أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سیانزدهیهم
ماددهی سیانزدهیهم: وهزیری تایبهتمهند یان سهرۆكی فهرمانگه یا ئهوهی كه رایدهسپێرن (یخولانه) سهرف كردن دهراستێنێ (یصادق) بۆی ههیه ئهو بڕه پارانهی كه پێی وایه راست نین فتیان بكا یان دایان بهزێنێ لهگهڵ بهیان كردنی هۆیهكانیان.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: بڕگهی (دووهم) له ماددهی دووهمی یاسای ژماره (26)ی ساڵی 2007 ههڵدهوهشێتهوه و كاركردن به بڕگهی (دووهم) له بڕیاری ژماره (520)ی ساڵی 1987 رادهگیرێت و له ههرێمی كوردستان ـ عێراقدا ئهمهی دادێ جێی دهگرێتهوه: )دووهم: 1- مامهڵهی بهخشینی یهك خانووی نیشتهجێ بوون یان یهك شوقهی نیشتهجێ بوون یان یهك پارچه زهویی ئاماده كراو بۆ نیشتهجێ بوون كه رووبهرهكهی له (800م2) زیاتر نهبێت كه له نێوان دایك و باوك و رۆڵهكانیان یان له نێوانی هاوسهراندا دهكرێت، له باجی دهرامهت دهبهخشرێت. 2- ئهگهر پێ بهخشراو ههڵسوكهوتی گواستنهوهی موڵكایهتیی كرد لهو خانووه یان شوقهی نیشتهجێ بوونه یان پارچه زهوی ئاماده كراوه بۆ نیشتهجێ بوونی كه پێی بهخشراوه له ماوهی پێنج ساڵ له رۆژی تۆمار كردنی به ناوی ئهوهوه له فهرمانگهی تۆماری خانووبهره (تاپۆ)، ئهم ههڵسوكهوته باجی دهرامهتی لهسهره و مافی ئهو بهخشینه نایگرێتهوهكه له بڕگهی (20)ی ماددهی حهوتهم له یاسای باجی دهرامهت ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههموار كراو و كار پێكراو له ههرێمدا هاتووه).
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: له كاتی كۆچی دوایی ئهندامی خانهنشین، میراتگران مووچهی (خانهنشینی) یان دهكهوێ به پێی ئهم یاسایهو به پێی حوكمهكانی یاسای خانهنشینی مهدهنی بهرقهراریش بهسهریاندا دابهش دهكرێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: دهكرێت ئهو مایانهی رادهكێشرێن و، یان ئهو قهرزه گهرهنتیكراوانهی دهردهكرێن: یهكهم: بهههر دراوێكی بیانی بێت له سنووری ئهو بڕهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا باسكراوه و، لهسهر بنهمای نرخهكانی پارهگۆڕینهوهی كارپێكراو له رێكهوتی بهستنی قهرزكردنهكه، یان گهرهنتیكردنی قهرزهكه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه تهنها ئهگهر به نووسین لهسهر رێكهوتێكی تر رێككهوتبن. دووهم: له شێوهی قهرزی دهرهكی، یان ئاسانكاری دڵنیابوونی تر، یان كاغهز، یان قهواڵهی دارایی دهركراو له بازاڕه دهرهكییهكانی رێكخراو، یان رێكنهخراو. سێیهم: له رێگهی یهك پرۆسه، یان له رێگهی زنجیره پرۆسهیهكی بهیهك بهستراو، یان نێوان نهبهستراودا و، لهو سنوورهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا باسكراوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: بڕی بنهڕهت (أصلی) و سوود و بڕه شایستهكانی تری سهر ههر مایهیهك لهو مایانهی لهوانهیه رابكێشرێن و سهرجهم ئهو بڕانهی بهپێی ههر گهرهنتیكردنێكی بهستراو بهپێی ئهم یاسایه شایسته دهبن و گشت رێككهوتن و بهڵگهنامهكانی كه لهم بوارهدا ههرێم گرێیان دهدات ملكهچ نابن بۆ رسوماتی پوولی دارایی، یان لێ بڕینی ههر بڕێك، یان باجێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا.
