المواد القانونية
ماددهی سێیهم: یهكێتی ئهمانهی خوارهوه به ئامانج دهگرێ:ـ یهكهم: كاربۆ بهكارخستنی شارهزایی یاسادانهری وفهرههنگی وزانستی ئهندامانی یهكێتی دهكات بۆ دهڵهمهندكردنی ئهو پرۆژهو پێشنیازانهی كه پێشكهش به پهرلهمانی كوردستان دهكرێن وبهشداریش دهكهن له پهرهپێدانی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا بهركارن. دووهم: ئامادهكاری ئهو توێژینهوهو لێكۆلینهوانهی به كاری پهرلهمانیهوه پهیوهندارن. سێیهم: بڵاوكردنهوهی وشیاری وفهرههنگی دیموكراسی پهرلهمانی وسهرهتاكانی مافی مرۆڤ. چوارهم: كاربۆ چوونه پاڵی ئهو رێكخراوهو یهكێتیه نێودهوڵهتیانه دهكات كه ئامانجیان هاوشێوهی یهكێتیهكهیه. پێنجهم: كاربۆ بهشداری كردن له بوار وچالاكیه نێودهوڵهتیهكانی ئهو رێكخراوانه دهكات كه به كاری پهرلهمانیهوه پهیوهندارن. شهشهم: داكۆكی كردن له مافهكانی گهلی كوردستان له ههموو بواره نیشتمانی ونێودهوڵهتیهكاندا. حهوتهم: داكۆكی كردن له مافهكانی ئهندامان وكاركردن بۆ دامهزراندنی ناوهنده كۆمهڵایهتی وفهرههنگیهكان بۆیان. ههشتهم: كاربۆ بهگهڕخستنی میكانزمهكانی داكۆكی له مافه دهستوری ویاساییهكانی هاووڵاتیان دهكات.
ماددهی یهكهم: بهپێی ئهم یاسایه، یهكێتییهكی سهربهخۆ، بۆ پهرلهمانتاران دادهمهزرێ، ناو دهنرێ یهكێتیی پهرلهمانتارانی كوردستان و، بارهگهكهی له ههولێری پایتهختدا دهبێت و، بۆشیی ههیه، لق له پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه.
ماددهی چوارهم: یهكهم: مهرجی ئهندامێتی لهم یهكێتییهدا ئهوهیهكه: 1ـ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان بێت، یا نوێنهرایهتی ههرێم بكات لهو پهرلهمانانهی كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه. 2ـ ئهندامێك كاری كردبێ یان كاربكات له خولێ له خولهكانی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراقدا دوای راپهرینهكهی ساڵی (1991) . 3ـ ئهندامێك كاری كردبێ له ئهنجومهنی نوێنهرانی عیراقدا، یان له كۆمهڵهی نیشتمانیی عێراقدا ئهندام بوو بێ، دووای ڕووخانی ڕژێمی لهناوچوو ساڵی 2003 ئهوانهی نوێنهرایهتی گهلی كوردستان دهكهن. دووهم: ئهندامی یهكێتی، ئهندامییهتی خۆی لهم بارانهی خوارهوهدا له دهست دهدات: 1ـ ئهگهر دهست له ئهندامێتیی خۆی ههڵبگرێ و، دهستهی ئیداری لێی قبووڵ كرد بێ. 2ـ به تاوانێكی (جهریمهیهكی) شهرهفنهنگێن حوكم بدرێ. 3ـ ئهگهر له كارێكی پێچهوانهی ئامانجهكانی یهكێتییهكهوه گلابێ و، له سهرئهوه، به بڕیاری دهستهی گشتی، له ئهندامێتیی یهكێتییهكه دهركرا بێ. 4- مردن.
ماددهی سی و ههشتهم: زانكۆكان و پهیمانگا و دهزگا هونهری یهكان دهبهخشرێن له رهسمی گومرگی ههموو ئهو شمهك و كهل و پهل و جیهازانه و پارچهكانیان و شمهكی یهدهگ و تاقیگهیی و ئامێری روونكردنهوه و فیلم بڵاوكراوه و كتێب و چاپهمهنی هێنرا و له دهرهوه و له چوارچێوهی پرۆژه و تایبهتكارییهكانی خوێندن دا كه خزمهتی بهستهكانی دهبهخشرێن.
ماددهی چلهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكا.
ماددهی حهڤدهیهم: ههر كۆلێجێك عهمید سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهرنامهی دكترای ههبێ و له پلهی پرۆفیسۆر یا پرۆفیسۆری یاریدهدهر دابێ و خزمهتی زانكۆیه به لایهنی كهمهوه حهوت ساڵ بێ، ئهمه ئهمه دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له كۆلێجدا لهوانهی له پلهی مامۆستا (مدرس) و بهرهو ژووردان و دامهزراندنیشی به بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران لهسه پێشنیازی ئهنجومهن و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ و ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-تایبهتكارییانه زانستییهكان أ-چاودێریكردنی رهوتی خوێندنی سهرهتایی باڵا چهسپاندنی بهردهوامی باری فیكری و پهروهردهیی و زانستی. ب-سهلماندنی پێشنیازهكانی بهش و لقهكان. ج-پهسهند كردنی دابهشكردنی باسهكانی خوێندن و یهكه وهرزییهكان (الوحدات الفصلیه) بهسهر ئهندامانی دهستهی دهرس ووتنهوه و موحازیرهكاندا و پێكهێنانی لیژنهكانی لێدوانی نامهكان و دیاری كردنی كاتهكانیان. د-بهجێ هێنانی گشت ئهو رێنمایی و پهیرهوانهی سهبارهت به رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهرده دهرچوون و ئهو بڕیارانهش له ئهنجومهنی كۆلێجهوه دهركراون. تایبهتكارییه ئیداری و داراییهكان: أ-به جێهێنانی ئهو یاساو پهیره و رێنمایانهی پهیوهندیان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب-پهسهند كردنی پێشنیازهكانی ئهو لێژنانهی له كۆلێجدا پێك هاتوون. ج-پهسهند كردنی ناونووسی قوتابیان بۆ خوێندنی سهرهتایی و باڵا. د-پهسهند كردنی كرین و هێنان (استراد)ی كهلو پهلی تاقیگهی و پێویستییهكانی تر و گۆڤار و كتێب. ه-پهسهند كردنی بهخشینی خهڵات به كهسانی دهرهوهی زانكۆ لهسهر راهێنان دهرس وتنهوه له كۆلێجدا و سهرپهرشتی كردنی نامهكان و بهشداربوون له لیژنهكانی تاقیكردنهوهی سهرهتایی لیژنهكانی لێدوان به پێی یاسا رهچاوكراوهكان. و-پهسهند كردنی گۆرینی ناونیشانی هونهری ئیداری له چوارچێوه (میلاك)ی سهلمێنراوی كۆلێجدا و به پێی حوكمی یاسا پهیره و رێنماییهكانی. ز-رێككهوتن لهسهر گواستنهوه و تهنسیب كردنی كارگهران له ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه و هونهری ئیدارییهكان له سنووری كۆلێج و فهرمانگهكانی زانكۆدا دوای سازكاری (تنسیب) له نێوان ههردوو لای گواستنهوهكهدا به مهرجێ له لایهن سهرۆكایهتی زانكۆوه پهسهند بكرێ.
ماددهی سیازدهیهم: دهببێ ئهوهی به سهرۆكی زانكۆ دادهمهزرێ باوهرنامهی دكتۆرای ههبێ و له پلهی پرۆفیسۆر یاریدهدهری پرۆفیسۆردابێ و خحمهتی له ده ساڵ كهمتر نهبی ئهوهوی دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهو ئهندامانهی دهستهی دهرس وتنهوه له زانكۆدا كه له پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر و بهرهوژوودان و دامهزراندنیشی به بڕیاری لایهنی پهیوهندار و به پێی یاسا رهژاوكراوهكان و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ.
ماددهی نۆیهم: ئەنجومەنى دەزگا بەم سەلاحيەتانەى خوارەوە رادەبێ: 1. داڕشتن و ئیقراركردنی سیاسهتی گشتی گهشتوگوزار له ههرێمدا، پاش موافهقهتكردنی ئهنجومهنی وهزیران. 2. تهسدیقكردنی گرێبهستهكانی بنیادنان و بهرهو چاكتر گۆڕینی مونشهئهو پرۆژهگهلی گهشتیاری و، وهبهرهانینیشیان. 3. تهسدیقكردنی رێكهوتننامهگهلی هاوكاریی گهشتیاری كه له گەڵ لایهنهكانی دهرهوهدا بهستراوه، پاش موافهقهتكردنی ئهنجومهنی وهزیران. 4. تهسدیقكردنی پرۆژهی بوجهی ساڵانهو میلاك و حساب وحسابكاریی كۆتایی دهزگاكهو بهرزكردنهوهیان بۆ لایهنی پهیوهندیدار. 5. ئهنجومهنی دهزگا سهڵاحییهتی ههیه، بۆ گەشتوگزار لةباربێت ،بيكات بەموڵكى دەزگا، بەخۆڕايى، تا بتوانێ ئامانجهكانی خۆی به زهمانهت دهستهبهر بكات، بهڵام پێویسته لهسهری بهپێی یاسا بهركارهكان قهرهبووی خاوهنانی مافی تهسهڕوف بهشێوهیهكی عادیلانه له بوجه تایبهتهكهی خۆی بكاتهوه.
ماددهی شهشهم: ههیئهكه بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1- لهم ڕێگایانهی خوارهوه، ئهو بناغهو بنهمایانه دهپارێزێ كه سیستهمی فیدراڵی دیموكراتی و پهرلهمانی و فرهلایهنیی دهوڵهتی ئیتتیحادیی عێراقی لهسهر بنیاد دهنرێ: أ- بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی هاووڵاتییانی ههرێم خهبات دهكا. ب- ههوڵ دهدا ئاسایش و سهقامگیری له ههرێمدا دهستهبهر بكا و، موڵك و ماڵی گشتی بپارێزێ. ج- ئازادیی گشتی و ئازادیی تایبهت دهپارێزێ، و ههلومهرجێكی لهبارو زهرووری ئهوتۆش دهڕهخسێنێ كه هاووڵاتییان بتوانن بهپێی ئیعلان و پهیمان و بهڵگهنامهگهلی مافی مرۆڤی نێودهوڵهتی مافهكانی خۆیان مومارهسه بكهن. د- پاراستنی پێڕۆ و دابودهستووری گشتی و ئهخلاق. 2- لهناوبردنی بێهۆشكهرهكان. 3- لهناوبردنی تیرۆر و تۆقاندن. 4- لهناوبردنی سیخوڕی. 5- أ- زانیارییهكان كۆدهكاتهوه، و ئهو ههڕهشانهش كه ئارِاستهی ئاسایشی نیشتمانیی كۆماری ئیتتیحادیی عێراق دهكرێن ههڵیاندهسهنگێنێ، و له ڕێگای سهرۆكایهتیی ههرێمهوه دهیانگهیهنێته دهزگاگهلی تایبهت به ئاسایشی نیشتمانیی فیدراڵی. ب- بهپێی میكانیزمێ كه یاساكان دیاریان دهكهن، تۆمهتباران و تاوانكاران و دهعواكانیان لهنێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدراڵی و ئاسایشی ههرێمدا ئاڵوگۆڕ دهكات.
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی پازده: 1/ ئهگهر له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، زۆرینهی زۆری ئهندامانی سهندیكا ئاماده نهبن، نیصاب نایهتهجێ، لهو بارهدا، كه نههاتهجێ، ئهوا دهستهی گشتی، دوای پازده رۆژ، لهههمان كات و جێگای دیاركراودا كۆدهبێتهوه، لهم بارهدا، نیصاب به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێته جێ، ئهوجا ههموو بڕیارێ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر هات و دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهو بارهدا دهنگی نهقیب بهر كام تا بكهوێ، هی ئهوه. 2/ئهندامێ ئهگهر له ههڵسوڕاندنی پیشهكهی بێیهش كرابێ، ناشێ له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتیدا بهشداری بكات.
ماددهی ههشتهم: لیژنهی گوند: له سێ ئهندام و ئهندامێكی یهدهگ پێك دێت كه لهلایهن ئهندامنی یهكێتیی سنووری گوندهكهوه ههر سێ ساڵ جارێك ههڵدهبژیردرێن به مهرجێ ژمارهی ئهندامان له سنووری گوندهكهدا له (30) جوتیار كهمتر نهبن. جا ئهگهر هاتووو ئهو ژمارهیه لهو گوندهدا دهست نهكهوت ئهوه لهو بارهدا جوتیارانی دوو گوند یان زیاتر دهبن بهیهك و (30) كهسهكه تهواو دهبێ و یهك لیژنه ههڵدهبژێرن.
ماددهی دووهم: ماددهی (17) حهڤدهههم ههموار دهكرێ و بهم شێوهیه دهبێت: راگر (عمید)ی كۆلێژ به بڕیاری ئهنجومهنی خوێندنی باڵا دادهمهزرێت دوای ئهوهی له لایهن ئهنجومهنی زانكۆوه دهستنیشان دهكرێ، بهو مهرجهی بڕوانامهی دكتۆرای ههبێت و پلهی پرۆفیسۆر یان پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێت و راژهی زانكۆیی له (7) حهوت ساڵان كهمتر نهبێت و، ههمان ئهو پسپۆریانهی (اختصاصات) به خۆ دهگرێت كه له ماددهی حهڤدهههمدا هاتوون.
ماددهی یهكهم: ماددهی (13) سیانزهههم ههموار دهكرێ و بهم شێوهیه دهبێت: سهرۆكی زانكۆ به دهستنیشان كردنی له لایهن ئهنجومهنی خوێندنی باڵاوه دادهمهزرێت، بهو مهرجهوی كه دهبێ بڕوانامهی دكتۆرای ههبێت و لانی كهم پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێت و راژهی زانكۆیی (خدمته الجامعیه) له ده ساڵان كهمتر نهبێت.
ماددهی شازده: دهستهی گشتی باڵاترین دهستهڵاته له سهندیكادا و ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1/ههڵبژاردنی نهقیب وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن. 2/تهسدیق كردنی بودجه و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان لهسهری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری ههمواركردنی یاسا و ئیقراركردن و ههمواركردنی گهڵاڵه (لوائح)ی پێرۆ.
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی دووهم: ماددهی (17) حهڤدهههم ههموار دهكرێ و بهم شێوهیه دهبێت: راگر (عمید)ی كۆلێژ به بڕیاری ئهنجومهنی خوێندنی باڵا دادهمهزرێت دوای ئهوهی له لایهن ئهنجومهنی زانكۆوه دهستنیشان دهكرێ، بهو مهرجهی بڕوانامهی دكتۆرای ههبێت و پلهی پرۆفیسۆر یان پرۆفیسۆری یاریدهدهر بێت و راژهی زانكۆیی له (7) حهوت ساڵان كهمتر نهبێت و، ههمان ئهو پسپۆریانهی (اختصاصات) به خۆ دهگرێت كه له ماددهی حهڤدهههمدا هاتوون.
ماددهی سی و ههژدهم: حوكمهكانی یاسای خزمهتی زانكۆیی كه له ههرێمدا كاری پێدهكرێ یا ههر یاسایهكی تر جێی بگرێتهوه له سهر كارمهندانی دهسته لهوانهی خاوهن بڕوانامهی دكتۆرا و ماجستیرن پیادهكرێ به مهرجێك ئهمانهی خوارهوه ئهنجام بدهن: یهكهم: دهرس گوتنهوه له یهكێك له دهزگاكانی وهزارهت به نیوه رادهی نیسابیان. دووهم: له ماوهی ساڵێكدا بهلانی كهم توێژینهوهیهك تهواو بكهن. سێیهم: ههر سێ مانگ جارێك سیمینارێك پێشكهش بكهن.
ماددهی سی وحهوتهم: یهكهم: دهسته فهرمانبهرێك سهرۆكایهتی دهكات كه خاوهنی بڕوانامهی دكتۆرا بێت له یهكێك له بوارهكانی زانستی، دهبێ به پایهی پرۆفیسۆر بێت و به پلهی تایبهتی لهسهر پێشنیازی وهزیر بۆ ماوهی چوار ساڵ دادهمهزرێ كه قابیلی نوێ كردنهوهیه بۆ یهك جار. دووهم: سهرۆكی دهسته یاریدهدهرییكی دهبێ كه خاوهن بڕوانامهی دكتۆرا بێت و پایهی زانستی وابێ له پرۆفیسۆری یاریدهدهر كهمتر نهبێ و خزمهتی زانكۆیی له (ده) ساڵ كهمتر نهبێ و به پلهی بهرێوهبهری گشتی دادهمهزرێ و ئهركی كارگێڕیی دهگرێته ئهستۆ.
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: ئهو یاساو پێڕهو و رێنماییانه بهسهر ئهنجومهنی كوردستانیدا پیاده دهكرێ، كه كاروباری دهرس گوتنهوهو قوتابیان له زانكۆكانی ههرێم رێكدهخهن، بهجۆرێكی وا كه لهگهڵ حوكمهكانی لهم بهشهدا هاتووه ناكۆك نهبێ. دووهم: بهش و لقهكانی زانستی و پیشهیی ئهنجومهنی كوردستانی و مهرجهكانی قهبوڵ و تۆماركردن و شێوازهكانی دهرس گوتنهوه و ئهزموونهكانی و دهوامكردن بهپێی ئهو رێنماییانه دیاردهكرین كه وهزیر دهریان دهكات.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة