أحكام القانون

مادده‌ی حه‌وته‌م:  یه‌كه‌م: پێدانی پێشینه‌ به‌ (لاوان یان به‌ كۆمه‌ڵه‌ لاوێكی به‌شداربوو) به‌پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: 1- پێویسته‌ لاو بێت و هاووڵاتی و نیشته‌جێی هه‌رێم بێت. 2- نابێت كارمه‌ند بێت له‌ ده‌زگا حكومیه‌كان. 3- پێویسته‌ خاوه‌ن توانای دارایی لاواز یان سنووردار بێت. 4- هه‌ڵسه‌نگاندنی سوودی ئابووری ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی به‌نیازه‌ ئه‌نجامی بدات، له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی به‌ڕێوه‌بردنی سندووقه‌وه‌ ده‌كرێت. 5- ده‌بێ پڕۆژه‌كه‌ له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌بردنی سه‌ندووقه‌وه‌ تۆمار بكرێت. دووه‌م: پێدان و وه‌رگرتنه‌وه‌ی پێشینه‌كه‌ به‌پێی ئه‌و به‌رزه‌فتانه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌ڕێوه‌بردنی سه‌ندووق ده‌بێت.

مادده‌ی دوازده‌م:  ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوبوونه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قائیعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی سێیه‌م:  سندووقێك داده‌مه‌زرێت به‌ناوی (سندووقی پشتیوانی پڕۆژه‌ بچووكه‌كانی لاوان) سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی كاروكاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌بێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی ده‌بێت.

مادده‌ی چواره‌م: سه‌ندیكا هه‌وڵ ده‌دا بۆ وه‌ده‌ستهێنانی ئه‌م ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌: 1. به‌رجه‌سته‌ كردنی سیسته‌می فیدرالزم بۆ كوردستانی عێراق. 2. به‌شداری كردنی له‌ بنیاد نانی ده‌وله‌تی دامه‌زراوه‌كان (دولة المؤسسات) و به‌هێز كردنی (پرنسیپ)ی جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كان. 3. به‌رگری كردنی سه‌روه‌ری یاسا و سه‌ربه‌ستی دادگه‌ری. 4. به‌رگری كردن له‌ ئازادییه‌ دیموكراتییه‌ بنه‌ره‌تیه‌كان و ئاشتی و بنه‌ماكانی مافی مرۆڤ. 5. پاراستن و په‌ره‌پێدانی رۆشنبیری نه‌ته‌وایه‌تی و نیشتمانی. 6. پشتگیری كردنی خه‌باتی گه‌لی كوردستان له‌ پێناو وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌كانی نه‌ته‌وایه‌تی و بڵاوكردنه‌وه‌ی بنه‌مای لێبوورده‌یی و نه‌رمی نواندن له‌ كۆمه‌ڵگادا و پته‌كردنی برایه‌تی نه‌ته‌وایه‌تی و ئاینی و یه‌كسانی له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراقدا. 7. رێزگرتن له‌سه‌ربه‌ستی رۆژنامه‌نووسی و به‌رگری كردن له‌ مافه‌كانی رۆژنامه‌نووسان و زامنكردنی پارێزگاری كردنی پێویست بۆ ئه‌نجام دانی كاره‌كانیان. 8. ئاسان كاری ئه‌ركی رۆژنامه‌نووسان بۆ وه‌ده‌ست هێنانی هه‌واڵ و زانیارییه‌كان. 9. وه‌رگرتنی سه‌ندیكا له‌ یه‌كیه‌تییه‌ رۆژنامه‌نووسیه‌ جیهانیه‌كان و پێكه‌وه‌نانی پردی په‌یوه‌ندی له‌گه‌لیاندا. 10. پێگه‌یاندنی رۆژنامه‌نووسان به‌ هه‌موو رێگا گونجاوه‌كان. 11. پشتگیری و پاڵپشتی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا له‌ كاتی پێویستدا.

مادده‌ی یازده‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست ده‌ربكات بۆ ئاسانكاری جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌چوونی كاری ئه‌نجومه‌نی به‌ڕێوه‌بردنی سه‌ندوق و میكانیزمی به‌ڕێوه‌بردنی به‌ په‌یڕه‌وێكی تایبه‌ت ده‌ستنیشان ده‌كرێت.

شەشەم: سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران بۆی هەیە ڕێنماییگەلی پێویست بۆ ساناكردنی بەركارخستنی حوكمەكانی ئەم بڕیارە دەربهێنێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: بڕگه‌ی(دووه‌م) له‌ مادده‌ی(سێیه‌م) له‌ یاسای ژماره‌(9)ی ساڵی 2008دا هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: گرێبه‌ستی به‌كرێدانی خانووبه‌ره‌ی به‌كرێدراو جگه‌ له‌ مه‌به‌ستی نیشته‌جێ بوون كه‌ پێش جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ به‌ستراوه‌ دڕێژ ده‌بێته‌وه‌ تاكو 15/7/2012 له‌ رۆژی جێبه‌جێ كردنی یاسای ژماره‌(9)ی ساڵی 2008ه‌وه‌و دوای تێپه‌ڕبوونی ماوه‌ی ئاماژه‌پێكراو ده‌كه‌وێته‌ ژێر حوكمه‌كانی یاسای شارستانی ژماره‌(40)ی ساڵی1951ی هه‌مواركراوی كارپێكراو له‌ هه‌رێمدا.

مادده‌ی چواره‌م: أ-وه‌زیری دارایی و ئابووری ده‌سه‌ڵاتی گواستنه‌وه‌ی له‌ سنووری (اعتماد)ی یه‌ك بابدا ده‌درێتێ جگه‌ له‌ به‌شی (فصل) مووچه‌ كه‌ ده‌شێ بۆی بگوازرێته‌وه‌ و نابێ لێ ی بگوازرێته‌وه‌. ب-سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی بۆی ھه‌بیه‌ گواستنه‌وه‌ له‌ سنووری بوودجه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی ئه‌نجومه‌ندا بكا.

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی دووه‌م: داھات به‌ كۆی (000/812/1013) دینار ده‌خه‌ملێنرێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری ده‌سه‌ڵاتی زیاد كردنی (اعتماد) ی كۆی بوودجه‌ی سه‌لمێنراوی ساڵی 1993 به‌ رێژه‌یه‌ك كه‌ له‌ (1%)ی كۆی (اعتماد)ی سه‌لمێنراوی بوودجه‌ نه‌بێ بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌درێتێ: 1-(اعتماد)ی ئه‌و پارانه‌ی بۆ ئه‌و به‌رێوه‌به‌ریه‌تیانه‌ی پێویستن كه‌ له‌ ساڵی 1993 دا پێك ده‌ھێنرێن. 2-ئه‌و (اعتماد)ه‌ نوێ یانه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران له‌ حاڵه‌تی ناكاوی (گارئ) دا بڕیار ده‌دا بیانخاته‌ سه‌ر بوودجه‌ی وه‌زاره‌ته‌كان و به‌رێوه‌به‌رێتییه‌كان.

مادده‌ی ھه‌شته‌م: ھه‌موو وه‌زاره‌ته‌كان ده‌بێ له‌ ماوه‌ی یه‌ك مانگ دا له‌ رۆژی سه‌لماندنی بوودجه‌وه‌ تاك تاكی (مفردات) بوودجه‌ كه‌ به‌سه‌ر جۆره‌كاندا (انواع) دابه‌ش بكه‌ن.

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ وه‌زیری دارایی و ئابووری له‌ ماوه‌یه‌كدا كه‌ له‌ رۆژی سه‌لماندنی ئه‌و یاسایه‌وه‌ له‌ یه‌ك مانگ تێپه‌ر نه‌كا رێنماییی پێویست بۆ دیاریكردنی ده‌سه‌ڵاتی سه‌رف كردن له‌ لایه‌ن به‌رێوه‌به‌ریه‌تییه‌كانی میرییه‌وه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی ده‌یه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری بۆی ھه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ به‌جێكردنی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌ و له‌ رۆژی 1/1/1993 وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی بیست: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی هه‌یه‌: 1/ئاماده‌كردن و ته‌سدیقكردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ و حسابكاریی كۆتایی. 2/به‌ پێی مادده‌ی سێیه‌می ئه‌م یاسایه‌، بۆ وه‌دیهانينی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا كۆشش ده‌كا. 3/پێشنیار له‌باره‌ی هه‌مواركردنی یاسا و پێڕۆی سه‌ندیكاوه‌ پێشكه‌ش به‌ ده‌سته‌ی گشتی ده‌كا. 4/هه‌موو بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی ده‌خاته‌كار. 5/كارگوزاره‌كانی سه‌ندیكا داده‌مەز‌رێنێ وكرێیان دیاری ده‌كات. 6/سه‌یری داوا كارییه‌كانی ئینتما ده‌كا و، وه‌رگرتنی ئه‌ندام و به‌شداربووه‌كانیش ئیقرار ده‌كا. 7/له‌ حاڵه‌تێكدا، كه‌ نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كا، ئه‌نجومه‌ن یه‌كێ هه‌ڵده‌بژێرێ كه‌ له‌ لیژنه‌ ره‌سميیه‌كان و هی دیكه‌دا نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا بكات. 8/پێشنیار ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاساكانی پیشه‌ ئابووریه‌كان پێشكه‌ش ده‌كا. 9/هه‌ر كێشه‌ و شكاتێكی بۆ بێت هاواڵه‌ی لێژنه‌ پێوه‌ندداره‌كانی ده‌كات. 10/لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگا‌كاندا داده‌مه‌زرێنێ. 11/لیژنه‌گه‌لی لاوه‌كی (فرعیه‌) بۆ وه‌دیهانينی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا پێك ده‌هێنێ. 12/ سه‌یری ده‌ست له‌ كارهه‌ڵگرتنی نه‌قیب یان هه‌ر ئه‌ندامێكی سه‌ندیكا ولیژنه‌كانی ده‌كا و ده‌یبڕێنێته‌وه‌، به‌مه‌رجێ بیخاته‌ به‌رده‌م ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌میدا. 13/به‌ ره‌زامه‌ندیی لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندداره‌كان به‌خشش و باربۆ (الهبات والتبرعات) له‌ لایه‌نه‌ ئه‌جنه‌بیيه‌كان قبوڵ ده‌كا. 14/چاودێرێكی حسابكاری داده‌نێ و بۆ ته‌دقیقكردنی ساڵانه‌. 15/ئه‌وراقی هه‌ڵبژاردن و به‌ڵگه‌نامه‌ی دیكه‌ رێك ده‌خات و سه‌رپه‌رشتی هه‌ڵبژاردنیش ده‌كات. 16/بۆ ئاسانكردنی به‌كارخستنی ئه‌م یاسایه‌ و ئه‌و پێڕۆیانه‌ش كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رده‌چن رێنمایی ده‌رده‌كا كه‌ له‌ گه‌ڵیاندا بگونجێ. 17/به‌ موڵك كردنی موڵك و ماڵ و خانووبه‌ره‌ و قبوڵ كردنی به‌خشش و ده‌سنگه‌ (منح)ش ئیقرار ده‌كا. 18/مافی قه‌رز پێدان و قه‌رزكردن و پێشكه‌شكردنی یاریده‌ی دارايیشی هه‌یه‌. 19/به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان و پێرۆكانیان، یانه‌ بۆ ئابووریناسان داده‌مه‌زرێنێ و به‌ڕێوه‌شیان ده‌با. 20/هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی ده‌دات به‌ لیژنه‌كانی لق و نوێنرانی سه‌ندیكاش له‌ پارێزگه‌ و قه‌زاكاندا.

مادده‌ی بیست وهه‌ژده‌: لیژنه‌ی به‌رزه‌پتی له‌ هه‌ڵسوڕاندنی كاره‌كانی خۆیدا به‌پێی رێساكانی یاسای به‌رزه‌پتی فرمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت ره‌فتار ده‌كا.

مادده‌ی سی: پێویسته‌ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌كار.

مادده‌ی حه‌وته‌م: له‌سه‌ر وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.