مادده‌ی چوارده‌م: له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ولایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان، حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پانزه‌هه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچواندنیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێ و، له‌ ڕۆژنامه‌ی فه‌رمی(وه‌قایعی كوردستان)دا بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی چل و هه‌شته‌م: زانكۆ و ده‌سته‌كان لێ بوردراون له‌ ره‌سمی گومرگ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌موو مادده‌ و كه‌ل و په‌ل و ئامێر و به‌شه‌كانی و مادده‌ یه‌ده‌گه‌كان و مادده‌ی تاقیگه‌كان و هۆیه‌كانی روون كردنه‌وه‌و فلیم و په‌خشنامه‌ و كتێب و چاپكراوه‌ هاورده‌كان له‌ چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ پسپۆرییه‌ زانستیه‌كانی كه‌ خزمه‌تی مه‌به‌سته‌كه‌ی ده‌كه‌ن.

مادده‌ی په‌نجاو یه‌كه‌م: یاسای ژماره‌(33)ی ساڵی 2004ی وه‌زاره‌تی خوێندنی باڵا و توێژینه‌وه‌ی زانستی هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌.

مادده‌ی په‌نجایه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ پێره‌و و رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربچوێنێ.

مادده‌ی پانزده‌‌م: یه‌كه‌م: نابێ ئه‌و ئه‌ندامه‌ به‌شداری له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی دا بكات، ئه‌گه‌ر به‌ هۆی به‌رزه‌فتكارییه‌وه‌ (ئینزیباتی) ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌ كرابوو. دووه‌م: بڕیاره‌كانی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی به‌زۆربه‌ی ده‌نگ ده‌بێت و له‌ كاتێكدا ده‌نگه‌كان وه‌ك یه‌ك ده‌رچوون، ئه‌وا به‌و لایه‌دا ده‌له‌نگێ كه‌ سه‌رۆكی تێدایه‌.

مادده‌ی شانزده‌‌م: ئه‌نجومه‌نێك كاروباری سه‌ندیكا به‌رێوه‌ ده‌بات و له‌مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: نه‌قیب: مه‌رجه‌ ماوه‌ی ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی له‌ (10) ده‌ ساڵ كه‌متر نه‌بێت. دووه‌م: جێگری نه‌قیب و چوار ئه‌ندام له‌وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌یان له‌ (7) حه‌وت ساڵ كه‌متر نه‌بێت. سێیه‌م: سه‌رۆكه‌كانی هۆبه‌كانی سه‌ندیكا له‌ وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌یان (5) پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌و نه‌خۆشه‌ی حوكمه‌كانی هه‌ردوو بڕگه‌ی (یه‌كه‌م) و(دووه‌م)ی مادده‌ی نۆیه‌می ئه‌م یاسایه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ ڕابكات ئه‌وا به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌ی بۆیان هه‌یه‌ پشت به‌ پۆلیس ببه‌ستن بۆ گرتنه‌به‌ری رێكاری پێویست بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی.

مادده‌ی سی و چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تمه‌ندییانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته$ ئه‌ستۆ. یه‌كه‌م: ئاماده$ كردنی پلان و نه‌خشه‌ بۆ ده‌زگای دادوه‌ری و تووێژ له‌ سه‌ركردنی و ده‌ربڕینی تێبینیه‌كانی له‌ باره‌یه‌وه‌. دووه‌م: سه‌یر كردنی كاروباری دامه‌زراندن و به‌رزكردنه‌وه‌ و پایه‌ پێدان و گواستنه‌وه‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی دادوه‌ره‌كان و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ره‌وشت و توانایان و سه‌رپه‌رشتی كردنی سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری. سێیه‌م: ئاماده$ كردنی بودجه‌ی ئه‌نجومه‌ن و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ په‌سند كردنی. چواره‌م: لایه‌نی رێكخستنی كارگێڕیی و رێكخستنه‌كانی دادگاكان به‌ كاروباری خزمه‌تی كارمه‌ندانی و به‌رزه‌فتكردنیانه‌وه‌ ته‌نیا له‌ تایبه‌تمه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ. پێنجه‌م: دیاریكردنی میلاكاتی دادگاكان و دامه‌زراندنی فه‌رمانبه‌رانی كه‌ ئه‌و میلاكانه‌ پڕ ده‌كه‌نه‌وه‌و ئه‌وانی دیكه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ته‌رخانكراوه‌كانی بودجه‌ی ئه‌نجومه‌ن ده‌بن. شه‌شه‌م: دانانی پێڕه‌وی ناوخۆ بۆ ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی چله‌م: یه‌كه‌م: پله‌كانی دادوه‌ران چوار پله‌ن(أ، ب، ج، د)له$ پله‌ی (د) ـه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كه‌ن. دووه‌م: به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر له‌ پله‌یه‌ك بۆ پله‌یه‌كی به‌رزتر به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ، ئه‌مه‌ش دوای به‌سه‌ربردنی ماوه‌ی یاسایی كه‌ پێنج ساڵه‌. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی له‌ كاتی سه‌یركردنی به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر، راپۆرتی سه‌رۆكی ناوچه‌كانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌، وسه‌رپه‌رشتانی دادوه‌ری ره‌چاو ده‌كرێن له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ توانایی و باش به‌ڕێوه‌بردنی كاره‌كانی و ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ره‌وشتیه‌وه‌ هه‌یه‌. چواره‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بڕیاری به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر ده‌دات ئه‌گه‌ر ساغ بووه‌وه‌ شیاوی به‌رزكردنه‌وه‌كه‌یه‌. پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری بۆی هه‌یه‌ به‌ بڕیارێكی هۆدار به‌رزكردنه‌وه‌ی دادوه‌ر بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ سێ مانگ كه‌متر نه‌بێ و له‌ ساڵێكیش پتر نه‌بێ وبۆ زیاتر له‌ جارێكیش دوابخات، ئه‌گه‌ر بینی شیاوی ئه‌و به‌رزكردنه‌وه‌یه‌ نیه‌. شه‌شه‌م : ماوه‌ی به‌رزكردنه‌وه‌ له‌ پله‌یه‌ك بۆ پله‌یه‌كی به‌رزتر به‌ پێنج سالأ ده‌ستنیشان ده‌كرێت.

مادده‌ی چواره‌م: ڕێكاری یاسایی به‌شێوه‌ی یه‌كجاره‌كی له‌و كێشانه‌دا ڕاده‌گیرێت كه‌ له‌ ژێر لێكۆڵینه‌ودان یان له‌ دادگاییكردندان له‌ هه‌موو ئه‌و تاوانانه‌ی كه‌ به‌ر له‌ ڕۆژی ده‌رچوونی ئه‌م یاسایه‌وه‌ ڕوویان داوه‌ (جگه‌ له‌ تاوانباره‌ هه‌ڵاتووه‌كان و ئه‌و تاوانانه‌ی له‌ حوكمه‌كانی به‌ده‌ر بێت) ئه‌گه‌ر ئاشته‌وایی له‌نێوان لایه‌نه‌كان له‌به‌رده‌م لێژنه‌ی پێك هێنراو له‌ماوه‌یه‌كدا كرابێت كه‌ له‌ (چوار مانگ) له‌ ڕۆژی كاركردن به‌م یاسایه‌وه‌ تێـپه‌ڕ نه‌كات.

مادده‌ی چل و نۆیه‌م: وه‌زیر بۆی هه‌یه‌ به‌رێوه‌به‌رایه‌تیه‌كان یان به‌شه‌كان یان هۆبه‌كان له‌ ناو پێكهاته‌كانی وه‌زاره‌تدا دامه‌زرێنی یان لێكیان بدات یان هه‌ڵیان وه‌شێنێته‌وه‌ به‌پێی پێویستی كاره‌كه‌ی له‌ كاتی پێویستدا.

مادده‌ی یازده‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی گومرك: جێبه‌جێ كردنی یاسا گومرگییه‌كان ئه‌و فه‌رمان وبڕیار و رێنمایی و به‌ندانه‌(الچوابگ) له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ كه‌ ده‌زگا جۆربه‌ جۆره‌كانی هه‌رێم ئاماده‌یان ده‌كه‌ن و په‌یوه‌ندییان به‌ پسپۆرایه‌تییه‌كانی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی گشتییه‌وه‌ هه‌یه‌و، هه‌روه‌ها بنه‌ماو مه‌بده‌ئه‌ پێویستییه‌كان بۆ ئاسانكردنی كرده‌وه‌ی جێبه‌جێ كردنی و دانان و جێبه‌جێ كردنی پلانی پێویست بۆ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی قاچاغ و لێكۆڵینه‌وه‌ی یاسا گومرگییه‌ به‌ركاره‌كان ده‌ست نیشان ده‌كات و، داده‌نێت، به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێت و به‌ ئه‌زموون و پسپۆر بێ و، لقی به‌رێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی گومرگی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌لكێ.

مادده‌ی بیسته‌م: له‌ باره‌گای یه‌كێتی لیژنه‌یه‌ك پێك دێ به‌ سرۆكایه‌تی دادوه‌رێك كه‌ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیدار ده‌بێ و ئه‌ندامیه‌تی نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ناوخۆ و داریی و ئابووری و پیشه‌سازی و ووزه‌ و نوێنه‌رێكی یه‌كێتی بۆ ساغ كردنه‌وه‌ی دروستی هه‌ڵبژاردن و بریاره‌كانیش بنبڕ ده‌بن.

مادده‌ی بیست و یه‌ك: هه‌ر هه‌ڵبژێرێك (ناخب) بۆی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌كدا له‌ رۆژی راگه‌یاندنی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ تانووت له‌ دروستی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ بدا به‌ مه‌رجێ (1000) هه‌زار دینار وه‌ك بارمته‌ له‌ سنوقی ژووردا دابنێ و ئه‌گه‌ر تانووته‌كه‌ی ره‌ت كرایه‌وه‌ یا خۆی وازی لێهێنا وه‌ك داهاتێك بۆ ژوور تۆمار ده‌كرێ.

مادده‌ی چل و هه‌ژده‌م: زانكۆ و ده‌سته‌كان لێ بوردراون له‌ ره‌سمی گومرگ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان له‌ هه‌موو مادده‌ و كه‌ل و په‌ل و ئامێر و به‌شه‌كانی و مادده‌ یه‌ده‌گه‌كان و مادده‌ی تاقیگه‌كان و هۆیه‌كانی روون كردنه‌وه‌و فلیم و په‌خشنامه‌ و كتێب و چاپكراوه‌ هاورده‌كان له‌ چوارچێوه‌ی پرۆژه‌ پسپۆرییه‌ زانستیه‌كانی كه‌ خزمه‌تی مه‌به‌سته‌كه‌ی ده‌كه‌ن.

مادده‌ی بیست و چواره‌م: دارایی ژووره‌كان له‌ مانه‌ پێك دێ: 1-ئابوونه‌ی ساڵانه‌ی ئه‌ندمان. 2-داهاتی به‌گه‌ر خستنی پاره‌ و پوولی و كرێ ی خانوو به‌ره‌كانی. 3-كرێ ی ئه‌و خزمه‌تگوزاریانه‌ی پێشكه‌شیان ده‌كا. 4-قه‌رزی ناوخۆ به‌مه‌رجێ به‌ په‌سه‌ند كردنی ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی بێ. 5-ئه‌و پیتاكانه‌ی ئه‌نجومه‌ن پێشكه‌شی ده‌كه‌ن.

مادده‌ی هه‌شته‌م: سه‌رۆكی هه‌یئه‌ بۆی هه‌یه‌، له‌ هه‌ر یه‌كه‌یه‌كی ئیداری یان له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی ناو هه‌رێمدا، زه‌رووره‌تی كارو ئاسایشی هه‌رێم پێداویستی پێی هه‌بێ، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و نووسینگه‌ی تێدا بكاته‌وه‌، و هیچیش له‌و ئه‌ركو فرمان و سه‌ڵاحیه‌تانه‌ش كه‌م نه‌كاته‌وه‌ كه‌ به‌پێی یاسا به‌ركاره‌كان به‌ سه‌رۆكانی یه‌كه‌ ئیدارییه‌كان دراون.

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی باڵا ترین ده‌سته‌ی یه‌كێتی یه‌و ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-دانانی سیاسه‌تی گشتی یه‌كێتی. 2-دانان و بڕیار له‌سه‌ر دانی بووجه‌ی ساڵانه‌ی یه‌كێتی و دیاری كردنی رێژه‌ی به‌شداربوونی ژووره‌كان تیایدا. 3-ئاماده‌كردنی په‌یره‌وه‌كانی ناوخۆی یه‌كێتی و ژووره‌كان. 4-سه‌لماندنی بووجه‌ی ساڵانه‌و حیسابی یه‌كێتی و میلاكی فه‌رمانبه‌رانی. 5-سه‌لملندنی ئه‌و بڕیارانه‌ی ژووره‌كان له‌ باره‌ی به‌ گه‌ر خستنی پاره‌ و پولیانه‌وه‌ بۆ مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ری ده‌كه‌ن. 6-زامن كردنی ئه‌و قه‌رزانه‌ی كه‌ ژووره‌كان وه‌ریان ده‌گرن. 7-ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ژو بۆی هه‌یه‌ ئابوونه‌ی ساڵانه‌و هه‌ق ده‌ستی خزمه‌تگوزاریه‌كانی دیاری بكا. 8-به‌خشینی خه‌ڵات بۆ ئه‌ندامان و كه‌سانی تر به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی یه‌كێتی دا بگونجێ. 9-به‌جێ هێنانی هه‌ر كارو فه‌رمانێكی یاسایی تر بۆ به‌دیهێنانی مه‌به‌سته‌كانی یه‌كێتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ سه‌رۆكه‌كه‌ی بسپێرێ. سێ یه‌م: بڕیار له‌ ئه‌نجومه‌ندا به‌ زۆربه‌ی موتله‌ق ده‌درێ و ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كان وه‌ك یه‌ك بوون سه‌رۆك ده‌نگی زاڵ بوونی ده‌بێ.

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كێتی بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-سه‌رپه‌رشتی كردنی ژووره‌كان و چاودێری و رێنوێنی كردنیان و بوون به‌ نوێنریان له‌ لایه‌ ده‌سه‌ڵاته‌ گشتییه‌كان له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. 2-سه‌رپه‌رشتی كردنی تۆمار ناوه‌ بازرگانییه‌كان (الاسماْ التجاریه‌) و ناوی نووسیكردنیان له‌ توماری بازرگانی له‌ هه‌رێمدا و رێكخستنی ده‌فته‌ری ناوه‌ندی (سجلات مركزیه‌) بۆیان. 3-كردنه‌وه‌ی پێشانگا له‌ ناوه‌ وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا و به‌ به‌شداری بوونیان به‌ رێكخستنی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كاندا و داوه‌تكردن بۆ به‌ستنی كۆنگره‌ی بازرگانی و پیشه‌سازی و به‌شداری كردن له‌ كۆر و كۆنگره‌كانی ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌. 4-كۆكردنه‌وه‌ و پوخته‌ كردنی ئاگاداری و زانیاری بازرگانی و پیشه‌سازی به‌ ده‌ست خستنیان بۆ ئه‌ندامانی و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندی داره‌كان. 5-لێكۆلینه‌وه‌ی بارودۆخی بازرگانی پیشه‌سازی له‌ هه‌رێمدا پێشنیاز كردنی رێ و شوێن و چاره‌سه‌ر به‌ ئامانجی په‌ره‌پێدانی چالاكی و ئابووری و گه‌شه‌پێدانی له‌ هه‌رێمدا. 6-لێكۆلینه‌وه‌ی رێ و شوێنی هاندانی سه‌رمایه‌ و به‌شداربوون له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ ره‌سمی و یه‌كانادا له‌ دانانی نه‌خشه‌ و به‌رنامه‌ی به‌ به‌رهه‌م هێنانی چالاكی پیشه‌سازی ی تایبه‌تی و تێكه‌ڵاو. 7-سازدانی نه‌خشه‌كێشی و ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و پێشكه‌شكردنی پێشنیاز بۆ بزواندن و په‌ره‌پێدانی بازاری ناوخۆ. 8-ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و پێشنیاز سه‌باره‌ت به‌ په‌ره‌پێدان و پاراستنی پیشه‌سازی و بارو دۆخی ناردنی به‌رهه‌مه‌كانی بۆ ده‌ره‌وه‌ و خستنه‌ ناو بازاره‌وه‌ چ له‌ ناوه‌وه‌ چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا به‌ هاوكاری رێكخستن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندی داره‌كاندا و به‌شداریبوون له‌ پێوانه‌كانی ناردنی كه‌ل و په‌لدا بۆ ده‌ره‌وه‌. 9-لێكۆلینه‌وه‌ (مه‌سحكردنی مه‌یدانی)بازاره‌كانی ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ بۆ زانینی تواناو دانانی ری َو شوێنی گه‌شه‌پێدان و ئال و گۆری بازرگانی به‌ مه‌به‌ستی فراوان كردنی ئاسۆی هاوكاری ی ئابووری له‌ بواری ده‌ره‌وه‌. 10-به‌شدار بوون له‌ دانانی پێوانه‌ی هونه‌ری بۆ به‌رهه‌مه‌كانی هه‌رێم و هاوكاری له‌ چاودێری جێبه‌جێ كردنیان. 11-به‌شدار بوون له‌ ئاماده‌كردنی پررۆژه‌كانی ئه‌و یاسایانه‌ی راسته‌خۆ په‌یوه‌ندیان به‌ چالاكی پیشه‌سازی و بازرگانییه‌وه‌ هه‌یه‌. 12-ناردنی نێراوی (بعثه‌) بازرگانی و پیشه‌سازی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم پێشوازی كردن و رێكخستنی سه‌ردانی نێردراوانی بیانی. 13-گه‌شه‌ پێدانی فام و رۆشنبیری پیشه‌سازی و بازرگانی له‌ ناو ئه‌ندامانی ژووره‌كان. هه‌وڵدان بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی راده‌ی پیشه‌یی یان و ده‌ركردنی ئه‌و جۆره‌ چاپه‌مه‌نییه‌ی بایه‌خ به‌ زانیاری ئابووری ده‌ده‌ن. 14-پشتگیری كردنی خاوه‌ندارانی داهێنان و هاندانی داهێنه‌ران و به‌هره‌مه‌ندان به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ خزمه‌تی په‌ره‌پێدانی ئابووری هه‌رێم بكا