مادەی نۆیەم
مادەی نۆیەم یەکەم: و/ هێزە چەکدارەکان و دەزگا ئەمنییەکانی عێراق لە پێکهاتەکانی گەلی عێراق پێکدێن، بە لەبەرچاوگرتنی هاوسەنگی و یەکسانییان بەبێ جیاوازی و دوورخستنەوە. ملکەچی سەرکردایەتی دەسەڵاتی مەدەنی بن، بەرگری لە عێراق بکەن، نەبنە ئامرازێک بۆ چەوساندنەوەی گەلی عێراق، دەستوەردان لە کاروباری سیاسیدا نەکەن و هیچ ڕۆڵێک لە گواستنەوەی دەسەڵاتدا نەبینن. ب- پێکهێنانی میلیشیای سەربازی لە دەرەوەی چوارچێوەی هێزە چەکدارەکان قەدەغەیە. ج- هێزە چەکدارەکانی عێراق و کارمەندەکانی، لەوانە کارمەندانی سەربازی کار لە وەزارەتی بەرگری یان هەر بەشێک یان ڕێکخراوێکی سەربە خۆی دەکات، ناتوانن خۆیان بۆ هەڵبژاردن بۆ پۆستە سیاسییەکان کاندید بکەن، بانگەشەی هەڵبژاردن بۆ کاندیدەکان ئەنجام بدەن، یان بەشداری لە چالاکییەکانی تردا بکەن کە بەپێی پەیڕەوی وەزارەتی بەرگری قەدەغەکراون. ئەم قەدەغەکردنە چالاکیی ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە پێشتر باسمان کرد کە بە پلەی کەسی یان فەرمی خۆیان ئەنجام دەدرێن، بەڵام مافی دەنگدانیان لە هەڵبژاردنەکاندا ناگرێتەوە. د- دەزگای هەواڵگری نیشتیمانی عێراق زانیاری کۆدەکاتەوە و هەڕەشەکانی سەر ئاسایشی نیشتمانی هەڵدەسەنگێنێت و ئامۆژگاری حکومەتی عێراق بکات. دەبێت لە ژێر کۆنترۆڵی مەدەنیدا بێت، لە ژێر چاودێری یاساییدا بێت و بەپێی یاسا و بنەما دانپێدانراوەکانی مافەکانی مرۆڤ کاردەکات. هـ- حکومەتی عێراق ڕێز لە پابەندبوونە نێودەوڵەتییەکانی عێراق دەگرێت و جێبەجێی دەکات سەبارەت بە بڵاونەکردنەوەی چەکی ئەتۆمی و پەرەپێدان و بەرهەم نەهێنان و بەکارنەهێنانی چەکی ئەتۆمی و کیمیایی و بایۆلۆجی. ئامێر و کەرەستە و تەکنەلۆژیا و سیستەمی پەیوەندی کە پەیوەندییان بە پەرەپێدان و دروستکردن و بەرهەمهێنان و بەکارهێنانیانەوە هەیە قەدەغە دەکرێن. دووەم: - خزمەتی سەربازی بە یاسا ڕێکدەخرێت. (3)
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: كار، بهو بهیاننامانهی كه له بهڕێوهبهرایهتی گشتی هاتوچۆوه دهردهچوێندرێن بهدهوام دهبێت، كه هاودژ نهبن به حوكمهكانی ئهم یاسایه، تا ئهو كاتهی شوێن گرهوهیهكی بۆ دهردهچێت یان پووچهڵی دهكاتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقائعی كوردستان)دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: 1. مهرجهكانی دامهزراندنی كردنی ئهندامی كارا: أ. به نووسین داوایهك پێشكهش به سهرۆكایهتی كۆر بكات. ب. دوو ئهندامی كارا به نووسین (تزكیه) ی بكهن و تیایدا پشتگیریی رهوشت پاكی و توانا زانستی و ئهدهبییهكانی بكهن. ج. بهدهستهێنانی رهزامهندی زۆرینهی ئهندامه كاراكانی كۆڕ له دهنگدانێكی نهێنی دا. د. دهرچوونی بڕیارێك له سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بۆ دامهزراندنی. 2. ئهندامی یاریدهدهر (مؤازر)و ئهندامی شهرهف به پاڵاوتنی دوو ئهندامی كارا و به رهزامهندی زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهنی كۆڕ به دهنگدانێكی نهێنی وهردهگیرێن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهفتهم:
ماددهی حهفتهم: 1. ئهندامی كارای كۆڕ مهرجه دهبێ: أ. كورد، یا عێراقی بێ و، تهمهنی گهیشتبێته (40) ساڵ. ب. شارهزاییهكی تهواو له زمانی كوردی و له لقێك یا زیاتر له لقهكانی زانیاری دا ههبێ و، بهرههمێكی رهسهنیشی تێدا ههبێ، یا شارهزاییهكی باشی له یهكێ له زمانه زیندوو یا كۆنهكاندا ههبێ، ههروهها له دیاری كردنی دهستهواژهكاندا به توانا و كارامه بێت. 2. ئهندامی یاریدهدهر (مؤازر)ی كۆر مهرجه دهبێ: أ. شارهزای رێزمانی كوردی بێت. ب. زانیاریهكی فراوان و بهرههمێكی باشی له یهكێك له لقهكانی زانیاریدا ههبێ. ج. تهمهنی له (30) ساڵ كهمتر نهبێ. 3. ئهندامی شهرهف مهرجه دهبێ:- أ. خزمهتێكی باشی له یهكێك له لقهكانی زانیاریدا پێشكهش كردبێ. ب. تهمهنی له (50) ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: پێشهكی (ماددهی شهشهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: دهستهی گشتی ههر دوو ساڵ جارێك به ئاماده بوونی زۆرینهی ئهندامانی یهكێتی یان نوێنهرهكانیان كۆبونهوهیهكی فراوان دهكات بۆ بهدیهێنانی ئهمانهی خوارهوه: ـ دووهم: بڕگهی یهكهمی (ماددهی شهشهم) له یاساكهدا ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: ههڵبژاردنی دهستهی باڵای یهكێتی بهدهنگدانی نهێنی و راستهوخۆ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان كه پێك دێت له (9) نۆ ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهك.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: كۆر پیك دێ له: 1. ئهندامه كاراكان (أعضاء عاملین) كه ژمارهیان له (9) كهس كهمتر نهبێ و له (15) كهس زیاتر نهبێ و (5) كهس لهو ئهندامانه (متفرغ) دهبن. 2. ئهندامانی یاریدهدهر (مؤازرین). 3. ئهندامانی شهرهف.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: وهزیری داد بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: كۆر ئامانجهكانی خۆی بهم رێگایانهی خوارهوه بهدهست دێنێ: 1. دانانی فهرههنگ و مهوسوعاتی زانستی و زمانهوانی. 2. دهركردنی گۆڤار و چاپكراوهكان و گرینگی دان به كاروباری بڵاوكردنهوه. 3. بڵاوكردنهوهی كتێب و بهڵگهنامه و لێتوێژینهوهی دهقه كۆنهكان. 4. سازدانی كۆنگرهی زانستی و زمانهوانی و بهستنی كۆر و سیمیناری رۆشنبیری و بهشداری كردن له كۆنگرهكانی دهرهوهی ههرێمدا. 5. رێزلێنان له زانا و ئهدیب و توێژهرهوه و هونهرمهندان. 6. دامهزراندنی كتێبخانهیهك و دروستكردنی چاپخانهیهك. 7. دروستكردنی بنكهیهك بۆ بهدهست هێنان و پاراستنی دهستنووسهكان.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: زانكۆكان و دهزگای پهیمانگا هونهرییهكان بۆیان ههیه له تاقیكردنهوه زانستییهكان و پراكتیكه زانستی و تاقیگهییهكان و راهێنانی قوتابیانیاندا یوود له ههموو دامودهزگا پسپۆرهكانی فهرمانگهكانی ههرێم ببێنن و لهسهر ئهم فهرمانگهیانهش پێویسته كه كاریان ئاسان بكهن و یاریدهیان بدهن.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: كۆمهڵگهی پزیشكانی دروستی ئاژهڵ له كوردستانی عێراقدا له غو دهكرێتهوه و سهرجهم دارایی و موڵكهكانی دهدرێنه سهندیكای پزیشكانی دروستی ئاژهڵ له ههرێمی كوردستانی عێراقدا.
ماددهی سی و چوارهم:
ماددهی سی و چوارهم: دادگاكان نابی َئهم جۆره داوایانه (دعوی) ببینن كه دژ به زانكۆ و دهزگای پهیمانگا هونهرییهكان یا كۆلێج و پهیمانگاكانیان دهكرێن و پهیوهندییان به به وهرگرتن و گوازتنهوه و تاقیكردنهوه یا ئهو سزایانهوه ههیه كه لهسهر دهرنهچوون و شتی تر دهرحهق قوتابیان دهدرێن تهنیا زانكۆ و دهزگای پهیمانگا هونهرییهكان مافی یهكالاكلادنهوهی ئهو شكاتانهیان ههیه كه لهم كارو بارانه دهوهشێنهوه و به لرێنماییهك دیاری دهكرێن كه ئهنجومهنی خوێندنی باڵا و لێكۆلینهوهی زانستی دهریدهكا. 2-دادگاكان نابێ داواكانی ههڵسهنگاندنی باوهرنامهی پلهی زانستی عێراقی و بیانی دوای خوێندنی یاسایی و داواكاری بهخشینی لهقهب و باوهرنامهی زانستی شانازی ببینن
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا پێچهوانه بێت.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: بڕگهی (4) له ماددهی چوارهم ههمواردهكرێ و، بڕگهیهكی دیكهش بۆ ماددهكه زیاد دهكرێ و دهبێته بڕگهی (5) و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه:- 4- زمانهكانی توركمانی وسریانی وئهرمهنی دهكرێت به زمانی فێركردن لهو ناوچانهدا كه ئهوانهی بهم زمانانه دهدوێن چرییهكی نیشتهنی پێك دههێنن، به پێی بهندو بهستی (چوابگ)پهروهردهیی، بهمهرجێك فێركردنی زمانی كوردی وعهرهبی ئیلزامی بێت. 5- گۆرینی بهرنامهكانی خوێندن، بۆ سهرجهم قۆناغهكانی خوێندن به پێی داخوازیهكانی سهردهم، به جۆرێك لهگهڵ سیاسهتی پرۆسهی پهروهردهیی وپهرهپێدان، له ههرێمی كوردستان گونجا بێت.