المواد القانونية

مادده‌ی نۆزده‌م

مادده‌ی نۆزده‌م: ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێتەوە‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م/ 1/ كاركردن له‌ پێناوی هێنانه‌دی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2/چوونه‌ ناو سه‌ندیكا و قه‌ده‌غه‌كردنیان له‌ ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 3/به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا و جێ به‌جێ كردنی نه‌خشه‌ وبه‌رنامه‌كانی. 4/بانگهێشت كردنی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌ و جێ به‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی 5/سه‌رپه‌رشتی كردنی لقەكان ودابينكردنی ڕێكوپێكی چالاكييەكانی. 6/ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ وبه‌ڕێوه‌بردنی دارایی سه‌ندیكا. 7/كردنه‌وه‌ی لقی نوێی سه‌ندیكا. 8/سه‌رپه‌رشتی رێكخستنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ی پزیشكی له‌ عیاده‌ تایبه‌تییه‌كاندا. 9/پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌ باره‌ی هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا. 10/ده‌ستنیشان كردنی ئەو كەسەی نوێنەرايەتی سەنديكا دەكات لە ليژنە ڕەسمی وناڕەسمييەكاندا، ئەگەر هاتوو نەقيب نوێنەرايەتی نەكرد. 11/ناردنی ئه‌و كێشه‌ وشكایه‌تانه‌ی كه‌ دێن، بۆ به‌رده‌م لیژنه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان. 12/به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌باره‌ی یاساكاری وپلان وبه‌رنامه‌ی ته‌ندروستی له‌ هه‌رێمدا. 13/پێكه‌وه‌نانی لیژنه‌ی لاوه‌كی بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 14/بڕیاردان له‌سه‌ر به‌ موڵك كردنی ماڵ و خانووبه‌ره‌ و وه‌رگرتنی به‌خشش و مینحه‌ و هه‌ل و مه‌رجی قه‌رز پێدان و قه‌بووڵ كردنی یارمه‌تی دارایی له‌ چوارچێوه‌ی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكادا. 15/خۆ ئاماده‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان. 16/پێدانی مۆڵه‌تی ده‌ستدانه‌ پیشه‌. 17/بڕیاردانێكی بنبڕ له‌ باره‌ی وازهێنانی نه‌قیب یان هه‌ر یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن یان لیژنه‌كانی سه‌ندیكا یان هاوشێوه‌كانیان به‌مه‌رجێك له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌دا بخرێنه‌ به‌رده‌م ده‌سته‌ی گشتی. 18/دامه‌زراندن و به‌ڕێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. 19/قبوڵ كردنی به‌خشش به‌ ره‌زامه‌ندیی لایه‌نه‌ ره‌سمیه‌كان. دووه‌م: پێدانی هه‌ندێك له‌ ده‌سته‌ڵاته‌كانی به‌ نه‌قیب یان سه‌رۆكه‌كانی لقه‌كانی سه‌ندیكا.

مادده‌ی نۆزده‌م:

مادده‌ی نۆزده‌م: یه‌كه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پێڕه‌وی پێویست بۆ جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات. دووه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر وه‌زیر رێنمایی پێویست بۆ جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكات.

مادده‌ی چوارده‌م:

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌یانه‌وێت ببنه‌ خاوه‌نی مایه‌ یان مافی خاوه‌ندارێتی یان سوودمه‌ندی یان كڕینی پشك یان پێكهێنانی یه‌كێتیی یان چوونه‌ناویه‌ك یان كۆكردنه‌وه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی دوو كه‌سی مه‌عنه‌وی یان زیاتر یان پێكهاتنی تایبه‌ت به‌ نرخ و مه‌رجه‌كانی فرۆشتن و بڕه‌كانی به‌رهه‌مهێنان و دابینكردن به‌ جۆرێك ببێته‌ هۆی كۆنتڕۆل كردن یان زاڵبوون به‌سه‌ر بازاڕدا، ئاگاداری ئه‌نجومه‌ن بكه‌نه‌وه‌ ئه‌ویش هه‌ڵده‌ستێت به‌ پشكنینی ئاگاداركردنه‌وه‌كه‌و ده‌ركردنی بڕیار ده‌رباره‌یه‌وه‌ له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ سی رۆژ له‌ رێكه‌وتی گه‌یشتنی ئاگاداركردنه‌وه‌كه‌ بۆی تێپه‌ر نه‌كات، ئه‌گه‌ر ئه‌م ماوه‌یه‌ به‌بێ تێڕوانینی ئاگاداركردنه‌وه‌كه‌ به‌سه‌رچوو ئه‌وا به‌ ڕه‌زامه‌ندی له‌سه‌ری هه‌ژمار ده‌كرێت. وه‌ له‌ گشت حاڵه‌تێكدا نابێت ئه‌و ڕه‌فتاركارییانه‌ی كه‌ ئه‌نجومه‌ن لێی ئاگاداركراوه‌ته‌وه‌ ته‌واو بكرێن ته‌نها له‌ دوای درچوونی بڕیاری ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ یان به‌سه‌رچوونی ئه‌و ماوه‌یه‌ی ئاماژه‌ی بۆ كراوه‌ به‌بێ تێڕوانینی داواكارییه‌كه‌. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی پابه‌ند نه‌بوون به‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ئه‌وا حوكمه‌كانی مادده‌ (12)ی ئه‌م یاسایه‌ی به‌سه‌ردا پیاده‌ ده‌كرێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م:

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: پێویسته‌ له‌ سه‌ر ئه‌نجومه‌نی دادگه‌ریی له‌ هه‌رێم، دادگا پێكبهێنێت بۆ تێڕوانینی ئه‌و ناكۆكیانه‌ی له‌ پاراستنی به‌كاربه‌رو و كێبركێ و قه‌ده‌غه‌كردنی كاره‌ قۆره‌خكارییه‌كان و كاره‌ بازرگانیه‌كانی تر ده‌كه‌ونه‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م :

مادده‌ی چواره‌م : وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌و به‌رپرسی كاره‌كانیه‌تی و سیاسه‌ته‌كه‌ی ئاراسته‌ ده‌كات و سه‌رپه‌رشتی و چاودێری ده‌كات و هه‌موو بڕیارو فه‌رمان و رێنماییه‌ك كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌ركی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌و ده‌سه‌ڵات و كاروباره‌كانی دیكه‌ی هونه‌ری و دارایی و كارگێری و رێكخستنه‌وه‌ هه‌بێ، به‌ پێی حوكمه‌كانی یاسا له‌وه‌وه‌ ده‌رده‌چن و، له‌به‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا به‌رپرسه‌، چونكه‌ خۆی ئه‌ندامێكی هاوكاریه‌تی و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌بریكارانی وه‌زاره‌ت یان به‌رێوه‌به‌ره‌گشتییه‌كان یاخود ئه‌وه‌ی له‌ناو وه‌زاره‌تدا به‌شیاوی ده‌زانێت، بسپێرێت. دووه‌م: هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت: أ- بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری بازرگانی: له‌ ئاراسته‌كردنی وه‌زاره‌تدا هاوكاری وه‌زیر ده‌كات و سه‌رپه‌رشتی ئه‌و كاروبارانه‌ ده‌كات كه‌ به‌ چالاكی بازرگانییه‌وه‌ تایبه‌تن، ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ش كه‌ وه‌زیر پێی ده‌سپێرێ. ب ـ بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری پێشه‌سازی: له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌تدا هاوكاری وه‌زیر ده‌كات و سه‌رپه‌رشتی ئه‌و كاروبارانه‌ ده‌كات كه‌ به‌ چالاكی پیشه‌سازییه‌وه‌ تایبه‌تن و، ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ش كه‌ وه‌زیر پێی ده‌سپێرێ. سێیه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: به‌و وه‌زیره‌وه‌ به‌نده‌ و فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و به‌رێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی به‌ ده‌ستهێنابێ و ژماره‌یه‌ك فه‌رمانبه‌ر یارمه‌تی ده‌ده‌ن. چواره‌م: نووسینگه‌ی هه‌ردوو بریكارانی وه‌زاره‌ت: هه‌ر نووسینگه‌یه‌ك فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر به‌رێوه‌ی ده‌بات كه‌ بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی به‌ده‌ست هێنابێ وژماره‌یه‌ك فه‌رمانبه‌ر یارمه‌تی ده‌ده‌ن. پێنجه‌م: راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار تێناپه‌ڕێت و ده‌بێ هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆ بن و شاره‌زایی و كاركردنیان بۆ ماوه‌یه‌ك هه‌بێ كه‌ له‌ ده‌ سالأ كه‌متر نه‌بێ. شه‌شه‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتی یه‌كان: ئه‌م به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتییانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ وه‌زاره‌ته‌وه‌ په‌یوه‌ستن، هه‌ریه‌كه‌یان به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی سه‌ره‌تایی زانكۆی به‌ده‌ست هێنابێ و به‌ ئه‌زموون و پسپۆر بێ: 1- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی كاروباری دارایی و كارگێریی. 2- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی بازرگانی. 3- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی گه‌شه‌پێدانی پیشه‌سازی. 4- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. 5- به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتی پلاندانان و به‌ دواداچوون. حه‌وته‌م:أ ـ ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێك دێت: 1- وه‌زیر/ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌. 2- هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت/ ئه‌ندامن. 3- راوێژكارانی وه‌زاره‌ت/ ئه‌ندامن. 4- به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان/ ئه‌ندامن. 5- وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ هه‌ركه‌سێكی شاره‌زا كه‌ له‌ ناوه‌وه‌ی وه‌زاره‌ت یان ده‌ره‌وه‌ی به‌ گونجاوی بزانێ له‌كاتی پێویستدا بۆ به‌شداری كردن له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن بانگی بكات به‌ بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانی هه‌بێ. ب ـ ئه‌نجومه‌ن به‌ گفتوگۆكردن و هه‌ڵسه‌نگاندنی چالاكییه‌كانی وه‌زاره‌ت تایبه‌ت ده‌بێ و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ رێگاكانی سه‌رخستنی ئه‌ركه‌كه‌ی و پێشكه‌ش كردنی پێشنیاری گونجاو بۆچاره‌سه‌ركردنی ئه‌و گیروگرفت و كۆسپانه‌ی كه‌ ره‌نگه‌ رووبه‌رووی ببنه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دات.

مادده‌ی دووه‌م :

مادده‌ی دووه‌م : ئامانجی وه‌زاره‌ت ره‌نگ رێژكردنی سیاسه‌تی بازرگانی و پیشه‌سازی گشتییه‌ به‌ مه‌به‌ستی وه‌دیهێنانی گه‌شه‌سه‌ندنی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ هه‌رێم وكار بۆ جێبه‌جێكردنی ده‌كات و هه‌روه‌ها بۆ ئه‌وه‌ش كه‌ به‌ پێی هه‌ر یاسایه‌كی دیكه‌ی به‌ركار له‌ هه‌رێمدا به‌ر پسپۆرایه‌تی ده‌كه‌وێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ كه‌سانی ئاسایی و مه‌عنه‌وی خاوه‌ن شاره‌زایی و پسپۆر له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بكات بۆ ئه‌نجامدانی ئه‌و كارو پابه‌ندییه‌كانیان كه‌ پێیان ده‌سپێردرێ بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ به‌گونجاوی ده‌زانێ و، ئه‌مه‌ش بۆ مه‌به‌ستی به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت و ماف و ئه‌ركه‌كانیان له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ به‌ ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌ستنیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: 1-ئه‌رك و كاره‌ تایبه‌تییه‌كانی دام و ده‌زگاكانی وه‌زاره‌ت ب پێره‌وێك دیاری ده‌كرێن. 2-وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی پێویست به‌رێوه‌به‌رێتی به‌ش و لقی نوێ پێك بێنێ یابیخاته‌ پاڵ یه‌كتر. 3-وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ رێنمایی بۆ ئاسانكردنی به‌جێهێنانی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربكا.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ، گه‌ر له‌گه‌لأ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ناكۆك بێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ده‌سته‌ڵاته‌كان ولایه‌نه‌ فه‌رمیه‌كان له‌ هه‌رێمدا جێی ده‌سته‌ڵاته‌كان و لایه‌نه‌ فه‌رمیه‌ فیدراڵییه‌كان ده‌گرنه‌وه‌ له‌هه‌ر شوێنێك ناویان له‌ یاسای ژماره‌ (21)ی ساڵی 1997دا هاتبێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زیره‌كانی دارایی و ئابووری و بازرگانی بۆیان هه‌یه‌ رێنمایی هاوبه‌ش بۆ جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنن.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ده‌سته‌ڵاته‌كان ولایه‌نه‌ فه‌رمیه‌كان له‌ هه‌رێمدا جێی ده‌سته‌ڵاته‌كان و لایه‌نه‌ فه‌رمیه‌ فیدراڵییه‌كان ده‌گرنه‌وه‌ له‌هه‌ر شوێنێك ناویان له‌ یاسای ژماره‌ (21)ی ساڵی 1997دا هاتبێ.

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م

مادده‌ی بیست و یه‌كه‌م: 1/ له‌هه‌رپارێزگایه‌ك لقێكی سه‌ندیكا ده‌كرێته‌وه‌ به‌ پێی پێرۆی ناوخۆ. 2/سه‌رۆكی لق سه‌رۆكایه‌تی كۆبوونه‌وه‌ی لیژنه‌ی لق ده‌كات وله‌ كاتی ئاماده‌نه‌بوونی یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی لیژنه‌ی لق كه‌ به‌ ته‌مه‌ن له‌ هه‌موویان گه‌وره‌تر بێت سه‌رۆكایه‌تیده‌كات. 3/ماوه‌ی ده‌وره‌ی ئه‌نجوومه‌نی لق سێ ساڵه‌ و له‌رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: ده‌بێ وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و نیشته‌جێكردن شوقه‌ یان خانووه‌كه‌ی نیشته‌جێبوون به‌ ئاماده‌كراوی بۆ نیشته‌جێبوون راده‌ستی داواكار بكات له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو سالأ تێپه‌ر نه‌كات دوای پێشه‌كی دانه‌كه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: بۆدابین كردنی نوا بۆ هاووڵاتیانی خاوه‌ن داهاتی سنووردار، وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌و نیشته‌جێكردن شوقه‌ و خانووی نیشته‌جێبوون دروست ده‌كات و به‌ناویان ده‌كات.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی، پاره‌ی پێویست بۆ بنیات نانی شوقه‌ و خانوه‌كانی نیشته‌جێبوون بۆ وه‌زاره‌تی ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ و نیشته‌جێكردن ته‌رخان ده‌كات.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی و لایه‌نه‌كانی په‌یوه‌ندیدار هه‌ریه‌ك به‌ پێ ی ده‌سه‌ڵاتی خۆی، پێڕه‌وو رێنمایی پێویست ده‌ربكه‌ن بۆ ئاسانكردنی جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة