسته بهڕێككهوتنهكانی یهكگرتن. 2- ههر تاكێك لهماوهیهكی شیاودا له ڕۆژی پێشكهشكردنی داواكاریهكهی لهلایهن وهزیرهوه كورتهیهكی دهداتێ دهربارهی: أ- مۆڵهتهكانی (ههموارهكانی ئێستاء ههڵوهشاوه)ء ڕێككهوتننامهكانی یهكگرتن. ب- پلانی پهرهسهندنی پهسندكراو. ج- بریكاردانء مامهڵهكانی دیكه كه ڕهزامهندی لهسهر وهرگیراوه بهپێی مهرجهكانی بازرگانی ڕێپێدراو. د- پڕۆسهكانی نهوت. دووهم: وهزیر روون كردنهوهی هۆیهكانی ئهمانهی خوارهوه له ماوهی ده رۆژ دهگرێته ئهستۆ له رۆژی پێشكهش كردنی داواكارییهكان: 1- پێدانی مۆڵهت دوای بانگێشهكردن. 2- پهسندكردنی پلانی پهرهپێدان بهپێی گرێبهستی نهوت. 3- وهرگرتنی ههر بڕیارێك یان ههر ڕهزامهندی دانێك پێویسته بهپێی مۆڵهت دیاری بكرێت. سێیهم: پێویسته كۆمپانیاكان ڕاپۆرتهكانیان دهربارهی پابهندییان پێشكهش بكهنء بهپێی ئهم یاسایه و مهرجهكانی مۆڵهتء بهو شێوهیهو به تیرهتهسهلی داواكراوه لهمۆڵهت داو وه بهپێی ڕێنماییهكان، وهزیریش بڵاوكردنهوهی دهگرێته ئهستۆ چوارهم: وهزیر بڵاوكردنهوهی ڕاپۆرتهكانی تایبهت بهكهسه ڕێپێدراوهكان دهگرێته ئهستۆ سهبارهت به دانی پارهكانی تایبهت به پڕۆسهكانی نهوتی بۆ حكومهتی ههرێم بهپێی یاسا. پێنجهم: زانیاریهكانی بهدهستهاتوون بهپێی ئهم ماددهیه بۆ ههموو كهس ڕهوایه پاش دانی ڕهسمهكان كه بهپێی ڕێنماییهكان وهردهگیرێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهو پڕۆژه بچوكانهی كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له باج و رهسمهكان بۆ ماوهی پێنج ساڵ دهبووردرێن.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: داهاتهكانی سهندووق لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: بهشداری كردنی ساڵانه بهو بڕهی كهوا حكومهت له بودجهی گشتی ههرێمدا تهرخانی دهكات. دووهم: قازانجی بهرههم هێنانی سهرمایهی سهندووق و قازانجی چاڵاكییهكان. سێیهم: قازانجی وهرگرتنهوهی قهرزهكان. چوارهم: بهخشش و پیتاك و مینهح دوای وهرگرتنی رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران ئهگهر له دهرهوهی ههرێم بێت.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهو پڕۆژانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه ئهو پڕۆژانهن كه سهرمایهكانیان له (40) ملیۆن دینار تێپهڕ نهكات. دووهم: نابێت بڕی پێشینهی ئهو پڕۆژانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له (15) ملیۆن دینار زیاتر بێت. سێیهم: به پێی ئهم یاسایه نابێت ههر سوودمهندێك له یهك جار زیاتر پێشینه وهربگرێت.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهن ئهم ئهرك و دهسهڵاتانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: سهرپهرشتی كردنی كارهكانی سندووق و دانانی بنچینهكانی پاڵپشتی كردنی لاوه بی كارهكان. دووهم: كاركردن له پێناو گهشهكردنی داهاتی دارایی بۆ سندووق. سێیهم: پهسند كردنی پلانهكانی وهبهرهێنانه داراییهكانی سندووق. چوارهم: ههر ئهركێكی دیكهی پهیوهندیدار به كارهكانی سندووقهوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/ئینتما له سهندیكادا، بهداواكردنێكی نووسراو دهبێ، هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێويستی لهگهڵدا بێ و بدرێ به نهقیب. 2/داواكارییهكه له ماوهی پازده رۆژدا كه له رۆژی تۆماركردنیهوه له سهندیكا دهست پێدهكا، دهخرێته بهردهمی ئهنجومهن، ئهنجومهنیش، دهبێ لهو ماوهیهدا بیبرێنێتهوه، خۆ ئهگهر هات و ئهو ماوهیه تێ پهڕی و ئهنجومهن نهیبڕییهوه، ئهوه، لهو بارهدا به قبوڵ كراو دادهنرێ. 3/ئهنجومهن به بڕیارێ، هۆی دیاریكراوی تێدا بێ، بۆی ههیه داواكاریی ئینتما بداته دواوه، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) رۆژدا، كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێدهكا له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا تانهی لێ بگرێ، ئیدی، بڕیار، بڕیاری دادگایه ودهبڕدرێتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی یهكهمی یاسای ژماره (10)ی ساڵی 2002 ههموار دهكرێ و وشهی (یهكهم) كه له دوای (مادده/34)هوه هاتووه لادهبرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: بڕه پارهو رێژهو سنوورگهلی رهسمه عهدلییهكان كه دهقهكانیان له ماددهگهلی (10، 15 یهكهم و دووهم، 16، 17، 19، 20/ یهكهم – أ، ب، ج، 21/یهكهم، 22/ یهكهم، 23 یهكهم و دووهم، 24، 25، 26، 27/ یهكهم، 28/یهكهم و سێیهم و چوارهم، 29، 34/ دووهم و سێیهم، 35/یهكهم و دووهم، 37، 42/ یهكهم و دووهم، 43، 44، 45، 49/ سێیهم و چوارهم و پێنجهم، 53/ شهشهم و دهیهم)ی یاسای ژماره (114)ی ههمواركراوی ساڵی (1981)ی رهسمه عهدلییهكاندا هاتووه، له ههرێمی كوردستانی عێراقدا لهكار دهخرێن.