المواد القانونية
ماددهی ههشتهم: نهقیب ناشێ نهقیبیش بێ و، یهكێ لهم پلهوپایانهی خوارهوهشی ههبێ: 1. سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانی. 2. له وهزارهتهكانی ههرێمدا وهزیر بێت یان بریكاری وهزارهت بێت.
ماددهی شهشهم: 1. پزیشكی ددان له ههرێمدا تا ئینتیمای سهندیكا ئهكا وبڕوانامهی تۆماربوونی بۆ نهكرێ و ئیجازهی پیشهكهی وهرنهگرێ، ناشێ مومارهسهی پیشهكهی بكا. 2. ههر كهسێ بهبێ شهرتوشروتی یاسایی ئهم پیشهیه بكات، خۆی تووشی لێپێچینهوهی یاسایی دهكا.
ماددهی حهوتهم: 1. تازهكردنهوهی ئیجازهی پیشهكه ساڵانه، له مانگی كانونی دووهمدا دهكرێ. ئهگهر ئهندام لهو ماوهیه، بهبێ پاساوی بهجێ، دوابكهوێ، پیشهكهی لێ قهدهغهدهكرێ و، تا دووقات ئابوونهی تازه كردنهوه نهدهات ئیجازهی بۆ ناكرێتهوه. 2. ئهگهر ئهندام بهبێ پاساوی بهجێ دوو ساڵ له سهریهك له تازهكردنهوهی ئیجازهكهی دوابكهوێ، ناوی له تۆمار كوێر دهكرێتهوه،و پیشهكهشی لێ قهدهغه دهكرێ ئهگهر هاتیش و ویستی دووباره تۆمار بكرێتهوه، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته دووقاتی ههردوو ئیجازهی ئینتیما و تازه كردنهوهكهش بدات. 3. ئهندام ئهگهر شهرتێ، له شهرتوشروتی ئینتیما له دهست بدات ئهندامێتیهكهشی له دهست دهداو، به بڕیارێكی ئهنجومهنیش پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ. ئهویش بۆی ههیه له ماوهی (30) رۆژدا –كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا – له دادگای پێداچوونهوهی ههرێم تانه له بڕیارهكه بگرێ، ئیدی بڕیار، بڕیاری ئهم دادگایهیهو بنبره.
ماددهی یهكهم: ماددهی (5)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: داهاتهكانی سندوق لهم سهرچاوانهی خوارهوه پێكدێن: 1ـ ئابونهی بهشداربوونی پارێزهران له سندوقدا. 2ـ ئهو پوولانهی تایبهتن به سندوقهكه. 3ـ (15%)ی ئهو مزوكرێیهی بهپارێزهر دهدرێ لهو دهعوایانهدا كه لیژنهی بهشكردنی دهعواكان بهپێی یاسای پارێزهرایهتی پێی دهسپێرێ. 4ـ بهخششه جۆراوجۆرهكانی به رهزامهندی دهسهڵاته پهیوهندیدارهكان. 5ـ دهستگیرۆیی و یارمهتییهكانی حكومهتی ههرێم. دووهم: له حاڵهتی ڕوودانی كورتهێنان له سندوقدا ئهوا وهزارهتی دارایی و ئابوری ههرێم پڕكردنهوهی كورتهێنانی سندوقهكه له ئهستۆ دهگرێت.
ماددهی چوارهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه مافی (تصرف) كردن بێ بهزهوییهكی كشتوكاڵی یا باخێكهوه خاوهنه ئهسڵییهكهی مافی وهرگرتنی كرێی هاوبابهت (أجر المپل)ی ئهو ماوهیهی دهبێ كه له لایهن كڕیارهكهوه بهكارهێنراوه، ههروهها ئهو خانووبهره و شتانهی لهسهری كراون حوكمهكانی ئهم یاسایهی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ.
ماددهی چل: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاو كردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا دهخرێته بهركار.
ماددهی سی ونۆ: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخاته بهر كار.
ماددهی سی وههشت: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهر كار.
ماددهی سی وحهوت: پزیشكی ددان له ئیجازهدابێ، دهشێ پزیشكێكی دیكهی ددان له عیادهكهی خۆیدا دابنێ، بهمهرجێ ئهم جێگره ههمان پلهی زانستی وههمان پسپۆڕیی ههبێ و، ئیجازهكهش له سێ مانگ نهترازێ.
ماددهی ههژدهیهم: 1. ههموو موڵك و ماڵێكی دهزگا، ماڵی گشتین، بۆ مهبهستی ئهو یاسایه نهبێ نابێ دهسكاری بكرێن. 2. قهرزهكانی دهزگا و ههموو پارهیهكی كه به قانوونی دهیكهوی، قهرزی نایابن (ممتاز) له وهرگرتنیان یاسای وهرگرتنهوهی قهرزی رهوای حكومهتیان له سهر پیاده دهكرێ. 3. ههموو ماڵێكی گوێزراوه و نهگوێزراوهی دهزگا له باج و رهسم دهبووردرێن. 4. دهزگا له ههموو ئهو رهسمانهی دهبووردرێ كه به هۆی ههڵسوكهوتی یاسایهوه كهوتۆته سهری، ههروهها لهو داواكاریانهش كه بۆی بهرز دهكرێتهوه یان له دژی دهدرێ. 5. حسابهكانی دهزگا له ژێر چاودێری دارایی دا دهبێت.
ماددهی سی وشهش : ههر كهسێ بهپێ تۆماربوون و بهپێی ئیجازه كه حوكمهكانیان لهم یاسایهدا هاتووه مومارهسهی ئهم پیشهیه بكا، ئهوه غهرامهیهك دهكرێ له (450000) چوارسهد وپهنجا ههزار دینار كهمتر نهبێ و له (600000) دینارریش نهترازێ.
ماددهی سێیهم: یهكهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی چوارهمی یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێش جێی دهگرێتهوه: (یهكهم: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون فرۆشتنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون) بۆ هاووڵاتیانی كهم دهرامهت رادهگهیهنێت و بهبێ دانی پێشهكی و داواش پێشكهش به سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان دهكرێت و، به گوێرهی پرهنسیپێك كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگاكاندا دیاریی دهكات، تهماشای داواكان دهكرێت). دووهم: بڕگهی (دووهم)ی ماددهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك ههقی كڕینی شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون دهكهوێته ئهستۆیهوه به قیستی مانگانه یان ساڵانه له ماوهیهكدا كه له بیست و پێنج ساڵ زیاتر نهبێت، دهداتهوه.
مادهی بیست: نهقیب، سهرهرای ئهو ئةركوفرمانة تایبهتهی ئهنجومهن پێی دهبهخشێ، ئهم ئهركانهش دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: 1. لهبهردهمی ههموو لایهنهكاندا نوێنهری سهندیكایه. 2. بڕیارهكانی ئهنجومهنی سهندیكا دهخاته بهر كار. 3. لهسهر بڕیاری ئهنجومهنی سهندیكا بانگهێشتی ههیئهی گشتی دهكا بۆ كۆبوونهوه. 4. سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكات. 5. ئیمزاكردنی سهنهدگهلی سپاردن وسهرفكردنی ئهموالی سهندیكا. 6. ئامادهكردنی بوجهی ساڵانهو، راپۆرتی كۆتایی بۆ حساب وحسابكاریی كۆتایی و، راپۆرتی ساڵانهی بزاڤ و چالاكیی سهندیكاو، پێشكهشكردنیان به ئهنجومهنی سهندیكا، له وادهی دیاركراوی خۆیاندا. 7. بهپێی میلاك، كه ئهنجومهن تهسدیقی كردووه، كارمهندان بۆ سهندیكا داهدمهزرێنی و، كاروباری خزمهت و زهپتیشیان بهجێ دهگهيينىَ. دووهم: نهقیب بۆی ههیه، ههندێ له فرمانهتایبهتهكانی خۆی، به نوێنهرهكهی یان یهكێ له ئهندامانی ئهنجومهن بسپێرێ.
ماددهی سیازده: بۆ ههر ئیجازهپێدانێكی لانهیهكی گهشتیاری یان تازهكردنهوهی ئیجازهكهی بهپێی ئهمانهی خوارهوه مزهی ساڵانهی لێ دهسهندرێ: 600000 شهش سهد ههزار دینار مزی لانهیهكی گهشتو گوزاری دهگمهن. 450000 چوار سهدو پهنجا ههزار دینار مزی لانهیهكی گهشتو گوزاری پله یهك. 300000 سێ سهد ههزار دینار مزی لانهیهكی گهشتو گوزاری پله دوو. 150000 سهدو پهنجا ههزار دینار مزی لانهیهكی گهشتو گوزاری پله سێ. 75000 حهفتاو پێنج ههزار دینار مزی لانهیهكی گهشتو گوزاری پله چوار. 38000 سی و ههشت ههزار دینار مزی لانهیهكی گهشتو گوزاری پله پێنج.
ماددهی نۆزده: ئهنجومهنی سهندیكا ئهم ئیشه تایبهتانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: 1. كۆشش بۆ وهدی هانينى ئامانجهكانی سهندیكا. 2. وهرگرتنی ئهندامان و قهدهغهكردنیشیان له پیشهكه. 3. بهڕێوهبردنی كاروباری سهندیكا ،و بهر كارخستنی پلانگهل وبهرنامهكان. 4. بانگهێشتی ههیئهی گشتی بۆ كۆبوونهوهو بهركارخستنی بڕیارهكانی. 5. سهرپهرشتی ئیش وكاری لقهكان، و دهسهبهركردنی هاودهنگی له چالاكییهكانیاندا. 6. ئامادهكردنی بووجهی ساڵانهو حساب وحسابكاریی كۆتایی و بهڕێوهبردنی دارایی سهندیكا. 7. سهرپهرشتی رێكخستنی پیشهگوزاری (ممارسه المهنه) له عیاده تایبهتهكاندا. 8. پێشكهشكردنی پێشنیاز بۆ ههموار كردنی یاسای سهندیكا. 9. ئهگهر نهقیب نوێنهرایهتی سهندیكای له لێژنهگهلی رهسمی وشتی دیكهدا نهكرد، ئهوه، لهو بارهدا، كهسێكی دیكهی بۆ دادهنێ. 10. ههر دهعواو شكاتێكی بۆ بێت، ههواڵهی لێژنه تایبهتكارهكانی دهكات. 11. له پێشكهش كردنی پێشنیارگهل، دهربارهی پرۆژهگهل وپلانگهل و بهرنامهگهلی تهندروستی ههرێمدا بهشداری دهكات. 12. پێكهێنانی لێژنهگهلی فهرعی، بۆ وهديهانینی ئامانجهكانی ئهم یاسایه. 13. ئیقراركردنی موڵكدارێتی ماڵ وموڵك وعیقارو قبوڵكردنی بهخشش وشهرتوشروتی قهرزدان و پێشكهشكردنی كۆمهكی دارایی، له چوارچێوهی مهبهست وئامانجی سهندیكادا. 14. ئامادهكاری بۆ ههڵبژاردنهكان. 15. ئیجازهپێدانی پیشهگوزاری. 16. سهیركردن و یهكلاكردنهوهی دهستلهكار ههڵگرتنی نهقیب، یان ههر ئهندامێكی ئهنجومهن یان هی لقهكانی سهندیكا، بهمهرجێ، له یهكهم كۆبوونهوهی ههیئهی گشتیدا بخرێته بهردهمی. 17. دامهزراندن و بهڕێوهبردنی یانهگهلی سهندیكا بهپێی یاساى كۆمهڵهكان. 18. قبوڵكردنی دیاری به رهزامهندی لایهنه فهرمیهكان. دووهم: سپاردنی ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی به نهقیب یان بهسهرۆكانی لقهكان.
ماددهی ههژدهیهم: 1. ههموو موڵك و ماڵێكی دهزگا، ماڵی گشتین، بۆ مهبهستی ئهو یاسایه نهبێ نابێ دهسكاری بكرێن. 2. قهرزهكانی دهزگا و ههموو پارهیهكی كه به قانوونی دهیكهوی، قهرزی نایابن (ممتاز) له وهرگرتنیان یاسای وهرگرتنهوهی قهرزی رهوای حكومهتیان له سهر پیاده دهكرێ. 3. ههموو ماڵێكی گوێزراوه و نهگوێزراوهی دهزگا له باج و رهسم دهبووردرێن. 4. دهزگا له ههموو ئهو رهسمانهی دهبووردرێ كه به هۆی ههڵسوكهوتی یاسایهوه كهوتۆته سهری، ههروهها لهو داواكاریانهش كه بۆی بهرز دهكرێتهوه یان له دژی دهدرێ. 5. حسابهكانی دهزگا له ژێر چاودێری دارایی دا دهبێت.
ماددهی پازدهیهم: كارو ئهركهكانی سهرۆكی دهزگا ئهمانهن: 1. بهرپرسی بهرێوهبردنی دهزگاكهیه و بهرپرسیاریشه له جێبهجێ كردنی ئهرك و كارهكانی به پێی بڕیارهكانی ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 2. دهرچواندنی رێنمایی پێویست بۆ رواندنی كار له دهزگاكهدا به پێی یاسا و پێره و بڕیارهكانی ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 3. پێشنیازكردنی پلان و بهرنامهی ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 4. سهرپهرشتی كردنی رێكخستنی میلاك و پرۆژهكانی بودجهی پێشنیاركراوی دهزگا له لایهن فهرمانگهكانی دهزگا و پێشكهشكردنی به ئهنجومهنی بهرێوهبردن. 5. پێشكهش كردنی ژمێركاری كۆتایی بۆ ساڵی دارایی كۆتایی هاتوو بۆ ئهنجومهنی بهرێوهبردن لهگهڵ بهیاننامهیهكی دوور و درێژ به داهات و خهرجی یهكان. 6. به دواداچوونی جێبهجێ كردنی پلان و بهرنامهكان و پێشكهشكردنی راپۆرتی ساڵانهی ئهنجومهنی بهرێوهبردن له بارهی چالاكی یهكانی دهزگاكه و باری دارایی. 7. پێشنیار كردنی دهمهزراندنی فهرمانبهركانی دهزگا، ههروهها بۆی ههیه پلهیان بهرز بكاتهوهو بیان گوازێتهوه و سزایان بدات و لێیان بخات خانهنشینیان بكات ئهمهش به پێی یاسا و پێره و ئهو دهسهڵاتانهی دهبێ كه ئهنجومهنی بهرێوهبردن دهست نیشانیان دهكات. 8. فهرمان دهدا به سهرف كردنی پاره له سنووری ئهو دهسهڵاتانهی كه له لایهن ئهنجومهنی بهرێوه بردنهوه پێی دراوه. 9. ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به بهرێوهبهری گشتی یا ههر كهسێكی تر له فهرمانبهرانی دهزگا.
ماددهی شهشهم: وهزیری دارایی له پالأ فرمانهكهیهوه مافی ئهوهی ههیه بگهڕێتهوه سهر شكایهتكار یان خهبهردهر یان شاهید كه بوونهته هۆی گلدانهوه یان گرتنهكه یان حوكمه نایاساییهكه له بارهی ئهو قهرهبووكردنهوهیهی كه داویهتی، ئهگهر ساغ بووهوه كه شكایهتهكه فێڵه یان خهبهردانهكه درۆیه یانه شایهدییهكه ناههقه.
ماددهی ههشتهم: ماددهی بیست ودوو له یاساكه ئیلغادهكرێ و، ئهمهی خوارهوه دێتهجێی:
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاری یهكهمه له جێبهجێ كردنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتیكردنی به جێهێنانی یاسا و پهیره و رێنماییهكانی تیادا و له وێشهوه بریار و فهرمان و رێنماییهكان دهردهچن له چوارچێوهی ئهركهكانی وهزارهت و دام و دهزگا و دهسهڵاتهكانی و گشت كارو باره ئیداری و هونهری و داراییهكانی له سنووری ئهم یاسایهدا بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهت یا بهرێوهبهره گشتییهكان یا ههر یهكێك له وهزارهتدا به لایهوه پهسهند بلێ بسپیری له بهرامبهر ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهو مانایهی ئهمێكی هاوبهشیهتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت: له سهرپهرشی كردنی كارهكانی وهزارهتدا یاریدهی وهزیر دهدا و ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ. 3-بهرێوهبهریهتی دام و دهزگاكانی مهڵبهندی وهزارهت ئهمانهن: أ-نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلههی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی ی دهكا و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ب-نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهرێوهی دهبا و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. ج-به رێوهبهرێتی نهخشهكێشان و بهدوا داچوون: به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه. د-بهرێوهبهرێتی راگهیاندن و پهیوهندی بهدواداچوون: به نووسینگهی وهزیرهوه دهبهسترێتهوه. ه-فهرمانگهی یاسایی: به وهزیرهوه دهبهسترێتهوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة