المواد القانونية
ماددهی چوارهم: بنهچهی ماددهی پێنجهمی یاسایهكه دهبێته بڕگهی (دووهم)ی و سێ بڕگهشی بهڕێزبهندی (یهكهم) و (سێیهم) و (چوارهم)ی بهم جۆره دادێ دهخرێته سهر: یهكهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان-عێراق ساڵانه بڕه پارهیهك له چوارچێوهی بودجهی گشتیی ههرێمدا تهرخان دهكات بۆ دابین كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون به مهبهستی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه. سێیهم: سندووقێك بهناوی (سندووقی نیشتهجێ بوون) له وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بووندا دادمهزرێت و ساڵانهش ئهو بڕه پارهیهی دهخرێته ناوهوه كه له چوارچێوهی بودجهی گشتیی ههرێمدا تهرخان دهكرێت بۆ درێژهدان به بنیاتنانی یهكهی نیشتهجێ بوون و خاوهن كهسایهتیی مهعنهوییه و به پهیڕهوێك ئهنجومهنی كارگێڕی و سهرۆكایهتییهكهی و چۆنیهتی دهركردنی بڕیارهكانی دیاری دهكرێن. چوارهم: ئهو بڕه پارانهی به گوێرهی ئهوهی له ماددهی (چوارهم / دووهم) لهم یاسایهدا هاتووه، دهخرێنه سندووقهكهوه.
ماددهی دوازدهم: بهدهر له حوكمهكانی ماددهی ههشتهمی ئهم یاسایه، ههر كهسێك له ههرێمدا مافی ههیه ههر كارێكی بیانی بڵاوكراوه به شێوهیهكی چاپكراو یان ههر شێوهیهكی تر، وهربگێرێت و ئهم وهرگێڕانهش بڵاوبكاتهوه، ئهگهر یهك ساڵ بهسهر رێكهوتی یهكهم بڵاوكردنهوهی ئهم كاره بیانیه بهسهرچووبێت، و هیچ وهرگێڕانێكی ئهم كاره له لایهن خاوهنی مافی وهرگێران یان به ڕهزامهندی ئهو، له ههرێمدا بڵاونهكرابێتهوه، یان له حاڵهتی نهمانی چاپه وهرگێڕدراوهكاندا.
ماددهی یازده: دارایی ریكخراوهكه له مانهی خوارهوه پێك دێ: 1-ئهو بهش و پشكهی كه ئهندامهكان دهیدهنێ. 2-ئهو دهسنگه و بهخشش و خهڵات و پیتاك و دارایی و وهقف و وهسیهتهی كه تاكه تاکەی خهڵك و لایهنی دیكه دهیدهنێ. 3-ئهو داهاتانهی كه رێكخراوهكه به بزاڤ و چالاكی خۆی و وهبهرهێنانی دارایی خۆی دهستی دهكهوێ.
ماددهی دوازده: ریكخراوهكه بۆی ههیه لهگهڵ رێكخراوه بیانیهكاندا گرێ بهستی بكات یان كۆمهك و پیتاكی ماددهی و مهعنهوی له ههندهرانهوه وهربگرێ، لهم بارهدا پێویسته وهزارهتی ناوخۆ و وهزارهتی یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ئاگادار بكات.
ماددهی سیازده: رێكخراو پێویسته له كاتی ههموو ساڵێكی دارایی یان له كاتی زهرورهتدا ئهو راپۆرتانه پێشكهش به لایهنی پهیوهندیدار بكات. 1-راپۆرتی دارایی ساڵانه كه ههموو داهات و خهرجی تێدا بێت. 2-راپۆرتێكی ئاودامانی ساڵانه كه ههموو خزمهت و پرۆژهی بههانا چوون و ئاوهدانكردنهوه و بزاڤی مرۆڤایهتی تێدا بێت و ئهو لایهنانهش نیشان بدات كه سوودیان لێ وهرگرتووه. 3-راپۆرتێك ههموو پلان و بهرنامهی به هاناچوون و ئاوهدانكاری و فراژوكاریی ههرێمی تێدا بێت كه بۆ ساڵی تازهی دارایی بنیاد دهنرێن.
ماددهی بیست و حهوتهم: دهزگاكه لهو پهیمانگایانه پێكدێ كه له بوارهكانی خوێندنی هونهری دوای خوێندنی ئامادهی و هاوتاكانیدا پسپۆرن و كهسایهتی یهكی مهعنهوی ههیه و بۆی ههیه ئامۆژگاری كردنهوهی پهیمانگای نوێ یا ههڵوهشاندنهوه یا له یهكدانیان بكا له ههر كاتدا به پێویست زانرا.
ماددهی بیست و سێیهم: مهرجه ئهو كهسهی دادهمهزرێ یان پلهی پرۆفیسۆری پێدهدرێ بڕوانامهی دكتۆرای وهدهستهێنابێ و مهرجهكانی مادده(22)ی ئهم یاسایهی لێ هاتبێته دی و بهلانی كهم شهش ساڵ پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهری بهسهردا تێپهربووبێت و لهو ماوهیهدا ههوڵی باشی دابێ له دهرس گوتنهوهدا و ژمارهیهك له توێژینهوهی بڵاوكردبێتهوه كه بهلانی كهم له شهش توێژینهوه كهمتر نهبێ، سییانیان بهلانی كهم ئهسڵی بن و یهكێكیشیانی به تهنیا ئهنجام دابێ.
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: بڵاوكارو چاپكارو بهرههمهێنهری كارهكان، به هاوبهشی له نێوانیاندا، پابهند دهبن، بهلای كهم، به سپاردنی پێنج دانه له كارهكه ـ بهگوێرهی حاڵهتهكان ـ بهمهبهستی دۆكیومێنتكردنی له لای ههر لایهنێك كهوا وهزارهت دیاری دهكات. دووهم: نهسپاردن نابێته هۆی پێشێلكردنی ئهو مافانهی دانهر كهوا لهم یاسایهدا دهقیان له سهر كراوه. سێیهم: سپاردن دهبێته گرێنهیهك له سهر خاوهندارێتی كاره سپێردراوهكهو دهكرێت پێچهوانهی ئهم گرێنهیه به گشت رێگهكانی سهلماندن، بسهلمێنرێت. چوارهم: ئهو كارانهی كهوا له رۆژنامهو گۆڤارو ناوبهناوهكان بڵاودهكرێنهوه له سپاردن دهبهخشرێن تهنها ئهگهر كارهكه به تهنهایی بڵاوبكرێتهوه.
ماددهی سی و ههشتهم: یهكهم: دادگا بۆی ههیه، لهسهر داواكاری دانهر یان جێگرهوهكهی، حوكم دهربكات به لهناوبردنی دانهكانی یان وێنه لێوهرگیراوهكانی ئهو كارهی كهوا به شێوهیهكی ناڕهوا بڵاوكراوهتهوه. دووهم: ناكرێت حوكم بدرێت به لهناوبردنی یان گۆڕینی ڕواڵهتی دانهكانی یان وێنه لێوهرگیراوهكانی ههر كارێك ئهگهر ناكۆكیهكه پهیوهست بێت به وهرگێڕانی كارێك بۆ سهر زمانی كوردی، چونكه لهم حاڵهتهدا پێویسته حوكمهكه كورت بكرێتهوه بهسهر گلدانهوهی كاره ڕهسهنهكه یان ئهو كۆپیانهی یان ئهو وێنانهی لێی وهرگیراوه، بهگوێری پێویستی حاڵهتهكه. سێیهم: دادگا بۆی ههیه حوكم بدات به دهستبهسهرداگرتنی دانهكانی یان وێنهلێوهرگیراوهكانی كارێك لهگهڵ ئهو كهرهستانهی له دهرهێنان و فرۆشتنی بهكارهێنراون، ئهویش لهو سنوورهی بهشی قهرهبووكردنهوهی دانهرهكه بكات لهو زیانهی كهوا تووشی هاتووه. چوارهم: ناكرێت ئهو بیناو خانوو ئهو پهیكهرتاشی و نیگارو دیكۆرسازیی و شێوه ئهندازهییانهی تیایدا یان بهسهریهوه دیارن بكرێنه بابهتی گلدانهوه. ههروهها ناكرێت، بهمهبهستی پارێزگاریكردن له مافهكانی ئهو دانهره تهلارسازهی كهوا دیزایینهكانی بۆ بیناكردن و نیگارهكانی تیایدا بهشێوهیهكی ناڕهوا بهكارهاتووه، حوكم بدرێت به لهناوبردن یان گۆڕینی ڕواڵهت یان دهستبهسهرداگرتنیان، به مهرجێك ئهمه مافی قهرهبووكردنهوهی پێشێل نهكات.
ماددهی نۆزده: 1-ریكخراوه كوردستانی عراقییه ناحكومییهكان كه ئێستا بهرقهرارن، دهبێ له ماوهی شهش مانگدا كه له رۆژی بهكارخستنی ئهم یاسایهوه دهست پێ دهكا و ههموو بارودۆخێكی خۆیان به جۆرێ بهێننه ژێر بار كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا بگونجێ. 2-ئهم ریكخراوانهش كه حوكمی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیه نههێننهجێ، به پێی یاسا به ههڵوهشاوه له قهڵهم دهدرێن.
ماددهی بیست: ههر رێكخراوێك به پێچهوانهی ئیلتیزامات و پێكهاتنی كه لهناو ههرێم یا له دهرهوهی ههرێم بهستبێتی پرۆژهكانی جێبهجێ بكات، ئهوه، لهو بارهدا وهزیر بۆی ههیه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه و یاساكارپێكراوهكانی دیكه ئهو رێكخراوه بداته دادگا.
ماددهی بیست و دووهم: دهبێ ئهوهی به مامۆستا دادهمهزرێ یا ئهو پلهی پی ًدهبهخشرێ یهكێ لهم دوو مهرجهی تێدابێ: 1-باوهرنامهی دانپێدانراوی دكتۆرا یا هاوتاكهی له رووی زانستییهوه ههبێ یا باوهر نامهیهكی زانستی یا هونهری یا تهكنیكی یا پێشهیی لهو تایبهتكایانهدا ههبێ كه بوهرنامهی دكتۆرای تێدا نادرێ یا باوهرنامهیهكی هاوتا له رووی زانستییهوه به مهرجێ ماوهی خوێندن بۆ وهرگرتنهوهی ئهم باورهنامهیه سالێ دوای وهرگرتنی باوهرنامهكهی سهرهتایی كهمتر نهبێ. 2-مامۆستای یاریدهدهر ی بێ له یهكێ له زانكۆكان یا پهیمانگا هونهریهكاندا بۆ ماوهیهك كهله سێ ساڵ كهمتر نهبێ و ئەو ماوهیهدا به لایهنی كهمهوه دوو لێكۆلینهوهی بایهخداری بڵاو كردبێتهوه كۆششێكی باشی له دهرس وتنهوهدا كر.
ماددهی بیست و یهك: رێكخراو بۆی ههیه، دوای رهزامهندی وهزیر لق له پارێزگاكانی ههرێم یان دهرهوهیدا بكاتهوه.
ماددهی بیست و دوو: كاروباری رێكخراوه مرۆییه غهیره حكومییه بیانیهكانی ناو ههرێم به پێرهوێك كه سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران بۆیانی دادهنێ رێك دهخرێ.
ماددهی بیست و سێ: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته به ركار.
ماددهی بیست و چوار: وهزیری ناوخۆ بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی بیست و دووهم: مهرجه ئهو كهسهی دادهمهزرێ یان پایهی مامۆستای یاریدهدری پێدهدرێ له پایهی مامۆستایی كاری كردبێ له یهكێك له دهزگاكانی خوێندنی باڵا به دهرس گوتنهوه بۆ ماوهیهك له (4) ساڵ كهمتر نهبێ و لهو ماوهیهدا بهلانی كهم سێ توێژینهوهی به نرخی بڵاوكردبێتهوه كه له یهكێكیاندا به تهنیا ئهو كارهی كردبێ.
ماددهی بیست و پێنج: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی بیست و شهش: ئهم یاسایه، له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی بیست و پێنجهم: یهكهم: مافه داراییهكانی دانهر، كهوا لهم یاسایهدا دهقیان لهسهر كراوه، بهدرێژایی ماوهی ژیانی و پهنجا ساڵیش له دوای كۆچی دواییكردنی، دهپارێزرێن. دووهم: مافه داراییهكانی دانهری كاره هاوبهشهكان، كهوا لهم یاسایهدا دهقیان لهسهر كراوه، بهدرێژایی ماوهی ژیانیان و پهنجا ساڵیش له دوای كۆچی دواییكردنی دوایین كهسی زیندوو له نێوانیاندا، دهپارێزرێن. سێیهم: مافه داراییهكانی دانهری كاره بهكۆمهڵهكان ـ جگه له دانهری كاری هونهره پراكتیكیهكان ـ ئهگهر خاوهنی مافهكانی دانهر كهسێكی مهعنهوی بێت، بهدرێژایی ماوهی پهنجا ساڵ له رێكهوتی یهكهم بڵاوكردنهوهی كارهكه یان خستهبهردهستی جهماوهرهوه كامیان دوورتر بێت، دهپارێزرێن، بهڵام ئهگهر خاوهنی ئهم مافانه، كهسێكی سروشتی بێت، ئهوا ماوهی پاراستنهكهی بهپێی ئهو رێسایه دهبێت كهوا له ههردوو بڕگهی یهكهم و دووهمی ئهم ماددهیه دهقیان له سهر كراوه. چوارهم: مافه داراییهكانی ئهو كارانهی كهوا بۆ یهكهمجار له دوای كۆچی دوایی دانهرهكانیان، بڵاودهكرێنهوه، به بهسهرچوونی ماوهی پهنجا ساڵ بهسهر رێكهوتی یهكهم بڵاوكردنهوه یان خستهبهردهستی جهماوهرهوه كامیان دوورتر بێت، كۆتاییان پێدێت. پێنجهم: مافه داراییهكانی ئهو كارانهی كهوا بهبێ ناوی دانهرهكانیان یان به ناوێكی خوازراوهوه بڵاودهكرێنهوه ئهوا بۆ ماوهی پهنجا ساڵ له رێكهوتی یهكهم بڵاوكردنهوه یان خستهبهردهستی جهماوهرهوه كامیان دوورتر بێت، دهپارێزرێن، بهڵام ئهگهر دانهرهكهی كهسێكی ناسراوو دیاریكراو بێت یان دانهرهكهی ناسنامهی خۆی ئاشكرا كرد، ئهوا ماوهی پاراستنهكه بهپێی ئهو رێسایه دهبێت كه له بڕگه یهكهمی ئهم ماددهیهدا دهقی له سهر كراوه. شهشهم: مافه داراییهكانی دانهری كاری هونهره پراكتیكیهكان به بهسهرچوونی بیست و پێنج ساڵ بهسهر رێكهوتی یهكهم بڵاوكردنهوه یان خستهبهردهستی جهماوهرهوه كامیان دوورتر بێت، كۆتاییان پێدێت. حهوتهم: ئهو ماوانهی كهوا له بڕگهكانی سهرهوهی ئهم ماددهیه دهقیان له سهر كراوه له یهكهم رۆژی ئهو ساڵه زایینیهی كهوا له دوای ڕوودانی ئهو وهقایعانهی له بڕگهكانی سهرهوه ئاماژهیان بۆ كراوه، دهست پێدهكهن.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة