أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ماددهی حهوتهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون به ناوی داواكاری موڵكهوه له فهرمانگهی تایبهتمهندی تۆماری خانووبهره (تاپۆ) دا وهك ساغه موڵك و رههنكراوه به رههنێكی دڵنیایی كه له بهرژهوهندی وهزارهت تۆمار دهكرێت تا كاتی دانی دوایین قیستی ههقهكهی لهگهڵ رهچاو كردنی بڕگهی (سێیهم) له ماددهی (چوارهم) ی ئهم یاسایه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی سێیهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك مهرجهكه: یهكهم: دهبێ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان ـ عێراق بێت و تێیدا نیشتهجێ بێت. دووهم: دهبێ خاوهنی شوقه یان خانوویهكی نیشتهجێ بوونی سهربهخۆ نهبێت. سێیهم: دهبێ له هیچ پڕۆژهیهكی دیكهی نیشتهجێ بوون له ههرێمدا سوودمهند نهبوو بێت. چوارهم: دهبێ له پێشینهی خانووبهرهكه لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پێشكهش دهكرێت، سوودمهند نهبوو بێت.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: سهندیكا لهسهر داواكارییهك دلدهمهزرێ كه به لایهنی كهمهوه (15) هونهرمهند كه ئهنجامدانی كاری هونهرییان له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ پێشكهش به وهزارهتی ناوخۆی دهكهن و به دهستهی ئامادهكار دهژمێردرێن بۆ بهرێوهبردنی ئیش و كاری سهندیكا تا كاتی ههڵبژاردنی دێ له ماوهی ئهو پهری سێ مانگدا.
ماددهی سی و نۆیهم
ماددهی سی و نۆیهم: یهكهم: پۆلهكانی (أصناف) دادوهران و سنووری مووچهی ههر پۆلێك بهم جۆره دهبێ: پۆل مووچه به دینار ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ یهكهم 520 ـ 590 دووهم 460 ـ500 سێیهم 380 ـ435 چوارهم 310 ـ370 دووهم: دادوهری له پۆلێكهوه بۆ پۆلێكی تر لهسهر خواستێك كه دهیدا به وهزیری داد و به بڕیاری ئهنجوومهنی دادوهری بهرزدهكرێتهوه بهمهرجێك كه مووچهكهی گهیشتبێته ڕادهی ههرهنزمی ئهو پۆلهی بۆی بهرزدهكرێتهوه. سێ یهم: دهبێ وهزارهتی داد له كاتی پێشكهشكردنی خواستی پۆلهبهرزی یهكدا ڕای ههریهكێ له دادگای پێداچوونهوهو سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوه و سهرۆكایهتی دهستهی سهرپهرشتكارانی داد لهبارهی لێهاتوویی دادوهرهكه و شیانی بۆ پلهبهرزی وهربگرێ. چوارهم: وهزارهتی داد خواستهكه لهگهڵ ئهو ڕایهدا كه له بڕگهی (سێ یهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراوهو لهگهڵ ڕای خۆیشی دا دهدا به ئهنجومهنی دادوهری. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهری له ههڵسهنگاندنی شیانی دادوهرهكه بۆ پلهبهرزیپشت دهبهستێ بهو رایانهی له برگهی (سێ یهم و چوارهم)ی ئهم ماددهیهدا دیاری كراوون و راپۆرتهكانی ساڵانهی سهرۆكهكانی و راپۆرتهكانی سهرپهرشتكارانی داد و ئهو حوكمانهی دادوهرهكه له دهركردنیادا كۆششێكی باشی نواندووه یا بیروڕای یاسایی ئهوتۆی تێدا دهربڕیوون و دهریدهخهن كه دهیخوێنێتهوه و ئاگاداری چالاكی یاسا زانی و دادوهری یهو ئهوسا ئهگهر پهسهندكرا بڕیاری پۆلهبهرزی بۆ دهردهكا و به پێچهوانهشهوه پۆله بهرزی یهكهی بۆ ماوهیهك كه لهشهش مانگ كهمتر نهبێ به بڕیارێكی هۆداری بنبڕ (مسبب و بات) كه دهبێ پێیڕا بگهیهنرێ دوا دهخا.
ماددهی چلهم
ماددهی چلهم: یهكهم: جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه و دادوهرانی بهبڕیاری ئهنجومهنی دادوهری و به پاڵاوتن لهلایهن سهرۆكی دادگای تێ ههڵچوونهوهوه له نێوان دادوهرانی پۆلی یهكهم و دووهمدا دیاری دهكرێن. دووهم: سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری و به پاڵاوتن لهلایهن وهزیری دادهوه لهنێوان دادوهرانی پۆلی یهكهم و لهجێگرانی دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه دادهمهزرێنرێ. سێیهم: دادوهری دادگای پێداچوونهوه به فهرمانێكی ههرێمی و لهسهر پێشنیازی وهزیری داد له نێوان دادوهرانی پۆلی یهكهمدا دهدمهزرێنرێ و لهوانهی بهلایهنی كهمهوه بۆ ماوهی دوو ساڵ یهكێ لهو وهزیفانهی دیبێ: أ ـ سهرۆكی دادگای تێ ههڵچوونهوه. ب ـ جێگری سهرۆكی دادگای تێ ههڵچوونهوه. ج ـ دادوهری دادگای تێ ههڵچوونهوه. د ـسهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی و تۆماركاره یاساییهكان. ه ـ سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتكارانی داد. و ـ سهرۆكی داوای گشتی و جێگری داواكاری گشتی. ز ـ بهڕێوهبهری گشتی داد. چوارهم: جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه به فهرمانێكی ههرێمی و لهسهر پێشنیازی وهزیری داد لهو دادوهرانهی دادگا دادمهزرێنرێ كه بهلایهنی كهمهوه سێ ساڵی تێدا بهسهر بردبێ.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا بۆ ههیه رێنمایی پێویست بۆ بهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی عیراق. 2. سهندیكا: سهندیكای پزیشكانی ددان له ههرێمی كوردستانی عیراقدا. 3. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا. 4. نهقیب: نهقیبی پزیشكانی ددان له ههرێمی كوردستانى عیراقدا. 5. پزیشكی ددان: ههر ئهندامێ له ئهندامانی سهندیكا كه، بڕوانامهیهكی ههبێ، له بهكالۆریۆسی پزیشكی ددان كهمتر نهبێ و، وهزارهتی فێركردنی باڵاو لێكولێنهوهی زانستی ههرێمی كوردستانى عیراق دانی بێدا نابی، به ئیش وكارێكی بڕیار لهسهر دراوی تایبهت به پزیشكییهوه خهریك بێ، ئهوه پزیشكی ددانه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: مهرجه ئهندام: 1. هاووڵاتيی كوردستانی عیراق یان دانیشتوی كوردستانی عیراق بێت. 2. به جینایهتی ناسیاسی یان به جونحهی شهرهفنهنگێن حوكم نهدرابێ. 3. له پزیشكی دداندا بڕوانامهی بهكالۆریۆس یان بڕوانامهی هاوتای بهكاڵوریۆسی وهرگرتبێ.
ماددەی یەكەم
ماددەی یەكەم: مەبەست لەم زاراوە و دەستەواژانەی دادێن، واتاكانی بەرامبەریانە بۆ مەبەستی ئەم یاسایە: یەكەم: هەرێم: هەرێمی كوردستان ـ عیراق. دووەم: وەزارەت: وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم. سێیەم: وەزیر: وەزیری شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم. چوارەم: بریكاری وەزارەت: بریكاری وەزارەتی شارەوانی و گەشت وگوزاری هەرێم. پێنجەم: ئەنجومەن: ئەنجومەنی راوێژی وەزارەتی شارەوانی و گەشت و گوزاری هەرێم.
ماددهی بیست و سێیهم
ماددهی بیست و سێیهم: رۆژنامهو ئامرازهكانی تری راگهیاندن بۆیان ههیه: یهكهم: بهبێ مۆڵهتی دانهرو بهبێ پێدانی قهرهبووكردنهوه ووتارو وانهو ئاخاوتن و كاره هاوشێوهكانی تری گووتراوه، بڵاوبكاتهوه یان ههمووی، یان بهشێكیان، بهبێ شێواندن یان گۆڕینی بابهتهكه، ئاراستهی جهماوهری بكات، له ههموو ئهم حاڵهتانهشدا مهرجه كارهكهو ناوی دانهرهكهی باسبكرێت به مهرجێك دانهری ههر یهكێك لهم كارانه بۆی ههیه له یهك چاپكراودا یان بهههر رێگهیهك یان وێنهیهكی تر كه ههڵیدهبژێرێت، بڵاویان بكاتهوه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی دانهر یان بڵاوكار ئهوهی له رۆژنامهو ئامرازهكانی تر بڵاودهكرێتهوه له ووتار یان كورته بهشی كارێك كه ڕواڵهتی نوچهی سیاسی یان ئابوری یان كۆمهڵایهتی یان ئایینی و هی تری ههبێت كه له لای ڕای گشتیهوه گرنگیان ههیه، كۆپی بكات یان وێنهیان بگرێت یان بیانگوازێتهوه، به مهرجێك ئاماژه بكرێت به ناوی دانهرو ئهو سهرچاوهی لێی گواستراوهتهوه، تهنها ئهگهر بهڕاشكاوی تیایدا هاتبێت كهوا نابێت لێی بگوازرێتهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: قهرهبووكردنهوهی ئهدهبی لهسهر بنهمای ئهو ئازارو ناخۆشیانه دهخهمڵێرێ كه زیان پێكهوتوو تووشی هاتووه و ئهوهی كه كاری له ناوبانگ یان پێگهی كۆمهڵایهتی یان وهزیفی كردووه. دووهم: قهرهبووی ماددی لهسهر بنهمای ئهوهی له دهستی چووهو ئهو زیانهی له ماوهی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدانهكهی دهخهمڵێندرێ. سێیهم: پێویست لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی بڕیارهكانی حوكمدان بهبێ تاوانی (براءه) و ئازاد كردنی ئهو كهسهی بێتاوانی دهسهلمێندرێ یان ئازاد دهكرێت له دوو رۆژنامهی رۆژانهی ههرێمدا بڵاوبكاتهوه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهگهر ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان به پێی ئهو زانیاریانهی له لایهتی یان لهسهر راسپاردهی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهكه، یان سهرۆكی دادگای تاوانهكانی تایبهتمهند بینی ههڵهیهك له رێكاره دادوهریهكان ههیه، یان ههڵهیهك له دادوهرێكهوه روویداوه بووهته هۆی گرتنی تومهتبار بهبێ ههق، یاخود حوكمدانی بهبێ بهڵگهیهكی یاسایی، دهبێ دادوهری ناوبراو بهپێی یاسای دهسهڵاتی دادوهریی له ههرێمی كوردستان ژماره (23)ی ساڵی 2007 بۆ لێژنهی كاروباری دادوهرانی رهوانه بكات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه لهرۆژی بڕیار لهسهر دانییهوه دهخرێته كار وله رۆژنامهی رهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهته پهیوهندارهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: پێویسته له سهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: 1-دهشێ سهرۆك، یان دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی تهنفیزی، بانگهێشتی دهستهی گشتی بكهن بۆ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ گفتوگۆ كردن لهسهر مهلهسهگهلی دیاركراو. 2- دهستهی گشتی ناشێ كۆبوونهوهیهكی لاوهكی بۆ سهیر كردنی بابهتێك كه لهوه پێش بڕدراوهتهوه ساز بدات تا شهش مانگ بهسهر ئهو كۆبوونهوهیهدا رانهبوورێ كه بابهتهكهی تێدا بڕدراوهتهوه. 3- له كۆبوونهوه لاوهكییهكاندا ههمان ئیجرائاتی كۆبوونهوه ئاساییهكان دهگیرێته بهر.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: یهكهم: ئهنجومهن بهدهنگدانی نهێنی نوێنهرێ (جێگرێ) بۆ نهقیب لهناو ئهندامهكانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ. دووهم: ئهنجومهن ههر هیچ نهبێ مانگی جارێك كۆبوونهوهیهكی ئاسایی سازدهدات و، دهشێتیش لهسهر داوای نهقیب یان داوای سێیهكی ئهندامهكانی، كۆبوونهوهگهلی ناوهخت (أستثنائي) ساز بدات.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: یهكهم: (نصاب) له ئهنجومهندا، به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامهكانی dێتهجێ. بڕیارهكانیش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچن و، ئهگهر دهنگهكانیش یهكسان بوون، ئهوه، لهو بارهدا، دهنگی نهقیب بۆكام لایان بێ، بۆ ئهوه. دووهم: بهههر هۆیهك دهبێ، ببێ، جێگای نهقیب چۆل بوو، نوێنهركهی جێگای دهگرێتهوه. سیێهم: به ههر هۆیهك دهبێ، ببێ، مهركهزێ له ئهنجومهندا چۆل بوو، ئهوه لهو بارهدا كام ئهندامی یهدهگ، دهنگی له دهنگی یهدهگهكانی تر زۆرتر بوو، ئهوهیان جێگای دهگرێتهوه. چوارهم: ئهگهر زۆرینهی مهركهزهكانی ئهندامانی ئهنجومهن چۆل بوو، ئهوه، لهو بارهدا، پێویسته لهسهر ئهنجومهن له ماوهی دوو مانگدا بانگهێشتی ههیئهی گشتی بكات بۆ كۆبوونهوه تا بهههمان شێوازی كه لهم یاسایهدا نیشان دراوه به ههڵبژاردنی كهسانی، بۆ باقیمهنی ماوهكهی، جێگایان پڕبكاتهوه.