المواد القانونية

مادده‌ی سێزده‌یه‌م

مادده‌ی سێزده‌یه‌م: ئه‌وه‌ی پاڵێوتراوه‌ بۆ پركردنه‌وه‌ی هه‌ر پایه‌یه‌ك له‌م پایانه‌ ده‌بێ موماره‌سه‌ی كاركردنی كه‌متر نه‌بێ له‌: 1. ده‌ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ پله‌ی نه‌قیب. 2. پێنج ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا و لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی كردن. 3. سێ ساڵ: بۆ پاڵێوراو بۆ ئه‌ندامیه‌تی لیژنه‌كانی سه‌ندیكایی له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی پازده‌م

مادده‌ی پازده‌م: راگر ئه‌م ئه‌رك و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م : تایبه‌تمه‌ندییه‌ زانستیه‌كان: 1. به‌دواداچوونی رێكخستنی خوێندنی به‌رایی و باڵا و كاركردن له‌ پێناوی به‌هێزكردنی بارودۆخی په‌روه‌رده‌یی وزانستی دا. 2. په‌سندكردنی راسپارده‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌ش ولقه‌كان. 3. ره‌زامه‌ندی ده‌ربڕین له‌سه‌ر دابه‌ش كردنی بابه‌ته‌كانی خوێندن و یه‌كه‌كانی وه‌رزی به‌سه‌ر ئه‌ندامانی ده‌سته‌ ده‌رس گوتنه‌وه‌ و وانه‌ بێژان (محاچرین) و دامه‌زراندنی لیژنه‌كانی گفتوگۆكردنی نامه‌كان و دیاری كردنی كاته‌كانیان. 4. پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێڕه‌و و رێنماییانی كه‌ له‌باره‌ی رێكخستنی كاروباری زانستی و په‌روه‌رده‌یی و بڕیاره‌كانی لایه‌نه‌ باڵاكانه‌وه‌ ده‌رچوون. دووه‌م : تایبه‌تمه‌ندییه‌ كارگیڕیی و داراییه‌كان: 1. پیاده‌كردنی ئه‌و یاسا و پێڕه‌و و رێنماییانه‌ی به‌ كاروباری كاگێڕیی و داراییه‌وه‌ په‌یوه‌ستن. 2. ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر راسپارده‌ی ئه‌و لیژنانه‌ی كه‌ له‌ كۆلێج و په‌یمانگاكان پێكهاتوون. 3. تۆماركردنی قوتابییان بۆ خوێندنی به‌رایی و باڵا. 4. ره‌زامه‌ندیی ده‌ربرین له‌سه‌ر كڕینی كه‌ل وپه‌له‌كانی تاقیگه‌ و پێداویستیه‌كانی دیكه‌ له‌ گۆڤار وكتێب وهاوردنیان. 5. ره‌زامه‌ندیی ده‌ربڕین له‌سه‌ر خه‌رجكردنی پاداشت بۆ ئه‌وانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی زانكۆن، له‌باره‌ی مه‌شق و ده‌رس گرتنه‌وه‌ و سه‌رپه‌رشتی كردنی نامه‌كان و به‌شداری كردن له‌ لیژنه‌ی ئه‌زموونه‌كانی گشتگر و لیژنه‌كانی گفتوگۆكردن به‌ پێی یاسا به‌ركاره‌كان. 6. راسپێری بۆ گۆڕینی ناونیشانی ته‌كنیكاران و كارگێڕان له‌ چوارچێوه‌ی میلاكی كۆلیج یان په‌یمانگا به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی یاسا و پێره‌و و رێنماییه‌كان. 7. راسپێری بۆ گواستنه‌وه‌ی كارمه‌ندان له‌ ته‌كنیكاران و كار گێڕان و دابه‌شكردنیان به‌ سه‌ر كۆلێج و په‌یمانگا وفه‌رمانگه‌كانی زانكۆدا. سێیه‌م : راگر بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی زانستی و كارگێڕیی و دارایی خۆی به‌ سه‌رۆكی به‌شه‌كان و یاریده‌ده‌رانی بسپێرێ.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م : راگری كولێج یا په‌یمانگا:ـ یه‌كه‌م: ئه‌وه‌ی به‌ ڕاگری كۆلێژ داده‌مه‌زرێ ده‌بێ خاوه‌نی بڕوانامه‌ی دوكتۆرا بێ و به‌لانی كه‌م به‌ پایه‌ی پروفیسۆری یاریده‌ده‌ر بێ و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ (10) ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێت و به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بۆ ماوه‌ی چوار سالأ و له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی زانكۆوه‌ داده‌مه‌زرێ. دووه‌م: ئه‌وه‌ی به‌ راگری په‌یمانگا داده‌مه‌زرێ ده‌بێ به‌لانی كه‌م بڕوانامه‌ی ماسته‌ری هه‌بێ به‌ پله‌ی مامۆستا (مدرس) بێ و خزمه‌تی زانكۆیی له‌ (10) سالأ كه‌متر نه‌بێ و به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی بۆ ماوه‌ی چوار و له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌رۆكی زانكۆ داده‌مه‌زرێ. سێیه‌م: ڕاگر، یارمه‌تیده‌رێكی بۆ كاروباری كاگێڕیی و قوتابیان ده‌بێ، به‌ مه‌رجێك ده‌بێ به‌ پله‌یه‌كی زانستی بێ له‌ مامۆستا (مدرس) كه‌متر نه‌بێ و به‌بڕیاری سه‌رۆكی ده‌سته‌ و له‌سه‌ر راسپارده‌ی ڕاگر داده‌مه‌زرێ و ده‌شكرێ هه‌ر كاتی پێویستی كرد یارمه‌تیده‌رێكی دیكه‌ی بۆ زیاد بكرێ.

مادده‌ی سی و دوو:

مادده‌ی سی و دوو: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و پێنج:

مادده‌ی بیست و پێنج: هه‌یئه‌ی ته‌دریسی زانكۆكان و هه‌یئه‌ی په‌یمانگه‌ ته‌قه‌نییه‌كان و هه‌یئه‌ی باڵای پسپۆڕه‌ پزیشكییه‌كان، له‌مانه‌ پێك دێن: 1. ئوستاده‌كان. 2. ئوستاده‌ یاریده‌ده‌ره‌كان. 3. موده‌ڕیسه‌كان. 4. موده‌ڕیسه‌ یاریده‌ده‌ره‌كان.

پێنجه‌م

پێنجه‌م/ ئه‌م بڕیاره‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمی دا جێ به‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م : ئه‌نجومه‌ن له‌مانه‌ پێكدێ :ـ یه‌كه‌م : ده‌سته‌ی گشتی 1. له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و راوێژكاران و راوێژكارانی یاریده‌ده‌ر پێكدێ و دانیشتنه‌كانی به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆك سازده‌دات و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی به‌ سه‌رۆكایه‌تی جێگره‌كه‌ی ده‌بێ و به‌ ئاماده‌بوونی سێ له‌ سه‌ر چواری ئه‌ندامانی راده‌ی یاسایی ته‌واو ده‌بێ. 2. راوێژكاره‌ یاریده‌ده‌ره‌كان مافی به‌شدار بوونیان له‌ ده‌نگداندا نییه‌. دووه‌م: ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تی: له‌ سه‌رۆك و جێگره‌كه‌ی و كۆنترین راوێژكار پێكدێ. سێیه‌م: ده‌سته‌ی به‌رزه‌فتكاریی فه‌رمانبه‌رانی هه‌رێم: له‌ جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامیه‌تی دووان له‌ راوێژكاران پێكدێ كه‌ سه‌رۆكایه‌تی ده‌سنیشانیان ده‌كات و له‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی جێگری سه‌رۆك، كۆنترین راوێژكار سه‌رۆكایه‌تی ده‌سته‌كه‌ ده‌كات.

ماددەی شەشەم

ماددەی شەشەم:موعامەلەكانی سەر لە نوێ‌ تۆماركردنەوە كە بەپێی دەقەكانی ئەم بڕیارە تەسدیق كرابن و شەرت و شرووتی یاسایان بەجێ‌ هێنابێ‌ لە رەسمی تازەی تۆماركردنەوەی عیقاری عەفو دەكرێن.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی 1/1/2008 دا جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی سی:

مادده‌ی سی: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێ.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م:

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: ده‌رمانساز بۆی هه‌یه‌ دوای وه‌رگرتنی مۆڵه‌ت له‌ سه‌ندیكا، شیكردنه‌وه‌ی ده‌رمانسازی و كیمیاوی و (نه‌خۆشی- كیمیاوی) له‌ باتی ده‌رمانسازی بكا، دوای ته‌واوكردنی خولێكی تاقیگه‌یی كه‌ له‌ لایه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروستییه‌وه‌ مۆله‌تی پێ درا بێت.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م:

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: میراتگرانی ده‌رمانساز خاوه‌نی مۆڵه‌تی ده‌رمانه‌كه‌ بۆیان هه‌یه‌ له‌ مێژووی مردنی ده‌رمانسازه‌وه‌ بۆ ماوه‌ی پێنج ساڵ سوود له‌ مۆڵه‌ته‌كه‌ وه‌ربگرن دوای دامه‌زراندنی به‌رێوه‌به‌رێك بۆ ده‌رمانخانه‌كه‌.

مادده‌ی بیست و چوار:

مادده‌ی بیست و چوار: به‌شی زانستی: بریتیه‌ له‌ یه‌كه‌ی زانستی و به‌ بناغه‌ی فێركردنی باڵا داده‌نرێ و ئه‌نجومه‌نێكی هه‌یه‌ پێك دێت له‌: 1- سه‌رۆكی به‌ش: له‌سه‌ر پێشنیازی عه‌میدی كۆلێژ به‌ بڕیاری سه‌رۆكی زانكۆ داده‌مه‌زرێ به‌مه‌رجێ مه‌رته‌به‌ی زانستی له‌ ئوستادی یاریده‌ده‌ر كه‌متر نه‌بێ. سه‌رۆكی به‌ش كاروباری ئیداری به‌شه‌كه‌ ده‌گێڕێ. 2- ژماره‌یێ له‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی له‌ (14) چوارده‌ ئه‌ندام زیاتر نه‌بن و له‌ (8) هه‌شت ئه‌ندامیش كه‌متر نه‌بن، به‌مه‌رجێ مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیس یان به‌رزتریان هه‌بێ، جا ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی پێویست فه‌راهه‌م نه‌بوو، ئه‌وه‌، له‌وباره‌دا ده‌شێ هه‌ندێكیان مه‌رته‌به‌ی موده‌ڕیسی یاریده‌ده‌ریان هه‌بێ به‌پێی ئه‌قده‌مییه‌ت. 3- ئه‌نجومه‌ن ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ هه‌ڵده‌سووڕێنێ: أ- گفتوگۆ له‌سه‌ر به‌رنامه‌گه‌لی خوێندن و تاكه‌تاكه‌ی به‌رنامه‌كه‌و كتێبه‌كانی خوێندن ده‌كاو پێشنیازی هه‌مواركردنیان یان گۆڕینیان ده‌كا، ئه‌وه‌ش له‌به‌ر ڕۆشنایی راسپارده‌كانی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی. ب- پێشنیازكردنی پێداویسته‌كانی به‌ش له‌ ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی و هونه‌رییه‌كان، هه‌روه‌ها بانگهێشتی ئوستاده‌ میوانه‌كان. ج- ئیقراركردنی بةرنامةگەلى لێكۆڵینه‌وه‌ زانستییه‌كان كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌ندامانی به‌شه‌وه‌ پێشكه‌ش كراون، هه‌روه‌ها پێشنیازكردنی رێگای شیاو بۆ ته‌واوكردنیان و، راسپاردن بۆ پشتگیریی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی و كتێبگه‌لی دانراوو وه‌رگێڕدراوو، گرنگیدان به‌به‌حسه‌كانی قوتابیان و فه‌راهه‌مكردنی پێداویستیگه‌لی جێ به‌جێ كردنیان. د- به‌ركارخستنی بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی كۆلیژ. ه- پێكهێنانی لیژنه‌گه‌لی په‌روه‌رده‌یی و زانستی به‌پێی پێداویستی به‌ش. و- سه‌رپه‌رشتیی ره‌وشی ته‌دریس و شێوازه‌كانی ته‌دریس و بةرةو چاكتربردنيان هەروەهاش سةرثةرشتى ئةندامانى هةيئەى تةدريسى و كارمه‌نده‌كانی دیكه‌ی به‌ش كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیان به‌جێ بگه‌یێنن. هه‌روه‌ها سه‌رپه‌رشتی كاروباری زانستیی قوتابیان له‌ قۆناغه‌ جۆربه‌جۆره‌كانی خوێندندا له‌ رێگه‌ی سه‌رپه‌رشتی سه‌رومڕ(الدائم)ی زانستییه‌وه‌. ز- به‌دواداچوونی په‌ره‌سه‌ندنی زانستی مه‌عریفه‌و زانسته‌كان و، رێنمایی كردنی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی ته‌دریسی به‌ره‌و نوێكردنه‌وه‌ی به‌رنامه‌مه‌گه‌ل و مادده‌گه‌لی وانه‌كان به‌جۆرێ له‌گه‌ل ئه‌م په‌ره‌سه‌ندنه‌ زانستی و ته‌كنۆلۆجییه‌دا بگونجێ. ح- هه‌ندێ سه‌ڵاحییاتی خۆی ده‌دات به‌سه‌رۆكی به‌ش.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: كار به‌ یاساو بڕیاره‌ كارپێكراوه‌كانی باج ده‌كرێ، به‌مه‌رجێ له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك نه‌بن.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م : چاره‌نووسی یاسایی به‌رپرسی وده‌ست وپێوه‌نده‌كانی رژێمی دیكتاتۆری پێشوو كه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدان،ئه‌وانه‌یان كه‌ به‌ پیر لێبوردنه‌ گشتییه‌كه‌ی دوای راپه‌ریینه‌ شكۆداره‌كه‌ی سالی (1991) ــه‌وه‌ نه‌هاتن،به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت : یه‌كه‌م :بۆ ماوه‌ی (15) پازده‌ ساڵ له‌ مانه‌ی خواره‌وه‌ بێبه‌ش ده‌بن : 1. ده‌نگدان وخۆپالاوتن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌ گشتییه‌كان وهه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌نجومه‌نگه‌لی محه‌للی وشاره‌وانی وكۆمه‌ڵه‌و سه‌ندیكاكان وئةندامێتیی ئه‌نجومه‌نگه‌لی ئیداره‌ی موئه‌سه‌سات وشیركه‌ته‌ گشتی وتێكه‌له‌كان. 2. له‌ ئه‌ستۆ گرتنی وه‌زیفه‌ گه‌لی ئیداری وسیاسی. 3. چه‌ك هه‌ڵگرتن یان به‌ خاونبوونی چه‌ك. 4. هه‌ڵگرتنی ویسامگه‌ل ونیشان ومه‌دالیاو سوودمه‌ندبوونیش له‌ ماف وئیمتیازه‌كانییان. 5. مافی داخڵبوونی حزبگه‌لی سیاسی ورێكخراوه‌كانی مافی مرۆڤ ونواندنی هه‌ر بزاڤێكی سیاسی. 6. موڵكداربوونی ئامرازه‌كانی راگه‌یاندن،به‌ نموونه‌،وه‌ك (رادیۆ، ته‌له‌فیزیۆن،رۆژنامه‌،گۆڤارو ئامرازه‌كانی كاركردن له‌ رای گشتی)یان ئیش كردن له‌م بوارانه‌دا، یا، به‌هه‌ر سیفه‌تێك،ده‌بێ، ببێ. 7. هاوپشك بوون به‌شێوه‌یه‌كی راسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ له‌ هه‌ر ئیلتیزامێ له‌گه‌ڵ دایه‌ره‌گه‌لی حكومه‌ت و ده‌زگاو شیركه‌ته‌ گشتی وشیركه‌ته‌ تێكه‌ڵه‌كاندا . 8. كار كردن له‌ ناوه‌ندی زانكۆییدا، به‌هه‌ر سیفه‌تی، ده‌بێ، ببێ.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری له‌ هه‌رێم، بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: میراتگرانی شه‌هید له‌ باجی عه‌ره‌سه‌ له‌و پارچه‌یه‌ی كه‌ بۆیان ته‌رخان كراوه‌ به‌و سیفه‌ته‌ ده‌بوردرێن دوای پیشاندانی ئه‌و به‌ڵگه‌یه‌ی كه‌ ئه‌مه‌ ده‌سه‌لمێنی له‌ لایه‌نێكی فه‌رمی تایبه‌ت، جگه‌له‌ مافی لێبوردنی دیكه‌یان كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و زه‌وییانه‌ی، كه‌ له‌ناو سنووری شـــــاره‌وانییه‌كان به‌رامبه‌ر كوژاندنه‌وه‌و جوداكردنــه‌وه‌ ته‌رخان یا به‌ موڵك ده‌كرێن و ده‌گۆڕدرێن له‌ باجی زه‌وی عه‌ره‌سه‌ بۆ ماوه‌ی سێ سالأ ده‌بوردرێن له‌ رۆژی تۆماركردنیانه‌وه‌ به‌ ناوی خاوه‌نه‌كانیان له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی تۆماركردنی خانووبه‌ری په‌یوه‌ندیدار.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة