المواد القانونية

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : ئه‌نجومه‌نی پاراستن وچاكردنی ژینگه‌ : یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1- وه‌زیر - سه‌رۆك . 2- بریكاری وه‌زاره‌ت – جێگری سه‌رۆك . 3- به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كان –ئه‌ندام. 4- نوێنه‌رێك به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی به‌ هه‌ریه‌ك له‌م وه‌زاره‌تانه‌ی خواره‌وه‌: 1- وه‌زاره‌تی شاره‌وانی. 2- وه‌زاره‌تی فێركردنی باڵاو توێژینه‌وه‌ی زانستی 3- وه‌زاره‌تی پلاندانان . 4- وه‌زاره‌تی ده‌رامه‌ته‌كانی ئاو . 5- وه‌زاره‌تی ناوخۆ . 6- وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ . 7- وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی . 8- وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی . 9- وه‌زاره‌تی سامانی سروشتی . 10- وه‌زاره‌تی گه‌شتو گوزار . 11- وه‌زاره‌تی كاره‌با . 12- وه‌زاره‌تی بازرگانی. 13- وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌. 5- ئه‌ندامێكیش له‌ خاوه‌ن ئه‌زموون وپسپۆران له‌ پاراستنی ژینگه‌،وه‌زیر دایده‌نێ وبۆی هه‌یه‌ شاره‌زای تر به‌شدار پێ بكات به‌پێی پێویست. 6- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی په‌یوه‌ندیداره‌كانی تر له‌كاتی پێویست دا.

مادده‌ینۆیه‌م

مادده‌ینۆیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندی داره‌ كان، حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی سێ یه‌م

مادده‌ی سێ یه‌م: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵاو، به‌رپرسی ئیش وكارو ئاڕاسته‌كردنی سیاسه‌ت وسه‌ربه‌رشتیكردن و چاودێری كردنی وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌و، هه‌موو بڕیارو فه‌رمان ورێنماییگه‌لێكیش پێوه‌ندییان به‌ ئه‌ركوفرمان و پێكهاته‌و سه‌ڵاحییات و كاروباری دیكه‌ی هونه‌ری ودارایی وئیداری ورێكخستنی وه‌زاره‌ته‌كه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌پێی حوكمه‌كانی یاسا، له‌وه‌زیره‌وه‌ ده‌رده‌چێ و سه‌رپه‌رشتی جێ به‌جێ كردنی ئیش ده‌كات .وه‌زیر له‌به‌رده‌می ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌رپرسه‌، چونكه‌ خۆیشی ئه‌ندامێكی هاوكاری ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی بسپێرێت به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كان و یان ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ شیاویان ده‌زانێت. . دووه‌م:بریكاری وه‌زاره‌ت: له‌ چوار چێوه‌ی ئه‌و ده‌سترۆییانه‌ی كه‌ پێی ده‌سپێردرێ له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ مه‌رجه‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌یه‌كی به‌رایی زانكۆ بێت یاریده‌ده‌ری وه‌زیر ده‌دات،، له‌ ئاراسته‌كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباریدا. سێیه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات وبه‌ڕێوه‌ی ده‌بات به‌ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر،خاوه‌ن بڕوانامه‌یه‌كی به‌رایی زانكۆیی بێ و ژماره‌یه‌ك فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. چواره‌م: نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌ڕێوه‌ی ده‌با به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر،خاوه‌ن بڕوانامه‌یه‌كی به‌رایی زانكۆیی بێ و، ژماره‌یه‌ك فرمانبه‌ریش هاوكاری ده‌كه‌ن . پێنجه‌م: راوێژكاره‌كان: ژماره‌یان له‌ چوار كه‌س زێتر نابێ و، مه‌رجیشه‌ خاوه‌ن بڕوانامه‌ی زانكۆیی وپسپۆر بن. شه‌شه‌م-به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری ئیداری ودارایی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،خاوه‌ن بڕوانامه‌یه‌كی به‌رایی زانكۆییو پسپۆر بێت. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پاراستنی ژینگه‌و،ووشیاركردنه‌وه‌و ڕاگه‌یاندنی ژینگه‌یی: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،خاوه‌ن بڕوانامه‌یه‌كی به‌رایی زانكۆیی بێت وله‌ ڕاگه‌یاندندا شاره‌زابێ. هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری هونه‌ری وخۆ پاراستن له‌ تیشكاوه‌ری: به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كاو به‌ڕێوه‌ی ده‌با،خاوه‌ن بڕوانامه‌یه‌كی به‌رایی زانكۆیی بێت وپسپۆرو شاه‌رزاش بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م : یه‌كه‌م: له‌هه‌ر پارێزگایه‌ك، ئه‌نجومه‌نێك داده‌مه‌زرێ، پێی ده‌ڵێن ( ئه‌نجومه‌نی پاراستن وچاكردنی ژینگه‌ی پارێزگا) . پارێزگار یان نوێنه‌ره‌كه‌ی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا . دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی پێكهێنانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا، له‌ لایه‌نه‌كانی خه‌مخۆری پاراستن و چاككردنی ژینگه‌، له‌ پارێزگادا ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ، به‌پێی رێنمایی كه‌ ئه‌نجومه‌ن خۆی ده‌ری ده‌كا.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی (42)ی یاساكه‌ راده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:ـ یه‌كه‌م : وه‌زیری داد شوێنی كاركردنی ئه‌ندامی داواكاری گشتی ده‌سنیشان ده‌كات ئه‌وه‌ش دوای ده‌رچوونی مه‌رسوومیك ده‌بێ كه‌ له‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم به‌ دامه‌زراندنی ده‌رده‌چێ. دووه‌م : ئه‌ندامی داواكاری گشتی دوای ئه‌م سوێند خواردنه‌ی خواره‌وه‌ ده‌س به‌كاره‌كه‌ی ده‌كات: [ به‌ خوای گه‌وره‌ سوێند ده‌خۆم كه‌ كاره‌كانم به‌ باشترین شێوه‌ و به‌ هه‌ق وراست وره‌وان جێبه‌جێ بكه‌م و یاساكان به‌ ته‌واوی و ده‌سپاكی و بێ لایه‌نی پیاده‌بكه‌م وخوا له‌وه‌ی ده‌یڵێم شاهیده‌]. سێیه‌م: سه‌رۆكی داواكاری گشتی له‌ به‌رده‌م سه‌رۆكی هه‌رێم و به‌ ئاماده‌ بوونی وه‌زیری داد سوێند ده‌خوات و ئه‌ندامانی داواكاری گشتی دیكه‌ش سوێند له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری هه‌رێم ده‌خۆن.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: كۆر ئامانجه‌كانی خۆی به‌م رێگایانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ده‌ست دێنێ: 1. دانانی فه‌رهه‌نگ و مه‌وسوعاتی زانستی و زمانه‌وانی. 2. ده‌ركردنی گۆڤار و چاپكراوه‌كان و گرینگی دان به‌ كاروباری بڵاوكردنه‌وه‌. 3. بڵاوكردنه‌وه‌ی كتێب و به‌ڵگه‌نامه‌ و لێتوێژینه‌وه‌ی ده‌قه‌ كۆنه‌كان. 4. سازدانی كۆنگره‌ی زانستی و زمانه‌وانی و به‌ستنی كۆر و سیمیناری رۆشنبیری و‌ به‌شداری كردن له‌ كۆنگره‌كانی ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. 5. رێزلێنان له‌ زانا و ئه‌دیب و توێژه‌ره‌وه‌ و هونه‌رمه‌ندان. 6. دامه‌زراندنی كتێبخانه‌یه‌ك و دروستكردنی چاپخانه‌یه‌ك. 7. دروستكردنی بنكه‌یه‌ك بۆ به‌ده‌ست هێنان و پاراستنی ده‌ستنووسه‌كان.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: 1/ كاروباری لقی سه‌ندیكا له‌ پارێزگه‌دا له‌لایه‌ن لیژنه‌ی لقه‌وه،‌ كه‌ نوێنه‌ری سه‌ندیكایه‌ له‌وێ، ده‌گێڕدرێ. 2/لیژنه‌ی لق له‌ سه‌رۆك وچوار ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێ، ئه‌ندامانی لقی پارێزگه‌كه‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێ به‌ ده‌نگدانی نهێنی هه‌ڵیانده‌بژێرن، به‌ مه‌رجێ له‌وانه‌ بن كه‌ به‌و پیشه‌یه‌وه‌ خه‌ریك بن. لیژنه‌كه‌ش، یه‌كێ له‌ چوار ئه‌ندامه‌كه‌ی خۆی به‌ نوێنه‌ری سه‌رۆك هه‌ڵده‌بژێرێ به‌مه‌رجێ ماوه‌یه‌ك پیشه‌كه‌ی كردبێ له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.

مادده‌ی بیست و چواره‌م

مادده‌ی بیست و چواره‌م: بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی زه‌پتی له‌به‌رده‌م دادگای ته‌مییزی هه‌رێمدا له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا ده‌كرێ تانه‌ی لێ بدرێ و بڕیاری ئه‌م دادگایه‌ش بنبڕه‌.

مادده‌ی دوازده‌هه‌م

مادده‌ی دوازده‌هه‌م: ده‌سته‌ی گشتی، ساڵانه‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی به‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ سازده‌دا: 1/ته‌سدیقكردنی بوجه‌. 2/گفتوگۆكردن لەسەر ڕاپۆرتی ساڵانە وكاروباروحساباتی سەنديكا. 3/بۆ سه‌یركردنی پێشنیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن کە ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسا و پێرۆی ناوخۆی سه‌ندیكا پێشكه‌شی ده‌كا. 4/له‌كاتی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌ندیكادا، پاكتاو كردنی موڵك و ماڵ و داراییه‌كانی سه‌ندیكا ئیقرار ده‌كا. 5/ده‌شێ له‌سه‌ر داواكاریی نه‌قیب و بڕیاری ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، یا له‌سه‌ر داواكاریی نووسراوی سێیه‌كی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، هه‌یئه‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ سازدانی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی به‌ مه‌رجێ هۆیه‌ زه‌روورە‌كانی له‌ بانگهێشته‌كه‌دا روون بكرێـنه‌وه‌. 6/له‌ كۆبوونه‌وه‌ نا ئاساییه‌كانی هه‌یئه‌ی گشتێدا، له‌وه‌ زیاتر كه‌ باسی كاروباری ناو به‌رنامه‌ی كار، یان باسی هۆ و مه‌به‌ستی كۆبوونه‌وه‌كه‌ بكرێ، ناشێ باسی هیچ شتێكی دی بكرێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1/ئابوونه‌ی خۆنووسین له‌ سه‌ندیكاكه‌دا (30) سی دیناره‌. 2/ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ بیست دیناره‌، ده‌بێ له‌ ماوه‌یه‌كیشدا بدرێ، كه‌ هه‌موو ساڵی له‌ مانگی كانونی دووه‌م نه‌ترازێ، خۆ ئه‌گه‌ر هات و ئه‌ندامێ له‌سه‌ر وه‌ختی (موعد) ئابوونه‌دانه‌كه‌ دواكه‌وت، ئه‌وا، له‌سه‌دا په‌نجای ئابوونه‌ی به‌شداربوونه‌كه‌ غه‌رامه‌ ده‌كرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دوو ساڵ دوا به‌ دوای یه‌ك، به‌بێ مه‌عزه‌ره‌تێكی به‌جێ، دوای خست، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا ناوی له‌ تۆماری ئه‌ندامان ره‌ش ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: بڕگه‌ی (1) له‌ ( یه‌كه‌م) ی مادده‌ی شازده‌هه‌م هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: بریكار كردنی خه‌ڵك له‌و داوا مه‌ده‌نیی و ناكۆكییه‌ دادوه‌رییانه‌ی كه‌ به‌هایان له‌ (150000) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار تێ ناپه‌ڕێت. دووه‌م: بڕگه‌ی(3) له‌ دوومی مادده‌ی شازده‌هه‌م هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌. گرێبه‌ستی به‌ سیفه‌تی ڕاوێژكاری یاسایی له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكانی كه‌رتی تایبه‌ت یان هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی پیشه‌سازی یان كشتوكاڵی یان نووسینگه‌كانی قۆنته‌رات و به‌ڵێنده‌رایه‌تی زانستی و هونه‌ری و بازرگانی ده‌به‌ستێ كه‌ سه‌رمایه‌كه‌ی له‌ (75000000) حه‌فتاو پێنج ملیۆن دینار تێپه‌ڕ نه‌بێت.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: شه‌رتوشروتی ئه‌ندامێتی، ئه‌مانه‌ن: 1/ده‌بێ هاووڵاتی هه‌رێم، یان جێواری هه‌رێم بێت. 2/نابێ به‌ جینایه‌تێكی نا سیاسی، یا به‌ جونحه‌یه‌كی شه‌ره‌فنه‌نگێن حوكم درابێ. 3/ده‌بێ يه‌كێ له‌م بڕوانامانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌بێ: أ/ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆس له‌ ژمێركاری یان له‌ ئیداره‌ی ئیش و كاردا. ب/ دبلۆم له‌ ژمێركاری یان له‌ ئیداره‌ی ئیش و كاردا. ج/بڕوانامه‌ی ئاماده‌یی بازرگانی هه‌بێ و ماوه‌یه‌كیش له‌ پیشه‌ی ژمێرکاری یان ته‌دقیقكردندا ئیشی كردبێ له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی پازده‌می یاساكه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: ره‌سمی تۆماركردنی ناو لیسته‌كه‌ وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت. 1. (75000) حه‌فتاو پێنج هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ (40)ساڵ تێپه‌ڕ بێت وزیاتر له‌ (3)ساڵ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكه‌یدا ڕابوردبێ. 2. (50000)په‌نجا هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌پێشتر كاری دادوه‌ری كردبێ یان بۆ ماوه‌یه‌كی به‌رده‌وام كه‌له‌ (3)ساڵ كه‌متر نه‌بێت سه‌رۆكی داواكاری گشتی یان داواكاری گشتی یان ڕاوێژكاری یاسایی له‌ فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم بووبێ یان بۆ ماوه‌ی كه‌له‌ (5)ساڵی به‌رده‌وام كه‌متر نه‌بێت جێگری داواكاری گشتی بووبێت. 3. (45000) چل و پێنج هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ (40)ساڵ تێنه‌په‌ڕیبـێ و، (3) ساڵیش به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكه‌یدا ڕانه‌بوردبێ و، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌و كه‌سه‌ش كه‌ ماوه‌یه‌ك پارێزه‌رایه‌تی كردبێ له‌ (3) زیاتر نه‌بێت. 4. (80000) هه‌شتا هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ ته‌مه‌نی له‌ (40) ساڵ تپپه‌ڕیبـێ و، ماوه‌ی (3)ساڵ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكه‌یدا ڕانه‌بوردبێ. 5. (90000) نه‌وه‌د هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ پێشتر به‌حوكم، ناوی له‌ لیسته‌كه‌دا ده‌ركرابێ. دووه‌م: ره‌سمی فراوان كردنی ده‌سته‌ڵات ( ره‌سمی پله‌ به‌ندی) وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: 1. (30000) سی هه‌زار دینار له‌ مه‌شقكاره‌وه‌ بۆ موماریس. 2. (50000) په‌نجا هه‌زار دینار له‌ موماریسه‌وه‌ بۆ ڕاوێژكار. سێیه‌م: ئابوونه‌ی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: 1. (30000)سی هه‌زار دینار بۆ پارێزه‌ری مه‌شقكار. 2. (40000) چل هه‌زار دینار بۆ پارێزه‌ری موماریس. 3. (50000) په‌نجا هه‌زار دینار بۆ پارێزه‌ری ڕاوێژكار.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: فەرمانبه‌رانی دیوان، لە ڕووی دامه‌زراندن و گواستنه‌وه‌ و ته‌فیعه‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر حوكمی یاسای خزمه‌تی مه‌ده‌نی و یاسای میلاك و یاسای به‌رزه‌پتیی فەرمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا پێچه‌وانه‌ نه‌بێ.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: دیوان حساباتی هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌وتبنه‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ وریقابه‌ و ته‌دقیقی ده‌كا تا دڵنیابێ له‌وه‌ كه‌ یاسا وپێرۆ و ڕێنماییه‌كان به‌ دروستی به‌ پێی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی كارپێكراو رێگا و شێوازی باوو به‌رده‌ست خراونه‌ته‌ كار و، بۆیشی هه‌یه‌ كه‌: 1/هه‌موو موعامه‌له‌كانی خه‌رجی گشتی (الانفاق العام)، به‌ مووچه‌ و ده‌رماڵه‌ و خه‌ڵاتیشه‌وه‌ فه‌حس و ته‌دقیق بكا تا له‌ دروستییان دڵنیا بێ. 2/دڵنیا بێ له‌وه‌ كه‌ له‌ (ئیعتيمادات)ی‌ به‌شه‌ بودجه‌ی خۆی زیاد نه‌رۆیشتبێ. 3/دڵنیا بێ له‌وه‌ كه‌ ئه‌و داراییه‌ گشتییه‌ له‌و پێناوه‌دا خرابێته‌ كار كه‌ بۆی دانراوه‌ و، به‌فیرۆ نه‌چوه‌، یا ده‌ست بڵاوی، یا خراپ ره‌فتاریی تێدا نه‌كراوه ‌،و داهات و سووده‌كانیشی له‌ سه‌نگ ده‌دا. دووه‌م: فه‌حس و ته‌دقیقكردنی معامه‌له‌كانی خه‌مڵاندن و به‌ ئه‌نجام گه‌یاندنی جیبایه‌ و داهاتی گشتی، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دروستیی شێوازی ئیجرائاتی كارپێكراوو سه‌لامه‌تیی جێبه‌جێ كردنیان دڵنیابێ. سێیه‌م: پێشكه‌شكردنی كۆمه‌كی هونه‌ری له‌هه‌موو بوارێكی حسابكاری و ریقابه‌كاری و هه‌موو كاروبارێكی ئیداری و رێكخستنیش كه‌ په‌یوه‌نديی پێیانه‌وه‌ هه‌بێ، هه‌روه‌ها له‌ دانان و به‌رچاوتر گۆڕینی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی حسابكاری و ریقابه‌كاریشدا هاوبه‌شی ده‌كا. چواره‌م: خولی خوێندن و به‌كارخستن، بۆ فه‌رمانبه‌ران و هی دیكه‌ش رێك ده‌خا و، ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی یاسا كارپێكراوه‌كان ده‌رماڵه‌شیان بداتێ. پێنجه‌م: هه‌موو لایه‌نێ كه‌وتبێته‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌، دیوان ڕای خۆی ده‌رباره‌ی خشته‌ و به‌یانات و راپۆرته‌كانیان كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئیش و bزاڤ و بارودۆخی داراییه‌وه‌ هه‌بێ ده‌رده‌بڕێ، وبۆیشیان روون ده‌كاته‌وه‌ كه ‌تا چ راده‌یێك به‌ پێی یاسا و رێسا و ئوسوڵی كارپێكراوی حسابی رێك خراون و تا چ رادده‌یه‌كیش له‌گه‌ڵ حه‌قیقه‌تی مه‌ركه‌زی دارایی و ئه‌نجامه‌كانی ئه‌و bزاڤانه‌دا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌. شه‌شه‌م: دیوان راپۆرتێكی (نیوساڵ جارێ) پێشكه‌ش به‌ ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخوازی گه‌ل و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانيی و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌كات و رای خۆی تێدا ده‌رباره‌ی دۆخی دارایی و ئیداری وئابووری بواری ریقابه‌ی دارایی له‌ هه‌رێم و ئه‌و ئه‌رك وفەرمانه‌ش كه‌ خۆی ئه‌نجامی داوه‌ ده‌رده‌بڕێ. حه‌وته‌م: دیوان مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ هه‌موو به‌ڵگه‌نامه‌ و ئیزباره‌ و معامه‌له‌ وكاغه‌زێ پێوه‌ندییان به‌ كاروباری ریقابه‌ی دارایی ئاشكرا و نهێنیشه‌وه‌ هه‌بێ، ببینێ، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخوازی، له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌ره‌ك وه‌زیران وه‌لای ده‌خا.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی و به‌ش و هۆبه‌ی نوێ له‌ پێكهاته‌كانی دیواندا بكاته‌وه‌ یان دابخات.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: دیوان له‌مانه‌ پێك دێ: یه‌كه‌م: 1/سه‌رۆكی دیوان: ده‌بێته‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2/نوێنه‌ر(نائب)ی سه‌رۆك: ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3/به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی دیوان: ده‌بنه‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری گشتيی كاروباری ئیداری و دارایی و یاسایی و هونه‌ریی دیوان، به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا و ئه‌م ئه‌رك و فەرمانانه‌ی ده‌بێ: 1/ته‌یار و ئاماده‌كردنی خزمه‌تگوزاریی ئیداری و دارایی و یاسایی بۆ هه‌موو پێكهاته‌كانی دیوان. 2/ئه‌رك و فەرمانی هونه‌ری و پیشه‌یی كه‌ بۆ ئیش وكاری ریقابه‌ پێویستن، هه‌روه‌ها ئه‌ركی دۆزینه‌وه‌ی شێوازی به‌ره‌و باشتر بردنی ریقابه‌كاری و زیاتر چالاك كردن و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی كار هه‌ڵسوڕاندن به‌ ته‌گبیر و هاوكۆمه‌كی له‌گه‌ڵ دایه‌ره‌و به‌ڕێوه‌به‌رییه‌كانی دیكه‌ی دیواندا.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: نوێنه‌ری سه‌رۆك و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیيه‌كانیش له‌سه‌ر پێشنیاری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، به‌ فه‌رمانی ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخوازانه‌ی كورد داده‌مه‌زرێن، به‌ڵام فه‌رمانبه‌رانی دیكه،‌ ئه‌وه‌، سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن خۆی دایانده‌مه‌زرێنێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و ره‌سمه‌ی كه‌ له‌ زنجیره‌ی (21)ی مادده‌ی (دووه‌م)دا هاتووه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: (2%) به‌ مه‌رجێ له‌ (1000) هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌ندامی خانه‌نشین له‌ هه‌موو مافێكی كه‌ له‌و یاسایه‌دا ده‌قی گرتووه‌ بێ به‌ری ده‌كرێ له‌ كاتی حوكم به‌سه‌ر دادانی له‌ تاوان، یان كه‌تنێكی ئابرۆبه‌ردا، یان حوكم به‌سه‌ردادانی به‌ به‌ندكردنی هه‌تا هه‌تایه‌، یان كاتی، یان ئیعدام له‌ یه‌كێك له‌و تاوانانه‌ی كه‌ ئاسایشی ناوخۆ، یان ئاسایشی ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌ئه‌نگێوون.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة