المواد القانونية
ماددهی چوارهم: یهكهم: ئهنجومهنێك پێك دێت به ناوی (ئهنجومهنی بهڕێوهبردنی سندووق) به سهرۆكایهتی وهزیری كاروكاروباری كۆمهڵایهتی و نوێنهرایهتی ههریهك لهم وهزارهتانهی خوارهوه كه پلهكهیان له بهڕێوهبهری گشتی كهمتر نهبێت: 1- وهزیری كاروكاروباری كۆمهڵایهتی سهرۆك. 2- نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری و لاوان ئهندام. 3- نوێنهری وهزارهتی كشتوكاڵ ئهندام. 4- نوێنهری وهزارهتی بازرگانی و پیشهسازی ئهندام. دووهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ڕاوێژ بكات به شارهزاو ڕاوێژكاران له ناو وهزارهت یان له دهرهوه لهكاتی پێویست.
المادة 72 – لا يوجد نص لهذه المادة في القانون المزود.
ماددهی شهشهم: وهزارهت بۆی ههیه گرێ بهست لهگهلأ كهسی سروشتی ومهعنهوی خاوهن شارهزایی وپسپۆڕی لهناو ههرێم یا دهرهوهیدا بكات، تاكو ئهو ئهرك وكارانهی كهپێیان دهسپێردرێ لهوماوهیهی كه بهگونجاوی دهزانێ ئهنجام بدهن له پێناوی بهجێگه یاندنی ئامانجهكانی وهزارهت وماف وئهركهكانیان لهلایهن وهزیرهوه دوای وهرگرتی رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهسنیشان دهكرێ.
ماددهی شازدهیهم: ئهنجومهن به زۆرینهی ڕههای ژمارهی ئهندامهكانی ئهم كارانهی خوارهوه ئهنجام دهدا: یهكهم: داڕشتنی پهیڕهوێكی ناوخۆی تایبهت بهخۆی. دووهم: داڕشتنی پهیڕهوێكی تایبهت بۆ دامهزراوهكانی كۆمسیۆن. سێیهم: كردنهوه و ئیلغاكردنهوه و بهیهكهوه گرێدانی بهڕێوهبهرایهتیهكان یان بهشهكان یان هۆبهكان لهكاتی پێویستیدا. چوارهم: دهركردنی سیستهمی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: ئهگهر زیاتر له كهسێك بهشداریان كرد له دانانی یهك كاردا، به جۆرێك كهوا ناكرێت پشكی ههر یهكێكیان تیایدا جیابكرێتهوه، ئهوا ههموویان به یهكسانی به خاوهنی كارهكه ههژمار دهكرێن، تهنها ئهگهر له سهر پێچهوانهی ئهمه پێكهاتبن، لهم حاڵهتهشدا بۆ كهسیان نیه كهوا مافهكانی دانهر له سهر ئهم كارهكهدا پیاده بكات، تهنها بهپێكهاتنی ههموویانهوه نهبێت، وه ههر یهكێكیان، له كاتی ڕوودانی ههر دهستدرێژیێك بۆ سهر مافی دانهر، مافی ههیه داوا بهرزبكاتهوه. دووهم: بهڵام ئهگهر كرا پشكی ههر بهشداربووێكی دانانی كارهكه له پشكی هاوبهشهكانی تری جیابكرێتهوه، ئهوا ههر كامیان بێت مافی ههیه مافهكانی دانهر لهو بهشهی كه بهشداری كردووه له دانانی، وهسوودبهێنێت به مهرجێك هیچ زیانێك به وهسوودهێنانی ههمان كار نهگهینێت یان ستهم له مافی گشت بهشداربووانی كارهكه نهكات، تهنها ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێككهوتبن. سێیهم: ئهگهر كۆمهڵه كهسێك له دانانی كارێك، به ئاراستهكردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، كه بڵاوكردنهوهی كارهكه له ژێر بهرێوهبردن و ناوی خۆی له ئهستۆ بگرێت، بهشداربووبن به جۆرێك كهوا كاری هاوبهشهكان تیایدا له ئامانجه گشتیهكهی مهبهستی ئهم كهسه لهم كاره یان بیرۆكهیهی دایهێناوه، به جۆرێك ئاوێته بووبێت كهوا ناكرێت كاری ههر بهشداربووێك له بهئهنجام گهیاندنی ئهم كاره به تهنیا جیابكرێتهوه، ئهوا ئهو كهسهی داهێنانی ئهم كارهی ئاراستهو رێكخستووه، به تهنیا مافهكانی دانهری بهسهردا پیاده دهكات، ئهگهر رێككهوتنێك بهپێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی یازدهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێت كه له گهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێت.
ماددهی پێنجهم: ماددهی شهشهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون پهیوهست دهبێت به دروست كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه له ناوهندی پارێزگاكان) و (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون له قهزاو ناحیهكاندا) و رادهست دانیان له ماوهیهكدا كه له دوو ساڵ تێپهڕ نهكات له رۆژی دهست به بینا كردنی یهكهكانی نیشتهجێ بوونهوه.
ماددهی یهكهم: پێناسهكان مهبهستی ئهم یاسایه لهم زاراوهو دهستهواژانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. دووهم: وهزارهت: وهزارهتی رۆشنبیری و لاوانی ههرێم. سێیهم: كار: ههر كارێكی ئهدهبی یان زانستی یان هونهریی داهێنراو. چوارهم: داهێنان: ئهو ڕواڵهته داهێنهرهی كهوا ڕهسهنایهتی دهبهخشێته كارهكه. پێنجهم: كاری بهكۆمهڵ: ئهو كارهیه كه زیاتر له كهسێكی سروشتی بهشداری تێداكردووه، بهدهسپێشخهری و ئاراستهو سهرپهرشتی كردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوهی كه به ناوی خۆی كارهكه بڵاودهكاتهوه. شهشهم: كاری هاوبهش: ئهو كارهیه كه كارێكی بهكۆمهڵ پێك ناهێنێت، و زیاتر له كهسێكی سروشتی بهشداری تێداكردووه، چ توانر پشكی ههر یهكێكیان جیابكرێتهوه یان نهتوانرا. حهوتهم: كاری وهرگیراو: ههر كارێك كهوا پشت به كارێك یان زیاتر له كارێكی پێشهخۆی ببهستێت، وهك وهرگێران، یان دابهشكردنی مۆسیقایی، یان وێنهگرتنی هونهری، یان پوختكردن، یان كورتكردنهوه، یان ههر شێوهیهكی تری ئهو كارانهی شیاوی دووباره دارشتنهوه یان گۆڕانكارین، ما دامهكێ له ڕووی دووباره رێكخستنهوه یان ههڵبژاردنی ناوهڕۆكهكهی، داهێنهر بێت. ههشتهم: دانهر: ئهو كهسهیه كهوا كارێك دادههێنێت. نۆیهم: بڵاوكردنهوه: بریتیه له دانانی كارێك یان دانه كۆپیكراوهكانی لهبهردهستی جهماوهر به ڕهزامهندی دانهرهكهی یان خاوهن مافهكانی و بهههر رێگهیهك یان ئامرازێكهوه بێت. دهیهم: كۆپیكردن: لهبهرگرتنهوهی وێنهیهك یان زیاتر له وێنهیهكی وهكیهك لهگهڵ دانه ڕهسهنهكهی كارهكه، بهههر رێگهیهك بێت یان له ههر شێوهیهك بێت، به تۆماركردنی ئهلیكترۆنی كاتیی یان ههمیشهیی كارهكهشهوه. یازدهم: چهسپاندن: مهبهست لێی تۆماركردنی دهنگ یان وێنه یان ههردووكیان له سهر ناوهندێكی ماددی به رێگهیهكی شیاو بۆ تێگهیشتن و كۆپیكردن و گواستنهوه. دوازدهم: فۆلكلۆر: بریتیه لهو كارانهی كهوا توێژه میللیهكان، وهك دهڕبڕینێك بۆ ناسنامه كولتورییهكانیان دایدههێنن، و له نهوهیهك بۆ نهوهیهكی تر دهگوازرێتهوهو یهكێك له توخمه بنهڕهتیهكانی كهلهپوورهكهیان پێكدههێنێت. سێزدهم: بهرنامهی كۆمپیوتهر: بریتیه له كۆمهڵه فهرمان و ئهرك و ستاندهرێك به زمانێكی پرۆگرامكراوی كۆمپیوتهرو گۆڕدراوه بۆ زمانی ئامێری كۆمپیوتهرو بهشێوهیهكی لۆجیكی رێكخراوهو دهبێته هۆی مامهڵهكردنی كۆمپیوتهر لهگهڵ داتاو دانهدهستی داتاو زانیاری نوێ. چواردهم: مافه هاوسێكان: بریتیه له مافی هونهرمهندی بهجێگهینهرو، بهرههمهێنهرانی تۆماره بیستراوهكان و، دامهزراوو ئێزگهو كۆمپانیاو دهستهكانی پهخشی تهلهفزیۆنی و رادیۆیی و خانهكانی بڵاوكردنهوه، بهبێ پێشێلكردنی مافی دانهری ڕهسهن. پازدهم: هونهرمهندی بهجێگهینهر: مهبهست لێی ئهكتهر، سترانبێژ، مۆسیقار، سهماكار، یان ههر كهسێكی تر كهوا بهڕهزامهندی دانهره ڕهسهنهكه، ههڵدهستێت به نواندن یان بێژین یان خوێندنهوه یان سروودگوتنهوه یان بهجێگهیاندنی شانۆگهری یان ههر كارێكی تر، به نیشاندانی یاری منداڵان و ئهكتهرهكانی سێرك یشهوه. شازدهم: بهرههمهێنهری كاری بیستراو ـ بینراو: مهبهست لێی ئهو كهسهیه كه دهسپێشخهر بێت له رێكخستن و ئاراستهكردن و پارهدانی كاری بیستراو یان بینراو یان تۆماركردنی دهنگیی. حهڤدهم: بهرههمهێنهری تۆماركراوه دهنگییهكان: مهبهست لێی ئهو كهسهیه كهوا بۆ یهكهمجار كارێك به تۆماركردنی دهنگیی یان بهجێگهیاندنی هونهرمهندێكی بهجێگهینهر، تۆمار بكات، ئهویش بهبێ چهسپاندنی دهنگهكان له سهر وێنهدا له چوارچێوهی ئامادهكردنی كارێكی بیستراو ـ بینراودا. ههژدهم: موڵكی گشتی: ئهو موڵكهیه كه گشت ئهو كارانهی بۆ دهگهرێتهوه، كه ههر له سهرتاوه له پاراستن دوورخراونهتهوه یان ماوهی پاراستنی مافه داراییهكانی بهسهرچووه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و سێیهم: ئهوهی سهرپێچی حوكمی ماددهكانی (15ـ 16ـ 17ـ 18ـ 19ـ 21) ی ئهم یاسایه بكات بۆ ماوهیهك بهند دهكرێ كه لهمانگێك كهمتر نهبێ و لهشهش مانگیش زیاتر نهبێ و غهرامهیهكیشی لێ وهردهگیرێ كهلهیهك ملیۆن دینار كهمتر نهبێ و لهپێنج ملیۆن دینار زیاتر نهبێ.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه،ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم: وهزارهت: وهزارهتی ناوخۆی ههرێمی كوردستان. سێیهم: وهزیر: وهزیری ناوخۆی ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت: بریكاری وهزارهتی ناخۆ. پێنجهم: یهكهی كارگێڕیی: (پارێزگا ـ قهزا ـ ناحیه). شهشهم: هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ: (پۆلیس ـ هاتوچۆ ـ گهشت و وڵاتنامه ـ بهرگریی شارستانی).
ماددهی حهوتهم: ماددهی (ههشتهم) له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. دهبێ هاووڵاتی ههرێمی كوردستان بێت یان له ههرێمی كوردستان نیشتهجێ بێت. 2. دهبێ ئههلییهتی پیشهیی ویاسایی ههبێت. 3. بهجینایهتێ یان به جونحهیهكی ئابڕووبهر حوكم نهدرابێ. 4. دهبێ عینوانێ له عینوانه رۆژنامهگهرییهكانی ماددهی (23)ی ههبێ.
ماددهی چوارهم: كۆمهڵه ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ: 1-هاوكاری كردن لهگهڵ كۆمهڵهكانی ههیڤی سوور و خاچی سوور له جیهان دا لهگهڵ رێكخراوهكانی نهتهوه یهكگرتووهكان دا له پێناو به دیهێنانی ئامانجه مرۆڤایهتییهكاندا. 2-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه خێرخوازهكان له جیهاندا رێكخستنی كۆشش لهگهلیاندا له پێشكهشكردنی پاریده و یارمهتی مرۆڤایهتی دا به ههرێم. 3-كۆشش كردن بۆ گهیاندنی ئهو یاریدهدانانهی له رێكخراو و مۆمهڵهكانی فریا گوزاری و ههر لایهنێكی ترهوه بۆ كۆمهڵه دێن به ههچاران و داماوانی دهدهن بۆ سووك كردنی ئهشكهنجهیان. 4-كۆشش كردن بۆ یاریدهدانی خێزانهكانی شههیدانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستان و قوربانییهكانی ئهنفال و كیمیا بارانی گوند و شارهكانی كوردستان و دهربهدهرانی راگواستی زۆره ملێ 5-پهیوهندی كردن به پهنا بهرانهوه له خهڵكی كوردستانی عێراق ئهوانهی له دهوڵهته دراوسێكان و ناوچهكانی تردا ههن به هۆی خاچی سوور و ههیڤی سووری ئهو دهوڵهتانهوه بۆ چاككردنی باری ژیانیان و ئاسانكردنی گهرانهوهیان بۆ نیشتمان. 6-پهیوهندی كردن بهو دیلانهی خهڵكی ههرێمهوه كه له ههرێم دا به یاریدهی ههیڤی سوور و خاچی سووری نێودهوڵهتی و كۆشش كردن بۆ بهردان و جهنگهكان و كارهساتهكانی سروشت. 7-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه نێودهوڵهتی دهوڵهتهكان و رێكخراوه كورددستانی یهكان و فهرمانگهكانی حكومهتی ههرێم له پێناوی ئاوهدانكردنهوهی گوند و شاره رووخێنراوهكانی كوردستان و هاندانی خهڵكان بۆ گهرانهوه بۆیان و مسۆگهر كردنی پێویستی یهكانی ژیان بۆیان. 8-پهیدا كردنی داو و دهرمان و پێویستییه پزیشكییهكانی بۆ خهستهخانهو مهڵبهندهكانی تهندروستی له ههرێمدا به هاوكاری لهگهڵ كۆمهڵهی ههیڤ و خاچی سوور و رێكخراوه خێرخوازهكانی تر. 9-بڵاوكردنهوهی هۆشیاری تهندروستی له ناو هاوڵاتیانی ههرێم دا و بایهخدان به پاراستنی ژینگه و سهلامهتی. 10-یاریدهدانی بریندارانی جهنگ به پێی رێكهوتننامهكانی جنێف و سووكردنی ئازاریان به ههموو شێوهیهك له توانا دابێ ئهویش به هاوكاری لهگهڵ لایهن و دهزگا پهیوهندارهكان دا. 11-دیدهنی كردنی بهندیخانهو گرتوو خانهكان و ههوڵ دان بۆ دابینكردنی پێویستی یهكانی دانیشتوانیان و چاككردنی باری ژیانیان. 12-یاریدهدانی كهم ئهندامان به مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی چارهسهركردنیان و راهێنان بۆ گونجانی لهگهڵ كۆمهڵدا و كهم كردنهوهی ئهشكهنجهیان.
ماددهی سیازده: ئهم یاسایه له رۆژی دهرهێنانیهوه دهخرێته بهركار، و له (وهقایعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه و یاسای سهرۆكایهتی ههرێم ژماره (1)ی ساڵی 2005 و ههمواركراوهكانی ناكۆك بێت.
ماددهی حهوتهم: یهكهم : وهزیر بۆی ههیه له كاتی پێویستدا ههر بهڕێوهبهرایهتیهك یا بهشێك یا هۆبهیهك لهناو پێكهاتهكانی وهزارهت له نوێ دابنێ یان لێكیان بدات یا خود ههڵیان وهشێنێتهوه به پێی پێویستی كارهكهی. دووهم: وهزارهت بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
مادەی شەشەم دەسەڵات بە شێوەیەکی ئاشتیانە دەگوازرێتەوە، لە ڕێگەی ئەو ڕێگایە دیموکراسیانەی کە لەم دەستوورەدا هاتووە.
ماددهی چواردهم: یهكهم: تهنها میراتگرهكانی دانهر مافیان ههیه كارێك، كه له كاتی ژیانی دانهرهكهی بڵاونهكرابێتهوه، بڵاوی بكهنهوه، تهنها ئهگهر دانهرهكهی وهسیهتی كردبێت كهوا بڵاونهكرێتهوه یان ئهو كاتهی دیاریكردبوو كه دهكرێت كارهكهی تیایدا بڵاوبكرێتهوه. دووهم: ئهگهر زیاتر له یهك دانهر بهشداریان كردبێت له دانانی كارێك و یهكێكیان، بهبێ بوونی میراتگر، كۆچی دوایی كرد، ئهوا به یهكسانی پشكی ئهم دانهره دهبێته هی ئهوانهی له دانانهكهدا لهگهڵیدا بهشداربوون، ئهگهر رێككهوتنێكی نووسراو به پێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی بیست و سێ: لق له سنووری جوگرافیی پارێزگاكهی خۆیدا ههوییه به ئهندامانی خۆی دهدات، ههوییهكانیش پێویسته یهك بن و له مهكتهبی سكرتارییهتهوه دهرچووبن.
ماددهی سی و حهوت: دهبێت وهزیری دارایی و ئابووری رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكات و ههروهها بۆدیاری كردنی دهسهڵاتی خهرج كردنی به ئیداراتی حكومی به ماوهیهك كه له (15) پازده رۆژ له رۆژی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رۆژنامهی فهرمی تێپهڕ نهكات.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة